Women Power

సాక్షి, న్యూఢిల్లీ: దేశ అత్యున్నత న్యాయస్థానం సుప్రీంకోర్టు మహిళా న్యాయమూర్తుల సంఖ్య మూడుకు చేరింది. సుప్రీంకోర్టుకు ముగ్గురు హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తులను కేంద్ర ప్రభుత్వం నియమించింది. కేంద్ర ప్రభుత్వం సోమవారం వారిని సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులుగా నియమించినట్లు నోటిఫై చేసింది.సుప్రీంకోర్టుకు నియమితులైన ముగ్గురు న్యాయమూర్తుల్లో గుజరాత్ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ సునీతా అగర్వాల్; ఢిల్లీ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ దేవేంద్ర కుమార్ ఉపాధ్యాయ; తెలంగాణ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ అపరేష్ కుమార్ సింగ్ ఉన్నారు. జస్టిస్ సునితా అగర్వాల్ నియామకంతో సుప్రీంకోర్టు బెంచ్‌లో ప్రస్తుతం సేవలందిస్తున్న మహిళా న్యాయమూర్తుల సంఖ్య మూడుకి చేరుకుంటుంది. భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి సూర్యకాంత్ నేతృత్వంలోని సుప్రీంకోర్టు కొలీజియం, సెప్టెంబర్ 28న జరిగిన తన సమావేశంలో వారి పేర్లను సిఫార్సు చేసిన కొద్ది రోజులకే ఈ నియామకాలు జరిగాయి. ప్రస్తుతం 38 మంది న్యాయమూర్తుల మంజూరైన సంఖ్య కలిగిన సుప్రీంకోర్టును ఈ నియామకాలు బలోపేతం చేస్తాయని పేర్కొంటూ, కొలీజియం ఈ ముగ్గురు ప్రధాన న్యాయమూర్తుల పదోన్నతిని సిఫార్సు చేసింది.ఇదీ చదవండి: ఫ్లాట్‌ఫాం టికెట్, రూ. 500 ఫైన్‌‌ : ఈ విషయం తెలుసా మీకు?ఇదీ చదవండి: ఏసీపీ వివేక్‌ భగవత్‌పై ఆరోపణలు, తీవ్రంగా మండిపడిన మహువాప్రస్తుతం సుప్రీంకోర్టులో పనిచేస్తున్న న్యాయమూర్తుల సంఖ్య 34 కాగా, ముగ్గురు కొత్త న్యాయమూర్తులు లాంఛనంగా ప్రమాణ స్వీకారం చేసిన తర్వాత, దాని వాస్తవ సంఖ్య 37కి పెరుగుతుంది. భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తితో సహా, సుప్రీంకోర్టులో అధికారికంగా మంజూరైన న్యాయమూర్తుల సంఖ్య 38.ఇదీ చదవండి: 15 మందితో.. పెళ్లైన 15 రోజులకే, మూడో భర్తపై ఎన్‌ఆర్‌ఐ ఫిర్యాదు

ఆమె కష్టాలు వింటే కళ్లల్లో నీళ్లు సుడితిరిగుతాయ్‌. నిలదొక్కుకునే అవకాశం లేకుండా అవమానాలు, కుంగదీసే కష్టాలే..అయినా సరే వెనక్కి తగ్గకుండా ముందుకు సాగినా విధి ఒప్పుకోలేదు. ముప్పతిప్పలు పెట్టింది. మళ్లీ చదివి ప్రభుత్వ ఉద్యోగం సాధించుకుందామని 15 ఏళ్ల విరామం అనంతర పుస్తకాలతో కుస్తీ పడుతుంటే..కన్నపేగుని దూరం చేసి మెల్లిపెట్టింది. పట్టి బిగువున దిగమింగి పరీక్షకు ప్రిపేరవుదామంటే పరీక్షకు రెండు రోజుల ముందు ఘోర ప్రమాదం బారినపడింది. అది కూడా కంటికే గాయలు..కళ్లు విప్పి చూడలేని స్థితిలో పరీక్షకు హాజరై రాసింది. మరి గెలిచిందా అంటే..ఆ ధీర మహిళే రోహిణి గుర్జర్‌. రాజస్థాన్‌కి చెందిన రోహిణి 2006లో తన ఘుఘ్రా గ్రామం నుంచి బీఏ చేసి తొలి అమ్మాయి. తండ్రి సైన్యంలో ఉండటంతో వివిధ ప్రదేశాల్లో చదువుకోవాల్సి వచ్చింది. ఆమె గ్రాడ్యుయేషన్‌ తర్వాత చదువు మానేసి ఒక ప్రైవేటు పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయురాలిగా పనిచేయడం ప్రారంభించింది. ఆ తర్వాత 2011లో వివాహం జరగడం 2013లో తల్లి అవ్వడం అన్నీ చకచక జరిగిపోయాయి. అలా హాయిగా సాగిపోతుండగా భర్తకు గుండెపోటు రావడం..ఆరోగ్య క్షీణించడం మొదలైంది. సుమారు రెండునెలల పాటు చికిత్స పొందుతూ ఫిబ్రవరి 18, 2021న మరణించారు. దాంతో ఒక్కసారిగా ఆమె జీవితం తలకిందులైపోయింది. ఆమెకు ఇద్దరూ ఆడపిల్లలు కావడంతో అత్తమామల ఆదరణ కొరవడింది. మరోవైపు సమాజం నుంచి నిందలు, ఛీత్కారాలతో కుంగిపోయింది. ఆమెనొక దురదృష్టవంతురాలిగా ముద్రవేసి చూడటం మొదలుపెట్టడంతో సుమారు ఆరెనెలల పాటు తీవ్ర డిప్రెషన్‌కి గురయ్యింది. అకస్మాత్తుగా మారిపోయిన ఈ జీవితాన్ని ఎలా లీడ్‌ చేయాలో తోచక కన్నీళ్లు వచ్చేసివి రోహిణికి. అయితే ఆ క్రమంలో సోదరుడు నరేంద్ర గుర్జర్‌, అత్తగారి తల్లి పుష్పాదేవి ఆమెకు అండగా నిలిచారు. 95 ఏళ్ల వయసున్న పుష్పాదేవి కనీస విద్యను కూడా అభ్యసించకపోయినప్పటికీ..రోహిణిని మళ్లీ పుస్తకాలు తీసి చదువు సాగించి తన కాళ్లమీద తాను నిలబడమని ప్రోత్సహించింది. దాదాపు 15 ఏళ్ల విరామం తర్వాత రోహిణి 2021 చివరలో తిరిగి చదువు ప్రారంభించి..పోటీ పరీక్షలకు సన్నద్ధమవ్వడం ప్రారంభించింది. అలా రాజస్థాన్‌ పబ్లిక్‌ సర్వీస్‌ కమిషన్‌ ఆర్‌ఏఎస్‌ 2024కి సన్నద్ధమైంది. తొలి ప్రయత్నంలో ప్రిలిమ్స్‌లో ఉత్తీర్ణత సాధించినా..మెయిన్స్‌లో కటాప్‌ 10 మార్కులు కోల్పోయింది. మళ్లీ 2023లో ఆ పరీక్షకు సన్నద్ధమవ్వగా ఈసారి పరీక్షకు కొన్ని రోజుల ముందు పుష్పాదేవి మరణించింది. అదృష్టవశాత్తు పరీక్ష కూడా జులైకి వాయిదా పడటంతో ఆ బాధ నుంచి కోలుకుని ప్రిపేరయ్యేందుకు సమయం దొరికింది. ఇంతలో ఈ మరో తీవ్రమైన విషాదం గుక్కతిప్పుకోని బాధలోకి కూరుకుపోయేలా చేసింది. ఈసారి జూన్‌ 29, 2024న తన పెద్ద కుమార్తె అకస్మాత్తుగా అనారోగ్యానికి గురై మరణించింది. ఈ బాధను అంత తేలిగ్గా దిగమింగుకోలేకపోయింది రోహణి. అస్సలు పరీక్షకే హాజరు కాకూడదని అనుకుంది. ఆ తర్వాత తన సోదరుడితో కలిసి పుట్టింటికి వచ్చింది. ఆ వెంటనే వదినతో కలసి బయటకు వెళ్లగా రోడ్డు ప్రమాదం బారినపడింది. ఆ ఘటనలో రోహిణి ముఖం, కళ్లకు తీవ్ర గాయాలై ఐదు రోజుల పాటు ఆస్పత్రిలో చికిత్స పొందాల్సి వచ్చింది. ఆస్పత్రి నుంచి డిశ్చార్జ్‌ అయిన తర్వాత కనీసం పరీక్షకైనా హాజరుకమ్మని ప్రోత్సహించారు. ఇక తన చిన్న కూతురు భూమి గురించి ఆలోచింది రాసేందుకు మొగ్గుచూపింది. అలా ఒంటి కన్నుతోనే తప్పని పరిస్థితుల్లో రాసిన ఆర్‌ఏసీ పరీక్షలో ఉత్తీర్ణత సాధించి..ఎంబీఎస్‌ వితంతువుల కోటాలో రెండో ర్యాంకును దక్కించుకుని రాజస్థాన్‌ అకౌంట్స్‌ సర్వీస్‌లో ఉద్యోగం పొందింది. ప్రస్తుతం ఆమె తన చిన్న కూతురుతో కలిసి జీవిస్తోంది. ఆవేళ​ అత్యంత కష్ట సమయంలో తనను ఆదుకున్న సోదరుడికి, దివంగత పుష్పా దేవికి చాలా కృతజ్ఞతలని గద్గద హృదయంతో చెబుతోంది. ఇక్కడ రోహిణి విజయం..ఇంతలా సాంకేతిక అభివృద్ధి చెందుతున్న..మహిళల పట్ల సమాజ దృక్పథం మారలేదనే విషయాన్ని తెలియజేయడమే గాక, ఆ అడ్డంకుల చేధనకు చదువు ఒక్కటే మార్గమని నొక్కి చెప్పింది. పైగా బాలికలకు చదువు ఎందుకు అవసరం అనే ప్రాముఖ్యతను హైలెట్‌ చేసింది ఆమె ఉదంతం. View this post on Instagram A post shared by Abu's Blueprint (@trends__now__trends) ఇదీ చదవండి: కొడుకుని మార్చబోయి.. ఆమెనే గేమింగ్‌ క్వీన్‌గా! వైరల్‌గా 60 ఏళ్ల ఆంటీ స్టోరీ)

తమ కలలను సాకారం చేసుకునేందుకు ప్రతీ ఏడాది ఎంతోమంది యువతీ యువకులు సిటీ ఆఫ్‌ డ్రీమ్స్‌ ముంబైకి క్యూ కడతారు. కానీ ఆ కలలను సాకారం చేసుకుని, ప్రతిభతో సక్సెస్‌ అయ్యేది మాత్రం కొందరే ఉంటారు. అలాంటి వారిలో ఒకరు స్టాండప్‌ కమెడియన్ షారన్ వర్మ (Sharon Verma) ఒకరు. ముంబై మహా నగరానికి తాను ఎలా వచ్చిందీ, గత నాలుగేళ్లలో జరిగిన విషయాలన్నింటినీ ఆమె ఇటీవల ఇన్‌స్టాగ్రామ్ ద్వారా పంచుకున్నారు."ఖచ్చితంగా నాలుగేళ్ల క్రితం, హాట్‌స్టార్‌లో రైటింగ్ ఉద్యోగం రావడంతో నేను ముంబైకి వచ్చాను. నా జేబులో కేవలం రూ. 100 మాత్రమే ఉండేవి, మిగిలిన రూ. 1.2 లక్షలు బ్యాంకు ఖాతాలో పొదుపుగా ఉండేవి," అని ఆమె తన పోస్ట్‌లో రాసుకొచ్చారు. View this post on Instagram A post shared by prime video IN (@primevideoin) నాలుగు సంవత్సరాల క్రితం హాట్‌స్టార్‌లో రైటింగ్ ఉద్యోగం రావడంతో షారన్ ముంబైకి వెళ్లారు. అప్పుడు ఆమె దగ్గర జేబులో కేవలం రూ. 100, బ్యాంకు ఖాతాలో రూ. 1.2 లక్షల పొదుపు మాత్రమే ఉన్నాయి. తన కరియర్‌ ప్రారంభంలో ముంబైలో రణబీర్ కపూర్, విక్కీ కౌశల్, నవాజుద్దీన్ సిద్ధిఖీ, రవీనా టాండన్ వంటి ప్రముఖ నటుల కోసం ఆమె పనిచేశారు. లోకల్ రైలు ప్రయాణాలు తనకు ఇబ్బందిగా అనిపించినప్పటికీ, ఆఫీసు నుండి కనిపించే ముంబై స్కైలైన్ దృశ్యాలు ఆ కష్టాన్ని మరిపించేవట. అంతేకాదు విద్యా బాలన్ తన పట్ల ఎంతో దయతో ఉండేవారని కూడా ఆమె పేర్కొన్నారు. ప్రస్తుతం స్టాండప్‌ కమెడియన్‌గా తనను తాను నిరూపించుకుంటోంది. ఇదీ చదవండి: కస్టడీ పోరు : నాలుగేళ్లపాపను కాల్చి చంపి, ఆత్మహత్యస్టాండప్ కామెడియన్‌గా2024లో ఓపెన్-మైక్ షోలలో ప్రదర్శనలు ఇవ్వడం ప్రారంభించిన ఆమె, ఫిబ్రవరి 2025 నాటికి ఫుల్ టైమ్ ఉద్యోగాన్ని వదిలేసి పూర్తిస్థాయిలో స్టాండప్ కామెడీపై దృష్టి పెట్టారు. సమయ్ రైనా హోస్ట్ చేసిన 'ఇండియాస్ గాట్ లేటెంట్' సీజన్ 1లో వీక్‌ ఇండిపెండెంట్‌ విమెన్‌ అంటూవ్యాఖ్యలు సోషల్ మీడియాలో విపరీతంగా వైరల్ అయ్యాయి. ఆమె ఈ షోలో న్యాయనిర్ణేతలలో ఒకరిగా కనిపించారు. ఈ షో తరువాత షారన్ గణనీయమైన ప్రజాదరణ పొందింది. "బలహీనమైన స్వతంత్ర మహిళ"గా ఆమె షోస్‌ ఆకట్టుకున్నాయి. జనాల్ని కట్టిపడేసేలా సమయస్ఫూర్తి, హాస్య చతురత, ఆమె పంచ్‌ డైలాగ్స్‌, స్మార్ట్‌నెస్ ఉండేవి. షారన్ వర్మ 1998 ఏప్రిల్ 8, 1998న బిహార్‌లోని పాట్నాలో జన్మించింది. ప్రాథమిక విద్యను పాట్నాలోని ఢిల్లీ పబ్లిక్ స్కూల్‌లో అభ్యసించింది. పాఠశాల రోజుల్లోనే రచనపై ఆసక్తి ఉండేది. తరువాత షారన్ ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం పరిధిలోని హన్స్‌రాజ్ కళాశాలలో ఆంగ్ల సాహిత్యాన్ని అభ్యసించింది. ఇదీ చదవండి: 12 ఏళ్ల కొడుకు గొంతు నులిమి? కష్టాల్లో ప్రముఖ నటి

భారతీయ మహిళా అథ్లెట్లు క్రీడాకారిణులు గానే కాదు... వ్యాపార రంగంలోనూ ఎంతో క్రియేటివ్‌గా గుర్తింపు తెచ్చు కుంటున్నారు. ఇటీవల ఆసియా క్రీడల్లో కాంస్య పతకం సాధించిన భారతీయ అథ్లెట్‌ హరిత భద్ర ‘దాగీనా’ పేరుతో హ్యాండ్‌ మేడ్‌ ఆర్నమెంట్స్‌ను ఆన్ లైన్ ద్వారా అమ్ముతోంది. పోలో క్రీడాకారిణి రీనాషా ఫ్యాషన్‌ డిజైనర్‌. హాకీ క్రీడాకారిణి సాగరిక ఘాట్లే అటు నటనలోనూ, ఫ్యాషన్‌ రంగంలోనూ కూడా రాణిస్తున్నారు. క్రికెటర్‌ స్మృతి మంధాన మహిళా అథ్లెట్లకు సరికొత్త స్పోర్ట్స్‌ వేర్‌ డిజైన్లను రూపొందించే సంస్థలో ఇన్వెస్టర్‌. బ్యాడ్మింటన్ సైనా నెహ్వాల్‌ మహిళల శానిటరీ ప్యా డ్స్‌ తయారీ సంస్థలో కో ఫౌండÆŠ.. గ్రౌండ్‌లోనే కాదు వ్యాపార రంగాన్నీ ఆటగా కొత్త సవాళ్లతో తమ సత్తా చాటుతున్నారు మహిళా క్రీడాకారులు..స్మృతి మంధానసవాళ్లు ఎప్పుడూ ఆసక్తే! బ్యాట్‌ పట్టిన చేతులు బట్టలకు కొత్త అర్థాలు చూపుతున్నాయి. భారత మహిళా క్రికెటర్‌ స్మృతి మంధాన మహిళలకు స్పోర్ట్స్‌ వేర్‌ డిజైనింగ్‌ తయారీలో ఉన్నారు. పురుషుల స్పోర్ట్స్‌ డ్రెస్‌ డిజైన్లనే కొద్దిపాటి మార్పులతో తీసుకు వస్తున్న సంస్థతో కలిసి దీర్ఘకాలిక ఒప్పందాలు చేసుకున్నారు. అథ్లెట్‌ ఎంట్రప్రెన్యూర్‌గా మహిళా క్రీడాకారుల అభివృద్ధికి తోడ్పడుతున్నారు. ‘సొంతంగా ఏదైనా వ్యాపారాన్ని ప్రారంభించి, కాలక్రమంలో ఆ సంస్థ ఎదగడం చూడాలనే ఆలోచన నాకు ఎప్పుడూ ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది. ఏదైనా సాధించాలనుకుంటే దానికి పరిమితి లేదని ముందుగా మనం నమ్మాలి. అప్పుడే వ్యాపార రంగంలోనైనా రాణించగలం’ అంటారు ఈ క్రికెటర్‌.రీనా షా కొత్త ప్రయాణమూ సాధ్యమే!జీవితంలో ఒక రంగంలో స్థిరపడిన తర్వాత మరో కొత్తరంగంలోకి అడుగుపెట్టాలంటే చాలామంది వెనుకడుగు వేస్తారు. కొత్త సవాళ్లను స్వీకరించడం కష్టమని భావిస్తారు. కానీ ఆసక్తి, పట్టుదల ఉంటే మరో కొత్త ప్రయాణమూ సాధ్యమే అని నిరూపిస్తోంది భారతదేశపు తొలి మహిళా ్రపొఫెషనల్‌ పోలో ప్లేయర్‌గా గుర్తింపు పొందిన 40 ఏళ్ల రీనా షా. ఫుట్‌వేర్, ఫ్యాషన్‌ యాక్సెసరీస్‌ డిజైనర్‌గా ఆమె తనదైన ముద్ర వేశారు. ‘మొదటినుంచీ డిజైనింగ్‌పై ఆసక్తి. న్యూయార్క్‌లో ఫ్యాషన్‌ డిజైనింగ్‌ కోర్సు చేశాను. రినాల్డి బ్రాండ్‌తో వ్యాపార ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించాను. ప్రత్యేకమైన ఫుట్‌వేర్, ఫ్యాషన్‌ యాక్సెసరీస్‌ రూపకల్పనలో గుర్తింపు లభించింది. ప్రముఖులు, సెలబ్రిటీల కోసం ప్రత్యేక డిజైన్లు రూపొందించాను’ అని ఆనందంగా చెబుతారు ఈ పోలో ప్లేయర్‌.హరిత భద్రట్రాక్‌పై స్ప్రింటర్‌.. ట్రాక్‌ బయట వ్యాపారిఆసియా క్రీడల్లో హరిత భద్ర 200 మీటర్ల పరుగులో కాంస్య పతకాన్ని సాధించింది. హరిత క్రీడల్లోనే కాదు తన సృజనాత్మకతను వ్యక్తపరచడానికి మరో మార్గాన్ని ఎంచుకుంది. ఈ స్ప్రింటర్‌ ఆభరణాల తయారీపై ఉన్న ఇష్టంతో ‘దాగీనా’ పేరుతో సొంత ఆన్‌లైన్‌ ఆభరణాల వ్యాపారాన్ని కూడా ప్రారంభించింది. ‘సృజనాత్మకంగా ఏదైనా చేయడం అంటే చాలా ఇష్టం. ఎప్పటినుంచో ఉన్న ఆసక్తిని వ్యాపారంగా ప్రారంభించాను. క్రీడల్లో కఠినమైన శిక్షణ నుంచి ఒక రిలాక్సేషన్‌కి, తిరిగి ఉత్సాహం పొందడానికి, ఈ ఆభరణాల తయారీ ఒక అవకాశాన్ని ఇస్తుంది. నా మనసును మరో పనివైపు మళ్లించుకోవడానికి ఇలా సృజనాత్మక పనిలో లీనమైపోతాను’ అంటుంది హరిత భద్ర.సాగరికా ఘాట్గే హాకీ మైదానం నుంచి వెండితెరకు సాగరికా ఘాట్గే హాకీ ప్లేయర్‌గా జాతీయస్థాయి క్రీడలలో ప్రత్యేక గుర్తింపు తెచ్చుకుంది. అలాగే, వెండితెరపైన ‘చెక్‌ దే ఇండియా’ ద్వారా నటిగానూ ప్రశంసలు అందుకుంది. మోడల్‌గా రాణిస్తూనే ఫ్యాషన్, లైఫ్‌ స్టైల్‌ రంగంలో అకుటీ బ్రాండ్‌తో మరో క్రియేటివ్‌ ప్రయాణాన్నీ ప్రారంభించింది. ‘ఫ్యాషన్‌ అంటే కొత్త బట్టలు కొనడం కాదు తరతరాలకు అందించగల డిజైన్‌. మన వ్యక్తిత్వానికి నిజంగా సరిపోయేలా ధరించే డ్రెస్‌ ఏదైనా అదే స్టైల్‌ అవుతుంది. మా అమ్మ తన డ్రెస్సులపై అందమైన పూల డిజైన్లను పెయింట్‌ చేసేది. తోటలో పూసిన పూల డిజైన్లు కొన్ని రోజుల తర్వాత ఆమె డ్రెస్సుల మీద కనిపించేవి. ఆ జ్ఞాపకమే ఒక బ్రాండ్‌లా తీసుకువచ్చేలా చేసింది’ అంటుంది సాగరిక.సైనా నెహ్వాల్‌ బిజినెస్‌ ఓ కొత్త కోర్ట్‌బ్యాడ్మింటన్‌ కోర్టులోనే కాదు బిజినెస్‌ రంగంలో కొత్త సవాళ్లనూ స్వీకరిస్తున్నారు సైనా నెహ్వాల్‌. ‘నాకు బిజినెస్‌ ఐడియాలను అమలులో పెట్టడం చాలా ఇష్టం. ఆట మీద ఎంతటి దృష్టి పెడతానో బిజినెస్‌ వైపు కూడా అంతే. బిజినెస్‌ కూడా నాకు ఓ కొత్త కోర్ట్‌. మొదట్లో ఆటమీదనే నా దృష్టి ఉంది. కాలక్రమంలో రెస్టారెంట్లతో పాటు క్లోధింగ్‌ బ్రాండ్‌లోనూ ఇన్వెస్ట్‌ చేస్తున్నాను. ఆసక్తి ఉంటే రెండు రంగాలనూ సమర్థంగా నిర్వహించవచ్చు’ అని వివరిస్తారు ఆమె.– నిర్మలారెడ్డి

ఆమె అందిరిలా ఇంజనీర్‌ చేసి కార్పొరేట్‌ ఉద్యోగాల వైపుకి మళ్లకుండా..రైతులను ఆదుకునే దిశగా ఆడుగులు వేసింది. చిన్నప్పటి నుంచి ఉల్లి రైతుగా తండ్రి పడుతున్న కష్టాలను దగ్గర నుంచి చూసిన ఆమె..పెద్దయ్యాక ఎలాగైన తన ప్రతిభతో చెక్‌ పెట్టాలనుకుంది. అలా ఉల్లి నిల్వను సురక్షితంగా ఉంచుకునేలా స్మార్ట్‌ టచ్‌తో సరికొత్త ఆవిష్కరణకు నాంది పలికి అగ్రి-టెక్ (Agri-tech) సామాజిక పారిశ్రామికవేత్తగా అవతరించింది. ఆ అమ్మాయే కళ్యాణి షిండే. భారతదేశానికి చెందిన కళ్యాణి ఆసియాలోనే అతిపెద్ద ఉల్లిపాయల మార్కెట్‌గా పేరుగాంచిన మహారాష్ట్రలోని నాశిక్ జిల్లా, లాసల్‌గావ్‌కు చెందిన ఒక సాధారణ రైతు కుటుంబంలోనే జన్మించింది. ఉల్లి పండించే కుటుంబం కావడంతో పంట కోత తర్వాత సరైన నిల్వ వసతులు లేక ఉల్లిపాయలు కుళ్ళిపోయి రైతులు ఎదుర్కొనే ఆర్థిక నష్టాలను చిన్నప్పటి నుంచే కళ్లారా చూసిందాము. అప్పుడే అనుకుంది ఈ సమస్యకు తను ఏదోవిధంగా చెక్‌పెట్టాలని అనుకునేది. ఆ నేపథ్యంలోనే ఆమె లాసల్‌గావ్‌లో పాఠశాల విద్య పూర్తి చేసిన అనంతరం 2018లో పూణే విశ్వవిద్యాలయం పరిధిలోని అమృత్‌వాహిని కాలేజ్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ నుంచి కంప్యూటర్‌ ఇంజనీరింగ్‌ పూర్తి చేసింది. ఐతే టెక్‌ ఉద్యోగాల వైపుకి వెళ్లకుండా చిన్నప్పటి నుంచి ఏర్పరచుకున్న లక్ష్యం వైపుకే సాగింది. అలా ఆమె రైతుల సమస్యలకు సాంకేతిక పరిష్కారం చూపాలనే ఉద్దేశ్యంతో టీసీఎస్‌ ఫౌండేషన్‌ డిజిటల్‌ ఇంపాక్ట్‌ స్క్వేర్‌(డీఐఎస్‌) మద్దతుతో ఉల్లిపాయల నిల్వపై విస్తృత పరిశోధనలు చేశారు. నిజానికి సాంప్రదాయ గోదాములలో ఉల్లిపాయు కుళ్లిపోవడం చాలా ఆలస్యంగా తెలిసేది రైతులకు. అప్పటికే సగం పంట నాశనమైపోయేది. దీనికి పరిష్కారంగా గోడమ్ సైన్స్‌ అనే సరికొత్త ఐఓటీ ఆధారిత పరికరాన్ని ఆవిష్కరించింది కళ్యాణి. ఈ పరికరం గోదాములోని ఉష్ణోగ్రత, తేమ, ఉల్లిపాయలు కుళ్లిపోయేటప్పుడు విడుదలయ్యే వాయువులను నిరంతరం గమనిస్తుంది. నిల్వ ఉంచిన పంటలో కేవలం 1% నుంచి 2% మేర నష్టం ప్రారంభమైనా వెంటనే రైతులకు మొబైల్‌ అలర్ట్‌ మెసేజ్‌ పంపుతుందట. దీంతో రైతులు మిగిలిన పంట పాడవ్వకుండా తగు చర్యలు తీసుకుంటే సరిపోతుంది. ఈ సాంకేతికత వల్ల రైతులు ఉల్లిపాయ వృధాను 20% నుంచి 25% వరకు తగ్గించుకోగలగుతున్నారు. అందుకుగానూ కళ్యాణికి ప్రతిష్టాత్మకమైన యంగ్ చేంజ్ మేకర్ అవార్డు, మహానారీ, క్రిషితాన్‌ వంటి అవార్డులు వరించాయి. ప్రస్తుతం వందలాది గోదాములలో ఈ సాంకేతికతను వినియోగిస్తుండటం విశేషం. కాగా, కళ్యాణి వ్యవసాయాన్ని మరింత లాభసాటిగా మార్చి, రైతు పిల్లల్ని కూడా ఈ రంగంలోకి వచ్చేలా ప్రోత్సహించడమే తన లక్ష్యం అని సగర్వంగా చెబుతోంది.ఇదీ చదవండి: నెల జీతం రూ. 3 వేలు..కుమారుడి ప్యాకేజీ రూ. 1.2 కోట్లు! కంటతడి పెట్టించే స్టోరీ..

పరుగంటే కేవలం ట్రాక్‌ మీద పతకం కోసం పెట్టే పరుగు కాదు. కూతురికి షూస్‌ కొనివ్వడానికి తాను పస్తున్నతండ్రిని గెలిపించడం కోసం పెట్టే పరుగు... తనకోసం ఏదీ దాచుకోని అమ్మ నమ్మకాన్ని నిలబెట్టడం కోసం పెట్టే పరుగు... తన ఊరు తల ఎత్తుకునేలా చేసే పరుగు... దేశం తల ఎత్తి చూసేలా పెట్టే పరుగు... కోయంబత్తూరుకు చెందిన విద్యా రామరాజ్‌ పరుగు అలాంటిది కాబట్టి 41 ఏళ్లుగా చెక్కుచెదరకుండా ఉన్న పీటీ ఉష రికార్డునే బద్దలు కొట్టింది. పరుగు అంటే అలా ఉండాలి.ట్రాక్‌పై పరుగెత్తే ప్రతి అడుగు వెనుక ఒక కథ ఉంటుంది. కొన్ని కథలు ఆహ్లాదాన్ని కలిగిస్తే.. మరికొన్ని కథలు అనుబంధాలను గుర్తు చేస్తాయి. బిడ్డల ఆశయాలను నెరవేర్చేందుకు తల్లిదండ్రులు పడే కష్టాలు, ఆ తల్లిదండ్రులు.. కన్న కలలను సాకారం చేసేందుకు బిడ్డలు పడే తపన మనకు కనిపిస్తుంది. అలాంటి కథే భారత అథ్లెట్‌ విద్యా రామరాజ్‌ది. ఆసియా క్రీడల్లో మూడు పతకాలు సాధించిన ఈ అథ్లెట్‌ విజయాల వెనుక.. ఆర్థిక ఇబ్బందులను లెక్కచేయకుండా కూతుళ్ల అభిరుచి కోసం త్యాగాలు చేసిన ఓ తండ్రి ఉన్నారు. అలా తమ ఉన్నతికి బాటలు వేసిన తండ్రి బాగోగులు చూసుకోవాలనే కూతుళ్లు ఉన్నారు. తమిళనాడులోని కోయంబత్తూరుకు చెందిన విద్య, ఆమె కవల సోదరి నిత్య.. ఇద్దరూ చిన్నతనం నుంచే అథ్లెటిక్స్‌లోకి వచ్చారు. అయితే వారి క్రీడా ప్రయాణం అంత సులభంగా సాగలేదు. కుటుంబ ఆర్థిక పరిస్థితులు అంతంతమాత్రంగానే ఉండేవి. విద్యా తండ్రి ట్రక్‌ డ్రైవర్‌గా పనిచేస్తూ కుటుంబాన్ని పోషించేవారు.అలా తినడానికి కూడా కష్టమైన పరిస్థితుల్లో.. ఆటలపై కూతుళ్లకి ఉన్న ఆసక్తిని తల్లి గమనించి ప్రోత్సహించింది. అయితే వారు పరిగెత్తేందుకు అవసరమైన షూస్‌ కొనేందుకు కూడా విద్యా తండ్రి వద్ద డబ్బులు లేని పరిస్థితి. అందుకోసం విద్య తండ్రి భోజనం చేయకుండా.. ఆ డబ్బుతో ఇద్దరు కూతుళ్లకి షూస్‌ కొనిచ్చేవాడు. అలా ఆర్థిక ఇబ్బందులతో మొదలైన విద్య ప్రయాణం క్రమంగా అంతర్జాతీయ స్థాయికి చేరింది. 2026 ఆసియా క్రీడల్లో ఆమె మూడు పతకాలు సాధించింది. అలాగే 400 మీటర్ల హర్డిల్స్‌లో పరుగుల రాణి పీటీ ఉష నెలకొల్పిన జాతీయ రికార్డును కూడా అధిగమించి కొత్త రికార్డు నమోదు చేసింది. 1984 లాస్‌ ఏంజెల్స్‌ ఒలింపిక్స్‌లో 400 మీటర్ల హర్డిల్స్‌ విభాగంలో పోటీపడిన ఉష.. ఆ రేసును 55.42 సెకన్లలో పూర్తి చేసి జాతీయ రికార్డును నెలకొల్పగా.. ఇపుడు అదే 400 మీటర్ల హర్డిల్స్‌ విభాగంలో పోటీపడిన విద్య.. రేసును 54.75 సెకన్లలో పూర్తి చేసి ఉష పేరిట ఉన్న రికార్డును బద్దలు కొట్టింది.ఈ విజయం నాకు ఎంతో సంతోషాన్నిస్తోంది. ఆ రోజుల్లో మా నాన్నకి పెద్దగా ఆదాయం ఉండేది కాదు. ఒక యజమాని వద్ద డ్రైవర్‌గా పనిచేసేవారు. తమకు అథ్లెటిక్స్‌ కోసం షూస్‌ కొనాల్సి వచ్చినప్పుడు.. మా నాన్న భోజనం మానేసిన సందర్భాలు కూడా ఉన్నాయి. ఆయన తినకపోయినా మాకు మాత్రం ఆహారం కొనిచ్చేవారు. మేం తింటేనే పరుగెత్తగలుగుతాం కదా అని భావించేవారు. ఆయన ఎప్పుడూ మా కోసం త్యాగం చేసేవారు. అందుకే ఇప్పుడు మా విజయాలను వారికి బహుమతిగా అందిస్తున్నామని విద్యా రామరాజ్‌ సంతోషం వ్యక్తం చేస్తోంది.

నేర్చుకోవాలన్న జిజ్ఞాస ముందు వయసు అడ్డంకి కాదు పలువురు నిరూపించారు. ఎంతో మంది వయసు మళ్లాక చదివి చూపించారు. కానీ ఇప్పుడు మనం చెప్పుకోబోయే బామ్మ అత్యంత విభిన్నం. ఎందుకంటే ఆమె ఘనతకు యావత్తు ప్రపంచమే ఆశ్చర్యపోతూ..ఆ బామ్మను ఓ అద్భుతంగా కీర్తిస్తుంది. ఆ బామ్మే అమెరికాకు చెందిన నోలా ఓక్స్‌ . ఆమె తన మనవరాల అలెగ్జాండ్రాతో కలసి బ్యాచిలర్‌ డిగ్రీని పూర్తి చేసింది. ఆమె మహామాంద్య సమయంలో కళాశాలలో చేరి డిగ్రిని ప్రారంభించి మధ్యలోనే వదిలేసింది. ఆ తర్వాత దశాబ్దాల కాలంపాటు బోధన, వ్యవసాయం, కుటుంబం వంటి బాధ్యతలతో మగ్గిపోయింది. మళ్లీ ఇన్నేళ్లకు తరగతి గదులకు వచ్చి..మధ్యలో వదిలేసిన బ్యాచిలర్‌ డిగ్రీని పూర్తి చేసింది. అది కూడా 95 ఏళ​ వయసులో తిరిగి కశాలకు వెళ్లడం విశేషం. ఆమె ఏప్రిల్‌ 19, 1930న ఫోర్ట్‌ హేస్‌ స్టేట్‌ యూనివ‍ర్సిటీలో జాయిన్‌ అయ్యింది. మళ్లీ ఇన్నేళ్లకు అదే కాలేజ్‌లో చేరి డిగ్రీని పూర్తి చేయాలని భావించడం విశేషం. ఆమె వెర్నన్‌ ఓక్స్‌ అనే వ్యక్తిని పెళ్లి చేసుకుని నలుగురు పిల్లలకు జన్మనిచ్చింది. ఆ తర్వాత కాన్వాస్‌లోని గ్రామీణ పాఠశాల్లో బోధిస్తూ..ఓ పక్క కుటుంబం, వ్యవసాయాన్ని చూసుకుంటూ ఉండేది. ఆ నేపథ్యంలోనే చదువుకి విరామం ఇచ్చేసింది. అలా దశాబ్దాలు గడిచిపోయాయి. భర్త మరణంతో ఓక్స్‌ తిరిగి చదవాలనుకుంది. అసంపూర్తిగా వదిలేని డిగ్రీని పూర్తి చేయాలని అదే కాలేజ్‌కి వచ్చింది. అయితే తరగతి గదులకు వెళ్తున్నప్పుడూ.. తన చుట్టూ ఉన్నవాళ్లంతా మనవళ్లు, మనవరాళ్ల వయసు ఉన్న వాళ్లే అయినా..దాని గురించి పెద్దగా ఆందోళన చెందలేదని అంటోంది. కేవలం డిగ్రిని పూర్తి చేయాలన్న లక్ష్యానికే ప్రాధాన్యత ఇచ్చినట్లు తెలిపింది. అలా ఓక్స్‌ బామ్మ తన మనవరాలైన 21 ఏళ్ల అలెగ్జాండ్రాతో కలిసి ఒకేసారి బ్యాచిలర్‌ డిగ్రీని అందుకుందామె. అంతేగాదు ఈ బామ్మ ఓక్స్‌నే ప్రపంచంలోనే అత్యంత వయసు పైబడిన కళాశాల గ్రాడ్యుయేట్‌గా నిలవడం విశేషం. అక్కడితో ఆమె నేర్చుకునే ప్రయాణం ముగిసిపోలేదు. 98 ఏళ్ల వయసులో ఫోర్ట్‌ హేస్‌ స్టేట్‌ యూనివర్సిటీ నుంచి లిబరల్‌ స్టడీస్‌లో మాస్టర్‌ డిగ్రీని కూడాపూర్తి చేసింది. అలా ఆమె వందేళ్లు వచ్చే వరకు తరగతి గదులకు హాజరవుతూనే ఉంది. సుమారు ఏడేళ్లపాటు చదువుని కొనసాగిస్తూనే ఉంది. ఆ తర్వాత తన వ్యవసాయ పనులకు తిరిగి వచ్చేసింది. అంతేగాదు కాలేజ్‌ హాస్టల్‌లో ఉండి చదువుకోవడానికే ఇష్టపడింది. అలాగే వయసు రీత్యా పెద్దదాన్ని అని ప్రత్యేక సౌకర్యాలను కూడా కోరకుండా..కాలేజ్‌ నియమ నిబంధనలకు లోబడే చదువు సాగించడం విశేషం. ఇక ఓక్స్‌ 2016లో 105 ఏళ్ల వయసులో తుది శ్వాస విడిచింది. అంతేగాదు ఆమె పేరు అమెరికన్‌ ఉన్నత విద్యలోని అత్యంత అసాధారణ పట్టభ్రద్రుల జాబితాల్లో చోటు దక్కించుకుంది. నిజానికి 77 ఏళ్ల సుదీర్ఘ జీవితాన్ని చవిచూసిన అనంతరం మధ్యలో వదిలేసిన డిగ్రీని తిరిగి పూర్తి చేసిన ఓ బామ్మ కథ ఇది. ఇదీ చదవండి: కనుల కంటే ఎక్కువ విజన్‌..! ఎవరీ రజనీ గోపాలకృష్ణ)

తొమ్మిదేళ్ల వయసులో వచ్చిన సాధారణ జలుబు ఆమె జీవితాన్నే తలకిందులు చేసింది. సూచించిన పెన్సిలిన్‌ మందు ఇచ్చిన రియాక్షన్‌ జీవితాన్నే అంధకారం చేసింది. అయినప్పటికీ అంతకు మించి ఏదో చేయాలి, తన కంటూ గుర్తింపు కావాలని ఆరాటపడింది. అలా అత్యంత కఠినతరమైన సీఏ కోర్సుని ఎంచుకుని సక్సెస్‌ అందుకుంది. ఇంత ఘనత సాధించినా.. ఉద్యోగాలిచ్చేందుకు ఒక్క కంపెనీ ముందుకు రాలేదు. కానీ ఆమె అజేయమైన ఆత్మవిశ్వాసం స్నేహితురాలి రూపంలో సాయం వెతుక్కుంటూ వచ్చి ఉద్యోగం ఇచ్చింది. ఇక అక్కడ నుంచి వెనక్కి తిరిగి చూసుకోనంత సక్సెస్‌ అందుకోవడమే కాదు ఇప్పుడు ఆ రంగంలో ఆమెనే బాస్‌ కావడం విశేషం. ఆ ధీర వనితే రజనీ గోపాలకృష్ణ తొమ్మిదేళ్ల వయసులో వచ్చిన సాధారణ జలుబు చూస్తుండగానే తన జీవితాన్ని పూర్తిగా మార్చేస్తుందని అనుకోలేదేమె. ఆ తర్వాత ఆ చిన్నారికి సూచించిన పెన్సిలిన్‌ మందు తీవ్రమైన అలెర్జీలకు దారితీసి..నెమ్మదిగా కంటిచూపునే దూరం చేసింది. దాంతో ఆమె ప్రాథమిక గ్రాడ్యుయేషన్‌కి మించి చేయాలని స్ట్రాంగ్‌ నిర్ణయించుకుంది. కేవలం బీకామ్‌ పూర్తి చేస్తే ఆశించిన ఉద్యోగం లభించిందని నిర్ణయించుకునే ఇలా డిసైడ్‌ అయ్యింది. అర్థవంతమైన ఉపాధిని పొందేలా అవకాశాలను మెరుగుపరుచుకునేలా ఏదైనా చేయాలని భావించే అత్యంత కఠినతరమైన సీఏని ఎంచుకుంది. తన కంటి చూపు తగ్గిపోతున్న తరుణంలోనే తను సీఏ ప్రస్థానం మొదలైందని అంటోందామె. తన ఇంటర్‌ ప్రిపరేషన్‌ సమయంలో రెండో కన్ను కూడా పనిచేయడం మానేసిది. దాంతో ఏడేళ్లు గ్యాప్‌ తీసుకుని మళ్లీ 2002లో తిరగి వచ్చింది. ఈసారి సాంకేతిక సహాయకులు (స్క్రైబ్స్) మార్పుతో వచ్చింది. అప్పట్లో స్టడీ మెటీరియల్స్ సాఫ్ట్ కాపీలు అందుబాటులో లేవు, కాబట్టి ఆమె పుస్తకాలను స్కాన్ చేసి వాటిని మార్చుకున్నారు. అలా 2003 కల్లా సీఏ పూర్తి చేసిన భారత తోలి అంధ మహిళగా చరిత్ర సృష్టించిది. ఇంత సాధించిన ఉద్యోగాలిచ్చేందుకు ఎవరు ముందుకు రాలేదు. చేతిలో సీఏ సర్టిఫికేట్‌ ఉన్నప్పటికీ..అవకాశాలన్ని మూసుకుపోతున్నట్లు అనిపించింది. అయితే ఒక స్నేహితురాలు ఆమె రెజ్యూమ్‌ని పంపడంతో చివరకు ఆమెకు ఉద్యోగం లభించింది. ఆమె బెంగళూరులో కమ్యూనిటీ కోఆర్డినేటర్‌గా తన ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించింది. ఒక పక్క ఉద్యోగం చేస్తూనే సామాజికి సేవలు కూడా అందించింది. ముఖ్యంగా తనలా దృష్టిలోపంతో బాధపడుతున్న విద్యార్థులకు మద్దతునిచ్చింది. ఆ తర్వాత కార్పొరేట్‌ అకౌంటింగ్‌ పని కోసం ఇన్ఫోసిక్‌ మారినప్పుడూ మరింత ఉన్నతమైన దాని వైపుకి ఆకర్షితురాలై ఎన్జీవో రంగానికి మారింది. అలా సీనియర్‌ ఫైనాన్స్‌ మేనజర్‌ అయ్యారు. ఆ పదవి, అందులోని నైపుణ్యం ఆమెను సామాజిక మార్పు తీసుకోరావాలనే ఆమె ఆశయానికి సరిగ్గా సరిపోయింది. ప్రస్తుతం ఆమె ఆదాయపు పన్ను చట్టం, ఎఫ్‌సీఆర్‌ఏ కార్మిక చట్టాలకు సంబంధించిన రూల్స్‌ని దాతలకు నివేదించేలా రూపకల్పన చేయడం, గ్రాంట్‌ సైకిల్‌ నిర్వహణ, ఆర్థిక సామర్థ్యం పెంపు వంటి అంశాలను కలిగి ఉంటుంది. ఆమె చాణక్య విశ్వవిద్యాలయంలోని ఫైనాన్స్‌ కమిటీలో గౌరవ సభ్యురాలిగా పనిచేస్తోంది. అజీమ్‌ ప్రేమ్‌జీ ఫౌండేషన్‌తో కలిసి భారతదేశవ్యాప్తంగా పౌర సమాజ సంస్థలకు శిక్షణ ఇస్తోంది.వరించిన పురస్కారాలు..ఆమె పట్టుదలకు గుర్తింపుగా 2014లో భారత రాష్ట్రపతి చేతుల మీదుగా జాతీయ పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు. 2018లో మహిళా శిశు అభివృద్ది మంత్రిత్వ శాఖ ఆమెకు ఫస్ట్‌ లేడిస్‌ అవార్డుని ప్రదానం చేసింది. వీటి తోపాటు అనేక రాష్ట్రాస్థాయి గౌరవాలను పొందారు. అంతేగాదు డాక్టర్‌ రంగస్వామి అకాడమీ ఫర్ ఫిస్కల్ రీసెర్చ్ అడ్‌ ది సోసైటీ ఆఫ్‌ ఆడిటర్స్‌ ప్రచురించిన 'నైటింగేల్స్ 2.0: హౌ ఎలెవెన్ ఉమెన్ షోడ్ గ్రిట్, గట్స్ & గంప్షన్' అనే పుస్తకంలో ఆమె గురించి ప్రస్తావించడం విశేషం. చివరగా ఆమె అందరిలోనూ వైకల్యాన్ని చూసే తీరు మారాలని నొక్కి చెబుతోంది దివ్యాంగులు కొన్ని చేయలేకపోవచ్చు. కానీ వాళ్లు అసాధారణ పద్ధతిలో తమ ప్రతిభను చాటుకోగలరని గుర్తించండి చాలు. ఎల్లప్పుడూ జాలి చూపిస్తూ..దయతో బతికేలా చేయొద్దు..సాధారణ వ్యక్తుల్లా చూడకపోయినా..కనీసం మాకు సామర్థ్యం ఉందని గుర్తించండి చాలు అని అంటోంది రజనీ గోపాలకృష్ణ.ఇదీ చదవండి: వేద విద్య నేర్చుకుంటూనే.. ఇస్రో శాస్త్రవేత్త రేంజ్‌కి!)

గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో మెరికల్లాంటి క్రీడాకారులు ఉంటారన్న మాటలను నిజం చేస్తూ, అందరికీ స్ఫూర్తిగా నిలుస్తూ బంగారు పతకాల చికితగా దూసుకుపోతోంది. భారతీయ కాంపౌడ్‌ ఆర్చరీ క్రీడాకారిణి చికిత ఒకప్పుడు ఇంటి వెనుక, పొలాల్లోని గడ్డివామిని లక్ష్యంగా చేసుకుని బాణాలు సంధించిన చిన్నారి. ఇప్పుడు అంతర్జాతీయ వేదికపై భారత జెండాను ఎగరేస్తోంది. కనీస సౌకర్యాలు లేవు. ప్రత్యేక శిక్షణా కేంద్రం లేదు. ఖరీదైన పరికరాలు కొనుగోలు చేసే స్థోమత లేదు. అయినా ఆ కుటుంబం వెనక్కి తగ్గలేదు. కూతురి కలను నెరవేర్చేందుకు తండ్రి తన శక్తిమేరకు అండగా నిలిచాడు. ఆ నమ్మకానికి చికిత తన బాణాలతో బలాన్ని చేకూరుస్తూ వచ్చింది. సుల్తాన్ పూర్‌ పొలాల్లో సంధించిన చికిత బాణం.. కెనడాలో ప్రపంచ ఛాంపియన్ షిప్‌ స్వర్ణాన్ని దాటి ఇప్పుడు ఏకంగా ఆసియా క్రీడల స్వర్ణ శిఖరాన్ని చేరింది. ఒకేరోజు రెండు బంగారు పతకాలు సాధించి దేశం దృష్టిని ఆకర్షించిన చికిత ప్రయాణం.. ఇతిహాసాలను చూసి... ఇష్టంచికితకు విల్లంబులపై మక్కువ చిన్నప్పుడే మొదలైంది. టీవీలో వచ్చే రామాయణం, మహాభారతం వంటి ఇతిహాసాల కథల్లో విల్లు ఎక్కుపెట్టి బాణాలు సంధించే వీరులను చూసి ఆమె ఆకర్షితురాలైంది. తెరపై చూసిన ఆ విల్లు ఒకరోజు ఆమె చేతిలోకి వచ్చింది. ఆటగా మొదలైన ఆసక్తి.. క్రమంగా జీవిత లక్ష్యంగా మారింది. కరీంనగర్‌లోని ఎస్పీఆర్‌ స్కూల్‌లో పది, ఇంటర్‌ గర్రెపల్లి మోడల్‌ స్కూల్‌లో ప్రస్తుతం డిగ్రీ పంజాబ్‌లో చదువుతున్నా చికిత ఆర్చరీకి ముందు రన్నింగ్, కరాటే, వాలీబాల్, బ్యాడ్మింటన్ వంటి పలు క్రీడల్లోనూ పాల్గొంది. కూతురిలోని క్రీడా ప్రతిభను గమనించిన తండ్రి శ్రీనివాసరావు.. ఆమెకు సరైన దారి చూపించాలని నిర్ణయించుకున్నారు. ఆయనకూ క్రీడలంటే ఆసక్తి. తాను సాకారం చేయలేక పోయిన క్రీడాస్వప్నాన్ని తన పిల్లలైనా సాధించాలని కోరుకున్నారు. అండగా నిలిచి పొలంలో పంటను పండించే తండ్రి.. అదే పొలంలో కూతురి భవిష్యత్తును కూడా పండించాడు.తండ్రే తొలి కోచ్‌సుల్తాన్ పూర్‌లో ఆర్చరీకి అవసరమైన శిక్షణ వసతులు లేవు. ప్రత్యేక మైదానం లేదు. అందుబాటులో ఉన్న వనరులతోనే సాధన చేయాల్సిన పరిస్థితి. అక్కడే తండ్రి శ్రీనివాసరావు కీలక పాత్ర పోషించారు. విల్లు పట్టడం.. బాణం ఎక్కుపెట్టడం.. లక్ష్యాన్ని గురి పెట్టడం.. ఇలా తొలి అడుగుల్లో కుమార్తెకు తోడుగా నిలిచారు. పొలంలోని గడ్డివామును లక్ష్యంగా చేసుకుని సాధన చేయించారు. చికితకు క్రమశిక్షణ, ఏకాగ్రత పెంచేందుకు యోగా, కరాటే వంటి శిక్షణలూ అందించారు. దీంతో ఆమె కరాటేలో ఏకంగా బ్లాక్‌బెల్ట్‌ సాధించింది.కలకోసం 23 కిలోమీటర్ల ప్రయాణం.. చికిత ప్రతిభ పెరుగుతున్నకొద్దీ మెరుగైన శిక్షణ అవసరం పెరిగింది. గ్రామంలో ఉన్న అవకాశాలు సరిపోకపోవడంతో తండ్రి ఆమెను కరీంనగర్‌కు తీసుకెళ్లడం ప్రారంభించారు. సుల్తాన్ పూర్‌ నుంచి శిక్షణ కేంద్రం వరకు రోజూ సుమారు 23 కిలోమీటర్ల ప్రయాణించేది. అవసరమైన ఆర్చరీ పరికరాల కోసం అప్పు చేసి శిక్షణ ఇప్పించారు. ఆలా సాగిన ప్రయాణం 2021లో రాష్ట్రస్థాయి పోటీల్లో స్వర్ణం సాధించి జాతీయ స్థాయి పోటీల్లోకి అడుగుపెట్టింది. ఆ తర్వాత ప్రతి మెట్టు ఆమెను మరింత పెద్ద వేదిక వైపు తీసుకెళ్లింది.కరోనా వచ్చినా.. బాణం ఆగలేదుచికిత ఆర్చరీలో ఎదుగుతున్న సమయంలో కరోనా మహమ్మారి వచ్చింది. శిక్షణ కేంద్రాలు మూతపడ్డాయి. బయటకు వెళ్లే పరిస్థితి లేదు. దీంతో ఆన్ లైన్ శిక్షణను ఉపయోగించుకుంది. కోచ్‌ అభిషేక్‌ వర్మ నుంచి కొత్త మెలకువలనుు నేర్చుకుంది. ఇంటి వద్దే కిట్‌ ఏర్పాటు చేసుకుని తండ్రి సహాయంతో సాధన కొనసాగించింది. 2022లో సాయ్‌ సోనిపట్‌ కేంద్రంలో చేరడం చికిత కెరీర్‌లో కీలక మలుపుగా మారింది. ఇzప్పటివరకు పరిమిత వసతుల్లో సాధన చేసిన ఆమెకు.. దేశంలోని అత్యుత్తమ ఆర్చర్లతో కలిసి శిక్షణ పొందే అవకాశం లభించింది. పోటీ స్థాయి పెరిగింది. సాంకేతికంగా ఆమె ఆట మరింత పదునెక్కింది. కోచ్‌లు, మెంటార్స్‌ సూచనలు ఆమె ఆటకు మరింత మెరుగుదల తీసుకొచ్చాయి.– గుడ్ల శ్రీనివాస్, సాక్షి, పెద్దపల్లి

వెయిట్‌లాస్‌ జర్నీని చాలా మంది ప్రారంభిస్తారు..కానీ కంటిన్యూగా నిలకగా చేసేవారే అరుదు. కానీ జస్ట్‌ రెండు మూడేళ్లు లేదా నెలలో ఆమె బరువు తగ్గలేదు. వ్యవధి పట్టినా..మార్పు మాత్రం నమ్మశక్యం కానీ విధంగా ఉండటం విశేషం. ఈ మహిళ వెయిట్‌లాస్‌ జర్నీ ఔత్సాహిక ఫిట్‌నెస్‌ వ్యక్తులకు ఓ గొప్ప సందేశాన్ని కూడా అందించింది. ఎవరా మహిళా..?, అంతలా ఎలా స్లిమ్‌గా మారిందో చూద్దామా..!.డిజిటల్ క్రియేటర్ సిమ్రాన్ పూనియా సోషల్‌ మీడియా వేదిక తన వెయిట్‌లాస్‌ గురించి పంచుకుంది. తాను నిజంగా ఇంతలా సన్నగా మారతానని అనుకోలేదంటూ సంబరపడిపోతుంది. ఎందుకంటే ఆమె వెయిట్‌లాస్‌ జర్నీని ఎప్పుడో ప్రారంభించింది. నిలకడగా వర్కౌట్లు, సమతుల్య ఆహారం తీసుకుంటూ చేస్తూ పోయిందే తప్ప తనలోని మార్పుని అంతగా గమనించ లేదు. తాను బీచ్‌ వద్ద 2019లో వేసుకున్న అదే టీ షర్టు మరోసారి వేసుకోగానే ఆ మార్పుని గుర్తించింది. తాను చాలా బరువు తగ్గానని, తనలో ఇంత అనూహ్య మార్పుని చూసి ఆశ్చర్యంగా అనిపిస్తోందని అంటోందామె. ఏదీఏమైనా..టైం పట్టినా..అనుకున్నది సాధించానని సంతోషంగా చెబుతోంది. తను ఏ 30 రోజులు లేదా నెలలు లేదా రెండు మూడేళ్లలో ఈ మార్పు తెచ్చుకోలేదు. కేవలం నిలకడ, ఓర్పుతో సాధించిన శారీరక మార్పు అని సగర్వంగా చెబుతోంది. అంతేగాదు బరువు నిర్వహణ అనేది దీర్ఘకాలిక ప్రక్రియ అని..నిలకడగా ఓపికతో చేస్తే..కచ్చితంగా పురోగతి సాధించగలమని సిమ్రాన్‌ వెయిట్‌లాస్‌ కథ చెబుతోంది. తగ్గడం లేదనుకుంటూ టెన్షన్‌ పడే కంటే..చక్కటి ఆరోగ్యకరమైన శైలిని పాటించడాన్ని స్కిప్‌ చేయకుంటే ఫలితం తథ్యం అని చెబుతోంది సిమ్రాన్‌ వెయిట్‌లాస్‌ స్టోరీ. అలాగే సిమ్రాన్‌ బరువు తగ్గడంలో అత్యంత కీలకపాత్ర పోషించేది వ్యాయామాలేనని, ఆ విషయంలో కేర్‌పుల్‌గా ఉంటే కచ్చితంగా బరువు తగ్గుతారని తన కథే రుజువు అని అంటోంది. అలాగే తాను దీన్ని గుర్తించనంతగా బిజీ అయిపోవడంతో తాను అస్సలు గమనించలేదని చెబుతోంది. అయితే తన బాడీలోని అనూహ్య మార్పుని మాత్రం అస్సలు మర్చిపోనంటూ ఉబ్బితబ్బిబవ్వుతోంది. సిమ్రాన్‌లాంటి శారీరక మార్పు అచంచలమైన ఓపికతో నిలకడగా చేయడం వల్లే సాధ్యమవుతుందని ఆమె వెయిట్‌లాస్‌ స్టోరీనే చెబుతోంది. అదే సమయంలో దీన్ని ఎవ్వరూ స్ఫూర్తిగా తీసుకోవద్దని..ఎందుకంటే అందరి శరీరాలు ఒకేలా ఉండవని గర్తించుకోవాల్సిందిగా ప్రజలకు విజ్ఞప్తి చేసింది. అలాగే నిపుణులు, వైద్యులు సలహాలు సూచనలతోనే ముందుకు సాగాలని ప్రజలను కోరింది. అంతేగాదు బరువు తగ్గాలనుకుంటే మాత్రం..ఆరోగ్యకరమైన మార్పులు, మంచి ఆహారపు అలవాట్లు, వ్యాయామాలు కీలకం అని గ్రహించడని చెబుతోంది. View this post on Instagram A post shared by Simran Poonia (@nonusphere) ఇదీ చదవండి: ఎయిర్‌పోర్ట్‌లో ఐశ్వర్య రాయ్‌ స్టైలిష్‌ లుక్‌..హ్యాండ్‌ బ్యాగ్‌ అంత ఖరీదా..!)

ఒక మహిళా టెకీ యువత ఎంతో ఇష్టపడే డ్రీమ్‌ జాబ్‌ అయిన ఐటీ ఉద్యోగాన్ని వద్దనుకుని మరి రాపిడో ఆటో నడుపుతోంది. కార్పొరేట్‌ ఉద్యోగాన్నే ఇష్టపడే ఈ రోజుల్లో ఆమె ఇంత పెద్ద నిర్ణయం తీసుకోవడమే కాదు..ఇష్టపడితే ఏ పని చిన్నది కాదని అంటోంది. పైగా ఆటో డ్రైవర్‌గానే ఎక్కువ సంపాదిస్తున్నా అని చెబుతుండటం విశేషం. ఆ మహిళే బెంగళూరుకి చెందిన మాజీ ఐటీ ఉద్యోగిని. తన తండ్రి మరణంతోటే తాను కార్పొరేట్‌ ఉద్యోగాన్ని వదిలేసినట్లు తెలిపింది. నైట్‌షిప్టులు చేస్తూనే తన తల్లికి అండగా ఉండటం కష్టంగా ఉండటంతోనే ఇలా చేసినట్లు తెలిపింది. పైగా ఆటో డ్రైవర్‌గా సమయంపై నియంత్రణ తోపాటు ఇంటికి దగ్గరగా ఉండేలా చూసుకోగలుగుతున్నట్లు వెల్లడించింది. ఇలా ఆటో డ్రైవర్‌గా మారాలనే ఆలోచనను తన కుటుంబం తీవ్రంగా వ్యతిరేకించిందని, అలాగే ఇలాంటి నిర్ణయం తీసుకోవడం అంత సులభమేమి కాదని పేర్కొంది. అయితే ఆమె తన పరిస్థితులు దృష్ట్యా కుటుంబానికి ఏది ఉత్తమమో దానికే ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం విశేషం. పైగా ఆమె ఆటోడ్రైవర్‌గానే ఎక్కువ సంపాదిస్తున్నట్లు తెలిపింది. కంటెంట్‌ క్రియేటర్‌ తన్వి సదరు మహిళతో సంభాషిస్తున్న వీడియోని నెట్టింట పంచుకోవడంతో ఈ విషయం వెలుగులోకి వచ్చింది. అంతేగాదు ఆ మాజీ టెకీ అనర్గళంగా ఇంగ్లీష్‌ మాట్లాడే వ్యక్తి ఆటో నడుపుతుండటం ఏంటని కస్టమర్లు తనను చూసి విస్తుపోతుంటారని నవ్వుతూ చెబుతోంది. "ఆమె ప్రజలు ఏమనుకుంటారు? అనే దాని గురించి పట్టించుకోకుండా స్వేచ్ఛను ఎంచుకుంది. తన జీవిత బాధ్యతను తానే తీసుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నారు. అంతేగాదు తన జీవితానికి సమాజం అనుమతి అవసరం లేదని నిర్ణయించుకున్న బెంగళూరు అమ్మాయి. పైగా మహిళలు స్వయంగా వాహనం నడపడం (స్టీరింగ్ చేతిలోకి తీసుకోవడం) మాకు చాలా ఇష్టం. ఎందుకంటే ధైర్యంగా ఉండటం అంటే ఎప్పుడూ ఏదో అసాధారణమైన పని చేయడం మాత్రమే కాదు. కొన్నిసార్లు, 'నాకు ఇదే కావాలి, దీన్నే నేను ఎంచుకుంటున్నాను' అని చెప్పే ధైర్యం కలిగి ఉండటమే నిజమైన ధైర్యం." అని కంటెంట్‌ క్రియేటర్‌ తన్వి ఆ మాజీ టెకీపై ప్రశంసల జల్లు కురిపిస్తూ పోస్ట్‌లో రాసుకొచ్చింది. నెటిజన్లు సైతం ఆమెను చూస్తే గర్వంగా ఉంది. అలాగే తల్లిని రాత్రిపూట ఒంటరిగా వదిలిపెట్టకూడదన్న ఆమె ఆలోచన నిజంగా అభినందనీయం అని ప్రశంసిస్తూ పొస్టులు పెట్టారు. View this post on Instagram A post shared by Tanvi👑 (@the_tanvishetty) ఇదీ చదవండి: మరీ ఏడు నెలల గర్భంతోనా.. రిస్క్‌ కాదా?)

ట్రాన్స్‌జెండర్స్‌ సమాజంలో ఎలాంటి వివక్ష ఎదుర్కొంటున్నారో తెలిసిందే. కొందరు తమకంటూ గుర్తింపు కోసం ఆరాటపడుతూ..మంచి ఉద్యోగాల్లో స్థిరపడి ఆదర్శంగా నిలుస్తున్నారు. అలా డాక్టర్‌, లాయర్‌ వంటి పలు వృత్తులను చేపట్టారు. కానీ అత్యున్నత ఐఏఎస్‌ పదవిని మాత్రం ఓ ట్రాన్స్‌జెండర్‌ అలంకరించి..తనలాంటి ఎందరికో ప్రేరణగా నిలిచింది. ఆమె కూడా చిన్నప్పటి నుంచి వివక్ష ఎదుర్కోని ఎన్నో కష్టాలు పడి ఆ స్థాయికి చేరుకుందామె. ఆ మహిళే ఐశ్వర్య రుతుపర్ణ ప్రధాన్‌. ఒడిశాలోని చిన్నగ్రామానికి చెందిన ఆమె కంధమాల్‌ జిల్లాలో రతికాంత్‌గా జన్మించింది. పుట్టుకతో అబ్బాలయిగా ఉన్నా ఆ అమ్మాయి ఎదిగే కొద్ది..తనలోని మార్పులతో అమ్మాయిలే ప్రవర్తించేవాడు. దాంతో చిన్నతనం నుంచి లింగ వివక్షను ఎదుర్కొంది. పాఠశాల రోజుల నుంచి ఉపాధ్యాయులు, చుట్టుపక్కల వారి సూటిపోటి మాటలు ఆమె చదువుని సజావుగా సాగనివ్వకుండా చేశాయి. అయినా సరే ఆమె చదువుపైనే దృష్టి పెట్టేది. ఉన్నత విధ్య కోసం భువనేశ్వర్‌కు వెళ్లి..అక్కడ పబ్లిక్‌ అడ్మినిస్ట్రేషన్‌లో పోస్ట్‌ గ్రాడ్యుయేట్‌ చదువులు పూర్తి చేసి, ఆ తర్వాత ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మాస్ కమ్యూనికేషన్ (IIMC)లో ఇంగ్లీష్ జర్నలిజం అభ్యసించింది. అలాగే కళాశాల హాస్టల్‌ల్లో కూడా తన గుర్తింపు కారణంగా వసతి విషయమై చాలా ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంది. అయినప్పటికీ తన చదువుని కొనసాగించి..ప్రజా సేవలో తన వృత్తి నిర్మిచుకోవడానికి కృషి చేసింది. అంతేగాదు తన గుర్తింపుని అంగీకరించేందుకు సిద్ధపడి అమ్మాయిలా ఉండటం మొదలు పెట్టింది. అందుకు తల్లి, చెల్లి మద్దతు ఇచ్చారు. అలాగే 2014లో భారత సుప్రీంకోర్టు ట్రాన్స్‌జెండర్ వ్యక్తులను మూడవ లింగంగా గుర్తించడంతో..ధైర్యంగా తన గుర్తింపును బహిర్గతం చేసింది ఐశ్వర్య. అంతేగాదు 2010లో ఒడిశా ఫైనాన్షియల్‌ సర్వీస్‌ పరీక్షలో ఉత్తీర్ణత సాధించి కమర్షియల్‌ ట్యాక్స్‌ ఆఫీసర్‌గా ఎంపికైంది. అక్కడితో ఆగిపోకుండా ప్రతిష్టాత్మకైన సివిల్‌ సర్వీస్‌కు సన్నద్ధమై గెలిచి ఐఏఎస్‌ ఆఫీసర్‌ అయ్యింది. అయినప్పటికీ తన సహోద్యోగుల నుంచి అవమానాలు ఎదుర్కొంటూనే ఉంది. కానీ వాటిని ఆమె బేఖాతారు చేస్తూ ట్రాన్స్‌జెండర్ల హక్కుల కోసం పోరాడుతూ వారి గళం వినపించేలా ప్రచారకర్తగా మారిందామె. అంతేగాదు తన కమ్యూనిటీ సమాజానికి స్ఫూర్తిగా నిలిచింది. ఐశ్వర్య కథ గెలిచినోడి వైపు యావత్తు ప్రపంచం చూస్తుంది, అతడి బాధ వింటుంది మార్పుకి నాంది పలుకుతుంది అనేందుకు నిదర్శనం కదూ..!.ఇదీ చదవండి: ఎట్టకేలకు 59 ఏళ్ల వయసులో టీచర్‌ ఉద్యోగం..! ఏకంగా 27 ప్రయత్నాల తర్వాత..)

కెనడాలో ఆరు సంవత్సరాలు గడిపి, డెలాయిట్‌లో తన కెరీర్‌ నిర్మించుకున్న ప్రీతి బిస్నిక్‌ స్వదేశానికి తిరిగి రావాలనుకుంటోంది. దీనికి కారణం...ఉద్యోగం కోల్పోవడం కాదు. అవకాశాల కొరత అంతకంటే కాదు. వృద్ధాప్యంలో ఉన్న తల్లిదండ్రుల బాగోగులను చూసుకోవాలనుకోవడమే కారణం. దీనికి సంబంధించి ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌లో ప్రీతి పోస్ట్‌ చేసిన వీడియో వైరల్‌ అయింది. ప్రశంసలు అందుకుంది. తన తల్లిదండ్రులకు వయసు పైబడుతోందని, వారికి అందుబాటులో ఉండడానికే ఇండియాకు వెళ్లాలని నిర్ణయం తీసుకున్నానని చెప్పింది ప్రీతి. ప్రీతి తల్లికి గ్లాకోమా ఉంది. నడవడానికి కూడా ఇబ్బంది పడుతుంది. ‘పోషకాహారం గురించి చదువుతున్నప్పుడు నా తల్లిదండ్రులు గుర్తుకు వచ్చారు. నేను తెలుసుకున్న విషయాలను నా తల్లిదండ్రుల ఆరోగ్యం కోసం ఉపయోగించుకోవాలనుకున్నాను’ అంటున్న ప్రీతి తన తల్లిదండ్రులకు పోషకాహారం, ఫిట్‌నెట్‌ కోసం ప్రణాళికలు సిద్దం చేసుకుంది. నెటిజనులు ప్రీతి నిర్ణయంపై ప్రశంసల వర్షం కురించారు. ఒకరు మాత్రం... ‘మీరు ఇక్కడికి రావడానికి బదులు, తల్లిదండ్రులనే మీ దగ్గరికి తీసుకెళ్లవచ్చు కదా?’ అని సలహా ఇస్తే... ‘ఆరోగ్యం దృష్యా›్ట వారిని ఇక్కడికి తీసుకురావడం అంత సులువు కాదు’ అని తెలియజేసింది ప్రీతి. గమనించాల్సిన విషయమేమిటంటే... తల్లిదండ్రులకు తాను ఏకైక సంతానం కాదు. ఆమె సోదరులు అమెరికా, లండన్‌లో స్థిరపడ్డారు. ‘నా కెరీర్‌ బాగుంటే చాలు’ అనుకునే ఈరోజుల్లో తల్లిదండ్రుల కోసం ఉద్యోగం త్యాగం చేయడం గొప్ప విషయమే కదా!’ ముక్తకంఠంతో అంటున్నారు నెటిజనులు.

మీ కూతురు ఇప్పుడుసినిమాల్లోని కూతురు కాదు. వంటింటి క్యారెక్టర్‌ కాదు. ఆమె ఇప్పుడు కోడ్‌ రాస్తుంది, కంటెంట్‌ రాస్తుంది, కంపెనీని నడుపుతుంది. ఆమెకు ‘పెళ్లి ఎప్పుడు?’ అనే ప్రశ్న కంటే ‘నెక్స్‌›్ట΄్లాన్‌ ఏంటి?’ అనే ప్రశ్నే నచ్చుతుంది. ఆమెకు స్వేచ్ఛ కావాలి, కానీ భద్రత కూడా కావాలి. ప్రేమ కావాలి, కానీ సొంత స్పేస్‌ కూడా కావాలి. కూతురి ఫోన్‌ చెక్‌ చేయడం మానేసి, ఆమె ఫాలో అవుతున్న ప్రపంచాన్ని అర్థం చేసుకోండి. ఒకప్పుడు కూతురిని కాపాడటం అంటే ఇంట్లో పెట్టడం. ఇప్పుడు ప్రపంచంలోకి ధైర్యంగా పంపడం. ఈ డాటర్స్‌ డే రోజున ఆమె పై మీ నమ్మకాన్నే ‘గిఫ్ట్‌’గా ఇవ్వండి. మిగిలిన గిఫ్టులన్నీ ఆమె కొనుక్కోగలదు. ఎందుకంటే జెన్‌ జి కూతురు ప్రిన్సెస్‌ కాదు, సీఈఓ. ఈ కాలం కూతురా...వర్థిల్లు.డాడ్‌ మామ్‌‘‘ప్రతి సమస్యకు పరిష్కారం కూర్చుని మాట్లాడుకోవడమే’’ అంటున్నారు హీరోయిన్‌ ఫరియా అబ్దుల్లా. తన తల్లిదండ్రుల గురించి చెబుతూ ఆమె ఇలా అన్నారు. చిన్నప్పుడు ఫరియా పేరెంట్స్‌ ఆమె అల్లరి చేస్తే.. తిట్టింది లేదు... కొట్టింది లేదు. మరేం చేశారంటే... కూతుర్ని కూర్చోబెట్టి ప్రశాంతంగా మాట్లాడారు... కోపాన్నీ ప్రదర్శించారు. ‘‘ఆ మాటలే నేను పరిణతి ఉన్న అమ్మాయిని కావడానికి ఉపయోగపడ్డాయి’’ అని చెప్పారు ఫరియా అబ్దుల్లా. ‘డాటర్స్‌ డే’ సందర్భంగా తన తల్లిదండ్రుల గురించి ఫరియా అబ్దుల్లా ‘సాక్షి’తో ప్రత్యేకంగా పంచుకున్న విశేషాలు.ఈరోజు నేనీ స్థితిలో ఉన్నానంటే దానికి కారణం మై డాడ్‌ అండ్‌ మామ్‌. ఇద్దరూ నా జీవితాన్ని నేను ముందుకు తీసుకెళ్లడానికి రెండు విభిన్నమైన కోణాలను నేర్పించారు. నాన్న నాకు సైన్స్, ప్రపంచం, మతం, సైకాలజీ, ఫిలాసఫీ వంటివన్నీ నేర్పించారు. మా అమ్మ నాకు ఎనర్జీ. ఆమె నాకు లవ్, కైండ్‌నెస్, సానుభూతి వంటివి నేర్పించారు. ఈ రెండూ కలిసి నన్ను ఒక మంచిæ వ్యక్తిగా తీర్చిదిద్దాయి.నాన్నతో నెల రోజులు మాట్లాడలేదుమా అమ్మా నాన్న మీద నా ప్రేమను తెలియజేయడానికి ఒక ప్రత్యేకమైన రోజు అవసరం లేదు. నాకు అవకాశం వచ్చినప్పుడల్లా నా ప్రేమను వ్యక్తం చేయడానికి ప్రయత్నిస్తుంటాను. అయితే నన్ను నేను బ్యాడ్‌ డాటర్‌ అనుకుంటాను. ఎందుకంటే నేను పనులేమీ చేయను. కోపంగా ఉన్నప్పుడు రూడ్‌గా మాట్లాడిన సందర్భాలున్నాయి. ఒకసారి నాన్న, నేను గొడవపడి నెల రోజులు మాట్లాడుకోలేదు. ఆ టైమ్‌లో నేను చాలా ఏడ్చాను. నేను అచ్చంగా మా నాన్న ఈగో క్లాష్‌ అయి, ‘నువ్వు మాట్లాడవా, నేను కూడా మాట్లాడను’ అనే జోన్‌లోకి వెళ్ళి ఆ నెల రోజులు మాట్లాడుకోలేదు. ఆ తర్వాత కలిసిపోయాం. అది మినహా మా మధ్య ఎప్పుడూ ఇష్యూస్‌ లేవు. అయితే ఇంకా మంచి కూతురిగా నేను ఉండొచ్చేమో అనిపిస్తుంటుంది. ట్రై చేస్తాను.నా చిరాకు కూడా వాళ్లకు ప్రేమే!మా అమ్మా నాన్న చూపించే లవ్‌ ‘అన్‌ కండిషనల్‌’. నా చిరాకులు, బ్యాడ్‌ మూడ్స్, మూడ్‌ స్వింగ్స్‌... అన్నింటినీ ఓపికగా భరిస్తారు. ఎలా హ్యాండిల్‌ చేస్తారు? వాళ్లూ మనుషులే కదా అనిపిస్తుంటుంది. అందుకే నేను బ్యాడ్‌ మూడ్‌లో ఉన్నప్పుడు అదేం బయటపెట్టకుండా వాళ్లకు దూరంగా ఉండాలనుకుంటాను. కానీ నేను చూపించే చిరాకు కూడా వాళ్లకు ప్రేమ అనిపిస్తుంది. మా పేరెంట్స్‌ నన్ను ఎప్పుడూ కొట్టలేదు. కనీసం నా మీద ఎప్పుడూ చెయ్యి ఎత్తలేదు. ఏదైనా సరే మాటలతో చెప్పడమే. అందుకే నా మనసుకి బాగా పట్టాయి. చాలా మెచ్యూర్డ్‌గా పెంచారు. ఆ పెంపకానికి కృతజ్ఞురాలిగా ఉండాలనుకుంటున్నాను. ఒకవేళ మా పేరెంట్స్‌ పెంపకం సరిగ్గా లేకపోయి ఉంటే∙వయలెంట్‌ పర్సన్ గా మారిపోయేదాన్నేమో (నవ్వుతూ). నీ జర్నీ... నీ ఇష్టం అన్నారుచిన్నప్పటి నుంచే నేను ఒక ఆర్టిస్టిక్, క్రియేటివ్‌ పర్సనాలిటీ అని మమ్మీ, డాడీకి అర్థమైపోయింది. సో... ఆర్టిస్ట్‌ అవ్వాలనుకుంటున్నాననే నా నిర్ణయాన్ని ఎప్పుడు చెబుతానా అని వాళ్లు ఎదురు చూశారు. కాలేజ్‌ అయిపోయాక, ‘ఓకే, ఇప్పుడు నువ్వు కెరీర్‌ విషయంలో సీరియస్‌గా ఉన్నావా లేదా కెరీర్‌కి సంబంధించిన నిర్ణయాన్ని నువ్వే తీసుకోవాలి’ అని చెప్పారు. అయితే ఆ విషయంలో నన్ను ఎప్పుడూ ఫోర్స్‌ చేయలేదు. ఇప్పుడు కూడా నేను ‘ఇది చేయను’ అని చెప్తే, ‘ఓకే’ అంటారు. ‘ఇది నీ జర్నీ... నీ ఇష్టం’ అనేలానే నన్ను పెంచారు. అలా ఇష్టాన్ని నా మీద వదిలేయడానికి కారణం వాళ్ల పెంపకం మీద వాళ్లకి ఉన్న నమ్మకం... వాళ్లు ఇచ్చిన స్వేచ్ఛను నేను దుర్వినియోగం చేయనని నమ్మకం. మనం ఎలాంటి వ్యక్తులుగా ఎదుగుతాం అనేది చాలావరకూ మన పేరెంట్స్‌ పెంపకాన్ని బట్టే ఉంటుంది. ఆ విషయంలో నా పేరెంట్స్‌ ‘బెస్ట్‌’. నా కోసం టైమ్‌ కేటాయించి, ‘లైఫ్‌ అంటే ఇలా ఉంటుంది... ఇలా ఉండాలి’ అని వివరంగా చెప్పడంతో పాటు విలువలు కూడా నేర్పించారు. అందుకే నేను కూడా ‘బెస్ట్‌’ (నవ్వుతూ)...అమ్మని ప్రపంచం మొత్తం తిప్పాలని ఉందిమా అమ్మకి చిన్నప్పటి నుంచి ట్రావెలింగ్‌ అంటే చాలా ఇష్టం. ఆవిడ వచ్చిన బ్యాక్‌గ్రౌండ్‌ వల్ల ఆ అవకాశం సరిగ్గా కుదరలేదు... రాలేదు. లండన్, అమెరికా వెళ్లారు కానీ, నాతో ట్రావెల్‌ చేసినప్పుడు ఆవిడ హ్యాపీనెస్‌ నెక్ట్స్‌ లెవెల్‌లో ఉంటుంది. ఆ హ్యాపీనెస్‌ ఇంకా ఎక్కువగా ఇవ్వాలనుకుంటున్నాను. వీలైతే అమ్మని ప్రపంచం మొత్తం తిప్పాలని ఉంది. అలాగే నాన్నతో కలిసి ఒక వ్యాపారం మొదలుపెట్టాలనుకుంటున్నాను. ఇద్దరం కలిసి ఆ వ్యాపారాన్ని పెద్ద సామ్రాజ్యంలా విస్తరింపజేయాలన్నది నా కల.– డేరంగుల జగన్‌ మోహన్‌

ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఖరీదైన నగరాల్లో ఒకటైన దుబాయ్‌. అలాంటి నగరానికి చేతిలో చిల్లి గవ్వ లేకుండా, ఉద్యోగం లేకుండా వెళ్లడం అంటే సాహసమే. అలా వెళ్లి ఒక్కపూట తిండితో సరిపెట్టుకుని, అనేక కష్టాలు పడి, చివరికి విజయవంతమైన వ్యాపారవేత్తగా, కంటెంట్ క్రియేటర్‌గా ఎదిగిన ఆలియా లాలా సక్సెస్‌ స్టోరీ చాలా స్ఫూర్తిదాయకం. సొంతంగా ఒక కెరీర్‌ను నిర్మించు కోవాలనే దృఢ సంకల్పం ఉంటే సక్సెస్‌ వెదుక్కుంటూ వస్తుందని నిరూపించారు.అబుదాబికి చెందిన ఆలియా లాలా తండ్రి సివిల్ ఇంజనీర్, ప్రాజెక్ట్ మేనేజర్. తండ్రి డబ్బులు అడగడం ఇష్టం ఉండేది కాదు. ఏదైనా సాధించాలనే తపనతో ఉద్యోగం, పొదుపు లేకుండానే దుబాయ్‌కు వెళ్లిపోయింది. ఒక పూట భోజనం కోసం డబ్బు సంపాదించుకోవడం నుంచి మొదలు చివరికి 14 సంవత్సరాలకు పైగా సాగుతున్న ఒక కెరీర్‌కు నాంది పలికింది. కష్టాల కొలిమి, టిప్సే ఆధారందుబాయ్‌లో మొదట స్నేహితురాలితో కలిసి షేరింగ్ స్పేస్‌లో ఉండేది. ఆమె రూమ్‌మేట్ రష్యన్. రూమ్‌మేట్స్ కోసం వాటర్ బాటిళ్లు తెచ్చిపెట్టడం ద్వారా వచ్చే రూ. 130-150 తో ఒక నెల గడిచింది. అలా ఉద్యోగం దొరికే వరకు రోజుకు ఒక షవర్మా మాత్రమే ఆమె ఆహారం. అయినా ఎక్కడా నిరాశ పడలేదు. View this post on Instagram A post shared by Aaliya Lala - Dodo - Gulf Girl 🇦🇪 (@aaliyalala)చిన్న చిన్న పనులు చేస్తూ మొదలుపెట్టిన ఆమె ప్రయాణం 14 ఏళ్లు దాటాయి. ప్రస్తుతం ఆమె యూఏఈ-లైసెన్స్ పొందిన ట్రావెల్ అండ్ లైఫ్‌స్టైల్ కంటెంట్ క్రియేటర్. అంతర్జాతీయ బ్రాండ్లు, లగ్జరీ హోటళ్లు, టూరిజం బోర్డులతో కలిసి పనిచేస్తుంది. కేవలం కంటెంట్ క్రియేషనే కాకుండా, ఇన్‌ఫ్లుయెన్సర్‌లను బ్రాండ్లు, ట్రావెల్ ఏజెన్సీలతో అనుసంధానించే ఒక మీడియా హౌస్‌ను నడుపుతున్నారు. దీనితో పాటు యూఏఈ రియల్ ఎస్టేట్, ఆర్థిక మార్కెట్లలో పెట్టుబడులు పెడుతోంది. ఇదీ చదవండి: యూనివర్శిటీ విద్యార్థిని మృతి, లవ్‌ జిహాద్‌ ఆరోపణలు కలకలంవార్షిక సంపాదనప్రస్తుతం ఆమె సరాసరి వార్షిక సంపాదన దాదాపు 300,000 నుండి 400,000 దిర్హామ్‌లు (సుమారు రూ. 78.2 లక్షల నుండి రూ. 1.04 కోట్ల వరకు) ఉంది. తన కెరీర్‌ను మోడలింగ్‌తో ప్రారంభించి, ఆ తర్వాత ఫోటోగ్రాఫర్‌గా కూడా పనిచేశానని, కాబట్టి కెమెరా వెనుక, కెమెరా ముందు ఉండటం ఎలా ఉంటుందో తనకు తెలుసునని ఇటీవల ఒక ఇంటర్వ్యూలో చెప్పిందామె. తన సోషల్ మీడియా పేజీలను రెండుసార్లు కోల్పోయాను, మళ్లీ మళ్లీ మొదటి నుండి ప్రారంభించాల్సి వచ్చిందన్నారు. భవిష్యత్తులో బహుళ ఆదాయ మార్గాల ద్వారా దీర్ఘకాలిక సంపదను సృష్టించడమే ఆశయంగా సాగుతోంది. తన వ్యాపారాలను విస్తరించడం, విలువైన ఆస్తులను కూడబెట్టడం,అంతర్జాతీయంగా తన పనిని విస్తరించడం ద్వారా ఆర్థిక స్వాతంత్ర్యం సాధించడమే ఆమె లక్ష్యం. ఇదీ చదవండి: రూ. 2.87 లక్షల కోట్ల డీల్‌ : చైనా-అమెరికా కీలక ఒప్పందం

ఇంద్రవెల్లి... ఈ పేరు వినగానే పోరుగడ్డ అని మదిలో మెదులుతుంది.. పోరాట యోధులు గుర్తుకొస్తారు... అలాంటి ఈ గడ్డ నుంచి ఓ అందాల పిల్ల ఇప్పుడు ప్రపంచానికే ఈ పేరును పరిచయం చేసేలా ముందుకు వెళుతోంది.. ఆమె ప్రీతి ముండే. రాజస్థాన్‌లోని జైపూర్‌లో గురువారం జరిగిన జాతీయ స్థాయి అందాల పోటీల్లో తెలంగాణలోని ఆదిలాబాద్‌ జిల్లా ఇంద్రవెల్లి మండలం హీరాపూర్‌ గ్రామానికి చెందిన ప్రీతి ముండే మిస్‌ ఎర్త్‌ వాటర్‌ ఇండియా 2026 విభాగంలో విజేతగా నిలిచి కిరీటాన్ని కైవసం చేసుకున్నారు. పోటీలో ఆమె చూపిన స్నేహపూరక స్వభావానికి గాను మిస్‌ కంజీనియాలిటీ 2026 ఉప–శీర్షికను కూడా సొంతం చేసుకున్నారు. ఫిలిప్పీన్స్‌లో జరగబోయే మిస్‌ ఎర్త్‌ అంతర్జాతీయ పోటీల్లో భారతదేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించే అవకాశాన్ని దక్కించుకున్నారు...ఎవరీ ప్రీతి? ఆదిలాబాద్‌ జిల్లా ఇంద్రవెల్లిలో బట్టల దుకాణం నిర్వహణతోపాటు వ్యవసాయం చేసే సామాన్య కుటుంబానికి చెందిన ముండే ప్రహ్లాద్‌– ఉమా దంపతుల పెద్ద కూతురు ప్రీతి. 2001 మార్చి18న పుట్టింది.. ఐదు తరాలకు ముందు రాజస్థాన్‌ నుంచి ఈ ప్రాంతానికి వలస వచ్చిన కుటుంబం. ఈమెకు తమ్ముడు ఓమ్, సోదరి సంతోషి ఉన్నారు. పదవ తరగతి వరకు ఇంద్రవెల్లికి సమీపంలో ఉండే ఉట్నూర్‌లోని లిటిల్‌ ఫ్లవర్‌ స్కూల్లో చదువుకుంది.. ఇంటర్మీడియట్‌ హైదరాబాద్‌లో చదివింది.. ఆ తర్వాత సరోజినీ నాయుడు యూనివర్సిటీలో డిగ్రీ చేసింది. ఏమిటి ఈ మిస్‌ ఎర్త్‌ పోటీ..?మిస్‌ ఎర్త్‌... పర్యావరణ పరిరక్షణ, సామాజిక స్పృహ ప్రధాన ధ్యేయంగా నిర్వహించే అంతర్జాతీయ సౌందర్య పోటీ. ప్రపంచంలోని నాలుగు అతిపెద్ద అంతర్జాతీయ అందాల పోటీల్లో ఒకటి.. ఈ పోటీలను 2001లో ఫిలిప్పీన్స్‌కు చెందిన ‘కరోసెల్‌ ప్రొడక్షన్స్’ సంస్థ ప్రారంభించింది.. బాహ్యసౌందర్యానికే కాకుండా, పర్యావరణ పరిరక్షణ, వృక్షజాలం–జంతుజాల పరిరక్షణ, పర్యావరణ సమస్యలపై అవగాహన కల్పించే అంశాలకు ప్రాధాన్యం ఇస్తారు.. విజేతలు ‘ఐక్యరాజ్యసమితి పర్యావరణ కార్యక్రమం’ (యూఎన్ ఈపీ) వంటి అంతర్జాతీయ సంస్థలతో కలిసి పర్యావరణ పరిరక్షణ ప్రచారకర్తలుగా, అంబాసిడర్లుగా సేవలందిస్తారు. దీనికి సంబంధించి జాతీయస్థాయిలోనూ పోటీలు నిర్వహిస్తారు.కిరీటాల ప్రాముఖ్యత ...మిస్‌ ఎర్త్‌ పోటీ ప్రత్యేకత ఏమిటంటే.. ఇందులో నలుగురు ప్రధాన విజేతలను ఎన్నుకుంటారు. ప్రకృతిలోని నాలుగు మూలకాలను ప్రతిబిబించేలా ఈ కిరీటాలను అందజేస్తారు. మిస్‌ ఎర్త్‌.. ప్రధాన విజేత (పర్యావరణానికి ప్రతిరూపం), మిస్‌ ఎర్త్‌ ఎయిర్‌.. మొదటి రన్నరప్‌ (గాలి నైర్మల్యానికి సంకేతం), మిస్‌ ఎర్త్‌ వాటర్‌.. రెండవ రన్నరప్‌ (నీటి పరిరక్షణకు సంకేతం), మిస్‌ ఎర్త్‌ ఫైర్‌.. మూడవ రన్నరప్‌ (శక్తి, చైతన్యానికి సంకేతం) ప్రీతి ముండే మిస్‌ ఎర్త్‌ వాటర్‌ విభాగంలో విజేతగా నిలిచింది.. మిస్‌ కాంజెనియాలిటీ కూడా...ప్రీతి ఇదే పోటీల్లో మిస్‌ కాంజెనియాలిటీ అనే అవార్డును కూడా కైవసం చేసుకుంది.. అందాల పోటీల్లో అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగిన ఒక ప్రత్యేకమైన ఈ సబ్‌–టైటిల్‌ను స్నేహపూర్వక ప్రవర్తన, మంచి వ్యక్తిత్వం ఆధారంగా ఎంపిక చేస్తారు. దీనిని కొన్ని పోటీల్లో మిస్‌ ఫ్రెండ్‌షిప్‌’ అని కూడా పిలుస్తారు.పల్లెటూరి నుంచిపల్లెటూరి వాతావరణంలో పెరిగిన ప్రీతి చిన్ననాటి నుంచే క్రమశిక్షణ, శ్రమకోర్చే తత్వాన్ని అలవాటు చేసుకున్నారు. ప్రస్తుతం హైదరాబాద్‌లోని ఓ యూనివర్సిటీలో యోగా విభాగంలో మాస్టర్స్‌ అభ్యసిస్తూనే యోగా ట్రెయినర్‌గా ప్రయాణం సాగిస్తున్నారు.. చిన్నప్పటి నుంచే యోగాపై మక్కువ పెంచుకున్న ఆమె, జాతీయ స్థాయి యోగా ఛాంపియన్‌షిప్‌కు ఎంపికై తన శారీరక, మానసిక దారుఢ్యాన్ని నిరూపించుకున్నారు. బాల్యం నుంచి మోడలింగ్‌ రంగంపై ఆసక్తితో ఉన్న ప్రీతి అనుకున్నది సాధించింది.. 2023లో మిస్‌ హైదరాబాద్, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో జరిగిన మిస్‌ ఊర్వశి పోటీల్లో గెలుపొందారు.నా కల సాకారం వైపు..కలలు కనడమే కాదు.. సాకారం చేసుకోవడం కూడా ముఖ్యం.. మా అమ్మా నాన్న, కుటుంబ సభ్యులు ఇచ్చిన స్ఫూర్తితో నేను ఇవి సాధించగలుగుతున్నాను.. ఫిలిప్పీన్స్‌లో జరగబోయే ‘మిస్‌ ఎర్త్‌’ అంతర్జాతీయ పోటీల్లో భారత దేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించడం గర్వకారణంగా భావిస్తున్నాను.– ప్రీతి ముండే – గొడిసెల కృష్ణకాంత్‌ గౌడ్, సాక్షి ప్రతినిధి, ఆదిలాబాద్‌

అత్యున్నత అధికారిగా దేశ సేవలందించిన ఆమె అనూహ్యమైన నిర్ణయం తీసుకుంది. తనకు విరామం కావాలంటూ నచ్చిన అభిరుచి వైపుగా సాగిపోతోంది. పైగా అందరూ అంత పెద్ద హోదాలో సాగి ఇలా ఈ వ్యాపారం ఏంటి అని అడిగితే ఆమె ఇచ్చే సమాధానం ఆలోచింప చేసేలా కాదు, కుటుంబ విలువలను గుర్తు చేస్తోంది. ఎవరా మహిళా అంటే..ఆ అధికారిణే రాధికా ఆనంద్‌. ఆమె ఆర్మీలో మాజీ భారత వైమానిక దళ(ఐఏఎఫ్‌) అధికారిణి. సైనిక వృత్తిని విడిచిపెట్టి బొటిక్‌ వ్యాపారం ప్రారంభించన తన స్ఫూర్తిదాయక ప్రయాణాన్ని ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌లో పంచుకున్నారు. తాను కేవలం కుటుంబానికి దగ్గరగా ఉండాలనే ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు పేర్కొది. తన కస్టమర్లలో చాలామంది వైమానిక దళ అధికారిణిగా ఇలా స్టైలిష్‌ దుస్తుల బ్రాండ్‌ బొటిక్‌ని ఎలా రన్‌ చేస్తున్నారని అడుగుతుంటారని చెప్పుకొచ్చింది. తాను 14 ఏళ్ల షార్ట్‌ సర్వీస్‌ కమిషన్‌ను పూర్తి చేసిన తర్వాత సైన్యం నుంచి నిష్క్రమించడం అనేది అత్యంత సర్వసాధారణమని అన్నారామె. తన సర్వీస్‌ ముగిసిన తర్వాతే దీన్ని ఎంచుకున్నట్లు తెలిపారు. ప్రతిష్టాత్మకమైన వైమానిక దళం వృత్తి నుంచి తప్పుకోవడానికి కేవలం పిల్లలతో గడపాలని, కుటుంబంతో టైం స్పెండ్‌ చేయాలనే ఉద్దేశ్యంతోనే తప్ప పెద్ద రీజన్‌ అంటూ ఏమి లేదని తేల్చి చెప్పింది. తన సొంతూరు డెహ్రూడూన్‌లో తన కలల జీవితాన్ని నిర్మించుకోవాలనే ఉద్దేశ్యంతోనే బోటిక్‌ని పెట్టుకున్నట్టు తెలిపారు. ప్రస్తుతం తన ఇల్లు సొంతూరికి కేవలం వంద కిలోమీటలర్ల దూరంలోనే ఉందని పేర్కొంది. తనను ఎంతాగానో ప్రేమించే తల్లిదండ్రలకు, పిల్లలకు అందుబాటులో ఉండాలనే ఇలా చేశానని వెల్లడించింది. అంతేగాదు తాను పిల్లలతో ఉండాలనుకునే తల్లిని అంటూ సంభాషణను ముగించింది. అందుకు సంబంధించిన వీడియో నెట్టింట వైరల్‌ అవ్వడంతో ఇలాంటి నిర్ణయం తీసుకోవడానికి చాలా ధైర్యం కావాలి మేడమ్‌. ఐనా మన వాళ్లతో గడిపే క్షణాలను డబ్బుతో కొలవలేమంటూ భావోద్వేగంగా పోస్టులు పెట్టారు. View this post on Instagram A post shared by Call me Ashh (@thefaujifounder)ఇదీ చదవండి: snow Ganesha: శాస్త్రవేత్తల గణేశుడి పండుగ..! నిమజ్జనం ఎలా చేశారంటే..)

పుట్టింది భువనేశ్వర్‌లో అయినా సంబల్‌పూర్, ఢిల్లీలలో పెరిగి 2012 నుంచి స్కూబా డైవింగ్‌ను అభిరుచిగా చేపట్టారు ప్రియదర్శి. ఆయన కుమార్తె టిస్య 2020లో తన 10వ ఏట ఒడిశాలోనే అత్యంత పిన్నవయస్కురాలైన స్కూబా డైవర్‌గా నిలిచారు, అలాగే 2022లో 12 ఏళ్ల వయసులో అత్యంత పిన్న వయస్కురాలైన ‘అడ్వాన్స్ డ్‌ ఓపెన్‌ వాటర్‌ డైవర్‌’గా గుర్తింపు పొందారు. 2025 జూన్‌ 8న, తన 15వ పుట్టినరోజున, టిస్య 100 అడుగుల లోతును చేరుకున్న అత్యంత పిన్న వయస్కురాలైన డైవర్‌గా రికార్డ్‌ నెలకొల్పారు.‘నా కుమార్తె టిస్యతో కలిసి ‘ప్రపంచ టైగర్‌ షార్క్‌ రాజధాని’ మాల్దీవుల ఫువాములా ద్వీపంలో నీటి అడుగున భారీ టైగర్‌ షార్క్‌ల మధ్య డైవ్‌ చేయడం అద్భుత అనుభవం’’ అంటారు ఒడిశాకు చెందిన స్కూబా డైవర్, ప్రస్తుత దుబాయ్‌ వాసి ప్రియదర్శి పాణిగ్రాహి.‘‘చుట్టూ టైగర్‌ షార్క్‌ల మధ్య నాన్నతో కలిసి ఆయన 100వ డైవ్‌లో భాగం పంచుకోవడం... ఆయన డైవింగ్‌ సమయంలో తోడుండటం చాలా సంతోషాన్నిచ్చింది’’ అంటుంది ఆయన కుమార్తె టిస్య. వీరిద్దరూ సముద్రపు అడుగుభాగంలో 15 అడుగుల పొడవు, వందల కి.గ్రా బరువు ఉన్న భారీ టైగర్‌ షార్క్‌లకు కొన్ని సెంటీమీటర్ల దూరంలో చక్కర్లు కొట్టారు. ఇది సాధించిన అరుదైన భారతీయ తండ్రీ కూతుళ్ల జంటగా నిలిచారు. ఈ నేప«థ్యంలో తమ స్కూబానుబంధం గురించి ‘సాక్షి’తో పంచుకున్న విశేషాలు పాణిగ్రాహి మాటల్లో..స్నార్కెలింగ్‌ నుంచి, స్కూబా డైవింగ్‌ వైపుతొలుత 2008లో భార్యతో కలిసి స్నార్కెలింగ్‌ చేస్తున్నప్పుడు చేపలు, జలచరాలు, కోరల్స్‌ అందాలతో నీటి అడుగున అద్భుత ప్రపంచాన్ని మరింత దగ్గరగా చూడాలనే గాఢమైన కోరిక పుట్టింది, దానికి స్కూబా డైవింగ్‌ ఒక్కటే మార్గం కాబట్టి 2012లో 36 ఏళ్ల వయసులో ఓపెన్‌ వాటర్‌ డైవింగ్‌ లైసెన్స్ తీసుకున్నాను.కుమార్తె ఆరంగేట్రం ఇలా...మా అమ్మాయి టిస్యా 10 ఏళ్ల వయసులో, సర్టిఫికేషన్‌ పొందిన తర్వాత చేసిన రెండో ప్రయత్నంలోనే మేమిద్దరం కలిసి డైవ్‌ చేశాం. ఆ సమయంలో ఒకరి చేతులు మరొకరం పట్టుకుని నీటిలోకి వెళ్లిన జ్ఞాపకం ఇప్పటికీ ఎప్పటికీ ప్రత్యేకమే. అప్పటినుంచి టిస్యాతో కలిసి పలు డైవింగ్‌ సాహసాల్లో ఎన్నో ఉత్కంఠభరితమైన, ఆనందకరమైన జ్ఞాపకాలను పంచుకున్నాం.మాల్దీవుల డైవింగ్‌ ప్లేస్‌లలో ఫువాములా స్పెషల్‌...ఫువాములా ఓపెన్‌ ఓషన్ లో ఉన్న ప్రత్యేకమైన సింగిల్‌–ఐలాండ్‌ అటాల్‌ (మధ్యలో నీళ్లు ఉండి దాని చుట్టూ రింగ్‌లా అల్లుకుని ఉండే పగడపు దీవి) అరుదైన సముద్ర జీవులను, ముఖ్యంగా టైగర్‌ షార్క్‌లను అయస్కాంతంలా ఆకట్టుకుంటుంది, దీని ప్రత్యేక భౌగోళిక స్వరూపం, అద్భుతమైన సముద్ర జీవ వైవిధ్యం, యునెస్కో బయోస్ఫియర్‌ హోదా ప్రధాన ఆకర్షణలు. స్థానిక హార్బర్‌ సమీపంలోని ‘టైగర్‌ హార్బర్‌’లో టైగర్‌ షార్క్‌లు తరచూ కనిపిస్తాయి. థ్రెషర్‌ షార్క్‌లు, హ్యామర్‌ హెడ్‌లు, వేల్‌ షార్క్‌లు, ఓషియానిక్‌ మాంటా రేస్, పైలట్‌ వేల్స్‌ కూడా కనిపిస్తాయి. దీనిలో కలిసి డైవ్‌ చేయడం మా ఇద్దరికీ జీవితకాల జ్ఞాపకంటిస్యా భద్రత ముఖ్యం..సురక్షితంగా, సుదీర్ఘ డైవింగ్‌ ఆనందించాలంటే మంచి శిక్షణ చాలా కీలకం. పేరున్న డైవింగ్‌ స్కూళ్లలో టిస్యాకు శిక్షణ ఇప్పించాను. అలాగే ఇద్దరం మంచి పేరున్న డైవింగ్‌ సెంటర్లతోనే డైవ్‌ చేస్తాం. అయితే భద్రత విషయంలో మొదటి బాధ్యత మనదే. అన్ని నియమాలను పాటించాలి, ఇన్ స్ట్రక్టర్ల సూచనలను శ్రద్ధగా వినాలి. – సత్యబాబు, సాక్షి

‘ఆత్మరక్షణ కోసం నేర్చుకున్న కరాటే... అంతర్జాతీయ పోటీల్లో పాల్గొనే స్థాయికి చేర్చింది’ అంటోంది తెలంగాణ వాసి బ్రహ్మదండి సత్యతేజ. ఇటీవల జోర్డాన్‌ దేశ రాజధాని అమ్మాన్‌లో 24వ ఆసియా కేడెట్, జూనియర్‌ అండ్‌ అండర్‌ 21 కరాటే ఛాంపియన్ షిప్‌–2026 పోటీలు జరిగాయి. ఈ పోటీలలో జూనియర్‌ ఫిమేల్‌ కుమిటే 66 కేజీల విభాగంలో కాంస్య పతకం సాధించి తన పోరాట పటిమను నిరూపించింది హైదరాబాద్‌ నారాయణగూడలో ఉంటున్న సత్యతేజ. ఎల్‌ఎల్‌బి ఫస్టియర్‌ చదువుతున్న ఈ కరాటే మెరుపును ఈ సందర్భంగా పలకరిస్తే ‘చదువు – క్రీడలు ఈ రెండూ నేటితరం అమ్మాయిలకు తప్పనిసరి అవసరం’ అంటూ... స్ఫూర్తిదాయకమైన తన ప్రయాణం గురించి వివరించిందిలా..‘‘కరాటే అంటే కేవలం శారీరక బలం మాత్రమే కాదు. ఏకాగ్రత, వేగం, సమయస్ఫూర్తి, మానసిక స్థైర్యం కూడా. శిక్షణలో ఇదే తెలుసుకుంటూ వస్తున్నాను. తొమ్మిదవ తరగతిలో ఉన్నప్పుడు అమ్మాయిలకు ఆత్మరక్షణ విద్య కూడా ఉండాలని అమ్మానాన్నలు నన్ను కరాటే క్లాస్‌లో చేర్పించారు. అమ్మ స్వర్ణలత, నాన్న రమేష్‌ ఇద్దరూ లాయర్లే. నేను వారి స్ఫూర్తితోనే, న్యాయవాదిగా ఎదగాలన్న లక్ష్యంతో ‘లా’ చదువుతున్నాను. ప్రయత్నమే ఫలితం..ధైర్యం, స్థైర్యం, సహనం, నేర్పు, వేగం.. ఇలా ప్రతి అంశం క్రీడలలో నేర్చుకునే అవకాశం ఉంది. అందుకే చదువుతో పాటు ఏదైనా క్రీడలో రాణించాలని ఎప్పుడూ ఉండేది. సాధన చేస్తున్న క్రీడలోనే మరింతగా ఎదగాలనే తపన తో శిక్షణ ద్వారా కరాటేను మెరుగుపరుచుకుంటూ వస్తున్నాను. అందుకు జాతీయ స్థాయిలో జరిగిన కరాటే పోటీలలో జూనియర్, సీనియర్‌ కేటగిరీలలో గోల్డ్, సిల్వర్‌ మెడల్స్‌ లభించాయి. ఈ స్ఫూర్తితోనే అంతర్జాతీయ పోటీలలో పాల్గొనాలనుకున్నాను. అందుకు అమ్మానాన్నలు, మా కోచ్‌ కీర్తన్‌ కొండ్రు తమ ప్రోత్సాహాన్ని అందించారు. ‘ఓడిపోతామేమో అనుకుని ఆగిపోతే ఏ ఫలితమూ మన దరిచేరదు. నూటికి నూరు పాళ్లూ ప్రయత్నిస్తే అదే తగిన ఫలితాలను తెచ్చిపెడుతుంది’ అని చెప్పే అమ్మనాన్న మాటలే నాకు పాఠాలు. క్రమశిక్షణతో శిక్షణక్రీడలలో పాల్గొనేవారికి సమయం విలువ బాగా అర్థం అవుతుంది. ప్రత్యర్ధితో తలపడటంలో చూపే నేర్పు ప్రతి క్షణం ఎంత విలువైనదో తెలియజేస్తుంది. సమయాన్ని సద్వినియోగం చేసుకుంటూ చదువుకు ఆటంకం రాకుండా కాలేజీకి వెళుతూనే సాయంకాలాలు శిక్షణకు కేటాయించుకున్నాను. పోషకాహారంపైన దృష్టిపెట్టడం, సమయపాలనను పాటిస్తూ సాధన చేయడం వల్ల కృషికి తగిన ఫలితం లభిస్తోంది. వివిధ దేశాల క్రీడాకారులతో ఏర్పడిన పరిచయాలు, వారు క్రీడల్లో చూపుతున్న నైపుణ్యాల గమనింపు.. ఇవన్నీ మరో మెట్టుకు ఎదగడానికి సోపానాలే అవుతున్నాయి’’ అంటూ వివరించారు ఈ యువ కరాటే క్రీడాకారిణి. – నిర్మలారెడ్డి, సాక్షి ఫీచర్స్‌ ప్రతినిధి

‘ఆడపిల్లవి...డిష్యుం డిష్యుం ఆటలు నీకెందుకమ్మా’ అనే తల్లిదండ్రులను చూస్తుంటాం.నవ్వుతూనే అన్నప్పటికీ ఆడబిడ్డల కలలకు పరిమితులు విధించే అనధికార ఆంక్ష అది.కానీ రోషిబినా దేవి తల్లిదండ్రులు అలా కాదు.మార్షల్‌ ఆర్ట్‌ సినిమాలు తెగచూస్తూ....డిష్యుం డిష్యుం ఫైట్లు చేసే కూతురిని చూసి...‘హీరో కంటే నువ్వే బాగా చేస్తున్నావు తల్లీ!’ అనేవారు. ఇది చాలదా... భవిష్యత్‌ కలకు బలమైన పునాది పడడానికి!తాజాగా...ఆసియా క్రీడల్లో ‘వుషు’ 60 కిలోల విభాగంలో మణిపూర్‌కు చెందిన రోషిబినా దేవి రజతం గెలుచుకుంది. 2018 ఆసియా క్రీడల్లో కాంస్యం, 2023 ఆసియా క్రీడల్లో రజతం గెల్చుకున్న రోషిబినా దేవి ముచ్చటగా మూడోసారి పతకం గెల్చుకొని ఆసియా గేమ్స్‌లో పతకాల హాట్రిక్‌ సాధించింది. ‘నా తల్లిదండ్రులు సర్వస్వం త్యాగం చేశారు’ అని తడి కళ్లతో చెబుతున్నప్పుడు, ఆ కళ్లలోనే గర్వరేఖ మెరుస్తుంది. రోషిబినా దేవి అంతరంగం ఆమె మాటల్లోనే...మాది మణిపూర్‌లోని ఓ పేద కుటుంబం. తల్లిదండ్రులు ఇద్దరూ రైతులు. నాకు చిన్నప్పటి నుంచీ మార్షల్‌ ఆర్ట్స్‌ సినిమాలు అంటే ఇష్టం. ముఖ్యంగా జాకీచాన్‌ సినిమాలు! మార్షల్‌ ఆర్ట్స్‌పై ఇష్టంతోనే నేను మార్షల్‌ ఆర్ట్‌ ‘వుషు’పై ఆసక్తి పెంచుకున్నాను. తొమ్మిదేళ్ల వయసులో ఈ ఆటలోకి వచ్చాను. ‘వుషు’ గురించి నా తల్లిదండ్రులకు బొత్తిగా తెలియదు.‘మార్షల్‌ ఆర్ట్స్‌ సినిమాలు అమ్మాయిలకెందుకు?’ అని గానీ ‘వుషు ఆట నీకెందుకు?’ అనిగానీ వారు ఎప్పుడూ అనలేదు. నేను ఏది చేసినా వారికి అపురూపమే. తల్లిదండ్రుల ప్రోత్సాహమే నాకు కొండంత అండగా నిలిచింది. నా సోదరి నన్ను స్పోర్ట్‌ ఆథారిటీ ఇండియా(ఎస్‌ఎఐ)కి పరిచయం చేసింది. 2014లో నా కోచ్‌ మైబాబ్‌ ప్రేమ్‌కుమార్‌తో నా ప్రయాణం ప్రారంభమైంది.సాధన ఒక్కటే సరిపోదు...కోచ్‌ పర్యవేక్షణలో ఉదయం మూడు గంటలు, సాయంత్రం మూడుగంటలు ‘వుష్‌’ ప్రాక్టీస్‌ చేసేదాన్ని. ఆటలో రాణించాలంటే సాధన ఒక్కటే సరిపోదు. పట్టుదల, అంకితభావం కూడా తోడు ఉండాలి. శిక్షణ లేనప్పుడు... సంగీతం వింటాను. ఫుట్‌బాల్‌ ఆడుతాను. వీడియో గేమ్స్‌ చూస్తాను. ఇలాంటి ఇష్టమైన పనుల ద్వారా నాలో సానుకూల దృక్పథాన్ని పెంచుకుంటాను.ఈ క్రెడిట్‌ వారికే...ఎన్ని ఆర్థిక ఇబ్బందులు ఉన్నప్పటిMీ నా తల్లిదండ్రులు, కుటుంబ సభ్యులందరూ నా కోసం సర్వస్వం త్యాగం చేశారు. నాకు ఏదో ఒక రకంగా సహాయపడేవారు. నాకు ధైర్యం చెప్పేవారు. వారి సహకారమే లేకపోతే నేను ఈ స్థితిలో ఉండేదాన్నే కాదు.,,లక్ష్యాన్ని సాధించాలనుకునేవారికి నేను చెప్పేదేమిటంటే...మనం ఏ పని చేసినా అంకితభావంతో, కఠోర శ్రమతో చేయాలి. మనల్ని మనం నమ్ముకోవాలి. నిరాశను దరి చేరనీయకుండా ఆత్మవిశ్వాసంతో... సానుకూల దృక్పథంతో ముందుకెళ్లాలి.ఒక కూతురు మణిపూర్‌ పొలాల నుంచి లేచి ఆసియా గేమ్స్‌లో పతకాల హాట్రిక్‌ కొట్టింది. మరో కూతురు పదేళ్లకే స్కూబా సూట్‌ వేసుకుని నాన్న చేయి పట్టుకుని సముద్ర గర్భంలోకి దూకి ‘భయం అంటే ఏంటో’ తెలియని తరానికి ప్రతినిధి అని నిరూపించింది. ఇంకో కూతురు బుల్లెట్లకు ఎదురొడ్డి దేశాన్ని కాపాడి తన ఇద్దరు కూతుళ్లతో పాటు కోట్లాది ఆడబిడ్డలకు ‘పులిబిడ్డ’ అయింది. ఈ ముగ్గురి వెనుకా ఉన్నది ఒక్కరే.... ‘నా కూతురు ఏదైనా చేయగలదు’ అని నమ్మిన తల్లిదండ్రులు. నమ్మి చూడండి... ప్రోత్సహించి చూడండి... ప్రతి కూతురూ ఒక ఆశ... ఆశ్చర్యం... అద్భుతం. అంతేనా? ఈ దేశానికే గర్వకారణం.– యాకుబ్‌ పాషా

ఏ పని చిన్నది పెద్దది ఉండదు. నిజాయితీగా ఉంటే..మనసుకి నచ్చిన ఏ పనైనా చేయొచ్చు అంటుంటారు పెద్దలు. కాకపోతే చేసేముందే ఇబ్బందులు, సవాళ్లు, బేరీజు చూసుకునే దిగడం అన్ని విధాల శ్రేయస్కరం. ఇదంతా ఎందుకంటో ఓ డాక్టర్‌ ఎంతో గౌరవప్రదమైన వృత్తి జీవితాన్ని వదలుకుని బన్‌షాప్‌ నడుపుతోంది. ఇదేంటి అని విస్తుపోకండి. అయినా అంత ఉన్నత వృత్తిని కాదనుకుని ఆ స్థాయి ఉద్యోగం చేయడానికి కూడా చాలా ధైర్యం కావాలి కూడా. మరీ ఈ డాక్టమ్మ అంత పెద్ద నిర్ణయం ఎందుకు తీసుకుందో తెలుసా..?.చైనాకు చెందిన 48 ఏళ్ల డాంగ్‌ విన్‌ అనే డాక్టరమ్మ ఈ అనూహ్య నిర్ణయం తీసుకుంది. ఆమె ప్రస్తుతం హుబే ప్రావిన్స్‌, వూహాన్‌లో స్టీమ్డ్‌ స్టఫ్డ్‌ బన్‌ షాప్‌ని నిర్వహిస్తోంది. ఆ వ్యాపారాన్ని జస్ట్‌ మూడేళ్లలోనే విజయవంతమైన వ్యాపారంగా తీర్చిదింది. అంతేగాదు గత జూలై నెలలోనే రెండో బ్రాంచ్‌ని కూడా ప్రారంభించిందామె. ఎంతో గౌరవప్రదమైన డాక్టర్‌ వృత్తి ఎందుకు కాదనుకుందంటే..ఆమె 2023లో ఈ ఉద్యోగానికి రిజైన్‌ చేసిందట. డాంగ్‌ డాక్టర్‌గా ఉన్నప్పుడు విపరీతమైన ఒత్తిడికి గురై ఈ వృత్తికి రిజైన్‌ చేయాలని పదేపదే అనుకునేదట. గైనకాలజిస్ట్‌గా అపారమైన అనుభవం ఉన్న ఆమె 1999లో వుహాన్‌ యూనివర్సిటీలో స్కూల్‌ ఆఫ్‌ మెడిసిన్‌ నుంచి గ్రాడ్యుయేషన్‌ పూర్తిచేసి, షెన్‌జెన్‌లోనే గైనకాలజిస్ట్‌గా తన వృత్తిని ప్రారంభించినట్లు తెలిపింది. అయితే తన తల్లి ‍ప్రైవేట్‌ క్లినిక్‌లో సహాయం చేసే నిమిత్తం వూహాన్‌కి తిరిగి వచ్చినట్లు వెల్లడించింది. తన తల్లి పదవీ విరణమ అనంతరం ఆ క్లినిక్‌ మూతబడిందని, దాంతో హుబేలోని టియాన్‌మెన్‌కు తిరిగి వచ్చి డాక్టర్‌గా వృత్తి తోపాటు తన కమ్యూనిటీ న్యాయవాదిగా కూడా పనిచేసినట్లు పేర్కొంది. దాంతో తాను ఒక పక్క డాక్టర్‌గా విధులు నిర్వర్తించడం తోపాటు..ప్రభుత్వ ఏజెన్సీల తనిఖీలను కూడా తరుచుగా నిర్వహించాల్సి వచ్చేదని చెప్పుకొచ్చింది. అందువల్ల విపరీతమైన ఒత్తిడి, ఆందోళనకు గురైనట్లు వెల్లడించింది. అలాగే ఆస్పత్రికి న్యాయవాదిగా ఉన్నందున కొన్ని కేసులకు బాధ్యత కూడా వహించక తప్పేది కాదని వాపోయింది. దాంతో ఈ ఉద్యోగంపై విరక్తి, రిజైన్‌ చేయాలన్న విసుగు వచ్చేశాయని వెల్లడించింది. అయితే తన స్నేహితురాలి కుటుంబం నడిపే బన్‌ వ్యాపారం ఎందుకనో తనను విపరీతంగా ఆకర్షించిందని పేర్కొంది డాంగ్‌. అలా ఆమె స్ఫూర్తితోనే 2023లో ఆవిరి మీద ఉడికించే స్టఫ్డ్‌ బన్‌ల వ్యాపారంపై ఆసక్తి మొదలై..వ్యాపారం పెట్టేందుకు దారితీసిందని చెబుతోంది. అయితే ఆమె బన్‌ వ్యాపారంలో పెట్టబడి మాత్రమే పెట్టింది. అయితే చెఫ్‌ అనుకోకుండా రాజీనామా చేయడంతో డాంగ్‌నే స్వయంగా బన్‌ల తయారీ నేర్చుకుని, ఆ పనిని ఆస్వాదించడం ప్రారంభించింది. అలా తాను పూర్తిగా వైద్యవృత్తిని వదిలిపెట్టి బన్‌ దుకాణాన్నే నడుపుతున్నట్లు పేర్కొంది. ప్రస్తుతం తనకు 50 ఏళ్లు అని ఎన్నో అనుభవాలు చవిచూశానని అందువల్ల ఇతరులు ఏం అనుకుంటారనేది అనవసరం అని తెగేసి చెప్పింది డాంగ్‌. అంతేగాదు తనకు నచ్చిన జీవితాన్ని జీవించాలనుకుంటున్నా అందుకే ఇలా చేశానని ఆత్మవిశ్వాసంగా చెబుతోంది. అయితే ఈ వ్యాపారంలో కూడా 10 గంటలకు పైగా తీరిక లేకుండా పనిచేయాల్సి ఉన్నా..డాక్టర్‌గా ఉన్నప్పుడూ ఎదుర్కొన్న మానసిక ఒత్తిడి ఇప్పుడు అనుభవించడం లేదని చెబుతోంది డాంగ్‌. అంతేగాదు తన తల్లి, సోదరుడు కూడా ఈ నిర్ణయాన్ని స్వాగతించడమే కాకుండా దుకాణంలో తనకు చేదోడు వాదోడుగా ఉంటున్నట్లు సంతోషంగా చెప్పుకొచ్చింది. పైగా జీవితంలో మార్పుకి ఆలస్యం అంటూ ఉండదని, తను కదలలేని స్థితికి చేరుకునే వరకు కూడా ఈ షాప్‌ని నడుపుతానని ధీమాగా చెబుతోంది డాంగ్‌.ఇదీ చదవండి: కార్పొరేట్‌ ఉద్యోగాన్ని కాదని క్యాప్సికమ్‌ సాగు..! ఇవాళ ఏకంగా..)

నూకలిస్తాను మేకలు కాస్తావా అనేది పాత సామెత... ఆధునిక కాలంలో కుక్కల్ని వాకింగ్‌ తీసుకెడితే ఎంతిస్తారో తెలిస్తే మీరు షాకవ్వాల్సిందే. అందుకే యూకేకు చెందిన 30 ఏళ్ల యువతి న్యాయవాది వృత్తిని వదిలేసి మరీ ఈ పనిని ఎంచుకుంది. పూర్తి స్టోరీ అర్థం కావాలంటే ఈ కథనం మొత్తం చదవాలి మరి. పీపుల్ మ్యాగజైన్ నివేదిక ప్రకారం, లిజ్ ఈస్ట్ (Liz East) అనే బ్రిటన్ యువతి కన్సల్టింగ్ రంగంలోకి మారడానికి ముందు, క్రిమినల్ డిఫెన్స్‌లో పారాలీగల్‌గా నాలుగేళ్లు పనిచేసింది.అడ్మినిస్ట్రేటివ్ పనులు, కోర్టు విచారణలు, జైలు సందర్శనలు వంటి విపరీతమైన ఒత్తిడితో కూడిన పనులతో రోజుకు 12 గంటలకు పైగా శ్రమించేది. పైగా లండన్ ప్రయాణంతో కలిపి షెడ్యూల్ చాలా కష్టంగా ఉండేది. క్రిమినల్ డిఫెన్స్ లాయర్ కావాలని కలలు కన్న లిజ్ న్యాయ రంగంలో తన ఉజ్వల భవిష్యత్తును ఉన్న కెరీర్‌ను వదులుకుని మరీ డాగ్‌ వాకింగ్‌ పని ఒప్పుకోవడం అంటే విశేషమే కదా. ఇప్పుడు పూర్తిస్థాయిలో కుక్కలను నడిపించే వ్యాపారాన్ని నడుపుతోంది. తాను చాలా తక్కువ గంటలు పనిచేస్తూనే, ప్రతి నెలా వేల పౌండ్లు అదనంగా సంపాదిస్తున్నానని ఆమె చెబుతోంది.అయితే ఈ నిర్ణయం తీసుకోవడం వెనుక ఉన్న ఆమె భర్తే. ఆతను డాగ్ వాకింగ్ , బోర్డింగ్ వ్యాపారం చేస్తూ తన పనిని ఎంతో ఆస్వాదించడం చూసి ప్రేరణ పొందింది. వారాంతాల్లో పనిని తలచుకుని భయపడే బదులు తనకు ఇష్టమైన పని చేయాలని నిర్ణయించుకుంది.గంటకు ప్రతి కుక్కకు దాదాపు 19 డాలర్ల చొప్పున వసూలు చేస్తుంది. అంటే రోజుకి సంపాదన సుమారు రూ. 38,000 నుండి రూ. 50,000 వరకు ఉంటుంది. ప్రస్తుతం ఆమె రోజుకు సుమారు 20 నుండి 30 కుక్కలను నాలుగు ట్రిప్పుల్లో వాకింగ్‌కు తీసుకెళ్తుంది.గతంలో కార్పొరేట్ ఉద్యోగంలో పనిచేసినదానికంటే ఇప్పుడు నెలకు వేల పౌండ్లు ఎక్కువ సంపాదిస్తున్నానని, పని గంటలు కూడా సగానికి తగ్గాయని ఆమె తెలిపింది.న్యాయవాద వృత్తిలో ఆమెకున్న నేపథ్యం తెలిసిన చాలా మందికి, ఆమె వృత్తిని మార్చుకోవడం ఆశ్చర్యం కలిగించిందట. న్యాయవాద వృత్తి నుండి కుక్కలను వాకింగ్‌కు తీసుకెళ్లే పనికి మారారా? అంత చదువు చదివి ఇప్పుడు కేవలం కుక్కలను వాకింగ్‌కు తీసుకెళ్తున్నారా?' అని అంటుంటారని ఆమె గుర్తు చేసుకుంది. చాలా తాను ఆరేళ్లు వృథా చేశానని అనుకుంటారు. కానీ ఆ ఆరేళ్లలో ఎంతో నేర్చుకున్నాను, వాటిని ఇప్పటికీ తన దైనందిన జీవితంలో ఉపయోగిస్తున్నానని కూడా తెలిపింది. అంతేకాదు తన పాత ఉద్యోగంతో పోలిస్తే ఇప్పుడు చాలా తక్కువ సంపాదిస్తున్నానని చాలామంది అనుకుంటారని, . అయితే, కుక్కలను వాకింగ్‌కు తీసుకెళ్లే పనిని కేవలం డబ్బు సంపాదించే మార్గంగా మాత్రమే చూడకూడదని లిజ్ సూచిస్తుంది. నెటిజన్ల స్పందన లా చదివి డాగ్ వాకింగ్ చేయడం ఏంటని కొందరు విమర్శించినా, ఆమె తన నిర్ణయం పట్ల ఎంతో సంతోషంగా ఉంది. "జీవితం చిన్నది, అసంతృప్తిగా ఉన్న ఉద్యోగంలో ఉండకండి, మీకు నచ్చిన మార్పు చేసుకోండి" అని ఆమె ఇతరులకు సలహా ఇస్తున్నారు.

భర్తలు టెన్నిస్‌కు వెళ్లడం... అపార్ట్‌మెంట్‌ ఏరియాలో బాడ్మింటన్ ఆడటం... భార్యలు వంట చేసుకుంటూ ఇంట్లోనే ఉండిపోవడం... ఈ రొటీన్ నడ్డి విరగ్గొట్టారు కోయంబత్తూరు స్త్రీలు. ఇక్కడి ‘యమునా నగర్‌ గ్రౌండ్‌’ అచ్చంగా పెళ్లయిన స్త్రీల ఆటస్థలం. కొత్త వధువులతో మొదలు అమ్మమ్మల వరకు అందరూ సాయంత్రమైతే ఆడటానికి వస్తుంటే భర్తలు మైదానం బయట వెయిట్‌ చేస్తుంటారు. ఆసియన్ గేమ్స్‌లో తెచ్చే మెడల్సు అవసరమే. ఇలాంటి గ్రౌండ్స్‌ వల్ల వివాహితలు పొందే హ్యాపీనెస్‌ మెడల్స్‌ అంతకు తక్కువ కాదు.సాయంత్రపు చలిగాలి మొదలవుతుండగానే ఆ గ్రౌండ్‌లో వేడి మొదలైపోతుంది. ఫ్లడ్‌లైట్లు వెలుగుతాయి. ఒక కోర్టులో త్రోబాల్, పక్క కోర్టులో షటిల్‌. ‘ఏయ్, గట్టిగా కొట్టవే’ అని ఒకామె కేక పెడితే, అవతలివైపు నుంచి ఒకామె బంతిని నేలకు బాదుతుంది. పాయింట్‌ వచ్చినా పోయినా ఒకటే సీన్‌– కేరింతలు, నవ్వులు, గట్టిగా హైఫైవ్‌లు. ఇక్కడ స్కోర్‌ బోర్డు లేదు. ఎవరూ ఓడరు. గెలిచినట్టు ఫీలవ్వడమే రూల్‌. అదే ఈ గ్రౌండ్‌ మ్యాజిక్‌.నుదుటి చెమటను కొంగుతో తుడుచుకుంటూ ముత్తమ్మ అనే ఆమె చెప్పిన మాట– ‘స్కూల్‌ రోజుల్లో వాలీబాల్‌ అంటే నాకు ప్రాణం. పెళ్లయ్యాక ఆ కలలన్నీ వంటింటి గోడల మధ్యే మగ్గిపోయాయి. 35 ఏళ్ల తర్వాత ఈ గ్రౌండ్‌తో నా నిరీక్షణ తీరింది. నేను, నా కూతురు, నా మనవరాలు ముగ్గురం ఒకే కోర్టులో ఆడుతున్నాం. ఒకే టీమ్‌లో. ఇంతకంటే ఏం కావాలి?’ ఈ మాట అనేవాళ్లు ప్రతి ఊళ్లో వేలమంది ఉన్నారు. కానీ వాళ్లకు ఒక యమునా నగర్‌ ఉందా... అన్నదే ప్రశ్న.వంటింటి అలసటకు చెక్‌ఆడవాళ్లకు రోజంతా ఒకటే లూప్‌. ఇల్లు, పిల్లలు, ఆఫీసు, మళ్లీ ఇల్లు. దీంతో చిన్నవయసులోనే డయాబెటిస్, థైరాయిడ్, మోకాళ్ల నొప్పులు, అంతకుమించి ఎవరికీ చెప్పుకోలేని మానసిక ఒంటరితనం. డాక్టర్లు రాసే మందు చీటీల కంటే ఈ గ్రౌండ్‌ బాగా పని చేస్తుందని యమునా నగర్‌ నిరూపిస్తోంది. అక్కడే ఆడుతున్న ఒక వర్కింగ్‌ ఉమన్‌ ఏమందంటే– ‘నాలుగున్నరకి గ్రౌండ్‌లోకి అడుగుపెడితే చాలు ఇల్లు, ఆఫీసు, టెన్షన్లన్నీ గేటు బయటే వదిలేస్తాం. రాత్రి తొమ్మిది వరకు ఆడుతాం. బంతిని నెట్‌ అవతలికి కొట్టిన ప్రతిసారీ బుర్రలోని భారం కూడా అవతల పడినట్టు ఉంటుంది’. నిజమే. నవ్వుతూ, అరుస్తూ, తోటివారితో కలిసి ఆడే ఆట ఇచ్చే ఫిట్‌నెస్, మెంటల్‌ పీస్‌ జిమ్‌లో రాదు. ఆరోగ్య నిపుణులు కూడా చెప్పేది అదే కదా.‘ఈ వయసులోనా?’ బిడియానికి బ్రేక్‌మొదట్లో ఈ గ్రౌండ్‌లో ఒకరిద్దరే ఉండేవారు. చాలామంది ఆడవాళ్లకు ఒకటే భయం – ‘ఈ వయసులో షార్ట్స్‌ వేసుకుని ఆడితే ఏమనుకుంటారు? నా వల్ల అవుతుందా?’ కానీ యమునా నగర్‌ గ్రౌండ్‌ ఆ భయాన్ని పోగొట్టింది. ఇక్కడ చుట్టూ ఉన్నవాళ్లంతా తనలాంటి ఇల్లాళ్లే. జడ్జ్‌ చేసేవాళ్లు ఎవరూ లేరు. అందుకే ట్రాక్‌సూట్‌ లేకపోయినా చీరతోనే, కంఫర్ట్‌గా ఉండే డ్రెస్‌తోనే మైదానంలోకి దూకేశారు. గ్రౌండ్‌లోకి రాగానే వయసు, హోదా అన్నీ మర్చిపోయి అందరూ ఒకటే టీమ్‌ అయిపోతున్నారు.ఈ గ్రౌండ్‌ ఎలా పుట్టింది?దీని వెనుక ఒక 75 ఏళ్ల పెద్దాయన మంచి మనసు ఉంది. ఆయన పేరు ఎస్‌.ఆర్‌.అరుచామి. కోయంబత్తూరు యమునా నగర్‌కే చెందిన మాజీ నేషనల్‌ లెవల్‌ వాలీబాల్‌ ప్లేయర్‌. పెళ్లయ్యాక ఆడవాళ్ల ఆట జీవితం ఎలా ముగిసిపోతుందో ఆయన చాలా దగ్గర్నుంచి చూశాడు. అందుకే తన సొంత స్థలాన్ని గ్రౌండ్‌గా మార్చాడు. రెండు త్రోబాల్‌ కోర్టులు, ఒక వాలీబాల్‌ కోర్టు వేశాడు. ఆడవాళ్లు పనులు ముగించుకుని సాయంత్రం వచ్చి ఆడుకునేలా ఫ్లడ్‌ లైట్లు పెట్టాడు. ఇప్పటికీ లైట్‌బిల్లు, మెయింటెనెన్స్ అంతా తన సొంత ఖర్చుతోనే భరిస్తున్నాడు. రిజిస్ట్రేషన్‌ ఫ్రీ. ఒకరిద్దరి తో మొదలైన ఆ చిన్న ప్రయత్నం ఇప్పుడు 65 మంది గృహిణుల పెద్ద కుటుంబంగా మారింది.భర్తలు బయట ఉండాలిఈ మైదానంలో అందమైన రూల్‌ ఒకటుంది. కోర్టులో ఆడేది ఆడవాళ్లే. భర్తలు గ్రౌండ్‌ బయటే ఉండాలి. పిల్లల్ని చూసుకోవాలి, వాటర్‌ బాటిల్‌ అందించాలి. ఇన్నాళ్లూ భర్త ఆడి వస్తే భార్య కాఫీ కప్పుతో ఎదురు చూసేది. ఇప్పుడు భార్య హుషారుగా స్మాష్‌ కొడుతుంటే భర్త చప్పట్లు కొడుతూ ఎదురు చూస్తున్నాడు. భార్య సంతోషం కోసం భర్త సపోర్ట్‌గా మారడం ఇంతకంటే సమానత్వం ఏముంటుంది? ఒక గృహిణి మనసు హ్యాపీగా ఉంటేనే ఆ ఇల్లు స్వర్గమవుతుంది. అందుకే యమునా నగర్‌ లాంటి చిన్న గ్రౌండ్స్‌ ప్రతి కాలనీ లో, ప్రతి పల్లెలో వెలియాలి. అప్పుడే ప్రతి స్త్రీ మెడలో ఒక హ్యాపీనెస్‌ మెడల్‌ పడుతుంది. ∙

ఒక ప్రాణానికి జన్మనివ్వడం సృష్టిలోనే అత్యంత మధురమైన కార్యం. అది తీయనైన మాతృత్వం. కానీ కాన్పు తర్వాత స్త్రీ శరీరంలో వచ్చే సహజమైన మార్పులను ట్రోల్‌ చేయడం పచ్చి వికృతత్వం. నటి కత్రినా కైఫ్‌ ప్రసవానంతర శరీరంపై తాజాగా సోషల్‌ మీడియాలో వచ్చిన ట్రోల్స్‌ దీనికి నిదర్శనం. అయితే తల్లిగా మారిన ప్రతి స్త్రీ తన రూపాన్ని ఓన్‌ చేసుకుంటూ, సమాజానికి గట్టిగా చెప్పాల్సిన మాట ఒక్కటే– ‘నో... షి ఈజ్‌ నాట్‌ ఫినిష్డ్‌’.... ఎందుకంటే అమ్మగా ఆమె జీవితంలో పరిపూర్ణ దశ ఇప్పుడే మొదలైంది. ‘వావ్‌.. ఎంత చక్కగా ఉందో’ అంబానీ ఇంట్లో వినాయక చవితి వేడుకల్లో కత్రినా కైఫ్‌ని చూసిన ప్రతి ఒక్కరూ అనుకున్న మాట ఇది. కానీ కొందరు సోషల్‌ మీడియా ట్రోల్‌ రాయుళ్లకు మాత్రం ఆమెలో పరిణిత సౌందర్యం కనిపించలేదు. వాళ్ల కళ్లకు ఆమె కేవలం బొద్దుగా ఉన్న సంగతే కనిపించింది. ఇంకేముంది.. ఒకడైతే ఎక్స్‌ (ట్విట్టర్‌)లో ఆమె ఫొటో పక్కన ‘షీ ఈజ్‌ ఫినిష్డ్‌‘ (ఆమె పని అయిపాయింది) అంటూ కామెంట్‌ పెట్టాడు. దాంతో ఇంటర్నెట్‌లో ఒక్కసారిగా హల్‌చల్‌ మొదలైంది. ప్రసవం తర్వాత స్త్రీ శరీరంలో వచ్చే మార్పులను కూడా భరించలేని నెటిజన్ల సంకుచిత బుద్ధి గురించి మళ్లీ చర్చ మొదలైంది.ఆమెకు ఇండస్ట్రీ సపార్ట్‌... 2025 నవంబర్‌లో కత్రీనా మగబిడ్డకు జన్మనిచ్చారు. అయితే భర్త విక్కీ కౌశల్‌తో కలిసి మొదటిసారిగా మొన్న అంబానీ ఇంటి వేడుకల్లో కనిపించారు. వెంటనే ట్రోల్స్‌ మొదలయ్యాయి. అయితే ట్రోలర్స్‌ నోళ్లు మూయించడానికి ఇండస్ట్రీ మొత్తం కత్రినా వెనుక స్ట్రాంగ్‌గా నిలబడింది. ‘బ్యాంగ్‌ బ్యాంగ్‌’ సినిమాలో ఆమెతో స్క్రీన్‌ షేర్‌ చేసుకున్న హృతిక్‌ రోషన్‌ ఆ ట్రోలర్లను తిప్పికొడుతూ పెట్టిన పాస్ట్‌ను లైక్‌ చేసి గట్టి సపార్ట్‌ ఇచ్చాడు. శివాలిక ఒబెరాయ్, ఖుష్బూ సుందర్‌ లాంటి నటీమణులైతే సోషల్‌ మీడియా వేదికగా ఫైర్‌ అయ్యారు. ‘బిడ్డకు జన్మనిచ్చిన అమ్మ దేహం మారడం భౌతిక స్వభావం. డెలివరీ అవ్వగానే హీరోయిన్లు మళ్లీ పాత సైజ్‌లోకి వచ్చేయాలనే మీ అవాస్తవిక బ్యూటీ స్టాండర్డ్స్‌ను ఇకనైనా ఆపండి‘ అంటూ గట్టి కౌంటర్లు ఇచ్చారు. కత్రినా కూడా చాలా హుందాగా స్పందించింది. ‘కెరీర్‌ స్టార్టింగ్‌లో అందానికి కొన్ని రూల్స్‌ ఉండేవేమో కానీ ఇప్పుడు నా దృష్టిలో అందంగా కనిపించడం కంటే ఆరోగ్యంగా, ఆత్మవిశ్వాసంతో ఉండటమే ముఖ్యం’ అని తేల్చేసింది.ఐశ్వర్యారాయ్‌ నుంచి నేటి తరం దాకా...హీరోయిన్లు ట్రోలింగ్‌లు ఫేస్‌ చేయడం ఇండస్ట్రీలో కొత్త కాదు. ఐశ్వర్యారాయ్‌ తన కూతురు ఆరాధ్య పుట్టిన తర్వాత బరువు పెరిగినప్పుడు ఇంటర్నేషనల్‌ మీడియా, ఇటు సోషల్‌ మీడియా ఎంత క్రూరంగా ప్రవర్తించాయో అందరికీ గుర్తే. కేన్స్ లో ఆమె లుక్స్‌పై దారుణమైన కామెంట్లు చేశారు. కానీ ఐశ్వర్య వాటన్నింటినీ హుందాగా తిప్పికొట్టింది. విద్యాబాలన్ కూడా ‘శరీరాన్ని ఇతరుల కోసం మార్చుకోవడం కంటే దాన్ని ఎలా ఉందో అలాగే అంగీకరించడమే అసలైన అందం’ అని చాటిచెప్పింది. ఒకప్పుడు తన బరువుపై వచ్చిన విమర్శల వల్ల ఎంతో బాధపడిన సోనాక్షి సిన్హా ఆ తర్వాత గట్టిగా నిలబడి ‘నేను ఎలా ఉన్నానో అలాగే ఉంటాను’ అని తేల్చి చెప్పేసింది. ఇక టీనేజ్‌ నుంచే బాడీ షేమింగ్‌ని ఫేస్‌ చేసిన ప్రియాంక చో ప్రా సినీ ప్రపంచంలోని హిపాక్రసీని ప్రశ్నిస్తూ ‘ఇక్కడ అంతా ఫిట్‌గా, పర్‌ఫెక్ట్‌గా కనిపించాలనే ఒక పిచ్చి ధోరణి నడుస్తోంది. నిజానికి సమస్య మన శరీర పరిమాణంలో లేదు.. పర్‌ఫెక్ట్‌గా కనిపించాలనే చూసేవారి ఆలోచనల్లోనే ఉంది’ అంటూ పాయింట్‌ లేవనెత్తింది. ఈ బాడీ షేమింగ్‌ వల్ల వచ్చే మానసిక ఒత్తిడి గురించి సోనమ్‌ కపూర్‌ మాట్లాడుతూ ‘ఇతరులు మనలో లోపాలు వెతక్క ముందే మనమే అద్దంలో చూసుకుని లోపాలు వెతుక్కునేలా చేస్తారు. పబ్లిక్‌ అప్పియరెన్స్‌కు ఎంతలా సిద్ధపడినా లోపల ఆత్మవిశ్వాసంలో హెచ్చు తగ్గులు రావడం సహజం’ అంటూ మనసులోని బాధను పంచుకుంది. ఇలియానా కూడా ‘ఎవరి శరీరమూ అసహజమైనది కాదు.. ఇతరుల అంచనాలకు తగ్గట్టుగా ఏ స్త్రీ మారాల్సిన అవసరం లేదు’ అని ఖరాఖండిగా స్పష్టం చేసింది.మారాల్సింది చూసే చూపే... మన సొసైటీలో ఒక విచిత్రమైన హిపాక్రసీ (ద్వంద్వ నీతి) నడుస్తోంది. స్టేజీలెక్కితే ‘లవ్‌ యువర్‌ బాడీ’ అంటూ స్పీచెస్‌ ఇస్తారు. కానీ అదే ఒక సెలబ్రిటీ ఫొటో కనిపిస్తే జూమ్‌ చేసి మరీ బాడీ షేమింగ్‌ చేస్తారు. వయసు పెరిగినా ప్రశ్నే, తగ్గినా ప్రశ్నే. హీరోయిన్‌ అనగానే ఎల్లప్పుడూ బొమ్మలా పర్‌ఫెక్ట్‌గా ఉండాలనే భ్రమల్లో బతికేస్తూ వారు కూడా మనలాంటి మనుషులే అనే విషయాన్ని మర్చిపాతున్నారు.స్త్రీ శరీరం మారడం ప్రకృతి నియమం. బిడ్డకు జన్మనిచ్చిన మాతృత్వపు మురిపెంలో ఉన్న కత్రినా కైఫ్‌ని చూసి ‘ఫినిష్డ్‌’ అని అనడం నెటిజన్ల దురుసుకు పరాకాష్ట. జీవన గమనంలో ఉన్న ఏ స్త్రీ ఫినిష్‌ కాదు. అవదు. కాబట్టి మారాల్సింది సెలబ్రిటీల శరీరం కాదు.. వాళ్లను చూసే మన సమాజపు చూపు!– రమా జంబుల

మేజర్‌ నవ్య షెకావత్‌ రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ముకు ఏడీసీ(ఎయిడ్‌–డి–క్యాంప్‌)గా బాధ్యతలు చేపట్టారు. జూలై 2026లో ఆమె నియామకం జరిగింది. ఈ ఘనత సాధించిన తొలి మహిళా ఆర్మీ ఆఫీసర్‌గా చరిత్ర సృష్టించారు నవ్య. దేశంలోని అత్యున్నత సైనిక గౌరవాలు, మర్యాదలతో కూడిన రాష్ట్రపతి ఏడీసీ (మిలిటరీ సెక్రటరీ) పదవిని చేపట్టి ఎంతో మందికి స్ఫూర్తిగా నిలిచారు. సాయుధ దళాల్లో పెరుగుతున్న మహిళల ప్రాతినిధ్యానికి ‘ఏడీసీ’గా ఆమె నియామకం అద్దం పడుతుంది. అధికారిక కార్యక్రమాలలో రాష్ట్రపతికి సహకరించడం, లాంఛన ప్రాయమైన ప్రోటోకాల్‌ను పాటించడం, సీనియర్‌ సైనిక అధికారులతో సమన్వయం చేసుకోవడం వంటి కీలక బాధ్యతలను ఏడీసీ నిర్వహిస్తుంది. సాధారణంగా ఆర్మీ నుంచి ముగ్గురు, నేవీ, ఎయిర్‌ ఫోర్స్‌ నుంచి ఒకరు రాష్ట్రపతికి ఐదుగురు ఏడీసీలు ఉంటారు. ఎంతోకాలంగా పురుషులకే పరిమితమైన ఈ హోదా మేజర్‌ నవ్య షెకావత్‌ను వరించడం విశేషంగా మారింది. రాజస్థాన్‌లోని సికార్‌ జిల్లా కెర్పూర గ్రామానికి చెందిన నవ్య షెకావత్‌ యూపీఎస్‌సీ కంబైన్డ్‌ డిఫెన్స్‌ సర్వీసెస్‌ (సీడీఎస్‌) పరీక్ష రాసి చెన్నైలోని ఆఫీసర్స్‌ ట్రైనింగ్‌ అకాడమీ(వోటీఏ)లో షార్ట్‌ సెలెక్షన్‌ కమిషన్‌ ఉమెన్‌ నాన్‌–టెక్నికల్‌ కోర్స్‌కు ఎంపికయ్యారు. సైనిక నైపుణ్యాలలో శిక్షణ పూర్తి చేసుకొని 2021లో ఆర్మీ సర్వీసెస్‌ కార్ప్స్‌(ఎఎస్‌సి)లో ఆఫీసర్‌గా నియామకం అయ్యారు. అయిదేళ్ల సర్వీసులోనే మేజర్‌ హోదాకు చేరుకున్నారు. మేజర్‌ హోదాలో ఉన్న నవ్య షెకావత్‌కు రాష్ట్రపతిభవన్‌లో అత్యుత్తమ వీవీఐపీ వసతి, ప్రత్యేక రక్షణ వాహనం, ఉచిత వైద్య సౌకర్యాలు లభిస్తాయి. అధికారిక పర్యటనలలో, రాష్ట్రపతితో పాటు నవ్య షెకావత్‌ ఉండాల్సి ఉంటుంది. కల.. ఆ కలను సాకారం చేసుకునే కష్టం, క్రమశిక్షణ ఉంటే రాష్ట్రపతి పక్కన హుందాగా నిలబడవచ్చునని నవ్య షెకావత్‌ చెప్పకనే చెబుతున్నారు. కలలు కనే యువతకు స్ఫూర్తిని ఇస్తున్నారు.

కొందరికి పుస్తకం చదవడం అంటే ‘వామ్మో’ అనుకునేంత భయం. కొందరికి పుస్తకం చదవడం అంటే ‘ఆహా’ అనిపించే అనుభవం. కొన్ని సంవత్సరాల వరకు... అనంతి ఎప్పుడూ పుస్తకం చదివింది లేదు. ఒకసారి మాత్రం చదవాలనిపించి చదివింది. ఇక అంతే... అప్పటి నుంచి ఇప్పటివరకు ఆమె చదివిన పుస్తకాలు ఎన్నో, ఎన్నెన్నో! పుస్తక పఠనంపై ఆసక్తిని పెంచడానికి ‘ది బుక్‌ షో’ పేరుతో యూట్యూబ్‌ చానల్‌ ప్రారంభించి సక్సెస్‌ అయిన అనంతి అమెజాన్‌ పాపులర్‌ ఛాయిస్‌ బుక్‌ ఇన్‌ఫ్లూయెన్సర్‌గా ఎంపికైంది....రేడియో జాకీగా ప్రయాణం మొదలుపెట్టిన చెన్నైకి చెందిన అనంతి ‘ది బుక్‌ షో’ అనే యూట్యూబ్‌ చానల్‌ వ్యవస్థాపకురాలిగా తన ప్రత్యేకత చాటుకుంది.‘రేడియో జాకీగా కెరీర్‌ ప్రారంభంలో ఏదో ఒక విషయంపై మాట్లాడుతూనే ఉన్నాను. ఆ తరువాత దేని గురించి మాట్లాడాలో మాత్రం అర్థం కాలేదు. ఆ సమయంలోనే పుస్తకాలు చదవాలనిపించింది. ఒక్కటొక్కటిగా పుస్తకాలు చదవడం మొదలుపెట్టాను. నేను మొదట్లో చదివిన పుస్తకాల్లో కొన్ని... ది పవర్‌ ఆఫ్‌ యువర్‌ సబ్‌ కాన్షియస్‌ మైండ్, సీక్రెట్, సేపియన్స్‌’ అంటూ గతాన్ని గుర్తు తెచ్చుకుంది అనంతి.పుస్తక ప్రియులను పుస్తక పఠన ప్రయాణంలో భాగం చేయడానికి ‘ది బుక్‌ షో’ పేరుతో యూట్యూబ్‌ చానల్‌ ప్రారంభించింది.ఎన్నో పుస్తకాలు!పుస్తకం పఠనంలో ఉండే మజాను పరిచయం చేయడమే కాకుండా, ఏ పుస్తకం చదివితే బాగుంటుంది అనే విషయంలో సలహాలు ఇస్తుంటుంది అనంతి. తనకు ఆసక్తి కలిగించిన పుస్తకాల గురించి వీడియోలు చేస్తుంటుంది. ఆ వీడియోలలో ఆ వారంలో తాను చదివిన పుస్తకాలు, పేజీల సంఖ్య, పుస్తకం చదవడానికి ఎన్ని రోజులు పట్టింది... మొదలైన వివరాలు చెబుతుంటుంది. ‘మీరు పరిచయం చేసిన పుస్తకాన్ని ఈమధ్యే చదివాను. చాలా బాగుంది’ అని అనంతితో ఎంతోమంది చెబుతుంటారు.కలల ఇంధనంరోజుకు కనీసం రెండు గంటల పాటు పుస్తకాలు చదువుతుంది అనంతి. గాలి చేసే శబ్దాలు వింటూనే కిటికీ పక్కన కూర్చొని సూర్యకాంతిలో పుస్తకాలు చదవడం అంటే అనంతికి ఇష్టం.‘పుస్తక పఠనం అనేది కలలు కనడానికి ఇంధనాన్ని ఇస్తుంది’ అంటున్న అనంతి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధి పొందిన సైకాలజీ, సెల్ఫ్‌–హెల్ప్, ఫైనాన్స్, హ్యూమన్‌ బిహేవియర్‌... మొదలైన వాటికి సంబంధించి ఎన్నో పుస్తకాలను పరిచయం చేసింది. చిన్న చిట్కాకొత్తగా పుస్తకాలు చదవడం మొదలు పెట్టిన వారికి కొన్ని పేజీల తరువాత ఏకాగ్రత నిలుపుకోవడం కష్టంగా అనిపించవచ్చు. వారికి నేను ఒక చిన్న చిట్కా చెబుతాను. తక్కువ సమయంతో, ఉదాహరణకు రోజుకు పదినిమిషాలతో పుస్తకం చదవడం మొదలుపెట్టి ఆ సమయాన్ని మెల్లగా పెంచుకుంటూ వెళ్లండి. పుస్తకాలు చదవడం అలవాటు అయ్యాక మీకు ఇష్టమైన సబ్జెక్ట్‌ లేదా జానర్‌పై పుస్తకాలు చదవడానికి ఆసక్తి ప్రదర్శిస్తారు.– అనంతి

దిక్కులు పిక్కటిల్లేలా ధైర్యసాహసాలు ఎప్పుడూ గర్జిస్తూ ఉండవు. కొన్ని సందర్భాలలో అవి మౌనంగా ఉంటాయి’ అనే మాటొకటి ఉంది. సీబీఐ ఆఫీసర్‌ సీమ పహుజా గురించి విన్న వారికి, ఆమె పనితీరును నిశితంగా గమనించిన వారికి పై వాక్యాలు వెంటనే గుర్తుకొస్తాయి. సీమ పహుజా పెద్దగా మాట్లాడరు. ఆమె పేరు మాత్రం దేశవ్యాప్తంగా ఎక్కడో ఒకచోట సంచలన స్వరంతో వినిపిస్తూనే ఉంటుంది.తాజాగా...బాలీవుడ్‌ నటుడు సుశాంత్‌ సింగ్‌ రాజ్‌పుత్‌ మాజీ మేనేజర్‌ దిశా శాలియన్‌ అనుమానాస్పద మృతి కేసు విచారణ బాధ్యతలను సీమ పహుజా చేపట్టనున్నారు..శివసేన (యూబీటి) నాయకుడు ఆదిత్య థాకరే, నటుడు డినో మోరియా పేర్లను ప్రస్తావిస్తూ దిశా శాలియన్‌ తండ్రి సతీష్‌ శాలియన్‌ చేసిన ఫిర్యాదు ఆధారంగా సీబీఐ ఎఫ్‌ఐఆర్‌ నమోదు చేసింది.ముంబైలోని మలాడ్‌ ప్రాంతంలో ఉన్న భవనం 14వ అంతస్తు నుండి కిందపడి దిశా శాలియన్‌ మరణించింది. బాంద్రాలోని ఒక ప్లాట్‌లో సుశాంత్‌ సింగ్‌ రాజ్‌పుత్‌ మరణించడానికి కొద్ది రోజుల ముందే ఈ ఘటన జరిగింది. మొదట ప్రమాదవశాత్తు మృతి చెందినట్లు(ఏడీఆర్‌)గా కేసు నమోదు చేశారు.హైకోర్టు ఆదేశం‘విచారణ అనంతరం దిశా శాలియన్‌ ఆత్మహత్య చేసుకుంది’ అని పోలీసులు చెప్పారు. పోలీసులు చెప్పినదాన్ని విభేదిస్తూ, తన కుమార్తెపై సామూహిక అత్యాచారం జరిగిందని, హత్యకు గురైందని ఆరోపిస్తూ సీమ తండ్రి సతీష్‌ శాలియన్‌ హైకోర్టులో గత ఏడాది పిటిషన్‌ దాఖలు చేశారు. ఈ పిటిషన్‌ను అనుసరించి ఆమె మరణానికి సంబంధించిన పరిస్థితులపై దర్యాప్తు చేపట్టాలని, ఎఫ్‌ఐఆర్‌ నమోదు చేయాలని బాంబే హైకోర్టు సీబీఐని ఆదేశించింది. ఈ కేసు దర్యాప్తును సీబీఐ ఆఫీసర్‌ సీమ పహుజా చేపట్టనుండడంతో ‘ఎవరీ సీమ పహుజా?’ అనే ఆసక్తి మొదలైంది.విశేష అనుభవందిల్లీలోని సీబీఐ ప్రధాన కార్యాలయంలో ప్రత్యేక నేరవిభాగంలో సూపరింటెండెంట్‌ ఆఫ్‌ పోలీస్‌ ఆఫీసర్‌గా పనిచేస్తున్నారు సీమ పహుజా. సున్నితమైన కేసులతో సహా క్లిష్టమైన క్రైమ్‌కేసులు, ఫోరెన్సిక్‌ సాక్ష్యాల దర్యాప్తులో ఆమెకు విశేష అనుభవం ఉంది. 2024లో కోల్‌కతా ఆర్‌.జి.కార్‌ ఆసుపత్రిలో జరిగిన అత్యాచారం, హత్య కేసు దర్యాప్తు బృందంలో సీమ సభ్యురాలిగా ఉన్నారు.ఉన్నావ్‌ అత్యాచార కేసు దర్యాప్తులో కీలక పాత్ర పోషించారు. ఉత్తర్‌ప్రదేశ్‌లో హత్రాస్‌ కేసు దర్యాప్తు కోసం ఏర్పాటు చేసిన పదిహేనుమంది సభ్యుల బృందంలో ఆమె ఉన్నారు. హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌లో గుడియా కేసు దర్యాప్తు బాధ్యతను కూడా సీబీఐ సీమ పహుజాకు అప్పగించింది. సిమ్లాలో ఒక మైనర్‌ బాలికపై అత్యాచారం, హత్యకు సంబంధించిన దర్యాప్తులో కూడా ఆమె పాలుపంచుకున్నారు.బంగారంలాంటి ఆఫీసర్‌!ఔట్‌స్టాండింగ్‌ ఇన్వెస్టిగేషన్‌ ఆఫీసర్‌గా 2007, 2018, 2021లో బంగారు పతకాలను గెలుచుకున్నారు సీమ పహుజా. సీబీఐలో ఆమె చేసిన విశిష్ట సేవలకు 2014లో పోలీస్‌ మెడల్‌ ప్రదానం చేశారు. ‘జటిలమైన కేసులను దర్యాప్తు చేయడంలో దిట్ట’ అని పేరు తెచ్చుకున్న సీమ పహుజా పేరు సోషల్‌ మీడియాలో వైరల్‌ అవుతోంది. ప్రతి వివరం... పకడ్బందీగా!సంచలనం సృష్టించిన కోట్‌ఖాయ్‌ (హిమాచల్‌ ప్రదేశ్‌) కేసులో నిందితుడు తప్పించుకోకుండా, శిక్ష పడేలా చేయడం సీమ పహుజా సాధించిన విజయాలలో ఒకటి. పదవ తరగతి చదివే అమ్మాయి స్కూల్‌ నుంచి తిరిగి వస్తుండగా అదృశ్యమైంది. రెండు రోజులు తరువాత ఆమె మృతదేహం కనిపించింది. ఆమెపై దారుణంగా అత్యాచారం చేసి, గొంతు నులిమి చంపారు. నిందితులను పట్టుకోవడంలో, కేసును ఛేదించడంలో పోలీసులు విఫలం అయ్యారు. ప్రజల నుంచి తీవ్రమైన వ్యతిరేకత రావడంతో కేసును సీబీఐకి అప్పగించారు. ఈ కేసు దర్యాప్తులో ‘లీనియేజ్‌ టెస్టింగ్‌’ అనే వినూత్నమైన పద్ధతిని భారతదేశంలో తొలిసారిగా ఉపయోగించారు. దీంతో కేసులో కీలక పురోగతి వచ్చింది. నిందితుడికి జీవిత ఖైదు విధించారు. ‘తనకు అప్పగించిన కేసులకు సంబంధించి ఏ చిన్న వివరాన్నీ సీమ వదిలి పెట్టరు. ‘నిందితులకు శిక్ష పడేలా, తార్కిక ముగింపు ఉండేలా కేసులను పకడ్బందీగా రూపొందించడంలో దిట్ట’ అని సీమ పహుజా గురించి సీబీఐలోని సీనియర్‌ అధికారులు చెబుతుంటారు. బీకాం చేసిన సీమ పహుజా 1988లో ఏజెన్సీలో చేరారు. 1993లో సబ్‌–ఇన్‌స్పెక్టర్‌ అయ్యారు. 2013లో డిప్యూటీ సూపరింటెండెంట్‌ ఆఫ్‌ పోలీస్‌ హోదాకు పదోన్నతి పొందారు. 2022లో ఏఎస్పీ అయ్యారు. సీబీఐలో విశిష్ట సేవలకుగాను రాష్ట్రపతి పురస్కారం అందుకున్నారు. సాక్షులను మానసికంగా విశ్లేషించడంలో తనదైన శైలిని, అద్భుతమైన నైపుణ్యాలను ప్రదర్శిస్తారని పేరు తెచ్చుకున్నారు.

తల్లిదండ్రుల కష్టాన్ని అర్థం చేసుకుంటూపెరిగిన పిల్లలు భవిష్యత్తును బంగారంగా మార్చుకుంటున్నారు అనడానికి బి. నిఖిత ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది. తెలంగాణలోని సంగారెడ్డి జిల్లా అమీన్‌పూర్‌ మండలంలోని గండిగూడెం గ్రామవాసి అయిన నిఖిత ఇటీవల ఎమ్మెస్సీ కెమిస్ట్రీలో ఐదు బంగారు పతకాలు సాధించింది. ‘ఆటోడ్రైవర్‌ కూతురు బంగారం’ అంటూ అందరి ప్రశంసలు పొందింది. ఈ సందర్భంగా నిఖిత చెప్పిన విషయాలు ఈ తరం వారికి స్ఫూర్తిగా నిలుస్తున్నాయి.‘‘మేం చదువుకోలేదు. పొద్దున నుంచి రాత్రి దాకా ఆటో నడుపుకొని కష్టంగా బతుకుతున్నాం. మీరు మాలాగ ఉండకూడదు... అంటుంటారు మా నాన్న. నాన్న ఒక్కడి సంపాదనతోనే ఇంట్లో ఐదుగురం బతకాలి. నాన్నకు కష్టం రాకుండా చదువులో ముందంజలో ఉంటూ, మమ్మల్ని మేం తీర్చుదిద్దుకునే మార్గాన్ని అన్వేషిస్తున్నాం’’ అంటూ చెప్పిన నిఖితకు తమ్ముడు, చెల్లెలు ఉన్నారు. ఇద్దరూ డిగ్రీ స్థాయిలో చదువుకుంటున్నారు. తల్లి చంద్రకళ గృహిణి. లక్ష్యం వైపు... ‘‘మా నాన్న మాతో ‘బిడ్డా మనకు ఆస్తులేవీ లేవు. చదువు ఒక్కటే మీరు సంపాదించుకోవాల్సిన ఆస్తి’ అంటుంటారు. ఆ మాటలే మమ్మల్ని మరింత ముందుకు నడిపించాయి. చిన్నప్పటి నుంచి అమ్మనాన్నలు పడుతున్న కష్టాన్ని చూసి పెరిగినవాళ్లం. వారి కలలను నెరవేర్చడంతోపాటు మా లక్ష్యానికి చేరువకావాలని తపన పడుతున్నాం. ఈ నెలలో ఉస్మానియా యూనివర్శిటీలో జరిగిన స్నాతకోత్సవంలో ఎమ్మెస్సీ కెమిస్ట్రీలో ఐదు బంగారు పతకాలు వచ్చినప్పుడు ‘నా కష్టానికి తగిన ప్రతిఫలం లభించింది బిడ్డా’ అని నాన్న చాలా సంతోషించారు.పోటీని ఎదుర్కొంటూ... ‘ఈ సౌకర్యాలు ఉంటే ఇంకా సాధించేదాన్ని’ వంటి ఆలోచనలు ఎప్పుడూ పెట్టుకోను. ఏ రంగంలోనైనా ఎదగాలంటే అందుకు తగిన శ్రమ, అవగాహన ప్రధానంగా దోహదం చేస్తాయి. సమయం అందరికీ ఒకే విధంగా ఉంటుంది. కానీ, ఉపయోగించుకొని, అవకాశాలుగా మలుచుకునే నేర్పును అలవర్చుకోవడం కొందరే చేయగలరు. నా ప్రయత్నాలకు మా ప్రొఫెసర్లు కూడా మంచి ప్రోత్సాహాన్ని ఇస్తుంటారు. అన్ని సౌకర్యాలు ఉన్నప్పుడు తర్వాత చూద్దాంలే అనే ఆలోచన ఉంటుంది. కానీ, ఏ వనరులు లేనప్పుడు అందుబాటులో ఉన్నవాటితోనే ఆకాశాన్ని చేరుకోవాలనే తపన ఉంటుంది. ఈ తపనే రోజులో ఎక్కువ గంటలు చదువుపైన దృష్టిపెట్టేలా చేసింది. రీసెర్చ్‌ వైపుగా ఆసక్తిని పెంచింది. నన్ను నేను కొత్తగా మలుచుకునే అవకాశాలను ఇచ్చింది. ఎక్కడా డీలా పడి΄ోకుండా ఇన్నాళ్లకు అమ్మ నాన్నకు సరైన కానుకను ఇచ్చినందుకు ఎంతో ఆనందంగా ఉంది. మా ఆటో డ్రైవరన్న కూతురు బంగారం అని చుట్టుపక్కల వాళ్లు అంటుంటే మరింత సంతోషంగా ఉంది’’ అని వివరించింది నిఖిత.నన్ను నేను మార్చుకుంటూ...టెన్త్‌ క్లాస్‌లో మా ఫ్రెండ్స్‌ కన్నా తక్కువ మార్కులు వచ్చినప్పుడు చాలా బాధనిపించింది. అమ్మనాన్నలు ఏమీ అనలేదు కానీ, అప్పటి నుంచీ నన్ను నేను మార్చుకోవాలనుకున్నాను. సరైన టైమ్‌ టేబుల్‌ సెట్‌ చేసుకొని, నన్ను నేను మెరుగుపరుచుకుంటూ ఇంటర్మీడియెట్, డిగ్రీలో మంచి మార్కులు సాధించాను. ఆ తర్వాత ఉస్మానియా యూనివర్శిటీ ఎంట్రెన్స్‌లో మంచి ర్యాంకు తెచ్చుకున్నాను. కెమిస్ట్రీ సబ్జెక్ట్‌ అంటే మొదటి నుంచీ ఇష్టం ఉండేది. ఈ సబ్జెక్ట్‌లో ఇన్నోవేషన్స్, డ్రగ్‌ డిజైన్, రీసెర్చ్, టీచింగ్‌... ఇలా భవిష్యత్తుకు ఉపయోగపడే మంచి ఎంపికలు ఉన్నాయి. టెన్త్‌ క్లాస్‌ చదువుతున్నప్పుడు మా కెమిస్ట్రీ టీచర్‌లా నేనూ ఎదగాలనుకునేదాన్ని. కెమిస్ట్రీలోనే పీహెచ్‌డీ చేసి, ప్రొఫెసర్‌గా స్థిరపడాలనే లక్ష్యంతో చదువులో రాణిస్తున్నాను. దీంతో పాటు చిత్రకారిణిగానూ నన్ను నేను నిరూపించుకుంటున్నాను.– నిఖిత– నిర్మలా రెడ్డి, సాక్షి ఫీచర్స్‌ ప్రతినిధి ఇదీ చదవండి: 76 ఏళ్ల వయసులోనూ అద్భతంగా తకిల్‌..!శబరిమలలో..)

పురుషులే ఎక్కువగా వాయించే భారీ తాళ వాయిద్యం తకిల్‌. అలాంటి వాయిద్యాన్ని ఒక మహిళ కళాకారిని అద్భుతంగా పలికించడమే కాదు ఓ కొత్త లయను సృష్టివచి ఆశ్చర్యపరిచింది. ఇంతవరకు అలాంటి వాయిద్యాన్ని పరికించిన మహిళామణి లేదు. అలాగే ఏకంగా శబరిమలలో అయ్యప్ప గుడిలో తకిల్‌ వాయించే మహిళా కళాకారిణిగా చరిత్ర సృష్టించింది ఈ వనిత. ఏడు పదుల వయసులోనూ అంతే అద్భుతంగా వాయిస్తూ అందర్నీ ఆశ్చర్యపరుస్తోందామె. ఆ మహిళే కేరళకు చెందిన పతియూర్‌ కమలం. ఆమె మొదటి గురువు తండ్రి గోపాల కృష్ణ పణికర్‌. ఆయన స్వయంగా దేవస్వం బోర్డులో తకిల్‌ విద్వాంసుడు. తన కుమార్తె ఆసక్తిని గమనించి సాధన కోసం తేలికపాటి తకిల్‌ వాయిద్యాన్ని తయారు చేయించారు. అలా ఎనిమిదేళ్ల ప్రాయంలోనే ఈ రంగంలోకి ప్రవేశించింది. శబరిమలలో తన తండ్రితో కలిసి ప్రదర్శన ఇచ్చిన తర్వాత ఆమె వృత్తిపరమైన ప్రస్థానం ఊపందుకుంది. పెరున్న సుబ్రహ్మణ్య ఆలయం 'తైపూయం' ఉత్సవంలో ఆమె ఇచ్చిన అద్భుత ప్రదర్శన, కేరళ, తమిళనాడులోని వివిధ ఆలయాల నుంచి పెద్ద ఎత్తున ఆహ్వానాలలు వచ్చేందుకు దారితీసింది. ఆమె భర్త 'ఇడక్క' (మరొక సాంప్రదాయ తాళ వాయిద్యం) కళాకారుడు. ఎనమిది మంది సంతానంలో మూడొవది అయిన కమలం తన సుదీర్ఘ వృత్తి జీవితంలో అనేక పురస్కారాలు అందుకున్నారు. 2019లో కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ ప్రతిష్టాత్మక 'గురుపూజ' అవార్డుతో ఆమెను సత్కరించింది. కుటుంబ వారసత్వాన్ని కొనసాగిస్తూ, ఆమె కుమారుడు ప్రదీప్ జి. పణికర్ కూడా తకిల్ కళాకారుడిగా రాణిస్తున్నారు. కేరళ ప్రముఖ రచయిత ఆర్యద్‌ సనల్‌ కుమార్‌ కళాకారిణి కమలం జీవితం, ఆమె కళా ప్రస్థానంపై డాక్యుమెంటరీని రూపొందించారు. దీన్ని ఆమె పుట్టినరోజు సందర్భంగా ఈ డిసెంబర్‌లో ప్రదర్శించనున్నారు.(చదవండి: జెన్‌ ఆల్ఫా పెంపకంపై ఆది సాయికుమార్‌ ఆసక్తికర వ్యాఖ్యలు..!)

ఇంతవరకు చాలామంది ఒత్తిడితో కూడిన కార్పొరేట్‌ ఫీల్డ్‌ వద్దని ప్రశాంతమైన ఉద్యోగమో లేక అభిరుచినే వ్యాపారంగానో మలిచి సక్సెస్‌ అందుకున్నవాళ్లను చూశాం. కానీ ఈమె నచ్చిన ఉద్యోగం లేదా అభిరుచి కోసం మంచి జాబ్‌ని వదులుకోకూడదని, ఆ రెండిటిని బ్యాలెన్స్‌ చేసుకుంటూ..అధిక ఆధాయ మార్గంగా మార్చుకోవచ్చని చెబుతోంది. పైగా సంప్రదాయ వృత్తి విజయాన్ని బేఖాతారు చేస్తూ..తనకున్న నైపుణ్యాలన్నింటితో ఆదాయం ఆర్జిస్తూ ఒత్తిడే తనముందు చిత్తు అని చూపిస్తోంది ఈ పవర్‌ఫుల్‌ లేడీ. ఆ అమ్మాయే అదితి మిశ్రా. కార్పొరేట్‌ ఉద్యోగమా, వ్యాపారమా అనే కన్ఫ్యూజన్‌ వద్దు. ‘నైపుణ్యాలు అందిపుచ్చుకో..సంపాదనగా మార్చుకో’ అనే నినాదంతో దూసుకుపోతోంది లండన్‌లో నివశిస్తున్న అధితి. ఆమె ఒకటి రెండు కాదు, ఎన్ని విధాలుగా ఆదాయలు ఆర్జిస్తోందో వింటే షాకవ్వుతారు. తన పూర్తికాలపు కార్పొరేట్‌ జాబ్‌ తోపాటు నిర్మించుకున్న నైపుణ్యాల నుంచి పలువిధాలా ఆధాయమార్గాలను సృష్టించిందామె. ఆమె ముందుగా 2017లో భారతదేశం నుంచి యూరప్‌కు వెళ్లి అక్కడ వృత్తిని నిర్మించుకున్నారు. యూరోపియన్‌ ఫిన్‌టెక్‌ రంగంలోకి ప్రవేశించడానికి ముందు లింక్డ్‌ఇన్‌ నియమాకాలు, కెరీర్‌ సంబంధిత ఉత్పత్తులపై పనిచేస్తూ ఐదేళ్లు గడిపింది. ప్రస్తుతం ఆమె లండన్‌లోని ఒక ఫిన్‌టెక్‌ కంపెనీలో సీనియర్‌ హోదాలో పనిచేస్తూ ..పార్ట్‌టైం కంటెంట్‌ క్రియేటర్‌గా పనిచేస్తుంది. సింపుల్‌గా చెప్పాలంటే ఫుల్-టైమ్ కార్పొరేట్ కమ్‌ పార్ట్‌​ టైం కంటెంట్‌ క్రియేటర్‌. కంటెంట్‌ క్రియేటర్‌గా లింక్డ్‌ఇన్‌, సబ్‌స్టాక్‌లలో ఏకంగా 3 లక్షల మంది ఫాలోవర్లను సంపాదించుకుంది. కెరీర్‌లో విజయం అంటే సంప్రదాయ నిచ్చెన కాదు..ఆధునికతకు అనుగుణమైన హైటెక్‌ మార్పు అని అంటోంది అదితి. ఆమె తన కార్పొరేట్‌ ఉద్యోగంలో వారానికి 60 గంటలు పైగా పనిచేస్తూ..ఇవి కూడా చేస్తోందామె. తనకి ఉన్న నైపుణ్యాలే ఆమె సంపాదన మార్గాలని చెప్పొచ్చు. అఫిలియేట్ మార్కెటింగ్, కన్సల్టింగ్, పెయిడ్ న్యూస్‌లెటర్లు, పబ్లిక్ స్పీకింగ్, వర్క్‌షాప్‌లు, యూజీసీ కంటెంట్ అండ్‌ బ్రాండ్‌ సహకారాలు తదతరాలతో ఆదాయం గడిస్తోంది. ఉన్నాయి. ఆమె ఆ ఒక్కోక్కదానితో సంపాదించే ఆదాయ వివరాలు.. అఫిలియేట్ మార్కెటింగ్ ద్వారా కేవలం రూ. 1548/- కన్సల్టింగ్ ద్వారా సుమారు రూ. 6,45,323/-బ్రాండ్ డీల్స్ ద్వారా రూ. 32,39,767.04/-ప్రజా ప్రసంగాల ద్వారా రూ. 12,26,113/-యూజీసీ పనుల ద్వారా రూ. 12,90,646/-అలా మొత్తం నెల తిరిగేటప్పటికీ ఆర్జించే ఆదాయం రూ. 63 లక్షలు పైనే వస్తుందామెకు. ఇక్కడ అదితి చెబుతోంది ఒక్కటే ఉద్యగోం కోసం నేర్చుకున్న నైపుణ్యాలు మనకు ఉద్యోగం వెలుపల ఆదాయంగా మారతాయని అవి మనం గమనించమని చెబుతోంది. అంటే..కమ్యూనికేషన్ నైపుణ్యాలు పబ్లిక్ స్పీకింగ్‌గా మారవచ్చు. వృత్తిపరమైన జ్ఞానం కన్సల్టింగ్‌గా మారవచ్చు. రచన ఒక న్యూస్‌లెటర్‌గా మారవచ్చు. సోషల్ మీడియా పరిజ్ఞానం యూజీసీ (UGC) లేదా బ్రాండ్ భాగస్వామ్యాలుగా మారవచ్చు. వాటిని మనం గమనించకుండా మొదటి నుంచి ప్రారంభించేందుకు ప్రయత్నిస్తామని అంటోంది. అంతేగాదు కంటెంట్‌ క్రియేటర్‌ మారాలంటే చేస్తున్న ఉద్యోగం వదిలేయాల్సిన పనిలేదు. ఆ రెండింటిని ఎంచుకుంటూ సాగొచ్చని అంటోంది. ఇక్కడ అదితి ఉన్నత కార్పొరేట్‌ పదవి తోపాటు, వ్యక్తిగత బ్రాండ్‌గా మారింది. ఇక్కడ సోషల్‌మీడియా సాయంతో తన వృత్తిగత జర్నీని వివరిస్తూ ఉద్యోగానికి సంబంధించి ప్రమోషన్‌ ఇచ్చుకుంటూనే..మరోవైపు ఫాలోవర్ల సాయంతో, అడ్వర్టైస్‌మెంట్‌ దక్కించుకుని ఆదాయ మార్గాలను సృష్టించుకుంటూ పోయింది. తన ఉద్యోగం ఎదుగుదలకు సంపాదించుకున్న నైపుణ్యాలనే సంపాదన మార్గాలుగా మార్చి..అసాధారణమైన రీతీలో డబ్బు గడిస్తోంది. ఇ‍క్కడ అభిరుచిని, ఆనందాన్ని వెతుక్కుంటూనే అధిక ఆదాయన్ని కూడా ఆర్జించొచ్చు అనే చెప్పే స్ఫూర్తిదాయక కథ ఆమెది. అదితి అసాధారణ ఆధాయ మార్గాల సక్సెస్‌ స్టోరీ ప్రస్తుతం నెట్టింట అందర్నీ అమితంగా ఆకర్షిస్తోంది. View this post on Instagram A post shared by Aditi Mishra (@byaditimishra) (చదవండి: యూట్యూబ్‌ సాయంతో శాండ్‌విచ్‌ తయారీ..ఇవాళ ఏకంగా..!)

సినిమా అంటేనే ఒక లాటరీ! అందులో జాక్‌పాట్‌ కొట్టినవాళ్లు రాత్రికి రాత్రే చరిత్ర పుటల్లోకి ఎక్కిపోతారు. నిన్నమొన్నటి వరకు అనుప్రియ నాగర్‌ అంటే ఎవరో ప్రపంచానికి తెలియదు. కానీ ఇవాళ బాక్సాఫీస్‌ వద్ద 150 కోట్లతో వసూళ్ల సునామీ సృష్టించిన సంచలన ప్రొడ్యూసర్‌. కేవలం 2 కోట్లతో తీసిన ‘హనుమాన్‌ అంశ్‌’ సినిమా ఆమె జీవితాన్ని మార్చేసింది. అసలు ఎవరీ అనుప్రియ నాగర్‌? లండన్‌లో చదువుకుంటూ సినిమా ఇండస్ట్రీలోకి ఎలా వచ్చింది? ఇదిగో ఆ క్రేజీ సక్సెస్‌ స్టోరీ...మామూలు ఘటనలే ఒక్కోసారి మిరకిల్స్‌గా మారతాయి. లేదా మిరకిల్స్‌ జరుగుతూ ఉండగా అవి మామూలు ఘటనలనే భ్రమను కలిగిస్తాయి. ‘నీమ్‌ కరోలి బాబా’ గా ఖ్యాతి చెందిన ఆధ్యాత్మిక గురువు ‘మహరాజ్‌జీ’పై తీసిన సినిమాతో ఇన్‌వాల్వ్‌ అయిన వారంతా తమకు ఎదురైన ఘటనలను మిరకిల్స్‌గానే చూస్తున్నారు. ఆ సినిమాను తీయాలని దర్శకుడు డాక్టర్‌ విశాల్‌ చతుర్వేది 20 ఏళ్లుగా ప్రయత్నిస్తున్నాడు. ఇప్పటికి సాధ్యమైంది. నీమ్‌ కరోలిబాబా పాత్ర కోసం ఒక ముఖ్యమైన నటుణ్ణి అనుకుంటే అతను జబ్బుపడి తప్పుకున్నాడు. సెట్‌లో అసిస్టెంట్‌ డైరెక్టర్‌గా పని చేస్తున్న శోభిత్‌ శ్రీవాస్తవకు ఆ వేషం దక్కింది. ఇప్పుడతను దేశమంతా తెలిశాడు. ఇక నిన్న మొన్నటివరకూ లండన్ బాత్‌ యూనివర్సిటీలో ఎకనామిక్స్‌ చదువుతున్న 21 ఏళ్ల విద్యార్థిని అనుప్రియ నాగర్‌ అనుకోకుండా ఈ సినిమాకు ప్రొడ్యూసర్‌ అయి సూపర్‌హిట్‌ తన ఖాతాలో వేసుకుంది. ‘బాబానే నన్ను ఈ పనికి ఎంచుకున్నాడు’ అని ఆమె కృతజ్ఞతతో పులకించిపోతోంది. కొన్ని సినిమాలు ప్రజల వద్దకు గొప్ప ఆదరణతో చేరడం అన్నింటికంటే పెద్ద మిరాకిల్‌. ఆ మిరాకిల్‌లో ఒక భాగమైంది అనుప్రియ నాగర్‌.నీమ్‌ కరోలి బాబాఎప్పుడూ ఒంటి మీద కంబళితో కనిపించే నీమ్‌ కరోలిబాబా హనుమంతుడి పరమ భక్తుడిగా జీవించి 1973లో లోకాన్ని వీడారు. ఆయన జీవితకాలంలో, తర్వాత ఆయన సన్నిధి వద్ద భక్తులు ఎన్నో దివ్య అనుభవాలు పొందిన కథనాలు ఉన్నాయి. ఆయన ఆశ్రమానికి నిత్యం భక్తులు వస్తూనే ఉంటారు. ‘ప్రేమించు’, ‘సేవ చెయ్‌’ అని ఉపదేశించిన బాబా జీవితాన్ని సినిమాగా తీస్తున్నప్పుడు బాబా చేసిన పనులను కేవలం ‘చమత్కారాలు’గా కాకుండా, భగవంతుని ‘లీలలు’గా చూపించడం ప్రేక్షకులను విపరీతంగా కట్టి పడేసింది. డిజాస్టర్‌ టాక్‌ ‘హనుమాన్‌ అంశ్‌’ విడుదలైన మొదటి వారంలోనే ఈ సినిమాను ఇండస్ట్రీ ‘డిజాస్టర్‌’ అని డిక్లేర్‌ చేసింది. ‘మొదటిరోజు 355 షోలతో ప్రారంభమైన మా సినిమా ఎనిమిదో రోజుకు 29 షోలకు పడిపోయింది. పెద్ద సినిమాల్లా ప్రమోషన్స్ చేయడానికి మా దగ్గర ఒక్క రూపాయి కూడా లేదు. థియేటర్ల నుంచి తీసేస్తారనుకున్న టైమ్‌లో సినిమా చూసిన ప్రేక్షకులే పెద్ద విప్లవాన్ని తెచ్చారు. మూడోవారం నుంచి ఊహించని విధంగా పబ్లిక్‌ టాక్‌తో కలెక్షన్లు పెరిగి 156 కోట్లకు చేరాయి. ప్రేక్షకులే ఈ సినిమాకు పీఆర్‌ టీమ్‌గా మారి గెలిపించారు. ప్రేక్షకులు స్వయంగా వాట్సాప్, సోషల్‌ మీడియా గ్రూపుల్లో ప్రచారం చేస్తూ థియేటర్లకు క్యూ కట్టారు. కలెక్షన్లు ఒక్కసారిగా 22 శాతం పెరిగి, చూస్తుండగానే 150 కోట్ల మార్కును దాటేసింది’ అంది అనుప్రియ. స్టీవ్‌ జాబ్స్‌ ఇచ్చిన ఐడియాఅనుప్రియ నాగర్‌ తన చదువులో భాగంగా టెక్‌ కంపెనీల గురించి ఒక ప్రెజెంటేషన్‌ ఇవ్వాలనుకుంటున్నప్పుడు ఆపిల్‌ సంస్థ స్టీవ్‌ జాబ్స్‌కు, ఫేస్‌బుక్‌ జుకర్‌బర్గ్‌కు నీమ్‌ కరోలిబాబా ఆశీర్వాదం ఉందని తెలుసుకుంది. స్టీవ్‌జాబ్స్, జుకర్‌బర్గ్‌ తమ కెరీర్‌లు మొదలెట్టడానికి ముందు నైనిటాల్‌కు సమీపంలో ఉన్న నీమ్‌ కరోలిబాబా ఆశ్రమస్థలం ‘కైంచిధామ్‌’కు వెళ్లి వచ్చినవారే. ‘అరె... నా దేశంలోని ఒక ఆధ్యాత్మిక గురువు గురించి విదేశీయుల ద్వారా నేను తెలుసుకోవాలా? నా దేశస్తులకు ఈ ఆధ్యాత్మిక గురువు గురించి నేను చెప్పాలి. ముఖ్యంగా జెన్‌ జికి చెప్పాలి’ అనుకుంది అనుప్రియ. అప్పటినుంచి బాబా గురించి తెలుసుకుంటూ ఆయనపై పుస్తకం రాయాలని ఇండియా చేరుకుంది. అప్పటికే దర్శకుడు విశాల్‌ చతుర్వేది ‘హనుమాన్‌ అంశ్‌’ పేరుతో బాబా మీద సినిమాను దాదాపు పూర్తిచేసి నిధుల కొరతతో ఉన్నాడని తెలుసుకుని తనే నిర్మాతగా మారింది.సమాజానికి ఇవ్వడమే...ఇన్ని కోట్ల రూపాయలు ఏం చేసుకుంటారు అని అడిగితే ‘నేను 21 ఏళ్ల అమ్మాయిని. ఇంత డబ్బు నేనేం చేసుకుంటాను? సమాజానికి తిరిగి ఇచ్చేస్తాను. పిల్లల విద్య, వైద్యం కోసం ఒక ప్రత్యేక ఫౌండేషన్‌ పెడుతున్నాను’ అని ప్రకటించింది అనుప్రియ. భవిష్యత్తులో కూడా కేవలం భారతీయ సంస్కృతి, సనాతన సంప్రదాయాలపైనే సినిమాలు తీస్తానని బాస చేసింది. ఒక సినిమా ఆమె జీవితాన్ని మార్చేసింది. ఆమె సమాజ హితవుకు అవసరమైన మార్పు కోసం పని చేయడమే మిగిలింది.

మాతృత్వం ఆ మహిళను ఆహార వ్యాపారం ప్రారంభించడానికి పునాది వేసింది. ముఖ్యంగా తన పిల్లలకు ఆరోగ్యకరమైన ఫుడ్‌ అందించాలనే అన్వేషణ ఇందుకు అంకురార్పణ. అలా వ్యాపార వేత్తగా మారి సక్సెస్‌​ అందుకుందా అంటే..ఆ మహిళే ఉత్తరప్రదేశ్‌కి చెందిన జ్యోతి శ్రీ వాస్తవ భారత సైన్యం కోసం ఒకప్పుడు రాకెట్లు రూపొందించేది. కెమికల్‌ ఇంజనీర్‌ అయిన జ్యోతి నానో టెక్నాలజీ, రాకెట్‌ ప్రొపెల్లెంట్ల విభాగంలో మంచి నైపుణ్యం సాధించారామె. అలా ఆమె ఆర్మీ కోసం రాకెట్లు డిజైన్‌ చేసే విభాగంలో పనిచేసింది. అయితే ఆ వర్క్‌లో ఉండే తీవ్రమైన ఒత్తిడికి తట్టుకోలేగా ఆ ఉద్యోగానికి కొన్నాళ్లపాటు విరామం తీసుకునేలా రిజైన్‌ చేసింది. ఒక ఏడాది తర్వాత ఆమె గర్భవతి కావడం ఒక పండంటి మగబిడ్డకు జన్మనివ్వడం జరిగింది. ఆ తర్వాత ఆ చిన్నారికి ఘన ఆహారం కోసం అన్వేషిస్తున్నప్పుడే తెలిసింది మార్కెట్లో లభించేవన్నీ పోషకవంతమైనవి కావని. చిన్నప్పటి నుంచి సరైన ఆహారం అందిస్తేనే కదా వాళ్ల పెరుగుదల బాగుంటుందన్న ఆలోచన ఆమెను కుదురుగా ఉండనివ్వలేదు. ఆ క్రమంలో పడిన తపన మళ్లీ ఆమెను తన ఉద్యోగం వైపుకి వెళ్లకుండా ఫుడ్‌ వ్యాపారంలోకి దిగేలా చేసింది. మైదా లేనివి, శుద్ధి చేసిన చక్కెరలు ఉపయోగించిన ఆరోగ్యకరమైన ఆహారాలు ఇచ్చేలా యూనిసెఫ్ నుంచి శిక్షణ తీసుకుని మరి సర్టిఫికేషన్‌ పొందింది. అది ఆమెకు శిశువుల పెరుగుదల అభివృద్ధిలో వివిధ సూక్ష్మ, స్థూల పోషకాలు, ఖనిజాలు, విటమిన్ల పాత్రలను అర్థం చేసుకోవడానికి సహాయపడిందని అంటోంది. అలాగే పిల్లల ఆరోగ్యంలో వనమూలికల పాత్రను అర్థం చేసుకునేందుకు ఆయుర్వేదాన్ని అధ్యయనం చేసింది. ఆ తర్వాత వ్యాపారం పెట్టేందకు నిధులు కొరతతో ఇబ్బందులు ఎదురైనా..ఏదోలా కష్టపడి లిటిల్‌ చెర్రీ మామ్‌ అనే వ్యాపారాన్ని తన సొంతూరు మీరట్‌లో ప్రారంభించింది. దాన్ని ఓ బ్రాండ్‌లా మార్చి.. పోషకవంతమైన ఆహారం అందించేలా దోస మిక్స్‌లు, చిరుధాన్యల పిండి, పంచదార, బెల్లం లేని లడ్డూలు వంటి మంచి ఉత్పత్తులను అందించింది. అంతేగాదు పిల్లల కోసం సన్నని క్రాకర్లు వంటి ఆరోగ్యకరమైన స్నాక్స్‌ను కూడా అందుబాటులోకి తీసకొచ్చింది. ముఖ్యంగా ఆరునెలల తదనంతరం ఎలాంటి ఫుడ్‌ పెట్టాలని భయపడే చిన్నారుల తల్లులకు ఈ ప్రొడక్ట్స్‌ని ధైర్యంగా పెట్టొచ్చు అనేలా ప్రజల నమ్మకం సంపాదించుకుంది జ్యోతి. ప్రారంభంలో ఎన్నో సవాళ్లు, సమస్యలు ఎదుర్కొన్నప్పటికీ ఈ బ్రాండ్‌కి దేశవ్యాప్తంగా 70 వేల మంది వినియోగదారులున్నారని ఏడాదికి కోటి రూపాయల టర్నోవర్‌ ఆర్జిస్తుండటం విశేషం. అంతేగాదు జ్యోతి 'షార్క్ ట్యాంక్ ఇండియా' సీజన్ 5లో పాల్గొని తన వ్యాపార సక్సెస్‌ గురించి కూడా పంచుకుంది.(చదవండి: కార్పొరేట్‌ ఉద్యోగాన్ని కాదని సైన్యంలోకి సివిల్‌ ఇంజనీర్‌!)

విద్యా పరంగానూ, వృత్తి పరంగా మంచి సక్సెస్‌ని అందుకున్నప్పటికీ..అనూహ్యమైన యూటర్న్‌ తీసుకుని విభిన్నమైన కెరీర్‌ని ఎంచుకుని ఆశ్చర్యపరుస్తుంటారు. ముఖ్యంగా దేశ సేవ చేసే సైనిక రంగంలోకి అడుగపెట్టి తమ దేశభక్తిని చాటుకుంటుంటారు. అలా మంచి కార్పొరేట్‌ లైఫ్‌ని వద్దనుకుని ఈ రంగంలోకి వచ్చి శెభాష్‌ అనిపించుకుంటోంది అథిరా సురేష్‌.కేరళకు చెందిన అథిరా సురేష్‌(Athira Suresh) ప్రతిష్టాత్మకమైన ఐఐటీ-జేఈఈలో ఉత్తీర్ణత సాధించి..ఎన్‌ఐటీ కాలికట్‌లో సివిల్‌ ఇంజనీర్‌ పూర్తిచేసింది. ఆ తర్వాత ఎక్సాన్‌మొబిల్‌లో ప్రాజెక్ట్ కంట్రోల్స్ ఇంజనీర్‌గా చేరింది. అక్కడితో ఆగిపోలేదామె. తన గమ్యం వేరే అంటూ..మరోదారిని ఎంచుకుంది. ఆ తర్వాత సర్వీసెస్‌ సెలక్షన్‌ బోర్డ్‌ పరీక్షకు హాజరై తొలిప్రయత్నంలోనే ఉత్తీర్ణ సాధించింది. ఆ తర్వాత షార్ట్ సర్వీస్ కమిషన్ టెక్నికల్ ఉమెన్ కోర్సు కింద ఓటీఏ గయాలో చేరింది.సైన్యంలో చేరడానికి కారణం..అందుకు ఆమె కుటుంబ నేపథ్యమే కారణం. ఎందుకంటే..ఆమె తండ్రి, నాయక్ సురేష్, పదవీ విరమణ తర్వాత రైల్వే ప్రొటెక్షన్ ఫోర్స్‌లో చేరడానికి ముందు కార్ప్స్ ఆఫ్ సిగ్నల్స్‌లో పనిచేశారు. తన తండ్రి సైనిక సేవ తనకు స్ఫూర్తినిచ్చిందని అతిరా చెప్పింది. ఆమె తల్లి సుమ ఒక ఉపాధ్యాయురాలు. ఇక్కడ మంచి ఆదాయం ఆర్జించే ఉద్యోగం సంపాదించినప్పటికీ అవేమి వద్దని సైనిక సైవ చేయాలనే ఉద్దేశ్యంతో తన బలాన్ని పరీక్షించుకుంటూ ఇందులోకి వచ్చిందని ఆర్మీ ట్రైనింగ్‌ ప్రశంసిస్తోంది. అలా ఆమె సెప్టెంబర్ 5న ఓటీఏ గయాలో జరిగిన 29వ పాసింగ్ అవుట్ పరేడ్‌తో లెఫ్టినెంట్‌గా నియమితురాలైంది. గయా పరేడ్‌లో మొత్తం 35 మంది మహిళలతో సహా 253 మంది ఆఫీసర్ క్యాడెట్లు భారత సైన్యంలోకి నియమితులయ్యారు. ఈ కార్యక్రమానికి ముఖ్య అతిథిగా విచ్చేసిన వియత్నాం పీపుల్స్ ఆర్మీ జనరల్ స్టాఫ్ డిప్యూటీ చీఫ్, లెఫ్టినెంట్ జనరల్ లే వాన్ హుయోంగ్ ఈ కవాతును సమీక్షించారు. అథిరాకు, ఈ కవాతు ఆమె వృత్తి జీవితంలోని ఒక అధ్యాయానికి ఎండ్‌ కార్డు, మరొకదానికి ప్రారంభంగాను నిలవడం విశేషం. ఇక్కడ సాధారణంగా సివిల్‌ ఇంజనీర్‌ గ్రాడ్యుయేట్లు బహుళ జాతి కంపనీలో ఉద్యోగం చేయాలని కలలు కంటే అథిరా అవేమి వద్దని శారీరక శ్రమతో కూడిన సైనిక రంగంలో వృత్తిని ఎంచుకోవడంతో ఆమె కథ అందరి దృష్టిని అమితంగా ఆకర్షిస్తోంది. View this post on Instagram A post shared by NIT Calicut Official (@nitcofficial) (చదవండి: Success Story: వెయిటర్‌ నుంచి.. 8 వేల కోట్లు టర్నోవర్‌ చేసే కంపెనీ సీఈఓగా!!)

స్థిరమైన ఉద్యోగాన్ని వదిలి వ్యాపారం చేయాలంటే చాలా ధైర్యం కావాలి. అందులో కంప్యూటర్‌ సైన్స్‌ ప్రొఫెసర్‌గా, వైస్‌ ప్రిన్సిపాల్‌గా సేవలందించిన ఆమె సొంతంగా వ్యాపారం చేయాలనే సాహసం చేసింది. విద్యార్థులకు పదే పదే చెప్పిన మాటల్నే ఆచారించి చూపాలని తీసుకున్న ఆ అనూహ్య నిర్ణయం..చివరికి విజయం దక్కించుకునేలా చేసిందా అంటే..ఆ ప్రొఫెసరే తమిళనాడుకు చెందిన సుభ్రద. కంప్యూటర్‌ సైన్స్‌ ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేసిన ఆమె కొద్దికాలంలోనే ఎమరాల్డ్ హైట్స్ అనే మహిళా కాలేజ్‌కి వైస్‌ ప్రిన్స్‌పాల్‌ అయ్యింది. అయితే ఆమె ఎప్పుడు తన స్టూడెంట్స్‌కి ఉద్యోగాలు కల్పించే స్థాయిలో ఉండాలి తప్ప..ఒకరి కింద పనిచేసే స్థాయిలో ఉండొద్దని సదా చెబుతుండేది. అసలు ఆ మాటలనే తానే ఆచరించి విద్యార్థులకు ఎందుకు చూపకూడదంటూ సొంతంగా వ్యాపారం చేయాలనే సాహసోపేతమైన నిర్ణయం తీసుకుంది. అయితే ప్రజలకు నాణ్యమైన పోషకవంతమైన ఆహారం అందించే వ్యాపారం చేయాలని నిర్ణయించుకుంది. ఎందుకంటే తాను గతంలో హార్మోన్ల సమస్యతో బాధపడి రెండుసార్లు గర్భస్రావం అయ్యి బాధపడిన అనుభవమే అందుకు కారణమట. ఇలాంటి సమస్యలకు మూలం పోషకాహార లోపం అని వైద్యులు చెప్పడంతోనే..ఈ వ్యాపారాన్ని ఎంచుకున్నట్లు తెలిపిందామె. అందులోనూ చిరుధాన్యాలు గ్లూటెన్‌ రహితమైనవి, ప్రోటీన్లు, యాంటీఆక్సిడెంట్లు సమృద్దిగా ఉండే ఆరోగ్యకరమైన ఆహారాలు అందుకే ఈ వ్యాపారం చేసేందుకు మొగ్గు చూపిందామె.ఆ నేపథ్యంలోనే చిరుధాన్యాల ప్రాసెసింగ్‌పై పరిశోధన చేయడానికి మైసూర్‌లోని 'సెంట్రల్ ఫుడ్ టెక్నలాజికల్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్' (CFTRI)కి వెళ్లి మరి శిక్షణ తీసుకుంది. అయితే ఆ ట్రైనింగ్‌లో పిండిలో నిల్వచేసే పదార్థాలు కలపకపోతే నిల్వ కాలం తగ్గిపోతుంది. అలాగే కోల్డ్ చైన్ కోసం భారీగా పెట్టుబడి పెట్టాల్సి వస్తుందని చెప్పారు. అయినా సరే ఆమె పట్టు వదలకుండా ప్రిజర్వేటివ్‌ రహతంగా పోషకవంతమైన ఆహారం అందించాలనే ఉద్దేశ్యంతో నాలుగువేల చదరపు అడుగుల విస్తీర్ణంలో రూ. 20 లక్షలు పెట్టుబడి పెట్టి మరి భూమిని లీజుకు తీసుకుంది. ఉత్పత్తులను వేరు చేయడం, గ్రేడింగ్ చేయడం, నానబెట్టడం, రుబ్బడం, ప్యాకేజింగ్‌ చేయడం వంటి వాటికి అనుగుణంగా యంత్రాలను మార్చుకుంది. కానీ మొదట్లో కనీసం 50 ప్యాకెట్లను కూడా అమ్మలేకపోయింది. తెల్లగా లేని దోసె లేదా ఇండ్లీ పిండి కొనేందుకు ఆసక్తి చూపకపోవడంతో..200 ప్యాకెట్లను ప్రజలకు ఉచితంగా ఇచ్చి తినేలా ప్రోత్సహించాల్సి వచ్చింది. దాంతో తన ఉత్పత్తులకు ఒక్కసారిగా ఆదరణ లభించి అమ్మకాలు ఊపందుకున్నాయి. అలాతన పీవీఆర్‌ బ్రాండ్‌తో పిండి, నూడుల్స్‌, హెల్త్‌ మిక్స్‌లు, పొంగల్‌ వంటి వాటితో సహా 83 రెడీ టు కుక్‌ మిల్లెట్‌ ఉత్పత్తులను అందించే స్థాయికి చేరుకుంది. అంతేగాదు దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న దుకాణాల్లో ఆస్పత్రులు, కార్యాలయాలు, ఆన్‌లైప్‌ ఫ్లాట్‌ఫామ్‌లలో ఈ బ్రాండ్‌కి ఆదరణ పెరిగి అమ్మకాలు జోరందుకున్నాయి. పైగా ఈ బ్రాండ్‌ని కోయంబత్తూర్‌లోని తమిళనాడు వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం ఇంక్యుబేట్ చేసింది. అలాగే కేంద్ర వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖ రాష్ట్రీయ కృషి వికాస్ యోజన పథకం కింద రూ. 23 లక్షల గ్రాంట్‌ను కూడా అందించింది. అలా సుభ్రద కంపెనీ ప్రతి ఏడాది సుమారు రూ. 3 కోట్లో ఆదాయాన్ని ఆర్జించే స్థాయికి చేరుకుంది. ఇక్కడ వ్యాపారంలోకి దిగడమే కాదు..అందులో ఎదురయ్యే సవాళ్లు, ఇబ్బందులను అధిగమిస్తేనే గెలుపుని అందుకోగలమని చెబుతోంది ఈ మాజీ ప్రిన్స్‌పాల్‌ సుభద్ర కథ.(చదవండి: ఆ గాయం రూపాన్ని మార్చిందే తప్ప..ఆమె గెలుపుని కాదు!)

కొందరు దుర్మార్గుల వికృత ప్రేమకు ఎందరో అమ్మాయిలు జీవితాలు బలైన ఉదంతాలు చూశాం. కొందరు వాటిని తట్టుకుని తమ సత్తా ఏంటో చూపించి స్ఫూర్తిగా నిలవడమే కాదు, యావత్తు దేశం తమలాంటి వాళ్లవైపు తిరిగి చూసేలా చేస్తున్నారు. అలాంటి కోవకు చెందిందే ఈ కాజల్‌ ప్రజాపతి. ప్రేమ పేరుతో వెంటపడే ఓ వ్యక్తి దుశ్చర్యకు రూపాన్ని పోగోట్టుకుని, వికలాంగురాలిగా మారిన అమ్మాయి కథ.అహ్మదాబాద్‌లోని మెహసానాలోని రామోసానా గ్రామానికి చెందిన అమ్మాయే కాజల్‌ ప్రజాపతి. రిక్షా డ్రైవర్‌ కుమార్తె. బికాం మొదటి సంవత్సరం చదువుతున్నప్పుడు 2016లో ఓ దుర్మార్గుడి యాసిడ్‌ దాడికి బలైంది. ఆ వ్యక్తి ప్రేమను కాదన్నందుకు..ఫలితంగా ఘెరమైన నరకయాతనను చవిచూసింది. ఆ యాసిడ్‌ దాడిలో ఒక కన్ను పూర్తిగా కోల్పోగా, మరో కన్ను పాక్షికంగా చూపుని కోల్పోయింది. బయటకు తలెత్తుకోని తిరగలేని విధంగా జీవితాన్ని కోల్పోయింది. తన ముఖాన్ని తానే చూసుకోలేక, బయటకు వెళ్లలేక ఎంతో బాధను, వేదనను చవిచూసింది. హాయిగా చదువుకోవాల్సిన ఆ టీనేజ్‌ వయసు మొత్తం సర్జరీలకే జీవితం అంకితమైపోయింది. అలా ఆమె అప్పటికే 20కి పైగా సర్జరీలు చేయించుకోవాల్సి వచ్చింది. అయినా సరే తనెందుకు బిక్కుబిక్కుమంటూ బతకాలి, తానేం ఏ నేరం చేశా, అన్న ఆలోచన కాజల్‌ని ఒక పట్టాన నిలువనిచ్చేది కాదు. ఈ సమాజంలో అందరిలా ధైర్యంగా బయట తిరగాలి, తన కాళ్లమీద తాను నిలబడేలా గౌరవంగా బతకాలి అన్న కోరికతో పోటీ పరీక్షల వైపు దృష్టిసారించింది. అస్సలు తనకు కావాల్సింది జాలి చూపులు కాదు..తను మీలాంటి మనిషి అని గుర్తించే మనసే కావలంటూ ధైర్యంగా ముందుకు సాగింది. నిజానికి కాజల్‌ డ్రీమ్‌ పోలీస్ సబ్-ఇన్‌స్పెక్టర్ అవ్వడం కానీ కంటి చూపు కారణంగా ఆ అవకాశం దూరమైంది. దాంతో రెవెన్యూ శాఖ ఉద్యోగాలపై ఫోకస్‌ పెట్టి ఆయా పోటీ పరీక్షలకు సన్నద్ధమైంది. అలా ఆమె ఈ ఏడాది ఒకటి కాదు ఏకంగా రెండు ప్రభుత్వోద్యోగాలు దక్కించుకుని అందర్నీ ఆశ్చర్యపోయేలా చేసింది. మొదటిది గ్రామీణ పరిపాలనా కార్యదర్శి ఉద్యోగం కాగా, మరోకటి రెవెన్యూ విభాగంలో కీలకమైన డిప్యూటీ తహసీల్దార్‌ ఉద్యోగం. అయితే కాజల్‌ రెండోదే ఎంచుకుంది. డిప్యూటీ తహసీల్దార్‌ ఉద్యోగమే ప్రతిష్టాత్మకమైనదని అదే ఎంచుకున్నట్లు ఆమె పేర్కొంది. ఈ నెల సెప్టెంబర్‌ 17న డాక్యుమెంట్‌ వెరిఫికేషన్‌కు హాజరుకానుంది. అంటే యాసిడ్‌ దాడి జరిగిన పదేళ్లకు తిరిగి తన గుర్తింపుని దక్కించుకునేలా ప్రభుత్వోద్యోగాలను సాధించింది. అంతేగాదు ఆమె నెల జీతం రూ. రూ. 49,600 దాక ఉంటుంది. కాగా, ఈ స్థాయికి చేరుకునేందుకు తాను ఎన్నో కష్టాలు ఎదుర్కొని ఈ కొత్త అధ్యాయాన్ని ప్రారంభించబోతున్నా అని ఆనందంగా చెబుతోంది కాజల్‌. అలాగే తాను ఈ పరీక్షలకు సన్నద్ధమవ్వడం అంటే.. అందరికీ ఉన్నన్ని కాకపోయినా కనీస వెసులుబాటు కూడా ఏమి లేదని అంటోంది. తన ఆర్థిక పరిస్థితి కారణంగా ప్రిపరేషన్‌కి ఎలాంటి కోచింగ్‌ తీసుకోలేదని, కేవలం ప్రభుత్వ లైబ్రరీపై ఆధారపడి చదువుకున్నట్లు తెలిపింది. కానీ ఆ లైబ్రరీ కోసం బయటకు వెళ్తే..తన రూపు చూసి జాలిపడే చూపులను ఎదుర్కొనాల్సిన ఉంటుంది. అయినప్పటికీ ధైర్యం చేశా, కానీ ఏ రోజు తన ముఖాన్ని దాచుకోలేదని అంటోంది కాజల్‌. ఎందుకంటే ఉద్యోగం చేసేటప్పుడు కూడా అందరితో కలవాలంటే ముందు ఈ పరిస్థితిని తాను అధిగమించాల్సి ఉంటుంది కాబట్టే ఇలా చేసినట్లు తెలిపింది. అంతేగాదు ఇక తాను ఎలాంటి శస్త్ర చికిత్సలు చేయించుకోనని, తాను ఎలా ఉన్నానో అలాగే అంగీకరించాలని ఆశిస్తోంది. ఈ గెలుపు ప్రయాణంలో ముందుగా తనకు అతిపెద్ద బలం తన అన్నయ్యేనని అంటుంది. తను నా చెల్లి అని గర్వంగా చెప్పడమే కాదు, తానెంతో ధైర్యవంతురాలిని అని చెప్పే మాటలే ధైర్యంగా ముందుకు సాగేలా చేశాయని అంటోంది. అలాగే నిర్భయంగా బయటకు రాగాలిగానంటే అందుకు తన స్నేహితురాలే కారణమని అంటోంది. ఆమె పదే పదే నువ్వు బయటకు రావాలి, ఈ సమాజంంలో నీ స్థానాన్ని తిరిగి పొందాలని చెబుతుండేది, అవి నాకు కొండంత ధైర్యాన్ని ఆశను అందించాయని చెబుతోంది. అలాగే తనకు శస్త్ర చికిత్స చేసిన వైద్యులకు ధన్యవాదాలు చెబుతోంది. ఎందుకంటే తన ఆర్థిక పరిస్థితిని అర్థం చేసుకుని చాలామటుకు చికిత్సలో రాయితీ అందించారని చెప్పుకొచ్చింది. ఇవాళ ఇలా గెలుపుతో నిలదొక్కుకున్నానంటే..అందుకు వాళ్లందరూ అందించిన సహాయసహకారాలే కారణమని సగర్వంగా చెబుతోంది కాజల్‌.(చదవండి: కుల మతాలకు అతీతంగా సరికొత్త చరిత్ర సృష్టించిన న్యాయవాది..!

శిల్పాలు, చిత్రాలు, ఇన్‌స్టాలేషన్‌... కళాకృతి ఏదైనా కావచ్చు. అందులో భారతి ఖేర్‌ ముద్ర కనిపిస్తుంది. ‘వస్తువులలో అంతర్లీనంగా దాగి ఉన్న కళను ఖేర్‌ వెలుగులోకి తెస్తారు’ అంటారు ఆర్ట్‌ క్రిటిక్స్‌. ఆ వస్తువులు పురాణాలతో ముడిపడి ఉండవచ్చు. చారిత్రక సంఘటనలతో ముడిపడి ఉండొచ్చు. తాజా విషయానికి వస్తే... ఫోర్బ్స్‌ ఇండియా ‘షోస్టాపర్స్‌ 2026: 100 బిగ్గెస్ట్‌ సెలబ్రిటీస్‌’ జాబితాలో భారతి ఖేర్‌ చోటు సాధించారు...భారతి ఖేర్‌ కళాకృతులలో బొట్టు అనేది ప్రత్యేకంగా కనబడుతుంది. 1995లో మొదటిసారిగా అది ఆమె కళాకృతిలో కనిపించింది. ఇక అప్పటినుండి ఖేర్‌ సృజించిన కళాకృతులలో బొట్టు ప్రత్యేక సౌందర్య చిహ్నంగా మారింది. ‘బొట్టు నాకు మూడవ కన్నులాంటిది. వాస్తవ ప్రపంచానికి, ఆధ్యాత్మిక, భావనాత్మక ప్రపంచాలకు మధ్య అది బంధాన్ని ఏర్పరుస్తుంది’ అని చెబుతుంటారు ఖేర్‌.ఆ మ్యూజియం... ఆశాదీపంఖేర్‌ సృష్టించిన అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మకమైన 2006 శిల్పం ‘ది స్కిన్‌ స్పీక్స్‌ ఏ లాంగ్వేజ్‌ నాట్‌ ఆన్‌ ఇట్స్‌ ఓన్‌’లో బొట్టు ప్రత్యేకంగా కనిపిస్తుంది. సోథెబీస్‌ వేలంలో ఈ శిల్పం రికార్డ్‌ స్థాయిలో రూ.6.9 కోట్లకు అమ్ముడుపోయింది. ‘మ్యూజియమ్స్‌ జ్ఞాపకాల నిలయాలు. అవి మౌనప్రదేశాలు కాదు. సౌందర్యం, చరిత్ర, రాజకీయాల గురించి మాట్లాడతాయి. భారతదేశంలో ఎనిమిది వందల మ్యూజియమ్స్‌ ఉన్నాయి. అయితే వాటిలో చాలా వరకు సరిగ్గా పనిచేయడం లేదు. పట్నాలో బిహార్‌ మ్యూజియంలాంటి అద్భుతమైన మ్యూజియంలు ఉన్నాయి. అలాంటివి ఆశాదీపాన్ని వెలిగిస్తాయి’ అంటున్నారు ఖేర్‌. ప్రారంభంఖేర్‌ రూపొందించిన కళాకృతులు న్యూయార్క్‌లోని పబ్లిక్‌ ఆర్డ్‌ ఫండ్, యార్క్‌షైర్‌ స్కల్ప ్చర్‌ పార్క్, కోపెన్‌హాగన్‌లోని థోర్వాల్డ్‌సెన్స్‌ మ్యూజియం, లండన్‌లోని హేవర్డ్‌ గ్యాలరీ, వి అండ్‌ ఏ, నేషనల్‌ మ్యూజియం ఆఫ్‌ కెనడా, గుగ్గెన్‌హీమ్‌ అబుదాబీలలో ప్రదర్శించబడ్డాయి.‘కాదేది కళకు అనర్హం’ అన్నట్లుగా ఖేర్‌ ఏ వస్తువుతోనైనా కళాకృతులు సృష్టించగలరు. మూడు దశాబ్దాల సుదీర్ఘ కేరీర్‌లో అద్భుత కళారూపాలను ఆవిష్కరించారు. ‘నిన్ను నువ్వు తెలుసుకోవడమే సకల జ్ఞానానికి ప్రారంభం’ అనే ప్రఖ్యాత తత్వవేత్త ఆరిస్టాటిల్‌ మాట ఆధారంగా రూపొందించిన కళారూపానికి మంచి స్పందన వచ్చింది.ఎప్పుడూ చెప్పే విషయంలండన్‌లోని న్యూ కాజిల్‌ పాలిటెక్నిక్‌ ఆర్ట్‌ అండ్‌ డిజైన్‌లో ఫౌండేషన్‌ కోర్సులో చేరి, ఫైన్‌ ఆర్ట్, పెయింటింగ్‌లో బి.ఏ. చేసిన భారతి ఖేర్‌ 1993లో ఇండియాకు వచ్చారు.‘సునామీ సమయంలో జంతువులు ఎత్తైన ప్రదేశాలకు పారిపోయాయని, పక్షులు మనుషులకు హెచ్చరికలు చేశాయని, కాని మనుషులు వాటిని వినలేకపోయారని లేదా పట్టించుకోలేదని అంటారు. మనుషులకు ఉన్న అహంకారం ఏమిటంటే తమకు అన్నీ తెలుసు అనుకుంటారు. కానీ కళ మాత్రం మనకు ఏం తెలియదని ఎప్పుడూ చెబుతూనే ఉంటుంది’ అంటారు భారతి ఖేర్‌.కొత్త మార్గంఖేర్‌కు బాగా ఇష్టమైన పుస్తకం హనీఫ్‌ ఖురేషి రాసిన ది బుద్ధ ఆఫ్‌ సబర్బియా.‘నేను యూకేలోని శివారు ప్రాంతాల్లో పెరిగాను. ఈ పుస్తకానికి ముందు ఫిక్షనల్‌ పుస్తకాలేవీ చదవలేదు. జాతి వివక్ష, వర్గ విభేదాల గురించి వ్యంగ్యం, హాస్య ధోరణిలో చెప్పిన పుస్తకం ఇది. ఈ పుస్తకాన్ని నేను ఒక్కసారిగా చదివేశాను. ఇది నా జీవితమే. నా జీవితంలో కూడా ఇలాంటివి జరిగాయి. ఇక సినిమాల విషయానికి వస్తే కుటుంబ సభ్యులతో కలిసి బ్యూటీఫుల్‌ లాండ్రెట్‌ అనే సినిమా చేశాను. అది నాకు ఒక కొత్త మార్గాన్ని చూపించింది’ అంటారు భారతి ఖేర్‌. ఆ అనుబంధమే... కళ!మాటల్లో చెప్పడానికి కష్టమైదానిని నేను కళారూపంలోకి తీసుకురావాలనుకుంటాను. దానికి సరిపోయే ప్రత్యేకమైన వస్తువు కోసం వెదుకుతాను. మనసు లోతుల్లో నుంచి పుట్టే భావోద్వేగానికి లేదా చిత్రానికి అద్భుతమైన రూపం ఇవ్వాలంటే ఎంచుకునే వస్తువు కొత్తగా ఉండాలి. మనం కంటితో చూసేదానికి, మనసుతో చూసేదానికి మధ్య అనుబంధం ఉంటుంది. ఆ అనుబంధమే కళాకృతుల పుట్టుకకు కారణం అవుతుంది. కళ అనేది సిద్ధాంతాల సమ్మేళనం కాదు. పరిసరాలను కంటితో కాకుండా మనసుతో చూడడం. నా దృష్టిలో కళ అంటే కేవలం ఆలోచన మాత్రమే కాదు. ఒక వస్తువును అందమైన స్థితిలోకి తీసుకురావడం కూడా. ఒక కళాకృతి రూపుదిద్దుకునే క్రమంలో మ్యాజిక్‌ (అద్భుతం) జరుగుతుంది. ఆల్కెమీ(రూపాంతర ప్రక్రియ) జరుగుతుంది.– భారతి ఖేర్‌

ఏదైనా జాబ్‌కి అప్లై చేయాలన్న, ఏదైనా కాంపిటీటివ్‌ ఎగ్జామ్‌ రాయాలన్న కుల ధృవీకరణ పత్రం మస్ట్‌. కనీసం పెళ్లికైనా అది ఉండాల్సింది. కులం, మత ధృవీకరణ పత్రం ఉన్నట్లే..అవేమి లేకుండా నాస్తికుల్లా ఉండేవాళ్లకి కుల, మత రహిత అధికారిక ధృవీకరణ పత్రం ఉండదు. ఇంత వరకు అలాంటి పత్రాలు ఏ ప్రభుత్వ ఆఫీసులు జారీ చేయలేదు, ఉండవు కూడా. దాన్ని ఒక మహిళ కష్టపడి పోరాడి, తన గోడు వినిపించి మరి మొట్టమొదటిసారిగా కుల మత రహిత ధృవీకరణ పత్రాన్ని అధికారికంగా పొందింది. కేవలం ఆమె ఎలా జీవించిందో దానికి అనుగుణంగా డాక్యుమెంట్‌ మాత్రమే కావాలని కోరి మరి సాధించుకుంది. ఈ ఘనత సాధించిన తొలి భారతీయ మహిళగా నిలించింది ఆమె. ఆ మహిళే తమిళనాడుకు చెందిన ఎం.ఏ స్నేహ. స్నేహకు చిన్నప్పటి నుంచి రెండే రెండు సమాధానాలు ఎదురయ్యేవి. అవేంటంటే..తన కులం, మతం గురించి. తన పేరెంట్స్‌ ఆ గుర్తింపు ఇవ్వలేదు. ఆమె జనన ధృవీకరణ పత్రంలో గానీ, పాఠశాల రికార్డులలో గానీ వాటి ప్రస్తావన లేనేలేదు. ఆమె చిన్నప్పటి నుంచి అలానే పెరిగింది. ఆమె ప్రస్తుతం తమిళనాడులోని తిరుపత్తూరులో న్యాయవాదిగా పనిచేస్తోంది. అయితే ప్రభుత్వపరమైన పత్రాల వ్యవహారాలు వచ్చినప్పుడూ ఆ వివరాలేమి నింపకుండా ఖాళీగా వదిలేయాల్సి వచ్చేది. కానీ అలా ఫిల్‌ చేయకుండా వదలడంతో అప్లికేషన్‌ సబ్మిట్‌ చేయడం కుదిరేది కాదు. అప్పుడే తను ఎలా జీవించిందో అలా అధికారికంగా ధృవీకరించే పత్రం తప్పనిరి అయ్యింది. తనకు కులంగానీ, మతం గానీ లేదు అని చెప్పేలా అధికారికి పత్రం కావాలంటూ అధికారులు చుట్టూ తిరిగింది. అలా తొమ్మిదేళ్లు పోరాడి ఫిబ్రవరి 5, 2019న, తిరుపత్తూరు తహసీల్దార్ టి.ఎస్. సత్యమూర్తి, స్నేహకు కులం మతలం లేవని పేర్కొంటూ ఒక ధృవీకరణ పత్రాన్ని జారీ చేశారు. దాంతో అలాంటి గుర్తింపు పొందిన తొలి భారతీయ మహిళగా నిలిచింది స్నేహ. ఆమె నేపథ్యం..ఆమె తల్లిదండ్రులు పివి ఆనందకృష్ణన్‌, మణిమొళి న్యాయవాదులు. వారి ఇంటికి కమ్యూనిస్ట్‌ మిత్రులు తరుచుగా వచ్చేవారు. అలా స్నేహ, ఆమె సోదరీమణులు పెరిగే క్రమంలో కమ్యూనిజం, హేతువాదం, నాస్తికత్వానికి సంబంధించిన పుస్తకాలను చదివారు. మతం, దేవుడిని గుడ్డిగా నమ్మకుండా ప్రశ్నించడం పిల్లలకు నేర్పించారు. అందువల్ల వాళ్ల స్నేహితులు మీది ఏ కులం అని ప్రశ్నించినప్పుడూ స్నేహ, ఆమె సోదరిమణులు కులం లేదు, మతం లేదు అని నిర్మోహమాటంగా చెప్పేసేవారు. ఆఖరికి వాళ్ల పేర్లతో తమ జీవన విధానం ఏంటో చూపించేవారు. ఇక్కడ స్నేహ ఇద్దరు సోదరిమణులు పేర్లు ముంతాజ్‌ సూర్య, జెన్నిఫర్‌ కాగా, స్నేహ ఆమె భర్త తమిళ ప్రొఫెసర్‌ కె పార్థిబరాజ దంపతులుకు ముగ్గురు కుమార్తెలు. వాళ్ల పేర్లు విభిన్న మత సంప్రదాయాలు కలిసేలా.. ఆదిరై నస్రీన్, ఆదిల ఐరీన్, ఆరిఫా జెస్సీ అని పెట్టారు. అయితే ఆమెకు న్యాయ పరీక్షల పోటీకి, నోటరీ వంటి వాటిల్లో కుల దృవీకరణ పత్రం ఓ పెద్ద సమస్యగా మారడంతో..అందుకోసం కులంగానీ, మతం గానీ లేని పత్రం కావాలన్నా ఆలోచన మొదలైంది దాని కోసం 2010లో పొందే ప్రయత్నంలో భాగంగా పోరాటం చేసింది. అలా 2019 వరకు పోరాడి ఆ గుర్తింపుని దక్కించుకునేలా కుల మత రహిత ధృవీకరణ పత్రం పొందింది. ఇక్కడ స్నేహ తనను నాస్తికురాలిగా ప్రకటించమని ప్రభుత్వాన్ని కోరలేదు, అలాగే ప్రత్యేక ప్రయోజనాన్ని కూడా అడగలేదు. తాను గడుపుతున్న జీవితమే అధికారక రికార్డులకు సరిపోలాలని ఆమె కోరుకుంది. ఇక స్నేహ కుటుంబం తరతరాలు ఎలాంటి కుల, మత గుర్తింపు లేకుండా జీవించినట్లు తెలిపింది. ఇక ఈ సర్టిఫికెట్‌ ఆ వాస్తవాన్నే ధృవీకరించే ఒక చట్టపరమైన పత్రమని చెబుతోంది స్నేహ. ఇక ఆమె భర్త పార్థిబరాజు స్వయంగా మతపరమైన కుటుంబంలో పెరిగాడు, కానీ ఆ తర్వాత పెరియార్‌ బి. ఆర్‌ అంబేద్కర్‌ తత్వశాస్త్రలపై ఆసక్తిని పెంచుకుని నాస్తికుడిగా మారారు. మరో విచిత్రం ఏంటంటే..ఆమెకు ఈ సర్టిఫికేట్‌ ఒకటి వచ్చిందని బహిర్గతం కావడంతో..ఆ పత్రం ఎలా పొందాలో తెలుసుకోవడానికి ఆమెను సంప్రదించారు. ఆ విషయమై ఫోన్‌ కాల్స్‌ వెల్లువెత్తాయని చెబుతోంది స్నేహ. ఇక తన నిర్ణయం రిజర్వేషన్‌కు వ్యతిరేకం కాదని, వెనుకబడిన వర్గాలకు రిజర్వేషన్‌కు మద్దతు ఇస్తానని అంటోంది. అలాగే ఇతర హక్కులను హరించడం కాదని కూడా నొక్కి చెప్పిందామె.(చదవండి: మిస్ టీన్ యూఎస్ఏ కిరీటాన్ని గెలుచుకున్న కిరణ్‌ రెడ్డి)

న్యూయార్క్‌: ప్రఖ్యాత రచయిత్రి, ఫెమినిస్ట్‌ గ్లోరియా స్టీనిం (Gloria Steinem)ఇకలేరు. అమెరికా మహిళా ఉద్యమానికి శక్తివంతమైన గొంతుకగా నిలిచిన ఆమె 92 ఏళ్ల వయసులో న్యూయార్క్ నగరంలోని తన నివాసంలో కన్నుమూశారు. జీవితాంతం స్త్రీవాద ఆశయాల కోసం పోరాడిన ధీర ఆమె. ఆమె మరణంపై పలువురు మహిళా జర్నలిస్టులు, రచయితలు సంతాపం ప్రకటించారు.1968లో ఆమె 'న్యూయార్క్ మ్యాగజైన్' సహ-స్థాపకురాలిగా ఉన్నారు. ఆ తర్వాత 1972లో మహిళల యాజమాన్యంలో, మహిళల కోసం నడిచిన తొలి పత్రిక 'Ms.' మ్యాగజైన్‌ను ప్రారంభించిన ఘనత ఆమె సొంతం. మహిళల హక్కుల కోసం ఆమె చేసిన నిరంతర కృషికిగాను, 2013లో అప్పటి అమెరికా అధ్యక్షుడు బరాక్ ఒబామా చేతుల మీదుగా దేశంలోనే అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన 'ప్రెసిడెన్షియల్ మెడల్ ఆఫ్ ఫ్రీడమ్' (Presidential Medal of Freedom) పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు. సామాజిక భావాలపై పలు పుస్తకాలు రాశారు.దాదాపు శతాబ్దం ఈ భూమిపై ఎంతో సార్థక జీవితాన్ని గడిపారు.ఆమె చివరి శ్వాస వరకు సమానత్వం కోసం కృషి చేస్తూనే ఉన్నారు. తనను ప్రేమించే ఎందరో ప్రముఖుల మధ్య ప్రశాంతంగా కన్నుమూశారని గ్లోరియా ఫౌండేషన్‌ ఇన్‌స్టాలో ప్రకటించింది. View this post on Instagram A post shared by Gloria Steinem (@gloriasteinem) పర్వతానికి అవతలి వైపు దారి చూపడానికి కొండలపై సంకేత అగ్నులు వెలిగించే సంప్రదాయం గ్లోరియాకు చాలా ఇష్టం. గ్లోరియా కోసం పుష్పాలకు బదులుగా, బహుమతితో తనను గౌరవించాలనుకునే వారు గ్లోరియా ఫౌండేషన్‌కు విరాళం ఇవ్వాలంటూ గ్లోరియా కోరుకున్నారంటూ ఒక సంతాప సందేశాన్ని పోస్ట్‌చేశారు.ఇదీ చదవండి: నెలకు రూ. 14 లక్షలు : ఏం వ్యాపారమో తెలిస్తే షాకవుతారుగ్లోరియా తన రాబోయే పుస్తకం, 𝘈𝘯 𝘜𝘯𝘦𝘹𝘱𝘦𝘤𝘵𝘦𝘥 𝘓𝘪𝘧𝘦 లో రాసిన వ్యాక్యాలను కూడా ఈ సందేశంలో పొందుపర్చారు. “నేను ఇప్పుడు యాభై సంవత్సరాలకు పైగా ఈ బ్రౌన్‌స్టోన్‌లో నివసిస్తున్నాను; నాకంటే ముందు ఎన్నో జీవితాలకు సాక్ష్యంగా నిలిచిన గదులలో, నేను వెళ్ళిపోయిన తర్వాత కూడా ఇతరుల జీవితాలను చూడబోతున్నాను.” ఈ పుస్తకం, అలాగే తన ఇంటిని సామాజిక న్యాయ ఉద్యమాలకు కేంద్రంగా మార్చాలనే ఆమె నిబద్ధత, రాబోయే తరాలపై ప్రభావం చూపుతాయనే ఆశతో గ్లోరియా ప్రపంచానికి అందించిన అనేక కానుకలలో కొన్ని అని పేర్కొన్నారు.ఇదీ చదవండి: వారెవ్వా.. డ్రాగన్‌ ఫ్రూట్‌సాగుతో నెలకు రూ. 4 లక్షలు

ఒకప్పుడు జియా రాయ్‌ని చూసి అందరూసానుభూతితో ‘అయ్యో!’ అనుకునేవారు. ఇప్పుడు ప్రపంచమంతా ‘ఆహా!’ అంటూ అభినందిస్తోంది. రెండేళ్ల వయసులో జియా రాయ్‌ శారీరక, మానసిక ఎదుగుదల లోపాలకు సంబంధించిన స్పెక్ట్రమ్‌ డిజార్డర్‌తో బాధపడుతున్నట్లు నిర్ధారించారు. ఈతకొలనులో ఈత కొడుతున్న వారిని చూసినప్పుడల్లా ఆ చిన్నారి కళ్లలో ఏదో వెలుగు కనిపించేది. ఆ వెలుగును పసిగట్టిన తల్లిదండ్రులు జియాకు స్విమ్మింగ్‌ నేర్పించారు. తాజా విషయానికి వస్తే... ముంబైలో పద్దెనిమిదేళ్ల పారా–స్విమ్మర్‌ జియా రాయ్‌ ప్రతిష్ఠాత్మకమైన ‘ట్రిపుల్‌ క్రౌన్‌ ఆఫ్‌ ఓపెన్‌ వాటర్‌ స్విమ్మింగ్‌’ను పూర్తి చేసి, ప్రపంచంలోనే మొదటి మహిళా పారా–స్విమ్మర్‌ గా చరిత్ర సృష్టించింది.న్యూయార్క్‌ నగరంలోని మన్‌హట్టన్‌ చుట్టూ 48 కిలోమీటర్‌ల దూరాన్ని విజయవంతంగా ఈది అద్భుతమైన ఘనతను సొంతం చేసుకుంది జియా రాయ్‌. అత్యంత కష్టంగా భావించే ‘20 బ్రిడ్జెస్‌ స్విమ్‌’ అనే పోటీని పూర్తి చేయడానికి 8 గంటల 53 నిమిషాల సమయం పట్టింది.ప్రపంచవ్యాప్తంగా అత్యంత కఠినమైన ఓపెన్‌–వాటర్‌ చాలెంజ్‌లలో ఒకటిగా మన్‌హట్టన్‌ సర్క్యూట్‌ను పరిగణిస్తారు. అనూహ్యమైన వాతావరణ పరిస్థితులు, పడవల రద్దీని తట్టుకొని, రోజంతా మారుతూ ఉండే శక్తిమంతమైన ఆటుపోటు ప్రవాహాలను ఎదుర్కొంటూ ముందుకు సాగాలి. ఒకానొక సమయంలో జియా రాయ్‌ శరీర ఉష్ణోగ్రత పడిపోయి ప్రమాదం బారిన పడింది.ఎస్కార్ట్‌ బోట్‌ తాకకుండా...న్యూయార్క్‌ ఓపెన్‌ వాటర్‌ స్విమ్మింగ్‌ అసోసియేషన్‌ నిర్దేశించిన నిబంధనలు పాటిస్తూ నీటి నుండి బయటికి రాకుండా, ఎస్కార్ట్‌ బోట్‌ను తాకకుండా మొత్తం దూరాన్ని పూర్తి చేసింది జియా. ఆమె నీటిలో ఉన్నంతసేపు ఒక ఫీడింగ్‌ పోల్‌ ద్వారా అవసరమైన ద్రవాలు, పోషకాలను అందించారు.‘ఆగస్ట్‌ 30 తెల్లవారుజామున బ్యాటరీ పార్క్‌లో తన ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించి, అదేరోజు మధ్యాహ్నం ఫినిష్‌లైన్‌కు చేరుకుంది’ అని ఆమె తండ్రి, నావికాదళంలో జూనియర్‌ కమిషన్డ్‌ ఆఫీసర్‌గా పని చేస్తున్న మదన్‌ రాయ్‌ తెలియజేశారు.ఆటిజం, స్పెక్ట్రమ్‌ డిజార్డర్‌పై అవగాహన కలిగించడానికి తన విజయాన్ని అంకితం చేసింది జియా రాయ్‌. ఈ విజయం ఆమె ఎన్నో ఏళ్ల కష్టానికి దొరికిన ప్రతిఫలం.ఆ వెలుగు చూసి...రెండు సంవత్సరాల వయసులో జియా, ఎదుగుదల లోపాలకు సంబంధించిన స్పెక్ట్రమ్‌ డిజార్డర్‌తో బాధపడుతున్నట్లు నిర్ధారణ అయింది. ప్రతిరోజు తండ్రితోపాటు పార్క్‌లకు వెళుతుండేది జియా. ఈ క్రమంలోనే ఈ చిన్నారికి స్విమ్మింగ్‌పై ఆసక్తి పెరిగింది. స్విమ్మింగ్‌కు సంబంధించి వీడియోల ద్వారా తల్లిదండ్రులు ఈ చిన్నారికి మార్గనిర్దేశం చేసేవారు. బాల్యంలోనే స్విమ్మింగ్‌పై ఆసక్తి జియాను పారా–స్విమ్మింగ్‌ కెరీర్‌లోకి అడుగు పెట్టేలా చేసింది.ఎన్నో విజయాలు!ట్రిపుల్‌ క్రౌన్‌ సాధించాలంటే మూడు ప్రధాన ఈత పోటీలలో విజయం సాధించాలి. 2024లో ఇంగ్లీష్‌ చానల్, 2025లో కాటలినా చానల్, 20 బ్రిడ్జెస్‌ స్విమ్‌ విజయవంతంగా పూర్తి చేసింది జియా రాయ్‌.గతంలోనూ ఎన్నో గొప్ప విజయాలు సొంతం చేసుకుంది. మార్చి 2022లో పాక్‌ జలసంధిని అత్యంత వేగంగా ఈది, 29 కిలోమీటర్‌ల దూరాన్ని 13 గంటల 10 నిమిషాల్లో దాటి ప్రపంచ రికార్డ్‌ సృష్టించింది. ఆటిజంతోపాటు స్పెక్ట్రమ్‌ డిజార్డర్‌తో బాధపడుతూ ఇంగ్లీష్‌ ఛానెల్‌ ఈదిన మొదటి అమ్మాయిగా వార్తల్లో నిలిచింది జియా. ఆటలపై ఆమెకు ఉన్న అంకితభావానికి గుర్తింపుగా ఎన్నో అవార్డులు వచ్చాయి. 2022లో ‘ప్రధానమంత్రి రాష్ట్రీయ బాల పురస్కార్‌’వంటి అనేక ప్రతిష్ఠాత్మకమైన పురస్కారాలు లభించాయి.

ఆమె రైఫిల్‌ పట్టలేదు. విమానం నడప లేదు. కాని పాఠాలు చెప్పి దేశానికి సేనను సిద్ధం చేసింది. 1994లో వాయసేనలో అడుగుపెడితే ఐదేళ్ల తర్వాత రిటైర్‌ అవ్వాలన్నారు. కాని 31 ఏళ్ల తర్వాత త్రివిధ దళాల్లో నాన్‌–మెడికల్‌ విభాగంలో ‘ఎయిర్‌ వైస్‌ మార్షల్‌’ అయిన తొలి మహిళగా చరిత్ర సృష్టించింది. శక్తి శర్మ. సెప్టెంబర్‌ 1న న్యూఢిల్లీ ఎయిర్‌ హెడ్‌ క్వార్టర్స్‌లో భుజాలపై రెండు నక్షత్రాలతో స్త్రీ శక్తి ఖ్యాతిని పెంచింది. దేశంలోని ప్రతి యువతి కలకు పై ర్యాంకు ఇచ్చింది.‘వాయుసేనలో పని చేయడం ఉద్యోగం కాదు. ఒక జీవన విధానం. నేను నా యూనిఫామ్‌ను ఎప్పుడూ ఒక వస్త్రం అనుకోలేదు. శరీరంతో పాటూ ఉన్న చర్మం అనుకున్నాను. అదే నేను. నేనే అది. వాయుసేనలో కాకుండా నా జీవితాన్ని ఇంకోవిధంగా ఊహించలేను’ అంటారు శక్తి శర్మ.ఆమె ఇప్పుడు కేవలం వాయుసేన మహిళా అధికారి కాదు. త్రివిధ దళాల్లో ఎయిర్‌ వైస్‌ మార్షల్‌ స్థాయికి ఎదిగి స్త్రీ శక్తిని చాటిన శక్తిశర్మ. ‘టచ్‌ ది స్కై విత్‌ గ్లోరీ’... అనేది వాయుసేన నినాదం. శక్తి శర్మ ఆ నినాదాన్ని నిజం చేశారు. ఆకాశాన్ని చుంబించారు.పాఠమే పవర్‌శక్తి శర్మది పంజాబ్‌ ప్రాంతం. బాల్యం నుంచే యూనిఫామ్‌ వేసుకున్న మనుషులను చూస్తుండేవారు. వారిలా తనూ కావాలి. అయితే ఆమె మార్గం ప్రత్యక్ష పోరాటం కాదు. పరోక్ష నిర్మాణం. ఒక్క చాక్‌పీస్‌ ముక్కతో వేయిమంది యోధులను తయారు చేయవచ్చు అని నమ్మిన విద్యామూర్తి ఆమె. అందుకే పోస్ట్‌ గ్రాడ్యుయేషన్‌ అయిన వెంటనే 1994లో ఇండియన్‌ ఎయిర్‌ ఫోర్స్‌ (ఐఏఎఫ్‌) విద్యా విభాగంలో మహిళల రిక్రూట్‌మెంట్‌కు నోటిఫికేషన్‌ పడగానే ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా దరఖాస్తు చేశారు. చిన్న ఆఫీసర్‌గా అడుగు పెట్టారు.పోరాడి గెలిచిన తరంశక్తి శర్మ వాయుసేనలోకి అడుగుపెట్టిన 1994–95 బ్యాచ్‌కు ప్రత్యేకత ఉంది. వాయుసేనలో మహిళలను తొలిసారి తీసుకున్నది ఎడ్యుకేషన్‌ బ్రాంచ్‌లోనే. అది కూడా ఐదేళ్ల షార్ట్‌ సర్వీస్‌ కమిషన్‌ పైనే. ఐదేళ్ల తర్వాత పర్మినెంట్‌ కమిషన్‌ ఇస్తామని చెప్పినా ఆ తర్వాత నిరాకరించారు. అయితే శక్తిశర్మకు మాత్రం ఆరేళ్ల లెక్కన, నాలుగేళ్ల లెక్కన ఎక్స్‌టెన్షన్‌ ఇస్తూ వెళ్లారు. మరోవైపు రిటైరైన తొలి తరం మహిళా అధికారులు తమకు పర్మినెంట్‌ కమిషన్‌ కావాలని 12 ఏళ్లు న్యాయపోరాటం చేసి గెలిచారు. దాంతో 2010 పాలసీతో శక్తిశర్మ తిరిగి పర్మినెంట్‌ కమిషన్‌లోకి వచ్చారు. ఆ తర్వాత కెరీర్‌ మొత్తం బోధనలోనే సాగింది. ట్రైనింగ్‌ సంస్థల్లో, ఫీల్డ్‌ స్టేషన్లలో యువసేనకు పాఠాలు చెప్తూ తీర్చిదిద్దారు. నాన్‌ మెడికల్‌లో ‘గ్రూప్‌ కెప్టెన్‌’ హోదా పొందిన తొలి మహిళగా చరిత్ర సృష్టించారు. టెక్నాలజీ మారుతున్న కొద్దీ యుద్ధతంత్రాలు మారాలని ఐఐటీ కాన్పూర్, పుణె యూనివర్సిటీ వంటి టాప్‌ సంస్థలలో డిఫెన్స్ రీసెర్చ్‌ కోసం ‘ఐ.ఏ.ఎఫ్‌. చైర్స్‌ ఆఫ్‌ ఎక్సలెన్స్‌’ ఏర్పాటు చేయడంలో ఆమె వ్యూహాత్మక ఆలోచనలు అద్భుతంగా పని చేశాయి.సైనిక్‌ స్కూల్‌లో తొలి మహిళ సైనిక్‌ స్కూల్‌ అంటే కఠినమైన క్రమశిక్షణ, వందల మంది అబ్బాయిలు, మిలటరీ వాతావరణం. అలాంటి ‘కపుర్థల సైనిక్‌ స్కూల్‌’కు శక్తి శర్మ మహిళా ప్రిన్సిపాల్‌ అయ్యారు. త్రివిధ దళాల చరిత్రలోనే సైనిక్‌ స్కూల్‌ను కమాండ్‌ చేసిన తొలి మహిళ ఆమె. వందలమంది టీనేజ్‌ కుర్రాళ్లకు ఆమె లీడర్‌ అయ్యారు. అక్కడ ఆమె పిల్లలకు చెప్పే మాట ఒకటే– ‘మీరు కేవలం సైనికులు కావద్దు... ఆలోచించే సైనికులు కావాలి’. మగవాళ్ల ప్రపంచంలో ఆమె తెరిచిన గేటు ఆ తర్వాత వచ్చే ఎందరో మహిళా అధికారులకు దారి వేసింది. లేడీ అండ్‌ జెంటిల్‌మెన్‌....శక్తి శర్మ తాను చదువు చెప్పడమే కాదు స్వయంగా చదువునూ కొనసాగించారు. సికింద్రాబాద్‌లోని కాలేజ్‌ ఆఫ్‌ డిఫెన్స్ మేనేజ్‌మెంట్‌లో అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైన ‘హయ్యర్‌ డిఫెన్స్‌ మేనేజ్‌మెంట్‌ కోర్స్‌’ పూర్తి చేశారు. త్రివిధ దళాల్లో నాన్‌ మెడికల్‌లో ఈ కోర్సు చేసిన తొలి మహిళా అధికారి తానే. అప్పటి వరకూ అక్కడ ‘డియర్‌ జెంటిల్‌మెన్‌’ అంటూ పాఠం సాగేది. శక్తిశర్మ ప్రవేశంతో ‘డియర్‌ లేడీ అండ్‌ జెంటిల్‌మెన్‌’గా సంబోధన మారింది. చివరకు అందరినీ కలిపి ‘ఆఫీసర్స్‌’ అనసాగారు. అలా శక్తి శర్మ స్త్రీ, పురుష సామర్థ్యాలను సమానం చేశారు. ‘పరిస్థితులు మనల్ని ఆపలేవు, మన ఆలోచనలే మనల్ని ఆపుతాయి. వాటిని జయిస్తే విజేతలమే’ అంటూ ఆ మాటలకు నిలువెత్తు నిదర్శనంగా నిలిచారు శక్తి శర్మ.

రిటైర్‌ అయిన తరువాత ఏం చేయాలి? కాలక్షేపం ఎలా? మరీ ముఖ్యంగా డబ్బులు ఎలా మధనపడే వారికి కేరళకు చెందిన రిటైర్డ్‌ టీచర్‌ రేమాబాయి జీవితం స్ఫూర్తినిస్తుంది. ఇంతకీ ఆమె చేశారు? తెలుసుకుందాం ఈ కథనంలో.కేరళలోని కొల్లమ్‌కు చెందిన రేమాబాయి జువాలజీ టీచర్‌గా,హెడ్‌మిస్ట్రెస్‌గా 30 ఏళ్ల పాటు విద్యారంగంలో సేవలందించారు. 2022 మే 31న ఆమె పదవీ విరమణ చేశారు. ఆమె భర్త, ఒక రిటైర్డ్ సీనియర్ బ్యాంక్ మేనేజర్. అలాగే సర్జన్లైన ఆమె కుమారుడు, కోడలు ఢిల్లీలో పనిచేస్తున్నారు. అయితే అదే ఏడాది తల్లి మరణం, ఒంటరితనం వల్ల ఏర్పడిన మానసిక వేదనను జయించడానికి ఆమె తన ఇంటి పెరటి స్థలంలో మొక్కల పెంపకం ప్రారంభించారు. అలా డ్రాగన్ ఫ్రూట్ సాగును చేపట్టారు. దీని మీద బాగా పరిశోధించి 'మలేషియన్ కింగ్' (Malaysian King) రకానికి చెందిన రెడ్ డ్రాగన్ ఫ్రూట్‌ను ఎంచుకున్నారు. కేవలం 1,750 చదరపు అడుగుల పెరటి స్థలంలో 90 కాంక్రీట్ స్తంభాలు, పాత టైర్ల సాయంతో 360 మొక్కలతో సాగు ప్రారంభించారు. ప్రారంభంలో 360 మొక్కలు నెలకు రూ. 50వేలకు మించి ఆదాయాన్ని అందించగా,ఆ తరువాత ఆదాయం సుమారు రూ. 1.5 లక్షలకు పెరిగింది. ఈ ఫలితాలు, మరింత భూమి కొనకుండానే తన సాగును విస్తరించడానికి ఆమెను ప్రోత్సహించాయి. ఫలితంగా నెలకు రూ. 4 లక్షలు ఆర్జించేస్థాయికి చేరుకున్నారు. అంతేకాదు ‘జెసీ వరల్డ్‌’ అనే యూట్యూబ్‌ ఛానల్‌ ద్వారా డ్రాగన్‌ ఫ్రూట్‌ సాగులో తన అనుభవాలను పంచుకుంటూ ఉంటారు. డ్రాగన్ ఫ్రూట్ -మిద్దెతోట మిద్దెపై మట్టిలేని సాగు (Soil-less Cultivation): పెరట్లోనే కాకుండా తన ఇంటి మిద్దెపై (Terrace) బరువు కాకుండా ఉండటానికి మట్టికి బదులుగా ఇంట్లోనే తయారు చేసిన కంపోస్ట్, ఆవు పేడను డ్రమ్ములు/బారెళ్లలో నింపి మొక్కలను పెంచడం ప్రారంభించారు. సేంద్రీయ పద్ధదితో ఆమె సక్సెస్‌ను అందుకోవడం విశేషం. పాత వంటగది వ్యర్థాలు, ఆకులు, కొబ్బరి/పనస వ్యర్థాలు మరియు చేపల వ్యర్థాలతో ఫ్రిష్ అమినో యాసిడ్స్ వంటి 15 రకాల ద్రవ ఎరువులను తయారు చేసి పంటకు అందించారు. దీనివల్ల సాధారణంగా 5-6 నెలలు మాత్రమే వచ్చే దిగుబడి, ఆమె వద్ద ఏడాదికి 10 నెలల పాటు నిరంతరాయంగా వస్తోంది.ఇదీ చదవండి: ఎర్రకోట పేలుడుకు నిధులిచ్చారంటూ రూ. 30 లక్షలు దోచేశారుపెరడు, మిద్దె సాగు ద్వారా నెలకు సగటున 750 కేజీల పండ్ల ఉత్పత్తి లభిస్తుంది. హోల్‌సేలర్లు, ఆర్గానిక్ స్టోర్లు కేజీ రూ. 175 చొప్పున ఆమె ఇంటి నుంచే కొనుగోలు చేస్తారు. పండ్ల అమ్మకాలతో పాటు డ్రాగన్ ఫ్రూట్ మొక్కల కొమ్మలను (Stem Cuttings) ఒక్కోటి రూ. 70 చొప్పున విక్రయిస్తున్నారు. భారత్‌తో పాటు మాల్దీవులు, శ్రీలంకలోని 2,500 మందికి పైగా కస్టమర్లకు వీటిని విక్రయించారు. (తెలంగాణకు ఒకే రోజులో 5,500 కొమ్మలు సరఫరా చేశారు). అటు పండ్ల విక్రయం, ఇటు కొమ్మల అమ్మకాల ద్వారా ప్రస్తుతం ఆమె నెలకు దాదాపు రూ. 4 లక్షల వరకు ఆదాయం పొందుతున్నారు. ఇదీ చదవండి: న్యూయార్క్‌ టైమ్స్‌ స్క్వేర్‌ కత్తిపోట్లు, సంచలన విషయాలు

కనుచూపుమేర భీకర దృశ్యాలు... బాధితుల ఆర్తనాదాలు... బురద ప్రవాహంలో కొట్టుకుపోతున్న గ్రామాలు... భయంకరంగా విరిగి పడుతున్న కొండచరియలు... ఎటు చూసినా కల్లోలమే! ఇటువంటి అత్యంత ప్రతికూల పరిస్థితుల్లోనూ తనప్రాణాలను సైతం పణంగా పెట్టి సహాయక చర్యలు చేపట్టారు నేపాల్‌ తొలి మహిళా హెలికాప్టర్‌ కెప్టెన్‌ ప్రియా అధికారి. కేవలం ఆరు రోజుల వ్యవధిలోనే 100 రెస్క్యూ మిషన్లు పూర్తి చేసి, వందలాది మంది బాధితులను సురక్షితప్రాంతాలకు చేర్చి ఎంతోమందికి స్ఫూర్తిగా నిలిచారు. ఈ రెస్క్యూ మిషన్‌లో తన అనుభవాల గురించి ఆమె మాటల్లోనే...2015లో నేపాల్‌లో వచ్చిన భూకంపం కంటే భయంకరమైనది ఈ విపత్తు. నేను గగనతలం నుంచి చూసిన దృశ్యాలు వర్ణనాతీతం. ఎక్కడ చూసినా చెల్లాచెదురుగా పడి ఉన్న మృతదేహాలు కలవరపరిచాయి. జలవిద్యుత్‌ప్రాజెక్టులు, ఇళ్లు, రోడ్లు.. ఒక్కటేమిటి సమస్తం కొట్టుకు పోయాయి. 2015లో వచ్చిన భారీ భూకంపం కంటే కూడా ఈ వరదల తీవ్రత చాలా ఎక్కువ. ముఖ్యంగా ఈ విపత్తులో రసువా జిల్లాలోని తిమురే అనే గ్రామం పూర్తిగా దెబ్బతింది. అక్కడి నుంచి బాధితులను సురక్షితప్రాంతాలకు తరలించడం మాకు అతిపెద్ద సవాలుగా మారింది.ఆపని ఇంజిన్లుఈ రెస్క్యూలో రాత్రింబవళ్లు సుమారుగా 20 హెలికాప్టర్లు పనిచేస్తున్నాయి. ఒకే ల్యాండింగ్‌ పాయింట్‌కు ఒకేసారి అనేక హెలికాప్టర్లు రావడం వల్ల ఆపరేషన్ నిర్వహణ మాకు అత్యంత కష్టంగా మారింది. అలా ఇబ్బంది వచ్చినపుడు మేము వైర్‌లెస్‌ సాధనాల ద్వారా సమన్వయం చేసుకుంటూ ముందుకు సాగాము. మరోవైపు నేలపై మోకాలు లోతున ఉన్న చిక్కటి బురద కారణంగా హెలికాప్టర్‌లను నిలపడం మాకు కష్టంగా మారింది. దాంతో ఇంజిన్లను ఆపకుండానే క్షణాల వ్యవధిలో బాధితులను ఎక్కించుకుని సురక్షితప్రాంతాలకు చేర్చాము. ఆర్మీ ఆగస్టా హెలికాప్టర్లతో కలిపి తిమురే గ్రామం నుంచే మొదటి రెండు రోజుల్లో 200 మందికి పైగా బాధితులను రక్షించాం. ఇప్పటికీ అక్కడ చాలామంది ఆచూకీ తెలియడం లేదు. అలసట మాయంనాకు సుదీర్ఘ కాలంగా పర్వతప్రాంతాలలో విమానాలు నడిపిన అనుభవం ఉంది. అయినప్పటికీ ఈ భీకర విపత్తు తీవ్రత నాకు సవాల్‌గా నిలిచింది. వరుసగా విమానాలు నడపడం వల్ల మేమంతా తీవ్ర అలసటకు గురయ్యాము, కానీ నేలపై ఆశగా చేతులు ఊపుతున్న బాధితులను చూసినప్పుడు ఆ అలసట అంతా మాయమయ్యేది. వారిని రక్షించడమే మానసికంగా నాకెంతో బలం చేకూర్చింది. వరదల్లో చిక్కుకుని, కష్టాల్లో ఉన్న ప్రతి ఒక్కరినీ తనవారిగా భావించి రక్షించిన ప్రియా అధికారి సాహసంపై ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రశంసల వర్షం కురుస్తోంది. ఎయిర్‌ హోస్టెస్‌ టు ఎవరెస్ట్‌ పైలట్‌40 ఏళ్ల ప్రియా అధికారి ప్రయాణం ఎంతో స్ఫూర్తిదాయకం. ఎన్విరాన్‌మెంటల్‌ సైన్స్‌లో పట్టా పొందిన ఆమె, మొదట్లో ఎయిర్‌ హోస్టెస్‌గా తన కెరీర్‌ప్రారంభించారు. కానీ విమాన యానంపై కలిగిన ఆసక్తితో ఫిలిప్పీన్ ్స వెళ్లి పైలట్‌ శిక్షణలో చేరారు. 2017 నాటికి ఆమె పూర్తిస్థాయి కెప్టెన్ గా మారారు. ఆ తరువాత హిమాలయాలలోని ఎతై ్తనప్రాంతాలలో సెర్చ్‌ అండ్‌ రెస్క్యూ మిషన్లలో శిక్షణ పొందారు. ఎవరెస్ట్‌ పర్వతంపై దాదాపు 6,200 మీటర్ల ఎత్తు వరకు వెళ్లి గాయపడిన పర్వతారోహకులను రక్షించిన ఘనత ఆమె సొంతం.

అందరు భయాలు, కష్టాలను చూసి వెనక్కి అడుగు వేస్తే ఆమే మాత్రం అక్కడ ఆశాదీపాలను చూసింది. దీనంగా చూస్తున్న కళ్లు ఆమెను వెనక్కి వెళ్లనివ్వలేదు. సాయం అందించి ఆదుకుందామంటే..అక్కడకు వెళ్లేదారే ఘోరం. అయినప్పటికీ వెనక్కి తగ్గకుండా నిస్వార్థంగా సేవ చేసిన మహోన్నత మహిళ ఆమె. ఆమె అనితరమైన సేవలు చూసి దేశమే అబ్బురపడింది. ఆ మహిళ ఎవరంటే..ఆ మహిళే డాక్టర్ బుధ్రి తటి. సెప్టెంబర్‌ 15, 1966న చండీగఢ్‌, బస్తర్‌లోని దంతెవాడ జిల్లా, హిరనార్‌ గ్రామంలో ఒక పేద కుటుంబంలో జన్మించింది. నిజానికి ఆమె విద్య, వైద్యం ఇతర ప్రాథమిక సేవలు లేని మారుమూల గ్రామంలో ఆమె బాల్యం గడిచింది. సుమారు ఆరేళ్ల వయసులో గిరిజన సంక్షేమ ఆశ్రమంలో చేరి, పదోతరగతి వరకు చదువుకున్నారు. అక్కడి జీవితానుభవాలే ఆమె జీవిత గమనాన్ని మార్చేశాయి. అంతేగాదు ఆ నేపథ్యం ఆమెను సేవ వైపు మళ్లేలా చేసింది.అలా ఆమె 15 ఏళ్ల వయసులో 'ఆల్-ఇండియా వనవాసి కళ్యాణ్’ ఆశ్రమంలో అధికారికంగా చేరారు. ఇది గిరిజన ప్రాంతాల అభివృద్ధి, సంక్షేమం కోసం పనిచేసే ప్రముఖ స్వచ్ఛంద సేవా సంస్థ. అందులో విద్యాభ్యసం తోపాటు సేవ కార్యక్రమాలు ఆమెను ఆకర్షించేవి. అయితే ఆమె చురుగ్గా సేవ కార్యక్రమాల్లో పాల్గొంది మాత్రం కౌమరదశలోనే. 1980 ఆ టైంలో బస్తర్‌ చుట్టుపక్కల దుర్భరమైన అటవీ ప్రాంతాల్లో పర్యటించడం కష్టంగా ఉండేది. అక్కడకు ఏ స్వచ్ఛంద సంస్థలు చేరుకోలేకపోయేవి. దాంతో ఆ ప్రాంతాలు ఎలాంటి అభివృద్ధిని నోచుకోలేదు. అలాగే కనీస సాయం కూడా పొందలేక విలవిల్లాడేవి. అలాంటి ప్రాంతాలకు ఆమె స్వయంగా కాలి నడకన వెళ్లి తను చేయగలిగింది చేయాలని నిర్ణయించుకుంది. నిజానికి ఈ పనికి ఆమె స్వచ్ఛంద సంస్థ నుంచి కూడా ఎవ్వరూ మద్దతు ఇవ్వలేదు. అయినాసరే వెనక్కి తగ్గకుండా ఆమె ఆ బస్తర్‌ చుట్టుపక్కల సుమారు 570 గిరిజన గ్రామాలను సందర్శించి అక్కడ పిల్లలు పాఠశాలకు వెళ్లేలా ప్రోత్సహించి వారికి చదువు అందేలా చేసిందామె. అంతేగాదు సరైన రోడ్డు మార్గం లేక స్కూల్‌కి రాలేకపోతున్న పిల్లల కోసం హస్టల్‌ ఏర్పాటు చేసి ప్రోత్సహించే ప్రయత్నం చేశారామె. అలా తొలి బాలికల హాస్టల్ 1990లో బర్సూర్‌లో 11 మంది బాలికలతో ప్రారంభమైంది. ఆమె చొరవ కారణంగానే ప్రభుత్వానికి ఆ గ్రామాల సమస్యలు తెలిసి రోడ్డు, రవాణ వంటి కనీస మౌలిక వసతులు ఏర్పాటు చేసేందుకు దారితీసింది. అక్కడితో ఆమె ఆగిపోలేదు తల్లి శిశు ఆరోగ్యంపై అవగాహన కల్పించేలా సహాయక బృందాలనే ఏర్పాటు చేసి వారందర్నీ ఏకతాటిపైకి వచ్చేలా చేశారామె. అలాగే మహిళలు ఆర్థికంగా స్వతంత్రులు అయ్యేలా ప్రోత్సహించారామె. ముఖ్యంగా నక్సల్స్‌ ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో మహిళల విద్య, స్వావలంబన కోసం నిరంతరం కృషి చేసిన వ్యక్తి ఆమె. నాలుగు దశాబ్దాల్లలో వందలాది గ్రామాలు, లెక్కలేనన్ని జీవితాల్లో వెలుగులు నింపారామె. ఇప్పటికీ బుధ్రి తటి ఆ గ్రామాలను సందర్శిస్తూ..అక్కడి కుటుంబాలతో చక్కటి సత్సంబంధాలు ఏర్పరుచుకుంటూ మరిన్ని సేవలందించే ప్రయత్నం చేస్తుంటుందని స్థానికులు చెబుతుంటారు. ముఖ్యంగా ఆ ప్రజలు ఆమెను నమ్మేలా వాళ్ల మనసులను గెలుచుకున్నారు బుధ్రి. అంతేగాదు ఆ గిరిజన ప్రాంతాలు ఆమెను ‘బడి దీదీ’ అని ఆప్యాయంగా పిలుచుకుంటారు. అలాగ ఆమె తన జీవతకాలం ఇలా నిస్వార్థ సేవకే అంకితమై చేసిన కృషని భారత ప్రభుత్వం గుర్తించి, ఇటీవలే భారత అత్యున్న పురస్కారమైన పద్మశ్రీతో గౌరవించి సత్కరించింది. ఇక్కడ బుధ్రి ప్రచారానికి దూరంగా ఉంటూ దశాబ్దాలు నిశబ్దంగా సేవ చేస్తూ పోయారామె..ఇన్నేళ్లకు ఆమె నిస్వార్థ సేవకు తగిన గుర్తింపు లభించడం విశేషం. ఈమె కథ సేవ చేయాలనే సంకల్పానికి ఆర్భాటాలు ప్రచారాలతో పనిలేదు..ఆ గొప్ప పనే ఏదో ఒక రోజు గుర్తింపు తెచ్చేలా చేస్తుంది అని నర్మగర్భంగా చెబుతోంది కదూ..!.(చదవండి: 47 ఏళ్ల వయసులో చెప్పులు లేకుండా మారథాన్‌..గెలిచిన అమ్మ!)

Priya Adhikari నేపాల్‌ దేశంలోనే తొలి మహిళా రెస్క్యూ హెలికాప్టర్ కెప్టెన్ ప్రియా అధికారి (40) నేపాల్‌ విలయంలో ఎంతోమంది పాలిట ఆపద్బాంధవురాలిగా నిలిచారు. దేశంలోనే ఏకైక మహిళా రెస్క్యూ హెలికాప్టర్ పైలట్‌గా ఎంతో మందికి స్ఫూర్తిగా నిలిచిన ఆమె, నేపాల్-టిబెట్ సరిహద్దుల్లో సంభవించిన భీకర వరదలు, కొండచరియలు విరిగిపడిన ఘటనలో సహాయక చర్యల్లో సమయస్ఫూర్తితో వందలాదిమందికి ప్రాణ భిక్ష పెట్టి తన ప్రత్యేకతను చాటుకున్నారు. దీంతో ప్రియా అధికారి పేరు ఇపుటు నెట్టింట మారు మోగిపోతోంది.హిమాలయాలలో గాలింపు, సహాయక చర్యల్లో రోజుల తరబడి తలమునక లవుతూ తన నిబద్ధతను చాటుకున్నారు. వారం రోజుల్లో ప్రియా అధికారి దాదాపు 100 రెస్క్యూ మిషన్లు నిర్వహించి వందలాది మంది బాధితులను సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలించారు. తీవ్ర అలసట ఉన్నప్పటికీ తామున్నది దీని కోసమే అంటూ ప్రమాదకర పరిస్థితులను కూడా లెక్క చేయకుండా బాధితుల కోసం ముందుకు సాగడం విశేషం.భయంకర పరిస్థితులు: రెస్క్యూ ఆపరేషన్లు2015లో నేపాల్‌లో వచ్చిన భారీ భూకంపం కంటే ఈ వరదల తీవ్రత ఎక్కువగా ఉందని ప్రియా తెలిపారు. ఐదు జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టులు, అనేక గ్రామాలు కొట్టుకుపోయాయని ఆమె ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. రసువా జిల్లాలోని తిమురే (Timure) గ్రామంలో బురద ఎక్కువగా ఉండటంతో ఇంజిన్ ఆపకుండానే (రన్నింగ్ పవర్‌పై) హెలికాప్టర్లను ల్యాండ్ చేస్తూ అత్యంత ప్రమాదకర పరిస్థితుల్లో ఆమె బాధితులను రక్షించారు. ఈ విపత్తు తీవ్రత తన ఎత్తైన ప్రదేశాలలో సహాయక చర్యల అనుభవాన్ని సైతం పరీక్షించిందని ఆమె ఒక మీడియా ఇంటర్వ్యూలో పేర్కొనడం ఈ వరద ముప్పు తీవ్రతకు అద్దం పడుతుంది. ఈ ప్రమాదంలో ఇప్పటివరకు 1,000 మందికి పైగా ప్రాణాలు కోల్పోగా, వేలాది మంది గల్లంతయ్యారు.🇳🇵🚁 Nepal’s first female helicopter captain Priya Adhikari has flown 100+ flood rescue missions. 🫡❤️In the face of danger, she continues to fly toward those who need help most - showing extraordinary courage, strength, and dedication.Her story is not just inspiring; it is a…— Ananda Nepali (@anandanepali99) September 1, 2026ఇదీ చదవండి: కుమార్తెల చదువు కోసం ఓ తల్లి తెగింపు...చెప్పుల్లేకుండానే! ఎవరీ ప్రియా అధికారి?ఎన్విరాన్‌మెంటల్ సైన్స్ చదివి, ఐదేళ్లపాటు క్యాబిన్ క్రూగా పనిచేసిన ఆమె ఫిలిప్పీన్స్‌లో శిక్షణ పొంది 2017లో ఫుల్-టైమ్ పైలట్‌గా మారారు. హిమాలయాలలో, మౌంట్ ఎవరెస్ట్‌పై గాయపడిన పర్వతారోహకులను రక్షించడంతో సహా అనేక సహాయక మిషన్లలో పాల్గొన్నారు.దాదాపు 6,200 మీటర్ల ఎత్తు వరకు వెళ్లి క్లిష్టమైన రెస్క్యూ ఆపరేషన్లు నిర్వహించిన అనుభవం ఆమెకు ఉంది. మహిళలు హెలికాప్టర్ కెప్టెన్ కాలేరనే అపనమ్మకాలను పటాపంచలు చేస్తూ నేపాల్ మొదటి మహిళా హెలికాప్టర్ కెప్టెన్‌గా ఆమె రికార్డు సృష్టించారు. హెలికాప్టర్‌లో ఆనందకరమైన ప్రయాణం చేసే అవకాశం లభించిందని ఒక సందర్భంలో వెల్లడించారు. ఆ టేకాఫ్ సమయంలో తాను పొందిన ఉత్సాహమే, దీన్ని వృత్తిగా ఎంచుకోవడానికి తనను ప్రోత్సహించిందని కూడా తెలిపారు. ఇదీ చదవండి: లక్షల్లో జీతం, హెచ్‌1 బీ వీసా : తిరిగి ఇండియాకు, ఎందుకు?

తల్లి తన పిల్లల కోసం ఏదైనా చేయగలదు అని మరోసారి రుజువైంది. ఓ తల్లి తన కుమార్తెల కోసం మారథాన్‌లో పాల్గొంది. కనీసం అనువైన డ్రెస్‌, షూలు లేకపోయినా..పిల్లలను ప్రయోజకులుగా తీర్చిదిద్దడమే తన ధ్యేయం అన్నట్లుగా రేసులోకి దిగింది. మరి ఆ తల్లి గెలిచిందా అంటే..మహారాష్ట్రలోని బీడ్‌ జిల్లా అంబాజోగైకి చెందిన వంటమనిషి రమాబాయి చెప్పలు లేకుండా మారథాన్‌లో పరిగిఎత్తి అందర్నీ ఆశ్చర్యపరిచేలా గెలిచింది. ఓ అమ్మ తలుచుకుంటే పిల్లల కోసం ఎంతటి అనితర సాధ్యమైనదైనా.. చేధించగలదని ప్రపంచానికి చూపించింది. ఇంతలా మారథాన్‌లో పాల్గొని గెలిచి తీరాల్సినంత అవసరం ఆమెకు ఎందుకంటే..ముంబైలో జరిగిన ఒక ప్రమాదంలో భర్తని కోల్పోయింది రమాబాయి. దాంతో తన ఇద్దరు కుమార్తెలను ఒంటరిగా పెంచుతూ వారి బాగోగులను చూసుకుంటూ వచ్చింది. అయితే తన పిల్లలకు మంచి చదువు అందించి ప్రయోజకులుగా తీర్చిదిద్దాలనేదే ఆమె ప్రగాఢ ఆకాంక్ష. అయితే ఆర్థిక వనరులు ఏమాత్రం సహకరించడం లేదామెకు. అయినా సరే ఏదోలా కుటుంబాన్ని నెట్టుకొస్తోంది. అంతేగాదు కుమార్తె చదివే చోట అంబాజోగైలోని అకాడమీలో వంటమనిషిగా పనిలో చేరి కుటుంబ బాధ్యతలను నిర్వర్తిస్తోందామె. ఆమె అకాడమీలో వంట చేస్తూ కాలం వెళ్లదీస్తుండగా, ఆమె కుమార్తెలు చదువులు, పోటీపరీక్షలపై దృష్టి సారిస్తున్నారు. ఎన్ని కష్టాలు ఎదురైనా..ఇద్దరు కుమార్తెలకు మెరుగైన భవిష్యత్తు అందించాలనే పట్టుదలతో రమాబాయి ముందుకు సాగుతోంది. ఆ క్రమంలోనే ఒక స్థానిక సంస్థ నిర్వహించిన 'అమృత్ దౌడ్' మారథాన్‌లో పాల్గొంది రమాబాయి. ఆ మారథాన్‌లో అంతా ట్రాక్‌సూట్‌లు, షూలు ధరించిన యువ పోటీదారుల మధ్య సాధారణ చీర కట్టుకుని పాల్గొంది రమాబాయి. ఆమె మొదట చెప్పులు వేసుకుని పరుగుని ప్రారంభించింది. కానీ పరిగెత్తేటప్పుడు అవి జారిపోతుండటంతో వాటిని తీసేయక తప్పలేదు. దాంతో ఆమె చేతిలో చెప్పులు పట్టుకుని చీరను జాగ్రత్తగా సర్దుకుంటూ..చల్లని రోడ్డుపై పరిగెత్తిందామె. కఠిన పరిస్థితులు ఉన్నప్పటికీ ఇదర పోటీదారుల కంటే వేగంగా దూసుకుపోయి..ముగింపు రేఖను చేరుకుంది. రమబాయి అచంచలమైన పట్టదలను చూసి ప్రేక్షకులు హర్షధ్వానాలతో అభినందించారామెను. రేసు తదనంతరం రమాయి మాట్లాడుతూ..ఈ పోటీలో చాలామంది పాల్గొన్నారని తెలసుని కానీ బహుమతి గెలవాలనే పట్టుదలతో ఉన్నానని చెప్పారామె. పరిగెత్తేటప్పుడు తాను నిరంతరం తన కుమార్తెల గురించి, వారి భవిష్యత్తునే ఆలోచిస్తూ పరుగు ప్రారంభించానని అన్నారామె. మరి గెలిచిన సోమ్ముని ఏం చేస్తావంటే..వారి పుస్తకాలు కొనడానికి ఉపయోగిస్తానని చెప్పింది. అంతేగాదు మరోఅద్భుతం ఏంటంటే ఇదే మారథాన్‌లో పాల్గొన్న ఆమె కుమార్తె పూజా రెండో స్థానాన్ని కైవసం చేసుకుంది. తానే తల్లిని పాల్గొనమని ప్రోత్సహించానని, కానీ ప్రథమ స్థానంలో నిలుస్తుందని అస్సలు ఊహించలేదని ఆనందంగా చెబుతోంది. ఇక పూజా పోలీస్ రిక్రూట్‌మెంట్ కోసం సిన్నద్ధమవుతోంది. ఇక ఆమె సోదరి బ్యాంక్‌ పోటీ పరీక్షలకు ప్రిపేరవుతంది. చాలా కఠినమైన పరిస్థితులను తట్టుకుని మమ్మల్ని ఎంతో ప్రయాస పడి పెంచిందని చెబుతోంది ఆమె కూతురు పూజా. అంతేగాదు పూజా అంకితభావానికి ముగ్ధుడైన అకాడమీ డైరెక్టర్‌ ఆమె ఫీజును కూడా మాపీ చేశారు. కాగా, రమాబాయి కుటుంబం గతంలో వ్యవసాయ పనులపై ఆధారపడి జీవిస్తుండేది. అయితే పిల్లల చదువుకి సాయం అందించేందుకు ఇలా కూతురి అకాడమీలోనే చేరి వంటమనిషిగా పనిచేస్తోందామె. ఈ తల్లికి కుమార్తెల కలను నెరవేర్చడానికి మారథాన్‌ను ఒక అవకాశంగా ఉపయోగించుకుంది. పైగా ఆమె పోటీలో వేసిన ప్రతిఅడుగు అపురూపమైనది. ఎందుకంటే ఆ రేసులో వేసిన అడుగులన్నీ పిల్లలకు మంచి భవిష్యత్తుని అందించాలనే ఆశతో వడివడిగా నడిచినవే. View this post on Instagram A post shared by Avani (@avaniarya) (చదవండి: విపత్తు మిగిల్చిన విషాదం..! తల్లిదండ్రుల ఆచూకీ కోసం..ఆ పసివాడు..)

జీవితంలో ఏ దశలో ఉన్నా సరే కొత్తగా ఏదైనా చేయాలనే సంకల్పం ఉంటే..ఏవిధంగానైనా ముందుకు సాగిపోగలం అనే మాటకు నిలువెత్తు నిదర్శనం ఆమె. శరీరానికి వయసు తప్ప మనసుకి కాదు..యువకులకు తీసిపోని విధంగా కష్టపడగలమని నిరూపించి సంశయంతో కాలక్షేపం చేస్తున్న తన ఏజ్‌వాళ్లకు, యువతకు స్ఫూర్తిగా నిలిచింది. వాస్తవంగా ఆరుపదుల వయసులో కాళ్ల నొప్పులు, చేతుల నొప్పులు అని బాధపడుతుంటారు. కానీ ఆ వయసులో తనకంటూ ఓ గుర్తింపు కోసం ఆరాటపడుతూ..చిన్నాగా ఏదైనా చేయాలనుకోవడమే విశేషం అనుకుంటే..ఏకంగా శారీరక శ్రమతో కూడిన ఆహార వ్యాపారం చేయాలనుకోవడం అతిపెద్ద సాహసం. నీ వల్ల కాదు అన్న వాళ్లే విస్తుపోయేలా సక్సెస్‌ అందుకుని ముందుకు సాగిపోతోంది ఈ బామ్మ. ఆ బామ్మే పాట్నాకు చెందిన దేవ్నీ దేవి. 65 ఏళ్ల వయస్సులో తనకంటూ గుర్తింపు వచ్చేలా ఏదైనా చేయాలని అనిపించిందామెకు. బాధ్యతలు తీరిన సమయంలో కాయకష్టం చేసే పనివైపుకి మళ్లిందామె. చిన్న ఆలోచనతో మొదలైన చిన్న స్టార్లప్‌ లాంటి వ్యాపారం ఆమెది. ముందుగా ఇంట్లో వండిన సాధారణ భోజనాన్ని రూ. 20లకే విక్రయించే చిన్న టిఫిన్‌ ​సెంటర్‌ పెట్టుకుంది. చిన్నగా ప్రారంభమైన ఆమె టిఫిన్‌ సెంటర్‌ కాస్తా..అనతి కాలంలోనే విశేష ఆధరణ లభించి, ఎక్కువ ఆర్డర్లు రావడం మొదలైంది. అంతేగాదు ఆమె చేతి రుచి భోజనప్రియుల మనసుని గెలుచుకుంది. దాంతో చూస్తుండగానే చిన్న వ్యాపారం కాస్తా..రుచికి నమ్మకమైన పేరుగా గుర్తింపు తెచ్చుకుని రూ. 2.5 కోట్ల ఆహార వ్యాపారంగా మారింది. దేవ్నీ దేవి ఈ వ్యాపారం చేయాలనుకునే నిర్ణయానికి కుటుంబం నుంచి, బంధువుల నుంచి ఎలాంటి మద్దతు లేకపోయినా..కఠిన శ్రమ, ఓర్పుతో విజయం సాధించి చూపారామె. నాణ్యత, రుచిలో రాజీపడకుండా ఎంతో శ్రద్ధతో తాజగా వండిన భోజనం అందించి కార్మికులు, విద్యార్థులు, కుటుంబాల నమ్మకాన్ని గెలుచుకుంది. అది కూడా సరసమైన ధరలో మంచి భోజనం అందించే టిపిన్‌ సెంటర్‌గా పేరుతెచ్చుకునేలా కష్టపడింది. ఆ శ్రమకు తగిన గుర్తింపు లభించేలా పెద్ద ఆహార వ్యాపారంగా విస్తరించింది. అంతేగాదు క్యాటరింగ్‌ సేవలను ప్రారంభించి, ఎక్కువమందికి తన సర్వీస్‌ని అందించేలా రెస్టారెంట్‌ను కూడా తెరిచారామె. ఆరోజు ఈ వయసులోనా అని ముఖం చిట్లించిన వాళ్లే సిగ్గుపడేలా ఉవ్వెత్తున ఎగిసిపడేలా అందనంత ఎత్తుకు ఎదిగింది. కొత్తగా ఏ పని చేయాలన్న లేదా ప్రారంభించి విజయం సాధించడానికి వయసు ఎప్పటికీ అడ్డంకి కాదు..అది మీ మనస్సులోని సంకల్పం ముందు నిలువదు అని చెప్పే స్ఫూర్తిదాయక కథ. దైర్యం, ఓర్పు, నిరంత కృషి ఉన్నవాళ్లకి అపజయం అన్నదే కలగదు అనే మాటకు దేవ్నీ దేవి కథే ఓ ఉదాహరణ. View this post on Instagram A post shared by startup universe (@startup_universe) (చదవండి: అక్కడ సుబ్రహ్మణ్య స్వామికి నైవేద్యంగా చాక్లెట్లు..!)

ఆటలు ఉత్సాహాన్నీ, భుజం తట్టి ధైర్యాన్ని ఇస్తాయి. ‘అమ్మాయిలకు ఆటలెందుకు!’ అనే రోజుల నుంచి ఆటల్లో ‘రాణిం‘చాలంటే వాళ్లే అనే రోజులు వస్తున్నాయి. ఫుట్‌బాల్‌ శిక్షకురాలు భారతీ ముదిని చూసినా అంట్లు తోమడం నుంచి ఆసియా క్రీడలకు వచ్చిన కవితను పలకరించినా, తైవాన్‌ అథ్లెటిక్స్‌ ఓపెన్‌లో రాణించిన మహిళా క్రీడాకారుల నైపుణ్యాలను వీక్షించినా పేదరికం వాళ్ల ప్రతిభకు అడ్డురాదని అర్థమవుతోంది.అన్నీ మంచి శకునములు!పశ్చిమ బెంగాల్‌ బంకురా జిల్లాలోని దుముడుమి గ్రామానికి చెందిన భారతి ముది గత పదిహేడు సంవత్సరాలుగా గిరిజన బాలికలకు ఉచితంగా ఫుట్‌బాల్‌ నేర్పుతోంది. ఆమె దగ్గర శిక్షణ పొందిన ఎంతోమంది పేద గిరిజన బాలికలు రాష్ట్ర, జాతీయ స్థాయిలో రాణించారు.‘మీ వల్లే మా అమ్మాయికి స్పోర్ట్స్‌ కోటాలో గవర్నమెంట్‌ ఉద్యోగం వచ్చింది. మిమ్మల్ని ఎప్పుడూ మరవలేము’ అని భారతితో అనే వారు చాలామంది ఉన్నారు. ఇంటి పనులు పూర్తి చేసుకొని సాయంత్రం గ్రౌండ్‌కు బయలుదేరుతుంది భారతి. అక్కడ ఆమె కోసం ఎంతో మంది అమ్మాయిలు ఎదురు చూస్తుంటారు.ఎందరో ఫుట్‌బాల్‌ క్రీడాకారుల శిక్షకురాలు భారతి...‘మీ పిల్లలకు ఉచితంగా ఫుట్‌బాల్‌ నేర్పిస్తాను’ అని ఒకప్పుడు ఇంటింటికీ తిరిగేది భారతి. ‘నీకు పనేమీలేదా!’ అని చాలామంది విసుక్కునేవారు. ఆ తరువాత మాత్రం ఆటల పట్ల భారతి అంకిత భావం నచ్చి పిల్లలను ఆమెతో పంపించడం ప్రారంభించారు. భారతి శిక్షణలో అమ్మాయిలు పాసింగ్, డ్రిబ్లింగ్, కికింగ్, డిఫెండింగ్‌ ప్రాక్టీస్‌ చేస్తుంటారు. ఫుట్‌బాల్‌లో పెద్ద స్థాయికి చేరుకోవాలని ఎన్నో కలలు కనేది భారతి. అయితే కుటుంబ బాధ్యతల నుంచి ఆర్థిక సమస్యల వరకు రకరకాల కారణాల వల్ల తన కల కలగానే మిగిలిపోయింది. ఆ కలను పిల్లల రూపంలో సాకారం చేసుకోవడానికి నడుం కట్టింది. కూతురు తానియతో కలిసి గ్రామంలో ఫుట్‌బాల్‌ ట్రైనింగ్‌ సెంటర్‌ ప్రారంభించింది. ఎంతోమంది గిరిజన అమ్మాయిలు ఈ సెంటర్‌లో శిక్షణ పొందుతున్నారు. వారి నుంచి ఒక్క రూపాయి కూడా తీసుకోదు. ‘నా దృష్టిలో ఫుట్‌బాల్‌ అనేది కేవలం ఆట కాదు. అంతకుమించి. ఆడపిల్లలలో ఆత్మవిశ్వాసాన్ని కలిగించే ఆట అది’ అంటుంది భారతి. తన దగ్గర శిక్షణ పొందిన అమ్మాయిలు భారత్‌ తరఫున అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ఆడాలనేది భారతి కల.అంట్లు తోమడం నుంచి ఆసియా క్రీడలకెళ్లిన కవితఅద్భుత శక్తి సామర్థ్యాలు ఉన్న మహిళా కబడ్డీ క్రీడాకారులలో హిమాచల్‌ ప్రదేశ్‌కు చెందిన కవిత ఒకరు. పేదరికంలో పెరిగిన కవిత తన క్రీడాప్రతిభతో ఆసియా క్రీడలలో పాల్గొనే స్థాయికి చేరింది. మనాలి సమీపంలో కవిత తల్లిదండ్రులకు చిన్న టీ కొట్టు ఉంది. ఆ టీ కొట్టే వారి ఇల్లు. టీ కొట్టులో తన అక్క కల్పనతో కలిసి పాత్రలు కడగడం, నేల ఊడ్చడంలాంటి పనులు చేసేది, టీ తయారు చేసే కవిత చిన్నప్పటి నుంచి కబడ్డీలో అద్భుతైన ప్రతిభ చూపేది. ఆ ప్రతిభే ఆమెను అంతర్జాతీయ క్రీడాకారిణిగా మార్చింది.టీ కొట్టు కాదు...అద్దె ఇంట్లో!‘ఎక్కువ ఖర్చు అవసరం లేకపోవడంతో కబడ్డీని ఎంచుకున్నాను. నిజానికి నా కంటే మా అక్కే బాగా ఆడేది. అయితే టీ కొట్టులో అమ్మానాన్నలకు సహాయం చేయడం కోసం జాతీయ స్థాయిలో ఆడాలనే తన కలను వదులుకుంది’ అంటుంది కవిత. అంతర్జాతీయ స్థాయి క్రీడాకారిణిగా కవిత ఎదిగినా ఆమె తల్లిదండ్రులు మాత్రం ఒకప్పటి టీ కొట్టులోనే పనిచేస్తున్నారు. ‘ఒకప్పుడు మేము మా చిన్న టీ కొట్టులోనే ఉండేవాళ్లం. మాకంటూ ఇల్లు ఉండేది కాదు. అదే మా ఇల్లు. అద్దె ఇల్లు అయినా సరే, ఇప్పుడు మాకు ఓ ఇల్లు ఉంది. ఇదంతా మా అమ్మాయి చలవే’ అంటున్నారు కవిత తల్లిదండ్రులు.తైవాన్‌ అథ్లెటిక్స్‌ ఓపెన్‌లో రాణించిన మన క్రీడాకారిణులుతైవాన్‌ అథ్లెటిక్స్‌ ఓపెన్‌ 2025లో మన మహిళలు అద్భుతంగా రాణించి పతకాల పంట పండించారు. 800 మీ. 1500 మీ. పరుగు పందాల్లో డబుల్‌ గోల్డ్‌ సాధించిన పూజ, 400 మీ. హార్డిల్స్‌ స్వర్ణం సాధించిన విద్యా రామ్‌రాజ్‌లాంటి అథ్లెట్లు సత్తా చాటారు. 2024లో యూఎఫ్‌సీ ఫైట్‌లో విజయం సాధించిన తొలి భారతీయ మహిళగా పూజా తోమర్‌ చరిత్ర సృష్టించింది. ఇవి వ్యక్తిగత విజయాలు మాత్రమే కాదు...‘భారత క్రీడల భవిష్యత్‌ మహిళలదే’ అనే సందేశాన్ని ఇచ్చే మైలురాళ్లు!మైలురాళ్లుపురుషులకు దీటుగా మహిళలు రాణించగలరని 2024–2025లో క్రీడారంగంలో మహిళలు సాధించిన విజయాలు చెప్పకనే చెబుతున్నాయి. మన మహిళా క్రీడాకారులకు సంబంధించి పారిస్‌ 2024 ఒలింపిక్‌ ఒక చారిత్రక ఘట్టంగా నిలిచింది. మహిళల 10 మీటర్‌ల ఎయిర్‌ పిస్టల్, మిక్స్‌డ్‌ 10 మీటర్‌ల ఎయిర్‌ పిస్టల్‌ ఈవెంట్స్‌లో కాంస్య పతకాలు సాధించి ఒకే క్రీడలో రెండు కాంస్య పతకాలు గెలుచుకున్న తొలి భారతీయ మహిళగా మను భాకర్‌ చరిత్ర సృష్టించింది. ఇక అవనీ లేఖర తన స్వర్ణ పరంపరను కొనసాగిస్తూ పారిస్‌ 2024 షూటింగ్‌లో రెండవ పారాలింపిక్‌ స్వర్ణాన్ని గెలుచుకుంది. కేవలం పదిహేడేళ్ల వయసులో భారతదేశపు అతి పిన్నవయస్కురాలైన పారాలింపిక్‌ పతక విజేతగా నిలిచింది శీతల్‌దేవి.

ఒక జవాబు ఏం చేస్తుందో తెలియదుకానీ...ఒక ప్రశ్న మాత్రం చాలా చేస్తుంది! ఆ ప్రశ్న ఆమెను కొత్తగా ఆలోచించేలా, కొత్త ఆవిష్కరణకు స్ఫూర్తినిచ్చేలా చేసింది. ఆ ఆవిష్కరణే అనీమా ఆనంద్‌కుమార్‌ను టైమ్స్‌ 100 మోస్ట్‌ ఇన్‌ఫ్లూయెన్స్‌డ్‌ పీపుల్‌ ఇన్‌ ఏఐ’ జాబితాలో చోటు సాధించేలా చేసింది...ఆర్టిఫిషియల్‌ ఇంటెలిజెన్స్‌ (ఏఐ) వ్యాసాలు రాయగలదు. ప్రశ్నలకు జవాబులు చెప్పగలదు. ఇన్ని చేసే కృత్రిమ మేధస్సు... భౌతిక ప్రపంచాన్ని బాగా అర్థం చేసుకోగలదా? సెమీకండక్టర్‌ తయారీని మెరుగుపరచగలదా? ఇప్పుడున్న సాంకేతిక పద్ధతుల కంటే అసాధారణ వాతావరణాన్ని మెరుపు వేగంతో పసిగట్టగలదా?... ఈ ప్రశ్నలు అనీమా ఆనంద్‌ కుమార్‌ను లోతుగా ఆలోచించేలా చేశాయి. ప్రమాద నష్టాలను తగ్గించే సాంకేతికతపై కాకుండా ప్రమాదాలను ముందుగా పసిగట్టే సాంకేతికతపై దృష్టి పెట్టారు అనీమ. దాని ఫలితమే... యాక్సిలరేటెడ్‌ అండర్‌స్టాండింగ్‌ అనే సంస్థ.మరో ముందడుగుఏఐ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్‌ ఇంజినీర్‌ అయిన అనిమా ఆనంద్‌ కుమార్, బెనెడిక్ట్‌ జెనిక్‌తో కలిసి ‘యాక్సిలరేటెడ్‌ అండర్‌స్టాండింగ్‌ ఇంక్‌’ అనే స్టార్టప్‌ ప్రారంభించారు. ఓపెన్‌ ఏఐ, ఆంత్రోపిక్‌ వంటి ఏఐ దిగ్గజాలను ఎదుర్కోవడానికి, వాటికి దీటుగా ఏఐ చాట్‌బాట్‌లు, మోడల్స్‌ని నిర్మించడానికి ఎన్నో టెక్‌ కంపెనీలు పోటీ పడుతున్నాయి. ఆ టెక్‌ కంపెనీల జాబితాలో తాజాగా ‘యాక్సిలరేటెడ్‌ అండర్‌స్టాండింగ్‌’ సంస్థ చేరింది.‘ఇది ఏఐ ప్రపంచంలో మరో ముందడుగు’ అని అంటున్నారు విశ్లేషకులు. అనిమ రూ΄÷ందించిన అల్గారిథమ్, వాతావరణ సూచన, వైద్యపరికరాల డిజైనింగ్, క్వాంటమ్‌ కంప్యూటింగ్‌ కాంపోనెంట్స్‌ తయారీ, న్యూక్లియర్‌ ఫ్యూజన్‌ రీసెర్చ్‌కు ఉపయోగపడుతుంది.పిన్న వయసులోనే ప్రొఫెసర్‌కర్నాటకలోని మైసూర్‌లో జన్మించిన అనీమ ఐఐటీ, మద్రాస్‌ నుండి ఎలక్ట్రికల్‌ ఇంజినీరింగ్‌లో బ్యాచిలర్స్‌ డిగ్రీ, కార్నెల్‌ యూనివర్శిటీలో పీహెచ్‌డీ పూర్తి చేశారు. ఎంఐటీలో పోస్ట్‌ డాక్టోరల్‌ రీసెర్చ్‌ చేశారు. టెక్నాలజీ ఇండస్ట్రీలోకి అడుగు పెట్టడానికి ముందు యూసీ ఇర్వీన్‌లో ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేశారు. కాల్టెక్‌ యూనివర్శిటీలో అత్యంత పిన్నవయస్కురాలైన ప్రొఫెసర్‌గా గుర్తింపు ΄÷ందారు. ఆ తరువాత అమెజాన్‌ వెబ్‌ సర్వీసెస్‌లో ప్రిన్సిపల్‌ సైంటిస్ట్‌గా, ‘ఎన్విడియ’లో ఏఐ రిసెర్చ్‌కు సంబంధించి సీనియర్‌ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశారు.ప్రత్యేకత ఇది...‘యాక్సిలరేటెడ్‌ అండర్‌ స్టాండింగ్‌ ఇంక్‌’ అనేది న్యూరల్‌ ఆపరేటర్స్‌ అనే సాంకేతికత ఆధారంగా పనిచేస్తుంది. ఫిజికల్‌ సిస్టమ్స్‌ నుండి నేర్చుకున్నదాన్ని వివిధ సమస్యల పరిష్కారానికి ఏఐ సిస్టమ్స్‌ను ఉపయోగించుకుంటుంది. తమ సిస్టమ్‌ సింగిల్‌ ప్రాంప్ట్‌లో 5 ట్రిలియన్‌ల డేటా పాయింట్స్‌ను ప్రాసెస్‌ చేయగలదని కంపెనీ తెలియజేసింది.టైమ్‌ ప్రశంస‘వాతావరణాన్ని ఏఐ నియంత్రించలేకపోవచ్చు. కానీ దానిని అంచనా వేయగలదు. ఈ కాలెక్ట్‌ ప్రొఫెసర్‌ (అనీమ) అత్యంత వేగంగా వాతావరణాన్ని అంచనా వేసే పద్ధతులకు మార్గదర్శకత్వం వహించారు. సంప్రదాయ విధానాల కంటే వేల రేట్లు వేగంగా వాతావరణాన్ని అంచనా వేయడానికి అల్గారిథమ్‌లను రూ΄÷ందించారు. క్వాంటం కంప్యూటర్‌లు, నూతన వైద్యపరికరాలు రూ΄÷ందించడానికి, కంప్యూటర్‌ చిప్‌ తయారీలో కీలక దశను ఆప్టిమైజ్‌ చేయడానికి...ఇంకా మరెన్నో పనులకు అల్గారిథమ్‌లను ఉపయోగించారు’ అని అనీమా ఆనంద్‌కుమార్‌ను పరిచయం చేసి, ప్రశంసించింది టైమ్‌ మ్యాగజైన్‌. ఐక్యరాజ్య సమితిలో అనీమఈ సంవత్సరం ఐక్యరాజ్య సమితి ప్రధాన కార్యదర్శి శాస్త్రీయ సలహా మండలిలో సభ్యురాలిగా అనీమా ఆనంద్‌ కుమార్‌ నియామకం అయ్యారు. తద్వారా సైన్స్‌ అండ్‌ టెక్నాలజీ అభివృద్ధికి సంబంధించిన ప్రపంచస్థాయి నిపుణులతో కలిసి పనిచేసే అవకాశం ఆమెకు వచ్చింది. ఐక్యరాజ్య సమితి శాస్త్రీయ ఎజెండాను రూ΄÷ందించడంలో సహాయం అందించారు అనీమ. ఏఐ సాంకేతికత గురించి తప్పుడు సమాచారం వ్యాప్తిలో ఉన్న విషయాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకొని ప్రజలకు ఏఐ ఎలా ప్రయోజనం చేకూరుస్తుందనే విషయంపై ప్రచారం చేశారు.

మన చుట్టూ, రోజువారీగా ఎదురవ్వుతున్నా సమస్య, అందరూ అంతగ పట్టించుకోని దానిపై చేసిన ఆవిష్కరణ..ఆమెను యావత్తు ప్రపంచానికి తెలియజేసేలా చేసింది. ఓ మారుమూల గ్రామంలో కిరోసిన్‌ దీపం కింది చదువుకునే ఓ పల్లెటూరి అమ్మాయి టాలెంట్‌ ఏంటో ప్రపంచానికి అర్థమయ్యేలా చేసి గ్రామంలోని స్టూడెంట్స్‌ ప్రతిభవైపు తిరిగి చూసేలా చేసింది. అంతేగాదు ఏకంగా అంతర్జాతీయ వేదికపై మెరిసి తన ఆలోచనలను పంచుకునే అవకాశం దక్కించుకుంది. అంతేగాదు ఆ చిన్న ఆవిష్కరణ ఆమెను ఎంత పెద్ద లక్ష్యానికి పురిగొల్పిందో వింటే విస్తుపోతారు.ఆ అమ్మాయే ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని బారాబంకి జిల్లాలోని ఓ మారుమూల గ్రామానికి చెందిన పూజాపాల్‌. ఆమె చేసిన ఆవిష్కరణ ఏమి ప్రయోగాసాలల్లో, ఖరీదైన పరికరాలతో ప్రారంభ కాలేదు. ఆమె రోజు చూసే ఒక సమస్యతో మొదలైంది. అందరూ అంతగా పట్టించుకోకుండా తేలిగ్గా వదిలేసిన సమస్యను ఆమె మదిని తొలిచి ఆవిష్కరణకు నాంది పలికింది. పైగా ఆమె సాధారణ ఆర్థిక పరిస్థితి నేపథ్యం ఉన్న కుటుంబం నుంచి వచ్చింది. ఆమె తండ్రి పుట్టిలాల్‌ రోజువారీ కూలీగా పనిచేస్తుండగా, తల్లి సునీలా దేవి ప్రభుత్వ పాఠశాలలో వంటమనిషిగా పనిచేస్తోంది. మట్టి ఇంటిలో నివసించేది ఆమె కుటంబం. కనీసం విద్యుత్‌ సౌకర్యం కూడా లేదు. కిరోసిన్‌ దీపం కింద చదువుకునే ఆ అమ్మాయికి ఎనిమిదో తరగతిలో ఉండగా ధాన్యం నూర్పిడిలో ఉండే ఇబ్బందులను కళ్లారా చూసింది. ఆ ధాన్యం మార్పిడి కారణంగా వచ్చే దుమ్మ వల్ల పిల్లలు, పెద్దలు దగ్గుతో ఇబ్బంది పడుతుండటం గమనిస్తుంది. ఈ సమస్యకు పరిష్కారం పెట్టడం ఎలా అని రోజు ఆలోచిస్తూ ఉండేది. ఇంట్లో ఆర్థిక పరిస్థితి అంతంత మాత్రం. చాలిచాలని భోజనంతో ఆహారం ముగించే తాను ఇది తనవల్ల ఎలా సాధ్యం అని అనుకోలేదు. ఎలాగైనా ఈ సమస్యకు పరిష్కారం చూపాలన్నదే తన ఆశయం అన్నట్లుగా పూజా పలు ప్రయత్నాలు చేస్తుండేది. ఆ దుమ్ము కారణంగా కలిగే ఇబ్బంది అంత ఇంత కాదు..అందుకే పూజా దీనిన ఎలా పరిష్కరించాలి అని పరిపరి విధాలుగా ఆలోచించడం మొదలుపెట్టింది. అసలు గ్రామం దాటి వెళ్లడం ఎరుగని అమ్మాయి మొదటి సారి జిల్లా వరకు ప్రయాణించి తన సైన్స్‌ టీచర్‌ మార్గదర్శకంలో ఒక వెల్డర్‌ సహాయంతో ఈ సమస్యకు చెక్‌పెట్టే నమునాను తయారుచేసింది. అదే దుమ్ము రహిత త్రెషర్‌ నమునా. గాలిలో ఎగిరే ధాన్యం పొట్టును వేరుచేసే నమునా ఇది. ఇందులో టిన్‌, ఫ్యాన్‌ వంటి ఉండవు, దుమ్ము రూపంలో ఉండే పొట్టుని వేరుచేస్తుంది. ఇందుకోసం పూజాకు అయ్యింది రూ, 3 వేలు మాత్రమే. కానీ అది ఆమె కుటుంబం పరంగా పెద్దమొత్తమే. ఈ నమునాను తయారు చేసేటప్పడు స్థానిక ప్రజలు పెద్ద సైంటిస్ట్‌ లెక్క ఏదో చేసేస్తుంది అని ఎగతాళి చేసేవారని, కానీ అవేమి పట్టించుకోకుండా ముందుకు సాగినట్లు చెబుతోంది పూజా. అయితే ఆమె పాఠశాల ఉపాధ్యాయుడు మాత్రం దీన్ని ఒక పాఠశాల స్థాయి ప్రయోగానికి మించిన ఆవిష్కరణగా ఆయన గుర్తించారు. అంతేగాదు రోజువారీ సమస్యలకు వినూత్న పరిష్కారాలను అభివృద్ధి చేయడానికి పాఠశాల విద్యార్థులను ప్రోత్సహించే 'ఇన్‌స్పైర్-మానక్' కార్యక్రమంలో పూజాను పాల్గొనేలా చేసి తన నమునాను సమర్పించేలా ప్రోత్సహించారు ఆయన. ఆ ప్రాజెక్ట్‌కి రాష్ట్ర స్థాయిల నుంచి జాతీయ గుర్తింపుకి దారితీసే జాతీయ సైన్స్‌ప్రదర్శనలో తన ఆవిష్కరణను ప్రదర్శించే అవకాశం కూడా దక్కించుకుందామె. అక్కడితే పూజా ప్రస్థానం ఆగిపోలేదు..సైన్స్‌ కార్యక్రమాల్లో భాగంగా జపాన్‌కు వెళ్లే ఛాన్స్‌ వచ్చింది. ఆ ఏడాది సకురా సైన్స్ హై స్కూల్ ప్రోగ్రామ్ కోసం ఎంపికైన 54 మంది భారతీయ విద్యార్థులలో ఉత్తర ప్రదేశ్ నుంచి ఎంపికైన ఏకైక విద్యార్థిని పూజా. ఒకప్పుడు బారాబంకి చేరుకోవడమే పెద్ద గగనంగా ఉండేది, అలాంటిది విదేశంలోకి అడుగుపెట్టే రేంజ్‌కి రావడం అంటే..ఆశ్చర్యం, గర్వం ఒకేసారి కలిగాయని అంటోంది పూజా. ఆ జపాన్‌ పర్యటనలో చిన్ని చిన్న విషయాలు కూడా ఎంతో ఆశ్చర్యానికి గురి చేశాయని అంటోంది. అది తనకు చాలా గౌరవప్రదమైన టూర్‌ అని గర్వంగా చెబుతోంది. పొందిన రివార్డులు, సత్కారాలు..అంతేగాదు ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీపై రూపొందించిన 'కర్మయోగ: ఏక్ అనంత యాత్ర' అనే డాక్యుమెంటరీలో పూజ ప్రస్థానాని చూపించడంతో సెప్టెంబర్ 2025లో ఆమె కథకు మరోసారి జాతీయ స్థాయిలో గుర్తింపు లభించింది. నిజానికి 'బేటీ బచావో, బేటీ పఢావో' ప్రచారంలో భాగంగా విద్యతో ఆమె తన జీవితాన్ని ఎలా మార్చుకుందో ఉదాహరణగా పూజాను చూపించారు. అలా ఆమెకు గుర్తింపు పెరుగుతూనే ఉంది. అంతేగాదు సైన్స్‌లో ఆవిష్కరణలు చేసినందుకు గానూ డిసెంబర్ 2025లో రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము చేతుల మీదుగా ప్రధానమంత్రి రాష్ట్రీయ బాల పురస్కారం అందుకుంది. అంతేగాదు ఆమె ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని మిషన్ శక్తి రోల్ మోడల్‌గా కూడా గుర్తింపు పొందింది. అంతేగాదు రాష్ట్ర గృహనిర్మాణ పథకంలో ఆమె కుటుంబానికి నివాస వసతి సైతం కల్పించింది రాష్ట్ర ప్రభుత్వం. ప్రస్తుతం పూజా ఇంటర్‌ చదువు కోసం నిధులు సమకూర్చుకోవడానికి, అలాగే పేరెంట్స్‌కి ఆర్థికంగా సహాయపడటానికి ఒక చిన్ని వ్యాపారాన్ని ప్రారంభించాలనుకుంటున్నట్లు వెల్లడించింది. అంతేగాదు ఒకప్పుడూ మమ్మల్ని చిన్నచూపు చూసిన వాళ్లు మమ్మల్ని చూసి ఆశ్చర్యపోయేంతగా ఎదగాలన్నదే తన ధ్యేయం అని ఆత్మవిశ్వాసంగా చెబుతోంది పూజాపాల్‌. పూజా కథ ఒక పల్లెటూరి అమ్మాయి తన అపారమైన ప్రతిభతో, ఎంత దూరమైన ప్రయాణించగలదని చూపడమే గాక, విద్య, చిన్న చిన్న సమస్యల పట్ల నిశితమైన పరిశీలన మనలోని టాలెంట్‌ని వెలికితీసి ఆవిష్కరణలకు దారితీస్తుందని చాటి చెప్పింది. అంతేగాదు మనకు సాధించాలనే ఆకాంక్ష, పట్టుదల ముందు పరిమిత వనరులు అడ్డంకి కావని పూజపాల్‌ కథ చెబుతోంది.(చదవండి: 16 ఏళ్ల స్టూడెంట్‌ ఘనత..! తండ్రికే జీతం ఇస్తున్న తనయుడు..)

ప్రపంచ రికార్డు సాధించడమే జీవితాశయంగా పెట్టుకుంది యునైటెడ్‌ అరబ్‌ ఎమిరేట్స్‌కు చెందిన పుష్పజ్యోతి రవికుమార్‌ (29). రికార్డులోకెక్కడానికి ఒక చిన్న స్టిక్కీ నోట్‌పై ఏకంగా 150 పదాలను స్పష్టంగా రాసి, గిన్నిస్‌బుక్‌లోకెక్కింది. మొదటి ప్రయత్నంలోనే పుష్పజ్యోతి ఈ రికార్డుని సాధించి అందరినీ ఆశ్చర్యంలో ముంచెత్తింది. మనలో చాలామంది స్టిక్కీ నోట్‌ను కేవలం షాపింగ్‌ జాబితాలకో లేదా చిన్న విషయాలు గుర్తుంచుకోవడానికో వాడతాం. కానీ, దుబాయ్‌లో సీనియర్‌ క్లౌడ్‌ ఇంజనీర్‌గా పనిచేస్తున్న పుష్పజ్యోతికి మాత్రం అది ఒక ప్రపంచ వేదికగా కనిపించింది. అదే చిన్న కాగితం ముక్కపై ఏకంగా 150 పదాలను అత్యంత స్పష్టంగా రాసి, ఒకే స్టిక్కీ నోట్‌పై అత్యధిక పదాలు రాసిన రికార్డును తన పేరుపై లిఖించుకున్నారు. మొదటి ప్రయత్నంలోనే..ఈ సవాలులో కేవలం పదాలను ఇరికించి రాయడం మాత్రమే కాదు, అవి చదవడానికి వీలుగా ఉండడం కూడా ముఖ్యం. తక్కువ స్థలంలో ఎక్కువ పదాలను పట్టించడానికి ఆమె జాగ్రత్తగా చిన్న చిన్న పదాలను ఎంచుకున్నారు. అందులోనూ ఎక్కువ శాతం కేవలం మూడు అక్షరాలు ఉన్న పదాలనే ఉపయోగించారు. వేర్వేరు చేతిరాత శైలులలో ప్రయోగాలు చేయడం పుష్పజ్యోతికి అలవాటు. అందువల్ల తక్కువ స్థలంలో స్పష్టంగా రాయడం ఆమెకు సులువైంది. బాల్యం నుంచే గిన్నిస్‌ బుక్‌లో రికార్డు సాధించాలని పుష్పజ్యోతి ఆకాంక్ష. అలా ఆమె తన తొలి ప్రయత్నంలోనే ఈ ఘనతను సాధించింది.ప్రశంసల జల్లులుపుష్పజ్యోతి తన విజయానికి సంబంధించిన వీడియోను సోషల్‌ మీడియా వేదికగా పంచుకోగానే ఆమెపై ప్రశంసల జల్లులు కురిసాయి. సుమారుగా పది లక్షల వ్యూస్‌ వచ్చాయి. ఆశయానికి అంకితభావం తోడైతే, సాధించలేనిది ఏదీ లేదని పుష్పజ్యోతి నిరూపించింది.గిన్నిస్‌ వరల్డ్‌ రికార్డు విజేతగా మారడం నాలో ఆత్మవిశ్వాసాన్ని ఎంత గానో పెంచింది. ప్రతీ ఒక్కరిలో ఏదో ఒక ప్రత్యేక నైపుణ్యం దాగి ఉంటుంది. దానిని వెలికితీసి ప్రపంచానికి ప్రదర్శించడానికి ఇటువంటి వేదికలు దోహదపడతాయి. భవిష్యత్తులో మరిన్ని రికార్డులను సాధించడమే నా లక్ష్యం. View this post on Instagram A post shared by Varnam MY (@varnammalaysia)– పుష్యజ్యోతి రవికుమార్‌ (చదవండి: కంటతడి పెట్టించే ప్రేమకథ..! ఆఖరికి విధి సైతం..)

కాజియాకు నలుగురిలో కలవడం అంటే ఇష్టం. టీనేజీలోకి వచ్చిన తరువాత ఆ ఇష్టం వెనకడుగు వేసింది. ‘నల్లపిల్ల’ అని ఎవరైనా వెక్కిరిస్తారేమో అనే భయం ఆమెలో ఉండేది. ఆ భయం కాస్తా ఆత్మన్యూనతగా మారింది. ఆత్మన్యూనత నుంచి ఆత్మవిశ్వాసంలోకి వచ్చిన తరువాత తనను తాను అద్భుతంగా తీర్చిదిద్దుకుంది కేరళలోని మావెళిక్కరకు చెందిన కాజియా లిజ్‌ మెజో.తాజాగా...ఈ నెల 23న జైపూర్‌లో జరిగిన ఫైనల్‌లో కాజియా లిజ్‌ మెజో ‘మిస్‌ యూనివర్స్‌ ఇండియా’ కిరీటాన్ని గెలుచుకుంది. ‘మిస్‌ యూనివర్స్‌ ఇండియా’ టైటిల్‌ను గెలిచిన తొలి కేరళ మహిళగా చరిత్ర సృష్టించింది. నవంబర్‌లో ప్యూర్టోరికోలో జరగనున్న 75వ మిస్‌ యూనివర్స్‌ పోటీలో మన దేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించనుంది. 19 సంవత్సరాల కాజియా న్యాయశాస్త్ర విద్యార్థిని. దేశవ్యాప్తంగా 52 మంది మిస్‌ యూనివర్స్‌ పోటీలో పాల్గొన్నారు. వీరందరిలో కాజియా పిన్న వయస్కురాలు. వైష్ణవి గణేష్‌ ఫస్ట్‌ రన్నరప్‌గా, అనుశీ సాత్వలేకర్‌ సెకండ్‌ రన్నరప్‌గా నిలిచారు.అబుదాబి (యూఏఈ)లో పెరిగిన కాజియా ‘బేబీ షో’లో పాల్గొనడం ద్వారా చిన్న వయసులోనే రంగస్థలంపై మెరిసింది. ఆ తరువాత కాలంలో శాస్త్రీయ నృత్యం వైపు అడుగులు వేసింది. అందరిలాగే బాల్యం అంటే కాజియాకు చాలా ఇష్టం. ‘చిన్నపిల్లగా ఉన్నప్పుడు భయమనేదే ఉండదు. సరదాగా గడపడం, అందమైన దుస్తులు ధరించడం, కార్టూన్‌ ప్రపంచంలోకి దూరడం..ఇలాంటి అద్భుతాలెన్నో బాల్యంలో ఉంటాయి’ అంటుంది కాజియా.అభద్రత... ఆత్మన్యూనత...టీనేజ్‌లోకి అడుగుపెట్టిన కాజియా బాల్యంలోని సంతోషానికి దూరం అయింది. డిజిటల్‌ ప్రపంచంలోని సోకాల్డ్‌ సౌందర్య ప్రమాణాల వైపు మొగ్గు చూపడం వల్ల ఆత్మవిశ్వాసం కోల్పోయింది.‘నేను నలుపుగా ఉండడం వల్ల విపరీతమైన అభద్రతాభావానికి గురయ్యేదాన్ని. రకరకాల ఫెయిర్‌ నెస్‌ క్రీమ్‌ల యాడ్స్‌ చూస్తుండేదాన్ని. వాటిని చూసిన తరువాత నా శరీరాకృతి సరిగ్గా లేదు అనిపించేది.నా ప్రతి ఫొటోకు ఫిల్టర్స్‌ ఉపయోగించేదాన్ని. కళ్లను పెద్దవిగా చేయడానికి, చర్మపు రంగులను మార్చేదాన్ని’ గతాన్ని గుర్తు తెచ్చుకుంది కాజియా.మార్పు మొదలైంది...మొదట్లో నలుగురిలో కలవడానికి ఇష్టపడే కాజియా, ‘నేను నలుపుగా ఉంటాను’ అని అతిగా ఆలోచించడం వల్ల ఆత్మన్యూనతకు గురయ్యేది. నలుగురిలో కలవడానికి ఇబ్బంది పడేది. అద్దంలో తన ముఖం తనకే నచ్చకపోయేది. అయితే, కొంతకాలం తరువాత తనను తాను సమీక్షించుకోవడం వల్ల ఆ తరువాత కాలంలో కాజియాలో చాలా మార్పు వచ్చింది. ‘బాహ్య సౌందర్యం కంటే ఆత్మ సౌందర్యం గొప్పది’ అనే విషయాన్ని తెలుసుకుంది. ఆత్మన్యూనత పోయింది. ఆత్మవిశ్వాసం పెరిగింది. ఆ ఆత్మవిశ్వాసంతోనే మోడలింగ్‌ రంగంలోకి అడుగు పెట్టింది.విజయ పరంపర...ఆత్మవిశ్వాసం దిశగా తనను తాను తీర్చిదిద్దుకున్న కాజియా 2024లో ‘మిస్‌ టీన్‌ దివా’ టైటిల్‌ గెలుచుకోవడం ద్వారా అంతర్జాతీయ స్థాయి పోటీలకు మార్గం సుగమం చేసుకుంది. 2025లో ‘మిస్‌ టీన్‌ ఇంటర్నేషనల్‌’లో భారతదేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించి మొదటి రన్నరప్‌గా నిలిచింది. ఆ తరువాత ‘మిస్‌ యూనివర్స్‌ కేరళ’ విజేతగా నిలిచింది.అలా జరగకూడదు...‘సోషల్‌ మీడియా చాలా కృత్రిమమైనది. ఆ కృత్రిమత్వపు మాయలో పడిపోవద్దు. ఆత్మవిశ్వాసం లేని పిల్లలను విషపూరిత భావాలతో భయపెడితే సమాజానికి మనం ఏం సందేశం ఇస్తున్నట్లు?’ అని ప్రశిస్తోంది కాజియా. తాను ఒకప్పుడు ఎదుర్కొన్న డిజిటల్‌ ఒత్తిడి ఎవరూ ఎదుర్కోవద్దు అంటుంది. పరిపూర్ణత (పర్‌ఫెక్షన్‌) కోసం పాకులాడే ధోరణిని ఆమె వ్యతిరేకిస్తోంది. పేజెంట్‌ పోటీదారులు అనుసరించే జీవనశైలిని అనుసరించడానికి కాజియా నిరాకరిస్తోంది.మల్టీ టాలెంట్‌...మోడల్, శాస్త్రీయ నృత్యకారిణి మాత్రమే కాదు కాజియా గాయని కూడా. డ్రమ్స్, వయోలిన్‌ వాయిస్తుంది. టెడెక్స్‌ వేదికలపై పర్యావరణ పరిరక్షణ నుంచి ఆత్మవిశ్వాసం వరకు రకరకాల అంశాలపై స్ఫూర్తిదాయకమైన ఉపన్యాసాలు ఇస్తోంది. మాలీవుడ్‌ సినిమా ‘షైలాక్‌’తో నటిగా తొలి అడుగులు వేసింది.‘నీ లక్ష్యాలు ఏమిటో ఒక నోట్‌బుక్‌లో రాసుకో’ అని కజియాను తల్లి ప్రోత్సహించేది. ‘హాలివుడ్‌ వాక్‌ఆఫ్‌ ఫేమ్‌లో చోటు సంపాదించాలి’....ఇలాంటి ఎన్నో లక్ష్యాలతో ఆ నోట్‌బుక్‌ నిండిపోయింది. పెద్ద కలలు కనే సాహసం ఆ రోజు నుంచే మొదలైంది.‘ఆ సాహమే నన్ను ఇక్కడికి వరకు తీసుకువచ్చింది’ అంటుంది కాజియా.నిశ్శబ్దమంటే...ఫైనల్‌ రౌండ్‌లో అడిగిన ‘మీ జీవితంలో నిశ్శబ్దానికున్న శబ్దాన్ని ఎలా వర్ణిస్తారు?’ అనే ప్రశ్నకు–‘‘నేను ఈ వేదిక పైకి వచ్చే ముందు వరకు ఇక్కడ అంతా నిశబ్దమే. నటిగా, డ్యాన్సర్‌గా, అందాల పోటీలపై ఆసక్తి ఉన్న అమ్మాయిగా ఇలాంటి వేదికపైనే ఎదిగాను. ఈ వేదిక పైకి వచ్చే ముందు నిశబ్దంగా, ప్రశాంతంగా అనిపిస్తుంది. ఇంట్లో ఉన్న అనుభూతి కలుగుతుంది. అలాంటి ప్రదేశంలోనే నేను ఉన్నాను, నా దేశంలో ఉన్నాను’’ అంటూ జవాబు ఇచ్చింది కాజియా.దేవుడు ఇచ్చే తోట!విజేత అంటే ఎవరో కాదు, ఒకసారి ఓడిపోయి గెలుపు కోసం మరోసారి ప్రయత్నించిన వ్యక్తి మాత్రమే. మీరు దేవుడిని ఒక పువ్వు అడిగారు. అది వెంటనే మీకు దొరక్క పోవచ్చు. గమనించాల్సిన ముఖ్య విషయం ఏమిటంటే... ఒక పువ్వు కాదు, ఒక తోటే మీకు ఇవ్వడానికి దేవుడు ప్రయత్నాలు చేస్తున్నాడని! అయితే దేవుడు ఆ తోట ఇచ్చే వరకు మనం ఓపికగా ఉండాలి. ఆశాభావంతో ఉండాలి. సోషల్‌ మీడియాలో కనిపించేవాటిని చూసి గుడ్డిగా నమ్మకూడదు. అనుసరించకూడదు.– కాజియా

Miss Universe India 2026 ఒకప్పుడు తన ముఖాన్ని, తన ఫోటోలను చూసుకోవడానికి కూడా ఇబ్బంది పడిన ఒక యువతి ఆత్మవిశ్వాసంతో ఎదిగి అందాల రాణిగా తనను తాను చాటుకుంది. ఆగస్టు 23న జైపూర్‌లో జరిగిన ‘మిస్ యూనివర్స్ ఇండియా 2026’ గ్రాండ్ ఫినాలేలో 52 మంది పోటీదారులను వెనక్కి నెట్టి కాజియా లిజ్ మెజో (Kaziah Liz Mejo) విజేతగా నిలిచారు. సుమారు 9వేల మంది దరఖాస్తుదారుల నుండి ప్రాంతీయ పోటీలు, ఆడిషన్లు , వైల్డ్‌కార్డ్ ఎంట్రీల ద్వారా ఆమెను ఎంపిక చేశారు. ఈ విజయంతో, నవంబర్‌లో పోర్టో రికోలో జరగనున్న 75వ మిస్ యూనివర్స్ పోటీల్లో కాజియా భారతదేశం తరఫున పోటీ పడనున్నారు. మిస్ యూనివర్స్ ఇండియా ఫినాలే ఈవెంట్‌కు సుస్మితా సేన్ (1994 మిస్ యూనివర్స్), సెలీనా జైట్లీ, ఊర్వశి రౌతేలా, రియా సింహా (మిస్ యూనివర్స్ ఇండియా 2024), ఫిల్మ్ ప్రొడ్యూసర్ ప్రగ్యా కపూర్, డెర్మటాలజిస్ట్ డాక్టర్ స్తుతి ఖారే శుక్లా న్యాయనిర్ణేతలుగా వ్యవహరించడం విశేషం. కేవలం ఏడాది క్రితం టీన్-టైటిల్‌లో రన్నర్-అప్‌గా తన అందాల పోటీ ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించిన ఒక యువతి ఇండియా మిస్ యూనివర్స్ కిరీటాన్ని గెలుచుకోవడం, ప్యూర్టో రికోలో ప్రపంచ వేదికపై పోటీపడే అవకాశం లభించడం స్ఫూర్తిదాయకంగా నిలుస్తోంది.ఇదీ చదవండి: బిడ్డకు మేనమామ ఉంగరం : బిడ్డింగ్‌ దక్కించుకున్న జ్యుయల్లర్స్‌ ఇవే!ఎవరీ కాజియా లిజ్ మెజో?అబుదాబిలో పెరిగిన కేరళ అమ్మాయి మెజో (Mejo) 2007లో జన్మించింది. మావెలిక్కరకు చెందిన మెజో అబ్రహం సుజా మెజోల కుమార్తె అయిన ఆమె, ప్రస్తుతం కొచ్చిలో ఉంటూ బెంగళూరులో న్యాయశాస్త్రం (లా) చదువుతోంది. అంతుకుముందు ఆమె అబుదాబిలోని ఎమిరేట్స్ నేషనల్ స్కూల్, సెయింట్ జోసెఫ్స్ స్కూల్, అబుదాబి ఇండియన్ స్కూల్‌లో తన పాఠశాల విద్యను పూర్తి చేసింది. చిన్న వయసులోనే ఆమెకు వేదికపై ప్రదర్శనలు ఇచ్చే అవకాశం లభించింది. 2012లో అబుదాబిలో శాస్త్రీయ నృత్య శిక్షణ ప్రారంభించిన ఆమె, ఆ తర్వాత అనేక సృజనాత్మక రంగాలలో నైపుణ్యాలను పెంపొందించుకుంది. 2024లో అందాల పోటీలలో పాల్గొనడం ప్రారంభించింది . 'మిస్ టీన్ ఇంటర్నేషనల్ 2025' పోటీలో భారతదేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించి, 'ఫస్ట్ రన్నరప్'గా నిలిచింది. కొన్ని నెలల తర్వాత, ఆమె ఉన్నత స్థాయి పోటీకి (కేటగిరీకి) మారి, రాష్ట్ర స్థాయి టైటిల్‌ను గెలుచుకోవడం ద్వారా జాతీయ స్థాయిలో గుర్తింపు పొందింది. కొచ్చిలో జరిగిన పోటీలో మాళవిక రాజేంద్రన్ దేవ్ , లిజ్ జైమోన్ జాకబ్‌లను ఓడించి, ఆమె 'బీనా కన్నన్ కౌచర్ మిస్ యూనివర్స్ కేరళ 2026' కిరీటాన్ని గెలుచుకుంది. View this post on Instagram A post shared by PAGEANTS UNIVERSE (@pageants_universe)ఈ సందర్భం గత కొన్నేళ్లు తాను అనుభవించిన ఆత్మన్యూనత గురించి గా మెజో వివరించింది. చాలా కాలందాకా తన రూపం వ్యక్తిత్వం పట్ల తనకు ఆత్మవిశ్వాసం ఉండేది కాదని ఆమె చెప్పింది. fake it till you make it అనే దృక్పథం తనలో మార్పు తెచ్చిందని ఆమె పేర్కొంది. వేదికపైకి వెళ్లే ముందు కూడా, అత్యంత ఆత్మవిశ్వాసం కలిగిన వ్యక్తిని తానేనని తనకు తాను చెప్పకునే దాన్నని ఆమె చెప్పింది.ఇదీ చదవండి: రోజు రూ. 50లే, ఇపుడు ఫార్చ్యూనర్ కారు : స్వీపర్‌ సక్సెస్‌ స్టోరీ వైరల్‌అలాగే అందాల పోటీల పట్ల ఆమెకు ఆసక్తి కలగడానికి టీవీలో చూసిన ఒక సంఘటనే కారణమని చెప్పుకొచ్చింది. 2021లో హర్నాజ్ సంధు 'మిస్ యూనివర్స్' కిరీటాన్ని గెలుచుకోవడం చూసిన తర్వాత తనకు అందాల పోటీలపై ఆసక్తి కలిగిందని మెజో చెప్పింది. ఎన్నాళ్లో ఎదురు చూసి, చివరికి ఆమె టైటిల్‌ దక్కించుకోవడం తనకు స్ఫూర్తినిచ్చిందని ఆమె పేర్కొంది.

మంచి నటి... తొలి చిత్రం ‘షావుకారు’తోనే ఆ విషయాన్ని నిరూపించుకున్నారు జానకి. ఆ సినిమా పేరే ఆమె ఇంటి పేరుగా మారిపోయింది. మంచి వ్యక్తిత్వం... వ్యక్తిగా జానకి మీద చాలామందికి ఉన్న అభి్రపాయం ఇది. ఎలాంటి పరిస్థితుల్లోనూ తల వంచలేదు... తనని తాను తగ్గించుకోలేదు. వెండితెరపై నటిగా ఆమె షావుకారు... తెరవెనక నిజజీవితంలో తొలి దశలో పేదరికాన్ని అనుభవించినా నిఖార్సయిన వ్యక్తిగా ఉన్న జానకి వ్యక్తిత్వపరంగానూ షావుకారే! తెలుగు, తమిళ, కన్నడ, మలయాళ సినిమాల్లో నటించి, నటనకు నిలువెత్తు నిదర్శనంగా పేరు తెచ్చుకోవడంతో పాటు ప్రేక్షకుల గుండెల్లో చెరగని ముద్ర వేసుకున్న ఈ ‘షావుకారు’ ఇక లేరు.‘షావుకారు’ జానకి అసలు పేరు శంకరమంచి జానకి. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని తూర్పు గోదావరి జిల్లా రాజమండ్రిలో 1931 డిసెంబరు 11న శచీదేవి, టేకుమళ్ల వెంకోజీరావు దంపతులకు మూడో సంతానంగా జన్మించారు జానకి. ఆమెకు అన్నయ్య, అక్కయ్యతో పాటు చెల్లి కృష్ణకుమారి తోబుట్టువులు. జానకిది సంప్రదాయ కుటుంబం కావడంతో అమ్మ నుంచి ఆచారాలు, శుచీశుభ్రత అలవడ్డాయి. రాజమండ్రి ప్రభుత్వ బాలికల పాఠశాలలో ఏడో తరగతి వరకు చదువుకున్నారు జానకి. అయితే తండ్రి ఉద్యోగరీత్యా పలు ప్రాంతాలకు మారుతూ ఉండటం వల్ల ఆమె చదువు సరిగ్గా సాగలేదు. చెన్నై వెళ్లిన తర్వాత ఆంధ్ర మహిళా సభలో జానకిని మెట్రిక్‌లో చేర్పించారు. చిన్నతనంలోనే స్పష్టమైన ఉచ్చారణ, అద్భుతమైన వాక్చాతుర్యంతో ఆకాశవాణి నాటికల ద్వారా కళారంగంలో అడుగుపెట్టారామె. ఓ సారి చెన్నైలో ఆకాశవాణిలో ‘బాలానందం’ అనే ప్రోగ్రామ్‌లో జానకి గాత్రం ప్రముఖ దర్శక–నిర్మాత బి. నాగిరెడ్డికి నచ్చింది. దీంతో ‘నీ గాత్రం బాగుంది. పదాలను చక్కగా ఉచ్చరిస్తున్నావు. సినిమాలో చాన్స్‌ ఇస్తాను.. నటిస్తావా’ అన్నారట. అసలు నటనంటే ఏంటో తెలియకపోయినప్పటికీ ‘నటిస్తాను’ అని చెప్పేసి ఇంటికొచ్చిన జానకి.. జరిగిన విషయాన్నంతా తల్లిదండ్రులకు చెప్పారు. అయితే జానకిని మందలించి, శంకరమంచి శ్రీనివాసరావుతో వివాహం చేశారు తల్లిదండ్రులు. ఓవర్‌ కోట్‌ కప్పుకుని పరీక్షకు వెళ్లి... పెళ్లయినప్పుడు జానకి వయస్సు 15 ఏళ్లు. భర్తతో కలిసి విజయవాడలో కొత్త కాపురం ఆరంభించారామె. అయితే ఆర్థిక ఇబ్బందుల వల్ల అస్సాంలోని తల్లిదండ్రుల వద్దకు వెళ్లారు జానకి. అప్పట్లో జానకి చెల్లి కృష్ణకుమారి చదువుకుంటోంది. తనని చదివిస్తూ, తాను కూడా చదువుకుంటూ ప్రెగ్నెంట్‌గా ఉన్నప్పటికీ ఓవర్‌ కోట్‌ కప్పుకుని పరీక్ష రాశారు జానకి. పెళ్లి తర్వాత ఎక్కువ రోజులు పుట్టింట్లో ఉండటం సరి కాదని చెన్నైలోని మేనమామ ఇంటికెళ్లారు. అక్కడే యజ్ఞ ప్రభకి జన్మనిచ్చారు. ఆ సమయంలో బి. నాగిరెడ్డి గతంలో తనకు ఇస్తానన్న సినిమా చాన్స్‌ గురించి భర్తకు చెప్పి, నటించటానికి ఒప్పించారు. చంకలో పాపాయితో ఆడిషన్స్‌కి... అవకాశం కోసం చంకలో పాపాయి, భర్తతో కలిసి బి. నాగిరెడ్డిని కలిశారు జానకి. పలు ఆడిషన్స్‌ తర్వాత ‘షావుకారు’ సినిమాలో హీరోయిన్‌గా తొలి అవకాశం వచ్చింది. మూడు నెలలు ఉన్న యజ్ఞ ప్రభని ఇంట్లో వదిలి ‘షావుకారు’లో నటించారు. ఆ సమయంలో ఓ తల్లిగా ఎంతో మానసిక వేదన అనుభవించారట ఆమె. ఆ సినిమాలో ఎన్టీఆర్‌కి జోడీగా నటించారామె. ఎల్వీ ప్రసాద్‌ దర్శకత్వంలో బి. నాగిరెడ్డి, చక్రపాణి నిర్మించిన ‘షావుకారు’ సినిమా 1950 ఏప్రిల్‌ 7న విడుదలై మంచి విజయం అందుకుంది. తొలి చిత్రంతోనే అసాధారణమైన అభినయాన్ని కనబరిచి, ఆ సినిమా పేరునే తన ఇంటిపేరుగా మార్చుకుని ‘షావుకారు జానకి’గా సుస్థిర స్థానాన్ని సంపాదించుకున్నారు. ఐదువందల సినిమాల్లో... ‘షావుకారు’ మూవీ తర్వాత తెలుగు, తమిళ, కన్నడ, మలయాళ, హిందీ భాషల్లో సుమారు 500 సినిమాల్లో నటించి, ప్రేక్షకుల మనసుల్లో చెరగని ముద్ర వేశారామె. ఏడు దశాబ్దాలకు పైగా సాగిన సుదీర్ఘమైన సినీ ప్రయాణంలో కథానాయికగా, క్యారెక్టర్‌ ఆర్టిస్టుగా ఎన్నో వైవిధ్యమైన పాత్రలకు జీవం పోసిన జానకి దక్షిణాది సినిమా చరిత్రలో చెరగని అధ్యాయంగా మిగిలిపోయారు. ఎన్టీఆర్, ఏఎన్నార్, ఎంజీఆర్, శివాజీ గణేశన్‌ వంటి అగ్ర కథానాయకుల సరసన సుమారు రెండు వందలకు పైగా సినిమాల్లో ఆమె కథానాయికగా నటించడం విశేషం. ‘రోజులు మారాయి, కన్యాశుల్కం, జయం మనదే, పాండురంగ మహత్యం, డాక్టర్‌ చక్రవర్తి, అక్కాచెల్లెలు, బడిపంతులు, సంసారం ఒక చదరంగం, మంచి మనసులు’ వంటి పలు సినిమాలు జానకి నటనా పటిమకు నిదర్శనాలు. బుల్లితెర పైనా... ‘షావుకారు’ జానకి కేవలం వెండితెరపైనే కాదు... సీరియల్స్‌ ద్వారా బుల్లితెర ప్రేక్షకులను కూడా అలరించారు. తెలుగులో ‘నీడ, వరూధిని పరిణయం’, తమిళంలో ‘ఊరరింద రహస్యం, పెన్, అక్షయ’ వంటి సీరియల్స్‌లో నటించారు జానకి. వయసు మీద పడుతున్నప్పటికీ నటనపై ఉన్న మక్కువతో విశ్రాంతి తీసుకోకుండా ‘బిస్కోత్‌’ (తమిళం), ‘అన్నీ మంచి శకునములే’ (తెలుగు) వంటి చిత్రాల్లో కీలక పాత్రలు పోషించారామె. తెలుగులో ఆమె నటించిన చివరి చిత్రం ‘అన్నీ మంచి శకునములే’(2023).పద్మశ్రీ జానకిషావుకారు జానకి కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల నుంచి ఎన్నో పురస్కారాలు అందుకున్నారు. 2022లో భారత ప్రభుత్వం ఆమెకు దేశంలోని అత్యున్నత ΄ûర పురస్కారాల్లో ఒకటైన పద్మశ్రీని ప్రకటించింది. అలాగే ఆంధ్రప్రదేశ్‌ నుంచి రెండు నంది అవార్డులు అందుకున్నారు. తమిళనాడు, కర్ణాటక రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల నుంచి పలు అవార్డులు అందుకున్నారు. పలు సంస్థలు ఆమెను జీవిత సాఫల్య పురస్కారాలతో గౌరవించాయి. అస్సాంలోని గౌహతి యూనివర్సిటీలో మెట్రిక్యులేషన్‌ వరకు చదువుకున్న జానకి కళారంగంతో పాటు సామాజిక సేవకు గాను యూనివర్సిటీ ఆఫ్‌ ఆరిజోనా నుంచి డాక్టరేట్‌ పొందారు. షావుకారు జానకి మృతితో భారతీయ చిత్ర పరిశ్రమలో విషాద ఛాయలు అలుముకున్నాయి. పలువురు నటీనటులు సంతాపం తెలిపారు.ఇంట్లోకి రానివ్వని బంధువులు సినిమాల్లో వేషాలు వేయడానికి వెళ్లడం... హీరోయిన్‌గా హీరోలతో తాళి కట్టించుకునే సన్నివేశాలు, డ్యాన్స్‌ చేయడం.. వీటి వల్ల బంధువులు జానకిని ఇంట్లోకి రానిచ్చేవారు కాదట. ఒకసారి ఇల్లు వెతుక్కునే క్రమంలో చుట్టాల ఇంట్లో నిద్రపోదామని వెళ్తే.. ‘వద్దమ్మా! అంకుల్‌ ఏదైనా అంటారు. రావద్దు’ అని మొహం మీదే చెప్పారట. కుటుంబంలో ఎవ్వరూ ప్రోత్సహించనప్పటికీ వృత్తి పట్ల అంకితభావంతో పని చేశారు. మూడు ప్రసవాలు జరిగినా కెరీర్‌కు ఎలాంటి ఇబ్బంది రాకుండా సంవత్సరానికి 20 సినిమాలు చేయడం విశేషం. ‘నటిగా నువ్వు పనికి రావు’ అన్న కె. వి. రెడ్డితో ‘పనికి వస్తావు’ అనిపించుకునే స్థాయికి ఎదిగానని ఆమె ఓ సందర్భంలో చెప్పారు. నలుగురు ముఖ్యమంత్రులతో... భారతీయ చలనచిత్ర పరిశ్రమలో ఏ నటికీ దక్కని అరుదైన గౌరవం ‘షావుకారు’ జానకికి దక్కింది. దక్షిణాది రాజకీయాల్లో, సినీ రంగంలో తిరుగులేని చక్రవర్తులుగా వెలిగిన నలుగురు దిగ్గజ ముఖ్యమంత్రులతో ఆమె వెండితెరను పంచుకున్నారు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌ మాజీ ముఖ్యమంత్రి ఎన్‌.టి. రామారావు, తమిళనాడు మాజీ ముఖ్యమంత్రులు ఎం.జి. రామచంద్రన్, జయలలిత, ఎం. కరుణానిధి... ఇలా నలుగురు సీఎంలతో కలిసి నటించారామె. వ్యక్తిత్వంలోనూ షావుకారే... కుండ బద్దలు కొట్టినట్లు మాట్లాడే అలవాటు ఉన్న జానకి దానివల్ల కొన్ని అవకాశాలు కోల్పోయారు. ఈ విషయం గురించి ఓ సందర్భంలో ఆమె చెప్పారు. ‘‘ఉన్నది ఉన్నట్టు మాట్లాడితే ఎవరికీ నచ్చదు. కెరీర్‌ మొదట్లో నాకు నచ్చిన పాత్ర మాత్రమే ఎంచుకునేదాన్ని. పాత్రలో పూర్తిగా లీనమవ్వగలనన్న నమ్మకం ఉన్నప్పుడే అంగీకరించేదాన్ని. కొందరు నాకు పొగరు అన్నారు... కొందరు జానకితో సినిమా కష్టం అనేవారు... నేను మాత్రం అలా ఉండడమే నా వ్యక్తిత్వం అంటాను. అలా ఉండడం వల్ల చాలా అవకాశాలు వదులుకోవాల్సి వచ్చింది. అయినా నేను మాత్రం నా వ్యక్తిత్వాన్ని వదులుకోలేదు. కుటుంబం విషయంలోనూ ఇలానే ఉండేదాన్ని... మా అబ్బాయి 19 ఏళ్ల వయసులో చదువు కోసం అమెరికా వెళ్లాడు. అక్కడే సెటిల్‌ అయిపోయాడు. తిరిగి రాలేదు. అది అతని వ్యక్తిత్వం... అతని నిర్ణయం. ఇక తల్లిదండ్రులు బతికుండగా పిల్లలకు ఆస్తులు పంచకూడదు. ఏ బంధం శాశ్వతం కాదు. ఓసారి ఆరోగ్యం బాలేనప్పుడు పుట్టింటికి వెళ్లా. అప్పుడు వాళ్లకి నేను భారమని నాకు అనిపించింది. పెళ్లయిన తర్వాత ఏ ఆడపిల్లా పుట్టింటికి వెళ్లకూడదనిపించింది. నా భర్తతో విడాకులు తీసుకున్నాక రెండో పెళ్లి చేసుకోవాలనిపించినా పిల్లల కోసం వద్దనుకున్నాను. గొప్పింట్లో పుట్టినా ఆస్తులన్నీ పోయాయి. పేదరికం వల్లే నేను, నా చెల్లి కృష్ణకుమారి సినిమాల్లోకి వచ్చాం. సంపాదించాం. కుటుంబాలను చూసుకున్నాం’’ అని పేర్కొన్నారామె.ఒంటిపూట భోజనం వెండితెరపై రాణించిన జానకి వ్యక్తిగత జీవితం మాత్రం అంత సజావుగా సాగలేదు. ముఖ్యంగా వైవాహిక జీవితంలో తాను ఎన్నో ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నట్లు ఓ ఇంటర్వ్యూలో పేర్కొన్నారు. తాను కష్టపడి సంపాదిస్తే, తన భర్త విలాసాల కోసం ఖర్చు చేసేవారని, కొంత కాలానికి ఆస్తులన్నీ కరిగిపోయాయని ఆమె ఆ ఇంటర్వ్యూలో ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. అలాగే నమ్మక ద్రోహానికి కూడా గురయ్యానని బాధపడ్డారామె. ఒక దశలో పిల్లల పెంపకం కూడా కష్టమౌతుందని భావించారామె. అందుకే రోజులో ఒక్క పూట మాత్రమే భోజనం చేశానని ఆమె పేర్కొన్నారు.నో బీపీ... షుగర్‌‘‘షూటింగ్స్‌ లేనప్పుడు ఇంటి పనులే నాకు పెద్ద వ్యాయామం’’ అని చెప్పేవారు జానకి. అలాగే తన ఆహారపు అలవాట్ల గురించి ఓ ఇంటర్వ్యూలో కొన్ని విషయాలు పంచుకున్నారు. ‘‘నాకు వంట చేయడం బాగా అలవాటు. స్వీట్స్‌లో అరిసెలంటే ఇష్టం. అయితే అవి తిన్నప్పుడు మిగిలినవి కట్‌ చేస్తాను. వెన్న, నెయ్యి, పాలు వంటి వాటిని పరిమితంగా తీసుకుంటాను. ఆరోగ్యకరమైన భోజనం రోజుకి ఒక్కసారైనా చాలు. ఆకలి లేకపోతే పండు తిని మంచినీళ్లు తాగి పడుకుంటాను. ఈ అలవాట్ల వల్ల నాకు బీపీ, షుగర్‌లు లేవు. అయితే రెండు మోకాళ్ళకు ఆపరేషన్‌ చేయించుకున్నాను. గుండె ఆపరేషన్‌ అయినా పని చేస్తూనే ఉన్నాను. నాకు దేవుడిపై భక్తి ఉంది. కానీ మూఢనమ్మకాలు లేవు. మంచి ఆలోచనలతో ఉంటే దేవుడు ఇక్కడే ఉన్నాడని నమ్ముతాను’’ అని చెప్పుకొచ్చారు షావుకారు జానకి.

భారత మహిళ శాస్తవేత్త అరుదైన ఘనతను దక్కించుకుంది. ఈ అత్యున్నత ఘనతను దక్కించుకున్న తొలి భారతీయ మహిళగా బెంగళూరులోని ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఆస్ట్రోఫిజిక్స్ (IIA) డైరెక్టర్ ప్రొఫెసర్ అన్నపూర్ణి సుబ్రమణియం చరిత్ర సృష్టించింది. ఆమె 2026 సంవత్సరానికి అత్యంత ప్రతిష్టాత్మక అంతర్జాతీయ పురస్కారాలలో కాస్పార్(COSPAR) విక్రమ్ సారాభాయ్ పతకంను గెలుచుకున్నారు. ఇటీవల ఆగస్టులో ఇటలీలోని ఫ్లోరెన్స్‌లో జరిగిన 46వ కాస్పార్ సైంటిఫిక్ అసెంబ్లీలో ఈ అవార్డును గెలుచుకున్నారు అన్నపూర్ణి. నిజానికి ఆమె వ్యక్తిగత శాస్త్రీయ విజయం భారత అంతరిక్ష ఖగోళ శాస్త్రానికి ఒక మైలురాయిగా నిలవడం విశేషం. అంతేగాదు ఈ పతకాన్ని అందుకున్న తొలిభారతీయ మహిళ, అలాగే ఈ పతకాన్ని గెలుకున్న వారిలో నాల్గో భారతీయురాలిగా ఘనత సాధించారామె. ఈ పతకాన్ని ఆమె కంటే ముందు 1996లో యు.ఆర్. రావు: ఇస్రో మాజీ ఛైర్మన్, 2014లో గుర్బక్స్ సింగ్ లఖినా: అంతరిక్ష భౌతిక శాస్త్రవేత్త, 2024లో అనిల్ భరద్వాజ్: ఫిజికల్ రీసెర్చ్ లాబొరేటరీ డైరెక్టర్ తదితరలు ఈ పురస్కారాన్ని దక్కించుకున్నారు.ఈ పురస్కారం విశిష్టత..అంతరిక్ష పరిశోధనలో అంతర్జాతీయ శాస్త్రీయ సహకారాన్ని ప్రోత్సహించడానికి 1958లో కాస్పార్ విక్రమ్ సారాభాయ్ పతకాన్ని స్థాపించారు. విక్రమ్ సారాభాయ్ గౌరవార్థం, అంతరిక్ష పరిశోధన కమిటీ (COSPAR), భారత అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ (ISRO) సంయుక్తంగా ఈ పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేస్తాయి. ఆయన భారతదేశ అంతరిక్ష కార్యక్రమ రూపశిల్పులలో ఒకరు. అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో అంతరిక్ష పరిశోధనకు చేసిన విశేష కృషిని గుర్తించి, ప్రతి రెండేళ్లకు ఒకసారి ఈ పురస్కారాన్ని అందజేస్తారు. అభ్యర్థులు ఏ దేశానికి చెందినవారైనా కావచ్చు, అయితే పురస్కార ప్రదానోత్సవానికి ముందు ఐదేళ్ల కాలంలో సంబంధిత కృషిని ఆధారంగా చేసుకుని ఈ పురస్కారాన్ని అందజేస్తారు.ఇక అన్నపూర్ణి మూడు దశాబ్దాలకు పైగా ఈ రంగంలోనే కొనసాగారామె. అంతేగాదు ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఆస్ట్రోఫిజిక్స్ ప్రకారం.. ఆమె సుమారు 175 పరిశోధనా పత్రాలను ప్రచురించడమే గాక 15 మంది పీహెచ్‌డీ విద్యార్థులకు మార్గదర్శకత్వం వహించారు. అలాగే మాగెల్లానిక్ క్లౌడ్స్‌తో పాటు నక్షత్ర సమూహాలు, నక్షత్ర జనాభా, గెలాక్సీలు, అతినీలలోహిత ఖగోళశాస్త్రం వంటి రంగాలలో పనిచేశారు.అంతేకాకుండా, 2019లో ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఆస్ట్రోఫిజిక్స్‌కు డైరెక్టర్‌గా బాధ్యతలు చేపట్టిన తొలి మహిళగా ఘనత సాధించారు. భారతదేశపు మొట్టమొదటి ప్రత్యేక బహుళ-తరంగదైర్ఘ్య అంతరిక్ష వేధశాల అయిన ఆస్ట్రోశాట్‌తో ఆమె చేసిన కృషి, ఆమె అందించిన అత్యంత ముఖ్యమైన సహకారాలలో ఒకటి. సుబ్రమణియం ఆస్ట్రోశాట్ అల్ట్రావైలెట్ ఇమేజింగ్ టెలిస్కోప్ (UVIT)కు క్యాలిబ్రేషన్ సైంటిస్ట్‌గా పనిచేశారు. ఆమె దాని కక్ష్యలోని క్యాలిబ్రేషన్, పనితీరు ధృవీకరణకు నాయకత్వం వహించారు.భూమి వాతావరణం కారణంగా ఇక్కడ నుంచి గమనించడం కష్టంగా లేదా అసాధ్యంగా ఉండే అతినీలలోహిత తరంగదైర్ఘ్యాలలో ఖగోళ వస్తువులను అధ్యయనం చేయడానికి ఈ టెలిస్కోప్ ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలకు వీలు కల్పించింది.భవిష్యత్ టెలిస్కోపుల నిర్మాణంఆస్ట్రోశాట్ UVIT నుంచి పొందిన అనుభవం ఆధారంగా తదుపరి తరం అతినీలలోహిత-ఆప్టికల్ స్పేస్ టెలిస్కోప్ అయిన INSISTకు సుబ్రమణియం ప్రిన్సిపల్ ఇన్వెస్టిగేటర్‌గా ఉన్నారు. అంతర్జాతీయ థర్టీ మీటర్ టెలిస్కోప్ (TMT) ప్రాజెక్ట్‌లో భారతదేశం పాల్గొనడానికి కూడా ఆమె తోడ్పడ్డారు. అంతేగాదు ఆమె అందించిన ఈ సేవలకు గానూ భారత ప్రభుత్వం 2024లో రాష్ట్రీయ విజ్ఞాన్ పురస్కార్ – విజ్ఞాన్ శ్రీతో సత్కరించింది.(చదవండి: మేఘాలను గమనిస్తూ, వీడియోలు తీస్తూ..నెలకు రూ. 8.5 లక్షలు!)

కోటి రూపాయల వేతనం అందుకునే మంచి ఉద్యోగాన్ని కాలదన్నుకోవడం అంటే అలాంటి ఇలాంటి సాహసం కాదు. సొంతంగా వ్యాపారం చేయాలనే ధ్యేయంతో అంత పెద్ద నిర్ణయం తీసుకోవడమే కాకుండా సక్సెస్‌ అయ్యి యువతకు ప్రేరణగా నిలిచింది ఈ 28 ఏళ్ల వివియన్‌ వాంగ్‌. మరి అంత డేరింగ్‌ నిర్ణయం తీసుకుని ఈ వనిత వ్యాపారంలో ఎలా నిలదొక్కుకుందో తెలుసుకుందామా..!తండ్రి అనారోగ్యంతో కీలక నిర్ణయం..చిన్నప్పటి నుంచే తండ్రి బేకరీలో పనులు చేస్తూ పెరిగిన వివియన్‌కు సొంతంగా వ్యాపారం చేయాలనే కోరిక ఉండేది. అయితే తండ్రికి క్యాన్సర్‌ నిర్ధారణ కావడంతో ఇక వ్యాపారాన్ని వాయిదా వేయకూడదని నిర్ణయించుకుంది. దీంతో ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేసి సోదరుడితో కలిసి వ్యాపారాన్ని ప్రారంభించింది.బియ్యంతో తయారు చేసిన మెత్తటి పిండిలో ఐస్‌క్రీమ్‌ను నింపి మోచి ఐస్‌క్రీమ్‌ బంతులను తయారు చేశారు. తొలి ఐదేళ్ల పాటు రెస్టారెంట్లు, సినిమా థియేటర్లకు విక్రయించారు. వచ్చిన లాభాలను తిరిగి వ్యాపారంలోనే పెట్టుబడిగా పెట్టారు.అన్నీ పర్ఫెక్ట్‌ అయ్యే ఇబ్బందులను ఎదుర్కోవాల్సిందే..వ్యాపారం ప్రారంభించిన రోజుల్లో ఖర్చులు తగ్గించుకునేందుకు ఎన్నో వ్యక్తిగత సౌకర్యాలను వదులుకుంది. కంపెనీ ఖాతాలను ఆదివారాల్లో స్వయంగా నిర్వహించడంతో పాటు ఐటీ, యంత్రాలు, ఉత్పత్తి అభివృద్ధి, సిబ్బంది నిర్వహణ వంటి ఎన్నో విషయాలను స్వయంగా నేర్చుకుంది వివియన్‌ వాంగ్‌.వ్యాపారం ప్రారంభించాలనుకునేవారు ప్రతిదీ పరిపూర్ణంగా సిద్ధమయ్యే వరకు ఎదురుచూడకూడదు. 80 శాతం ఉత్పత్తి సిద్ధమైన వెంటనే మార్కెట్‌లోకి తీసుకెళ్లి.. వినియోగదారుల స్పందన ఆధారంగా మిగిలిన 20 శాతాన్ని మెరుగుపరచాలి.ప్రతి అవకాశానికీ ‘అవును’ అని చెప్పకూడదు. బ్రాండ్‌ విలువలు, లక్ష్యాలు స్పష్టంగా ఉంటే ఏ ట్రెండ్‌ను అనుసరించాలో, దేనికి దూరంగా ఉండాలో నిర్ణయించుకోవచ్చు అనే అంశాలు సక్సెస్‌కి ఎంతో కీలకం.నిపుణులు ఇచ్చే సలహాలను కూడా గుడ్డిగా పాటించకూడదు. ఒక వ్యాపారానికి సరిపోయే సలహా.. మరో వ్యాపారానికి సరిపోకపోవచ్చని, పరిస్థితులకు అనుగుణంగా ఆలోచించి నిర్ణయం తీసుకోవాలి.సోదరుడితో కలిసి పనిచేయడం తమకు బలంగా మారినా, ఇద్దరి మధ్య ఎన్నో వాదనలు జరిగేవని, ఒకరు రిస్క్‌ తీసుకోవాలని భావిస్తే.. మరొకరు జాగ్రత్తగా ఆలోచించేవారని వివియన్‌ తన అనుభవాన్ని పంచుకుంటోంది. ఈ భిన్నమైన అభిప్రాయాలే చివరకు మెరుగైన నిర్ణయాలు తీసుకునేందుకు సహాయపడ్డాయని చెబుతుందామె.టిక్‌టాక్‌లో వైరల్‌.. కానీ 12 ఏళ్ల కష్టం!కరోనా సమయంలో ‘లిటిల్‌ మూన్స్‌’ టిక్‌టాక్‌లో వైరల్‌ కావడంతో ఒక్కసారిగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు వచ్చింది. దీంతో చాలామంది అది రాత్రికి రాత్రే సాధించిన విజయమని భావించారు. కానీ వాస్తవానికి ఆ విజయానికి ముందు సంస్థ 12 ఏళ్ల పాటు ఎన్నో కష్టాలు పడింది. ఉత్పత్తి, సిబ్బంది శిక్షణ, ఎగుమతులు, పెద్ద రిటైలర్లకు సరఫరా వంటి అంశాల్లో ఏళ్ల పాటు అనుభవం సంపాదించింది. ఆ పునాది బలంగా ఉండటమే వైరల్‌ అయిన సమయంలో పెరిగిన డిమాండ్‌ను ఎదుర్కోవడానికి ఉపయోగపడింది.‘ఓవర్‌నైట్‌ సక్సెస్‌ అనేది 12 ఏళ్ల కష్టానికి కనిపించే ఒక్క క్షణం మాత్రమే’ అనేది వివియన్‌ చెప్పే ముఖ్యమైన పాఠం. సొంత వ్యాపారం చేయాలనుకునేవారు సరైన సమయం కోసం ఎదురుచూడకుండా చిన్నగా ప్రారంభించి.. చేస్తూ నేర్చుకుంటూ ముందుకు సాగాలని ఆమె సూచిస్తోంది.

ఉదయం లేచింది మొదలు రాత్రి స్టవ్‌ కట్టేసే వరకు ఉరుకుల పరుగుల జీవితం. పెళ్లి, పిల్లలు, ఇల్లు, ఆఫీస్‌ డెడ్‌లైన్స్... కెరీర్‌ రేసులో పరిగెత్తి పరిగెత్తి అలసిపోయిన ఆధునిక మహిళలు 2026లో కొత్త ట్రెండ్‌కు తెరతీశారు. అదే ‘మినీ రిటైర్మెంట్‌’. 60 ఏళ్లకు తీసుకునే రిటైర్‌మెంట్‌ కాకుండా కెరీర్‌ మధ్యలోనే 3 నుండి 6 నెలలు బ్రేక్‌ తీసుకుని లైఫ్‌ను రీఛార్జ్‌ చేసుకుంటున్నారు. మన దేశంలో ఈ ధోరణి పట్ల 85 శాతం ఆసక్తితో ఉంటే 35 శాతం ఆచరణలో చూపుతున్నారు.హైదరాబాద్‌లోని ఒక లీడింగ్‌ ఐటీ కంపెనీలో సీనియర్‌ మేనేజర్‌గా పని చేస్తున్న కావ్య (32) ఐదేళ్లుగా రాత్రింబగళ్లు ప్రాజెక్టులతో కుస్తీ పట్టింది. శారీరకంగా, మానసికంగా తీవ్రమైన ఒత్తిడి లోనైంది. రెజ్యూమేలో గ్యాప్‌ వస్తే కెరీర్‌ పాడవుతుందన్న భయాన్ని పక్కన పెట్టి ధైర్యంగా నాలుగు నెలల‘మినీ–రిటైర్మెంట్‌’ తీసుకుంది. ఫోన్‌ పక్కన పడేసి, కేరళలో ఆయుర్వేద డిటాక్స్‌ తీసుకుంటూ, చిన్నప్పుడు వదిలేసిన పెయింటింగ్‌ మళ్లీ మొదలుపెట్టింది. ఇప్పుడు సరికొత్త ఉత్సాహంతో మళ్లీ ఆఫీసులో అడుగుపెట్టింది.ఒక ఎడ్‌–టెక్‌ స్టార్టప్‌లో కస్టమర్‌ సపోర్ట్‌ హెడ్‌గా ఉన్న సుజాత (36) ఆఫీస్‌ ఒత్తిడికి తోడు ఇంట్లో బాధ్యతలు ఎక్కువై డిప్రెషన్ లోకి వెళ్ళింది. ఇలా అయితే లాభం లేదని దాచుకున్న డబ్బుతో మూడు నెలలు లీవ్‌ పెట్టి కేవలం పిల్లలతో గడపడానికి, యోగా నేర్చుకోవడానికి ఆ సమయాన్ని వాడుకుంది. ఈ చిన్న బ్రేక్‌ ఆమెకు కొత్తజన్మను ఇచ్చింది. ఈ ఇద్దరి కథలూ 2026లోమహిళల మానసిక స్థితికి అద్దం పడుతున్నాయి.ఎందుకీ ధోరణి?మహిళలపై సమాజం మోపుతున్న ‘సూపర్‌ ఉమెన్‌’ ట్యాగ్‌ వారిపై భారానికి కారణమవుతోంది. ఇటు ఆఫీసులో మగవారితో సమానంగా టార్గెట్లు రీచ్‌ అవ్వాలి... అటు ఇంట్లో పర్ఫెక్ట్‌ కోడలిగా, భార్యగా, తల్లిగా బాధ్యతలు నెరవేర్చాలి. ఈ ‘మల్టీ టాస్కింగ్‌’ వల్ల మహిళల్లో విపరీతమైన యాంగ్జయిటీ, ఇన్సోమ్నియా (నిద్రలేమి) వంటి సమస్యలు పెరిగిపోయాయి. ఒక్కరోజు కూడా ప్రశాంతంగా ఊపిరి పీల్చుకునే సమయం దొరకని పరిస్థితి. ‘ఇలాగే పరిగెడితే ఆరోగ్యం పాడవుతుంది, కొన్నాళ్లు బ్రేక్‌ తీసుకోక తప్పదు’ అనే సామాజిక అవసరం ఏర్పడింది. బాస్‌ భరోసా ఇస్తున్నారా? ఒకప్పుడు ‘కెరీర్‌ గ్యాప్‌’ ఉంటే రెజ్యూమేలను డస్ట్‌బిన్ లో వేసే కంపెనీలు 2026లో ఉద్యోగుల మానసిక ఆరోగ్యానికి పెద్దపీట వేస్తున్నాయి. పెద్ద పెద్ద కంపెనీలు ‘సబాటికల్‌ లీవ్స్‌’ (జీతం లేని దీర్ఘకాలిక సెలవులు) ఇస్తూ ‘మీరు బ్రేక్‌ తీసుకుని రండి,మీ సీటు భద్రంగా ఉంటుంది’ అని భరోసా ఇస్తున్నాయి. అయితే కుటుంబాల నుండి మద్దతు విషయంలో మిశ్రమ స్పందన కనిపిస్తోంది. విద్యావంతులైన భర్తలు, ఆధునిక కుటుంబాలు ఈ నిర్ణయాన్ని స్వాగతిస్తుంటే సంప్రదాయ మధ్యతరగతి ఇళ్లలో మాత్రం ‘ఉన్న ఉద్యోగానికి బ్రేక్‌ ఇవ్వడం ఏంటి? పిచ్చి కాకపోతే’ అనే ప్రశ్నలు ఎదురవుతూనే ఉన్నాయి. కానీ మహిళలు వీటన్నింటినీ దాటి తమ ఆరోగ్యానికే ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారు.సగటు మహిళ ఏం నేర్చుకోవాలి? మరి నెలజీతం వస్తేనే ఇల్లు గడిచే సగటు మధ్యతరగతి మహిళలు, ఒక్క రోజు కూడా లీవ్‌ దొరకని చిన్న ఉద్యోగాలు చేసేవారి పరిస్థితి ఏంటి? వారు ఈ ధోరణిని ఎలా అడాప్ట్‌ చేసుకోవాలి? దీనికి పెద్ద పెద్ద ప్లాన్స్ అక్కర్లేదు. ‘మినీ రిటైర్మెంట్‌’ అనే భావనను మీ రోజువారీ జీవితంలోకి మార్చుకోవచ్చు. ‘నో ఆఫీస్‌ టాక్‌’: శనివారం లేదా ఆదివారం కనీసం ఒక అరపూట ఫోన్ ను, ఆఫీస్‌ మెయిల్స్‌ ను పూర్తిగా పక్కన పెట్టేయండి.మైక్రోబ్రేక్స్‌: నెలకు ఒక శనివారం ఇంట్లో వంట పనికి సెలవు పెట్టి, హోటల్‌ నుండి తెప్పించుకోండి. ఆ సమయాన్ని మీకోసం కేటాయించుకోండి.నో చెప్పడం నేర్చుకోండి: ఆఫీసులో మీ పని పరిధి దాటి వచ్చే అదనపు ఒత్తిళ్లకు, ఇంట్లో అనవసరపు బాధ్యతలకు సున్నితంగా ‘నో’ చెప్పడం అలవాటు చేసుకోండి. పెద్ద బ్రేక్‌ తీసుకోకపోయినా ఈ చిన్న మార్పులు మీ మైండ్‌ను రీఛార్జ్‌ చేస్తాయి.జీవితం అంటే కేవలం సంపాదించడం, బాధ్యతలు మోయడమే కాదు... అందులో మనకూ ఒక స్థానం ఉండాలి. రేసుగుర్రాల్లా పరిగెత్తడం కాసేపు ఆపి, కాస్త అలసట తీర్చుకోవడంలో తప్పు లేదు. మన ఆరోగ్యం బాగుంటేనే, మన కుటుంబం, కెరీర్‌ బాగుంటాయి. కాబట్టి వీలైతే కొన్ని నెలలు, లేదంటే కనీసం వారంలో కొన్ని గంటలైనా మీ కోసం మీరు ‘మినీ–రిటైర్‌’అవ్వండి. జీవితాన్ని మళ్లీ ఆస్వాదించండి!నగరాల్లో మహిళల మినీ రిటైర్‌మెంట్‌బెంగళూరు: ఇక్కడ 35% మహిళలు టెక్‌ కంపెనీలలో కోడింగ్‌ డెడ్‌లైన్స్ తట్టుకోలేక 35 ఏళ్ల లోపే 6 నెలల సబాటికల్స్‌ వైపు మొగ్గు చూపుతున్నారు.హైదరాబాద్‌: గచ్చిబౌలి, మాదాపూర్‌ ఐటీ కారిడార్లలోని ప్రొడక్ట్‌ బేస్డ్‌ కంపెనీలు, ఫైనాన్షియల్‌ సెక్టార్లలో పని చేసే మహిళల్లో 28 శాతం ‘మెంటల్‌ హెల్త్‌ బ్రేక్స్‌’ కోసం కంపెనీల నుండి భరోసా పొందుతున్నారు.ముంబై: ఇక్కడ 22% మంది మహిళలు అడ్వర్టయిజింగ్, మీడియా, ఇన్వెస్ట్‌మెంట్‌ బ్యాంకింగ్‌ రంగాల్లో బ్రేక్స్‌ తీసుకుని సోలో ట్రావెలింగ్‌కు వెళ్తున్నారు.ఢిల్లీ: గుర్గావ్, నోయిడా పరిసర ప్రాంతాల్లో 15% మహిళలు కాలుష్యం, లాంగ్‌ కమ్యూటింగ్‌ (ప్రయాణ ఒత్తిడి) వల్ల బర్నౌట్‌ అయి డిజిటల్‌ డిటాక్స్‌ కోసం విరామం తీసుకుంటున్నారు.

ఇప్పుడంతా ఏఐ సాంకేతికదే హవా. ఎటు చూసినా..ఏం చేసినా ఏఐ సాంకేతికత లేకుండా పనికాదన్నట్లుగా ఉంది పరిస్థితి. ఆఖరికి సోషల్‌మీడియా ఇన్‌ఫ్లుయెన్సర్‌గా అందులో కూడా దాని హవా ఏ రేంజ్‌లో ఉందంటే మనషుల కంటే శరవేగంగా వ్యూస్‌, పాపులారిటీ సంపాదించేసుకుంటున్నాయి. వాటి ఆదాయాలు కూడా ఓ రేంజ్‌లో ఉన్నాయి. అచ్చం మనుషుల్లాగా కనిపించే వర్చువల్‌ ఇన్‌ఫ్లుయెన్సర్లు సోషల్‌ మీడియాలో సృష్టిస్తున్న ప్రభంజనం మాములుగా లేదు. అందులోనూ మహిళా ఏఐ ఇన్‌ఫ్లుయెన్సర్‌లు ఎంత ఆర్జిస్తున్నారో తెలిస్తే కంగుతింటారు. దీనిపై గ్రాండ్‌ వ్యూ రీసెర్చ్‌ జరిపిన సర్వే ప్రకారం.. ఈ విభాగంలో మార్కెట్‌ ఆదాయంలో 68% వాటా మహిళల రూపంలో ఉండే "ఏఐ ఇన్‌ఫ్లుయెన్సర్ల"దే నని తేలింది. మానవ ఇన్‌ఫ్లుయెన్సర్ కంటే వీరు సుమారు 40 రెట్లు ఎక్కువ సంపాదిస్తున్నారని ఈ సర్వే వెల్లడించింది. ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌లోని వర్చువల్ ఇన్‌ఫ్లుయెన్సర్ ఫాలోవర్లలో 18 నుంచి 34 ఏళ్ల మధ్య వయస్సు గల మహిళలు 44.76% ఉన్నారు. ఇది సాధారణ ఇన్‌ఫ్లుయెన్సర్ ఖాతాల ఫాలోవర్ల సంఖ్యకు దాదాపు రెట్టింపు. అంతేకాదండోయ్‌ ఈ ఏఐ మహిళా అవతార్లతో అనేక ప్రముఖ లగ్జరీ ఫ్యాషన్‌ హౌస్‌లు కూడా ఒప్పందాలు కుదుర్చుకున్నాయట. మరి ఆ మహిళా ఏఐ ఇన్‌ఫ్లుయెన్సర్‌లు ఎవరో చూద్దామా..!.బ్రెజిలియన్ మ్యాగజైన్ 'లూయిజా' సృష్టించిన వర్చువల్ స్టార్ ‘లూ డో మగలు’ వార్షిక ఆదాయం సుమారుగా ₹25 కోట్లు. ఆమెకు ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, టిక్‌టాక్‌ వంటి సోషల్‌ ఫ్లాట్‌ఫామ్‌లలో లక్షల మంది ఫాలోవర్లు ఉన్నారట. ‘లూ మిక్వేలా’ అనే మహిళా వర్చువల్‌ స్టార్‌తో ప్రాడా, కాల్విన్‌ క్లైన్‌ వంటి ఫ్యాషన్‌ హౌస్‌లు ఒప్పందాలు కుదుర్చుకున్నాయి. ఆమె నికర ఆస్తి విలువ ఏకంగా రూ. 150 కోట్లు. గులాబీ రంగు జుట్టు కలిగిన స్పానిష్‌ ఏఐ మోడల్‌ ‘ఐటానా లోపెజ్‌’ అమెజాన్‌ స్పెయిన్‌, జియెసెలిన్‌ వటి బ్రాండ్‌లతో స్కాలర్‌షిప్‌ అందుకుంటోంది. ఆమె వార్షిక ఆదాయం రూ. 1 కోటిని మించి ఉంటుందట. భారత్‌లో ఏఐ ఇన్‌ఫ్లుయెన్సర్‌ల క్రేజ్‌..మన దేశంలో కూడా వీటి క్రేజ్‌పెరుగుతోందట. సుమారు 55% ఎంగేజ్‌మెంట్ రేటుతో, ఈ గ్లోబల్ ట్రెండ్‌లో భారతదేశం ముందుందట. అనేక ప్రముఖ దేశీయ బ్రాండ్‌లు తమ ప్రచారాలలో వీటిని చేర్చుకుంటున్నాయని నివేదికలు చెబుతున్నాయి. కైరా అనే ఏఐ ఇన్‌ఫ్లుయెన్సర్‌కు దాదాపు 2.4 లక్షల మంది ఫాలోవర్లు ఉన్నారు. నైనా అనే ఏఐ ఇన్‌ఫ్లుయెన్సర్‌కు ఏకంగా .7 లక్షల మంది ఫాలోవర్లు ఉన్నారు. వ్రిత్తికా పటేల్ అనే ఏఐ మోడల్‌కు లక్షకు పైగా ఫాలోవర్లు ఉన్నారట. ఆఖరికి సాంకేతికతలో కూడా మహిళా ఏఐ అవతార్‌లదే అగ్రస్థానం కదూ..!.(చదవండి: 15 రోజులకు మించి బతికే ఛాన్స్‌ లేదన్నారు..కానీ ఆ అమ్మాయి ఇవాళ..)

రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధం కారణంగా లక్షలాదిమంది చిన్నారుల జీవితాలు అతలాకుతలమయ్యాయి. ఎన్నో జీవితాలను చిన్నా భిన్నం చేసింది. మరెన్నో కుటుంబాలను విఛ్చిన్నం చేసింది. అలాంటి తల్లీ బిడ్డ స్టోరీ వింటే కళ్లు చెమర్చక మానవు. ఉక్రెయిన్ యుద్ధంలో బందీగా మారిన లిలియా ప్రుటియన్ (55) ,ఆమె చిన్న కొడుకు దిమా జాహ్రేబయేవ్‌ను కాపాడుకోవడం చేసిన సాహసం, జీవన్మరణ పోరాటం యుద్ధ పరిస్థితులకు అద్దం పడుతుంది.లిలియా ఉక్రెయిన్ సైన్యంలో మిలిటరీలో వైద్యురాలిగా పనిచేస్తున్న సమయంలో ఆమె తలకి బలమైన దెబ్బ తగలడంతో ఆమె వినికిడి శక్తి పాక్షికంగా దెబ్బతింది. మరోవైపు 2022 ఫిబ్రవరిలో రష్యా దండయాత్ర ప్రారంభమైంది. ఐదార్ బెటాలియన్‌లో సేవలు అందిస్తున్న సమయంలో, రష్యన్ దళాలు ఆమెను బందీగా పట్టుకున్నాయి. అక్కడ రష్యన్ యుద్ధ ఖైదీలు ఎదుర్కొన్న దారుణమైన పరిస్థితులను అనుభవించింది. తనను పట్టుకున్న సమయంలో, ఒక రష్యన్ సైనికుడు తనపై అత్యాచారం చేశాడని ఆమెచెప్పింది. ఉగ్రవాద ఆరోపణలతో లీలియా రెండున్నర సంవత్సరాల పాటు రష్యన్ బందీగా గడిపారు.ఆమె రష్యన్ నిర్బంధ కేంద్రంలో ఉన్న సమయంలోనే ఆమె చిన్న కుమారుడు 17 ఏళ్ల డిమా తూర్పు ఉక్రెయిన్‌లోని రష్యన్ ఆక్రమిత ప్రాంతంలో చిక్కుకుపోయాడు.తల్లికి దూరమైన డిమా, ఆక్రమిత ప్రాంతంలో తీవ్ర అనారోగ్యం, ఒంటరితనంతో జీవితాన్ని సాగించాడు. తండ్రి ఇప్పటికే మరణించగా, పెద్ద కొడుకు ఉక్రెయిన్ సైన్యంలో, మధ్య కొడుకు రష్యా సైన్యంలో చేరిపోయారు. దీంతో డిమా తనను తాను పోషించుకునేందుకు ఒంటరి పోరాటమే చేశాడు.చివరికి 2024 సెప్టెంబర్‌లో జరిగిన ఒక ప్రధాన ఖైదీల మార్పిడి కార్యక్రమంలో భాగంగా లిలియా విముక్తి లభించింది. ఉక్రెయిన్‌కు తిరిగి వచ్చిన తరువాత తన సుదీర్ఘ జైలు జీవితం వల్ల కలిగిన శారీరక, మానసిక గాయాల నుండి కోలుకోవడానికి ఆమె కైవ్ వెలుపల ఉన్న ఒక పునరావాస కేంద్రంలో చేరారు. అయితే, తన బిడ్డ తన పక్కన లేడనే బాధం వేధించేది. తన కుమారుడు లేని ఆ స్వేచ్ఛ ఆమెకు పూర్తి సంతోషాన్ని ఇవ్వలేదు.పైగా డిమాకు 20 ఏళ్లు నిండడంతో, అతన్ని బలవంతంగా రష్యన్ సైన్యంలోకి చేర్చుకునే ప్రమాదం ఉందే అందోళన తీవ్రమైంది. అందుకే తన ఆరోగ్యం క్షీణించినా లెక్క చేయకుండా మూడేళ్లపాటు దూరమైన తన కొడుకు డిమాను ఆక్రమిత ప్రాంతం నుండి కాపాడుకోవడానికి, యుద్ధ సరిహద్దులను దాటుతూ లిలియా అత్యంత ప్రమాదకర రక్షణ మిషన్‌ను రూపొందించింది.ప్రమాదకరమైన రక్షణ ప్రణాళికడిమాను తప్పించడానికి లిలియా కీవ్ సమీపంలోని పునరావాస కేంద్రం నుంచే పనిచేయడం ప్రారంభించింది. అతన్ని రష్యన్ సైన్యంలోకి బలవంతంగా చేర్చుకుంటారనే భయంతో, ఆమె ఒక టాక్సీ డ్రైవర్‌కు డబ్బు చెల్లించి అతనికి తాత్కాలిక ఉక్రేనియన్ పాస్‌పోర్ట్‌ను రహస్యంగా అందేలా చేసింది. అలా 2025 ఫిబ్రవరిలో దిమా తన గ్రామం నుంచి బయలుదేరి, రష్యా, బెలారస్, పోలండ్ మీదుగా దాదాపు 1,740 మైళ్ల ప్రయాణం చేసి ఉక్రెయిన్‌లోని కీవ్ చేరుకున్నాడు. దాదాపు మూడేళ్ల తర్వాత రైల్వే స్టేషన్‌లో శాశ్వత వేదనకు ముగింపు పలుకుతూ తల్లీకొడుకులు కలుసుకోవడం విశేషం. అయితే ఆమెకు మళ్లీ బందీగా ఉన్నట్లు ఆమెకు ఇప్పటికీ కలలు వస్తుంటాయట.ఇదీ చదవండి: త్విషా శర్మ : నన్ను ప్రశాంతంగా చావనివ్వండి : ఆ 90నిమిషాల్లో ఏం జరిగింది?లిలియా ప్రూటియన్, ఆమె 20 ఏళ్ల కుమారుడు డిమా జహ్రెబాయెవ్‌లగురించి న్యూయార్క్ టైమ్స్ హృదయవిదారక కథనం ప్రచురించింది. ప్రస్తుతం రష్యా నియంత్రణలో ఉన్న ఉక్రెయిన్ భూభాగంలోని 20 శాతం ప్రాంతంలో నెలకొన్న బాధాకరమైన కుటుంబ విభేదాలను వారి కథ ప్రతిబింబిస్తుంది. రష్యా నియంత్రణలో ఉన్న ఉక్రెయిన్‌లోని 20 శాతం భూభాగంలో అనేక కుటుంబాల కథే వారి ఈ ఎడబాటు. లక్షలాది మంది ఆ ఆక్రమిత భూభాగాల నుండి పారిపోయారు, ఇంకా లక్షలాది మంది వెళ్ళడానికి ఇష్టపడక లేదా వెళ్ళలేక అక్కడే ఉండిపోయారు.ఇదీ చదవండి: ప్రియుడితో కలిసి ఘాతుకం : దిండుతో అదిమి భర్త, కొడుకు హత్య

భారతదేశ రాజధాని ఢిల్లీలోని ఎర్రకోట వద్ద 80వ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవ వేడుకలు ఘనంగా జరిగాయి. ఎర్రకోట వద్ద జరిగే వేడుకలకు ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ నేతృత్వం వహించారు. ఈ ఏడాది ‘వందే మాతరం’ 150 సంవత్సరాల చరిత్రను పూర్తి చేసుకుంటున్న సందర్భంగా తొలిసారిగా జాతీయ గేయం ‘వందే మాతరం’ను పూర్తిస్థాయిలో ఆలపించారు. ఈ కార్యక్రమంలో జెండా ఎగురవేసే సమయంలో ప్రధాని మోదీకి సమీపంలో నిలబడిన ఒక మహిళా సైనికాధికారి ప్రజల దృష్టిని అమితంగా ఆకర్షించింది. ఇంతకీ ఎవరామె అంటే..ఆ ఆధికారిణి కెప్టెన్ సోనియా సింగ్ చౌహాన్. ఆమె భారత సైన్యంలో ఒక కమిషన్డ్ అధికారిణి. ఈ ఏడాది స్వాతంత్ర్య దినోత్సవ కార్యక్రమంలో, ఎర్రకోట ప్రాకారాలపై ప్రధాన మంత్రి జాతీయ జెండాను ఎగురవేస్తున్నప్పుడు ఆయనకు సహాయపడే ఒక నిర్దిష్ట లాంఛనప్రాయ బాధ్యతను ఆమెకు అప్పగించారు.ఎర్రకోటలో ఆమె పాత్ర ఏంటంటే..ఎర్రకోటలో స్వాతంత్ర్య దినోత్సవ వేడుకలు సైనిక నియమావళి ప్రకారం జరుగుతాయి. ఇందులో గౌరవ వందనంగా(గార్డ్ ఆఫ్ ఆనర్) నుంచి జాతీయ పతాక వందనం (నేషనల్ ఫ్లాగ్ గార్డ్) వరకు ప్రతిదానికీ కేటాయించిన అధికారులు బాధ్యత వహిస్తారు. అధికారిక షెడ్యూల్ ప్రకారం, జెండాను ఎగురవేసే క్షణంలో నేరుగా సహాయం చేయడమే కెప్టెన్ చౌహాన్ పని. ఈ కార్యక్రమం, స్వదేశీ 105mm లైట్ ఫీల్డ్ గన్‌లను ఉపయోగించి 1721 ఫీల్డ్ బ్యాటరీ కాల్చిన 21-గన్ సెల్యూట్‌తో నిర్వహిస్తారు.అందరి దృష్టిని ఆకర్షించడానికీ రీజన్‌..జెండా ఎగురవేసే సమయంలో ప్రధాని మోదీ పక్కనే కనిపించడంతో అందరి దృష్టిని ఆమె అమితంగా ఆకర్షించింది. పైగా ఈ దృశ్యం నారీ శక్తి లేదా మహిళా సాధికారతపై భారతదేశం ఇస్తున్న ప్రాధాన్యతకు నిదర్శనంగా నిలిచింది. అలాగే ఇటీవల సంవత్సరాలలో భారత సాయుధ దళాలలో, పోరాట విధుల నుంచి భారతదేశపు అత్యంత ఎత్తైన పర్వత సరిహద్దులలోని పోస్టింగ్‌ల వరకు మహిళా అధికారుల సంఖ్య క్రమంగా పెరుగుతున్న ధోరణికి అనుగుణంగా ఉంది. View this post on Instagram A post shared by ᴅᴇꜰᴇɴᴄᴇ ʟᴏᴠᴇʀꜱ (@defence_lovers121) (చదవండి: Independence Day 2026: ఎర్రకోటపై మోదీ ‘బంధనీ’ సఫా.. చుక్కల వెనుక వేల ఏళ్ల భారతీయ చరిత్ర!)

మహిళలుగా మనం సాధించగల దానికి పరిమితి లేదు అని అగ్రరాజ్యం మాజీ అధ్యక్షుడు బరాక్‌ ఒబామా భార్య మిషెల్‌ ఒబామా అని సదా నొక్కి చెబుతుంటారామె. అది నిజం అనేలా..మూసధోరణి పద్ధతులను చేధించి ముందుకు దూసుకుపోతున్న ఎన్నో స్ఫూర్తిదాయక కథలు మన కళ్లముందు కదలాడుతున్నాయి. అలాంటి స్ఫూర్తిదాయ కథే ఈ సింగిల్‌ మదర్‌ స్టోరీ. ఒక ప్రయాణికురాలు, మహిళా క్యాబ్‌ డ్రైవర్‌ మధ్య సాగిన సరదా సంభాషణా వీడియో కాస్తా..శక్తిమంతమైన మహిళా శక్తికి నిర్వచనంగా, స్ఫూర్తిదాయకంగా మారింది. ఈ ఘటన ముంబైలో చోటుచేసుకుంది. ఆ వీడియోని నటి ఆయుషి లాహిరి షేర్‌ చేసుకున్నారు. ఆయుషి ఒక ‍క్యాబ్‌ని బుక్‌ చేసుకోగానే 'హైలైట్ ఆఫ్ ది డే' అనే శీర్షికతో ఒక ప్రముఖ క్యాబ్ డ్రైవర్ ప్రొఫైల్ కనిపిస్తుంది. ఆ ప్రొఫైల్ ప్రకారం, క్యాబ్‌ డ్రైవర్‌ ఒక మహిళ అని ఆశ్చర్యపోతుందామె. ఆ తర్వాత వారి మధ్య సరదాగా సంభాషణ సాగుతుంది. ఆ మహిళ క్యాబ్‌ డ్రైవర్‌ తన పేరు శోభనా అవస్థి అని పరిచయం చేసుకుంటుంది. ఆ తర్వాత ఆయుషి ఎప్పటి నుంచి క్యాబ్ నడుపుతున్నారని ప్రశ్నించగా జూన్‌ నెల నుంచి అని సమాధానమిస్తుంది. అయితే తాను కేవలం క్యాబ్‌ డ్రైవర్‌ని మాత్రమే కాదని తాను ప్రముఖ బ్రైడల్‌ మేకప్‌ ఆర్టిస్ట్‌ని అని కూడా చెబుతుంది. అయితే ప్రతిరోజు మేకప్‌ పని దొరకదని, పైగా తాను ఒంటరి తల్లినని పేర్కొంటుంది. తన కుటుంబాన్ని, పిల్లలను చూసుకునేందుకు ఇలా రెండు వృత్తులు చేస్తున్నట్లు వెల్లడించింది. ఇక తనకు డ్రైవింగ్‌ అంటే మహా ఇష్టమని, తాను 15 ఏళ్ల వయసులోనే తండ్రి వద్ద నేర్చుకున్నానని, చెప్పుకొచ్చింది. ఇప్పటి వరకు బీఎండబ్ల్యూ, మెర్సిడెస్‌, ఎస్‌యూవీలతో సహా సుమారు 80 కార్లను నడిపినట్లు పేర్కొంది. ఆ నటి ఈ హృద్యమైన వీడియోకి "నా రోజులోని ముఖ్యాంశం" అనే క్యాప్షన్‌ని జోడించి ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌లో పంచుకుంది. నిజానికి పురుషాధిక్య రంగంలో తమకంటూ ఒక గుర్తింపును సృష్టించుకోవడానికి మహిళలు ఎంతగా కష్టపడగలరో ఈ ఘటన నిరూపిస్తుంది. అందులోనూ ఒక సింగిల్‌ మదర్‌గా అటు మాతృత్యం ఇటు వర్క్‌ని బ్యాలెన్స్‌ చేసుకుంటూ సాగిపోతున్న ఆమె నిజంగా సూపర్‌ విమెన్‌ అంటూ నెటిజన్లు ప్రశంసల వర్షం కురిపిస్తున్నారు. View this post on Instagram A post shared by Aayushi Lahiri (@aayushmatibhava)(చదవండి: 'ఓం'కి ఇంత పవర్‌ ఉందా? గుక్కపెట్టి ఏడుస్తున్న బిడ్డ కాస్తా..)

ఆగస్టు 14, 1947 అర్థ రాత్రి స్వాతంత్ర్య వచ్చిందని అందరికి తెలుసు. కానీ ఆ రోజు అర్థరాత్రి స్వతంత్ర దేశంగా ఆవిర్భవిస్తున్న తరుణంలో 'విధితో ఒప్పందం' అనే జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ప్రసంగమే హైలెట్‌గా నిలిచింది. కానీ ఆ రాత్రి ఆయన మాటల కంటే ఒక మహిళా గాత్రం అందరి చెవుల్లో పడింది. నెహ్రూ ప్రసంగంలోని ఒక్క వాక్యం కూడా వినిపించక మునుపే అంతా ఊపిరి బిగబెట్టుకుని ఆసక్తితో ఎదురుచూస్తున్న సభలో ఒక మహిళ లేచి 'వందేమాతరం'లోని తొలి చరణాన్ని ఆలపించారు. ఆ వనిత ఎవరంటే..ఆమెనే సుచేతా కృపలానీ. ఆ ఒక్క క్షణం పాటు, ఆ నవభారతదేశపు స్వరం ఆమెదే అయ్యిందిపోరాట మార్గాన్ని ఎంచుకున్న ఉపాధ్యాయినికృపలానీ మొదట విప్లవకారిణిగా తన ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించలేదు. 1908లో జన్మించిన ఆమె, ఢిల్లీలోని సెయింట్ స్టీఫెన్స్ కాలేజీలో చరిత్రను అభ్యసించి, ఆ తర్వాత బెనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయంలో రాజ్యాంగ చరిత్రను బోధించేవారు . అక్కడే ఆమెకు సీనియర్ కాంగ్రెస్ నాయకుడు ఆచార్య జె.బి. కృపలానీతో పరిచయం ఏర్పడి, అది కాస్తా వివాహానికి దారితీసింది. అయితే ఆ వివాహం కుటుంబ అభీష్టానికి వ్యతిరేకంగా జరిగింది. ఆ తర్వాత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం ఆమెను క్రమంగా బోధనా వృత్తికి దూరం చేసింది. 1942 నాటి 'క్విట్ ఇండియా' ఉద్యమ సమయంలో ఆమె అజ్ఞాతంలోకి వెళ్లి రహస్యంగా ప్రతిఘటనను నిర్వహించారు. అరుణా అసఫ్ అలీ, రామ్ మనోహర్ లోహియా వంటి ప్రముఖులతో కలిసి పనిచేసిన ఆమెను 1944లో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం అరెస్టు చేసింది. పోరాటంలో మహిళలు కేవలం ప్రేక్షకులుగా మిగిలిపోకూడదని దృఢ సంకల్పంతో, 1940లోనే ఆమె కాంగ్రెస్ మహిళా విభాగాన్ని స్థాపించారు.పదిహేను మందిలో ఒకరుఇంకా స్వాతంత్ర్యం రాని దేశం కోసం రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించడానికి 1946లో రాజ్యాంగ పరిషత్ (Constituent Assembly) ఏర్పాటైనప్పుడు, కృపలానీ అందులో సభ్యురాలిగా ఎంపికయ్యారు. దాదాపు మూడు వందల మంది సభ్యులున్న ఆ సభలో ఉన్న పదిహేను మంది మహిళల్లో ఆమె ఒకరు. సరోజినీ నాయుడు, విజయలక్ష్మి పండిట్ వంటి ప్రముఖులతో కలిసి ఆమె ఆ సభలో కూర్చున్నారు. చర్చలలో, ఆమె ఆర్భాటంగా కాకుండా ఆచరణాత్మకంగా వ్యవహరించారు. మహిళల హక్కులు, సమానత్వం కొత్త ప్రభుత్వం ఏ రూపంలో ఉండాలనే విషయాలపై మాట్లాడారు. 1947లో, దేశ విభజన బెంగాల్‌ను అట్టుడికిస్తున్నప్పుడు, ఆమె గాంధీతో కలిసి నోవాఖలీకి ప్రయాణించి, అల్లర్ల బాధితుల మధ్య పనిచేశారు. ఆనాడు స్వాతంత్య్రాన్ని కమ్ముకున్న ఆ హింస నడిబొడ్డులోకి ఆమె అడుగుపెట్టారు.అర్ధరాత్రి గీతంఆమె జీవితంలో అత్యంత కీలకమైన ఘట్టం స్వాతంత్య్రానికి ముందు రోజు వచ్చింది. రాజ్యాంగ సభ అధికారిక రికార్డు ఆ క్రమాన్ని యథాతథంగా భద్రపరుస్తుంది. అజెండాలోని మొదటి అంశం వందేమాతరం మొదటి చరణాన్ని ఆలపించడం అని రాష్ట్రపతి ప్రకటించగా, సుచేతా కృపలాని దానిని ఆలపిస్తుండగా సభ వినడానికి లేచి నిలబడింది. ఆ తర్వాత సమావేశంలో ఆమె 'సారే జహాన్ సే అచ్చా' ప్రారంభ పంక్తులు, 'జన గణ మన' మొదటి చరణాన్ని ఆలపించారు. అప్పుడే నెహ్రూ మాట్లాడటానికి లేచారు. 'వందేమాతరం' అనే నినాదం దశాబ్దాలుగా స్వాతంత్ర్య పోరాటానికి యుద్ధ నినాదంగా నిలిచింది. ఆ స్వాతంత్య్రాన్ని సాధించిన స్త్రీపురుషుల ముందు, తన స్వంత స్వరంతో ఆ నినాదాన్ని స్వేచ్ఛా భారతదేశంలోకి తీసుకువెళ్లే బాధ్యత ఆమెపై పడింది.ఆమె స్వరం ఇప్పటికీ మోస్తున్నదిఆమె మిగిలిన జీవితం ఆ ప్రారంభానికి అనుగుణంగానే సాగింది. ఆమె లోక్‌సభకు ఎన్నికయ్యారు, మంత్రిగా పనిచేశారు. ఆ తర్వాత 1963లో ఉత్తర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు. అలాగే భారతదేశ రాష్ట్రానికి నాయకత్వం వహించిన తొలి మహిళగా రికార్డు సృష్టించారామె. ఆమె హాయంలో ఉన్న తీవ్రమైన ఉద్యోగుల సమ్మె, ఆహార సంక్షోభం నుంచి రాష్ట్రాన్ని గట్టెక్కించి, ఆ తర్వాత పదవి నుంచి వైదొలిగారు. అయినప్పటికీ, ఆమె గానమే నిలిచి ఉంది. తరచుగా కొద్దిమంది మహనీయుల మాటల ద్వారా తన స్వేచ్ఛను గుర్తుచేసుకునే దేశం. వాస్తవానికి ఒక మహిళ మాటలు వింటూ స్వేచ్ఛవాయువులను పీల్చుకుంది దేశం. అప్పటి నుంచి స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం నాడు వందేమాతరం గీతం ఆలపించిన ప్రతిసారీ, ఆనాడు స్వతంత్ర నవ భారతదేశంలో ఆమె ఆలపించిన తొలి గీతమే ప్రతిధ్వనిస్తుంటుంది కదూ..!.

పాత్రికేయ రంగం అంటేనే సంఘర్షణలతో ముడిపడి ఉంటుంది. ఏది పడితే అది రాసే అవకాశం ఉండదు. అధికారులకు అననుకూలంగా రాసామో అంతే సంగతులు. అలాంటి రక్షణలేని వృత్తి ఇది. ఎప్పుడు మీడియా గొంతును నొక్కేసేలా దాడులు, కక్ష సాధింపు చర్యలు ఉంటూనే ఉంటాయి. కానీ తొలిసారిగా మహిళల హక్కులు, ప్రకృతి విపత్తుల కోసం చాలా చురుకుగా ప్రపంచానికి తెలియజేసే ఓ ఫోటో జర్నలిస్ట్‌ జైలు పాలవ్వడమే కాదు ఎన్నే ఏళ్లు జైలు శిక్ష విధించారో తెలిస్తే కంగుతింటారు. పైగా పాత్రికేయరంగంలో ఇన్ని సవాళ్లు ఉంటాయా అనిపిస్తుంది. మంచి జరగాలని ప్రయత్నిస్తే మొత్తానికి వాళ్ల కథే ముగిసిపోతుంది అనేలా అయ్యింది ఈ జర్నలిస్ట్‌ పరిస్థితి.ఇరాన్‌ దేశల్లో నిరసనలు, మహిళలు జీవితాలను డాక్యుమెంట్‌ చేయడంలో పేరుగాంచిన ఫోటో జర్నలిస్ట్‌కి జైలుపాలవ్వడమే కాదు ఏకంగా 15 ఏళ్లు జైలు శిక్ష విధించారు. 2025లో ఇరాన్‌ఇజ్రాయెల్‌ యుద్ధం నేపథ్యంలో ప్రవేశపెట్టిన చట్టం ప్రకారం ఈ శిక్షణు విధించింది. ఇది గూఢచర్యం, శత్రుదేశాల సహకారాన్ని ఎదుర్కోవడానికి ఉద్దేశించిన చట్టం. ఆమెపై జాతీయ భద్రతకు వ్యతిరేకంగా కార్యకలాపాలు చేశారనే ఆరోపణలతో టెహ్రాన్‌ కోర్టు ఈ శిక్ష విధించింది. ఆమె ఇరాన్‌ అధికారులకు ప్రతికూలంగా ఉండే మీడియా సంస్థలకు ఇంటర్వ్యూలు ఇచ్చారని, యూఎస్‌ ఇజ్రాయెల్‌తో సంబంధం ఉన్న సంస్థలకు ఫోటోలు అందించారని ఆరోపణలతో ఆమెకు ఈ శిక్ష విధించినట్లు ఇరాన్‌ అంతరంగిక వర్గాల సమాచారం. అంతేగాదు ఇంటెలిజెన్స్‌ వింగ్‌ సభ్యులు ఆమె ఇంటిపై దాడిచేసి, ల్యాప్‌టాప్‌ ఇతర ఎలక్ట్రానిక్‌ పరికరాలు స్వాధీనం చేసుకున్నారు. కనీసం ఆమె కేసుకి సంబంధించిన కాఫీలు కూడా ఇవ్వకుండా కోర్టు ముందుంచి ఈ శిక్ష విధించడం గమనార్హం. ఇదిలా ఉండగా మోయిరీ ఇరాన్‌లో వైమానిక దాడుల వల్ల జరిగిన నష్టాన్ని చూపించే ఫోటోల తోపాటు తన పనికి సంబంధించిన ఇంటర్వ్యూలు ఇచ్చింది. ఆ నేపథ్యంలోనే ఇలా మోయిరీపై ఇరాన్‌ ప్రభుత్వ కక్ష సాధింపు చర్యలకు పాల్పడినట్లు తెలుస్తోంది. కాగా ఇదేమి ఆమెకు మొదటి జైలు శిక్ష కాదు, గతంలో ఘర్చక్ జైలులో రెండేళ్లు శిక్షఅనుభవించింది. అలాగే 2022లో, పోలీసు కస్టడీలో మహ్సా అమినీ మరణించిన తర్వాత దేశవ్యాప్తంగా "స్త్రీ, జీవితం, స్వేచ్ఛ" నిరసనలను కవర్ చేసినందుకు గానూ ఏకంగా ఎనిమిది నెలలు జైలు శిక్ష విధించగా మూడేళ్లు శిక్ష అనుభవించి క్షమాభిక్ష అనంతరం విడుదలైంది. తాజాగా మరోసారి సుదీర్ఘ జైలు శిక్షను ఎదుర్కొంటుండటం గమనార్హం. (చదవండి: అచ్చం నీలాంబరి మూవీ రమ్యకృష్ణలా రక్తంతో ఫేషియల్‌..! అందం కోసం ఇంత పెయిన్‌ తప్పదా?)

సితార్, వీణ గురించి తెలిసినంతగా చాలామందికి ‘రుద్రవీణ’ వాద్యం గురించి తెలియదు. నేర్చుకునేవారు చా...లా తక్కువగా ఉంటారు. ‘రుద్రవీణ’ నేర్చుకునే వారికి మంచి జరగదు’ అనే అపోహ, మూఢనమ్మకాలే దీనికి కారణం. ఆ అపోహల అడ్డుగోడలను కాలదన్ని ‘రుద్రవీణ’లో ప్రావీణ్యం సాధించిన తొలి మహిళగా గుర్తింపు తెచ్చుకున్నారు బెంగళూరుకు చెందిన జ్యోతి హెగ్డే. గురుకులం ఏర్పాటు చేసి రుద్రవీణలో విద్యార్థులకు శిక్షణ ఇస్తున్నారు. రుద్రవీణ కళాకారిణిగా సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డ్‌ అందుకున్నారు...‘సంగీత నాటక అకాడమీ పురస్కారం వల్ల నాకు వ్యక్తిగత సంతోషం కంటే రుద్రవీణకు ఈ గుర్తింపు లభించింది అనే సంతోషమే ఎక్కువగా ఉంది’ అంటారు జ్యోతి హెగ్డే.సితార్, వీణలాంటి తంత్రి వాద్యాలతో పోలిస్తే ‘రుద్రవీణ’లో ప్రావీణ్యం సాధించిన కళాకారులు చాలా తక్కువ. ఈ వాద్యంలో ప్రావీణ్యం సాధించిన మొదటి మహిళగా గుర్తింపు తెచ్చుకున్నారు జ్యోతి హెగ్డే. అయితే ఆ గుర్తింపును సున్నితంగా తిరస్కరిస్తారు హెగ్డే.హంపీ శిల్పాల్లో రుద్రవీణ‘అజంతా, ఎల్లోరా గుహలు, హంపీ శిల్పాలను చూసినప్పుడు మహిళల చేతుల్లో రుద్రవీణ కనిపిస్తుంది. సరస్వతీదేవి, పార్వతీదేవి కూడా రుద్రవీణ వాయిస్తున్న చిత్రాలు కనిపిస్తాయి. ఈ నేపథ్యంలో నుంచి చూసినప్పుడు రుద్రవీణ వాయించిన మొదటి మహిళను నేను ఎలా అవుతాను... అనిపిస్తుంది. అయితే ఇప్పటికాలంలో రుద్రవీణను ఎంచుకున్న మొదటి మహిళను మాత్రం నేనే’ అంటారు హెగ్డే.ఆ ధ్వనిలో ఆధ్యాత్మిక పరిమళంకాలేజీ రోజుల్లో జ్యోతి హెగ్డే సితార్‌ తీగల మీద సాధన చేస్తుండేవారు. ఈ క్రమంలో ‘సమ్‌థింగ్‌ స్పెషల్‌’ లాంటి సంగీత పరికరం ‘రుద్రవీణ’ పరిచయం అయింది. ఆ పరిచయం తనను వీనుల విందైన రుద్రవీణ ప్రపంచంలోకి తీసుకెళ్లింది. ‘రుద్రవీణ ధ్వనిలో ఆధ్యాత్మిక పరిమళం ఉంది. తీగలను మీటుతూ స్వరాలను పలికిస్తున్నప్పుడు ఆ ధ్వని నాలో ప్రతిధ్వనిస్తుంది. ఆ ధ్వని, రాగాలను నాలో లీనం చేసుకుంటాను. నా అంతర్గత ఆధ్యాత్మిక స్థితిని తెలియజేయడానికి ఇది నాకు తోడ్పడుతుంది’ అంటారు హెగ్డే.అది మూఢనమ్మకం మాత్రమే...‘బరువైన రుద్రవీణ వాయిద్యాన్ని వాయించడం వల్ల సంతానోత్పత్తి సామర్థ్యం తగ్గుతుంది’ అనే అపోహ, మూఢనమ్మకం ఉండడం వల్ల ఆ వాద్యానికి దగ్గరైన వారి సంఖ్య తక్కువ. ‘ఎన్నో అపోహలు ఉన్నప్పటికీ నేను రుద్రవీణ వైపు ఆకర్షితం కావడానికి కారణం... బహుశా ప్రశాంతత, ధ్యానం పట్ల ఇష్టం ఉండడం కావచ్చు. ముగ్గురు గురువుల దగ్గర శిక్షణ పొందాను. మొదట్లో వారు, నువ్వు అమ్మాయివి కదా రుద్రవీణ వాయించడం కష్టం అన్నారు. రుద్రవీణను ఎత్తి, వాయించగల శారీరక బలం నాలో ఉంది అని వారితో చె΄్పాను. ఇతరులు మూడు గంటల సాధన చేస్తే నన్ను నేను నిరూపించుకోవడానికి పది గంటలు సాధన చేసేదాన్ని’ అని గతాన్ని గుర్తు తెచ్చుకున్నారు హెగ్డే. ‘రుద్రవీణ వాయించడానికి మహిళలు శారీరకంగా, మానసికంగా సరిపోతారు. కావాల్సిందల్లా నేర్చుకోవాలనే ఆసక్తి, ఉత్సాహం మాత్రమే’ అంటున్న హెగ్డే, తన గురుకులంలో అరవైమందికి పైగా విద్యార్థులకు రుద్రవీణలో శిక్షణ ఇస్తున్నారు.గురువు దగ్గరే పరిపూర్ణతకళాకారులను తయారుచేయడానికి, వారిని తీర్చిదిద్దడానికి ఆన్‌లైన్‌ తరగతులు, నెలకొకసారి జరిగే క్లాసులు సరిపోవని కోవిడ్‌ కాలంలో గ్రహించాను. శిష్యులు గురువుకు దగ్గరగా ఉన్నప్పుడే, నేర్చుకోవడంలో వారికి పరిపూర్ణత వస్తుంది. ఇది మాత్రమే కాకుండా గురువు జీవనశైలి, ఆలోచనా విధానం, అంకితభావం, కళాత్మక వ్యక్తిత్వాన్ని గ్రహించే అవకాశం లభిస్తుంది.– జ్యోతి హెగ్డే

‘ఇంత లావణ్యరాశివి. నువ్వు తుపాకీ పట్టావా?’ అన్నాడు బ్రిటిష్‌ అధికారి.‘క్షమాపణ అడుగు. ఉరిశిక్ష రద్దు చేస్తాను’ అని కూడా అన్నాడు. ఆమె అడగలేదు. కాన్పూర్‌లో ఆమె నాట్యగత్తె మాత్రమే కాదుతన దేశభక్తితో బ్రిటిష్‌వారిని ఉరుకులెత్తించిన వీరనారి. 400 మంది మహిళలతో సైన్యం తయారు చేసిన దళనాయకి.పేరు అజ్జన్‌ బాయి. వృత్తికి ‘తవాయిఫ్‌’. కాని దేశానికి వీరపుత్రిక.ఆడు’... అంటే ఆడాలి. ‘పాడు’ అంటే పాడాలి. నవాబుల కాలంలో ఉత్తరభారతంలో ‘తవాయిఫ్‌’లుగా పేరుబడ్డ నాట్యగత్తెల జీవితం అది. దక్షిణాదిన ‘దేవదాసీ’లది, ఉత్తరాదిన ‘తవాయిఫ్‌’లది సమాజంలో ఒకేలాంటి స్థానం. కాని ఈ ‘దేవదాసీ’ల్లో ఈ ‘తవాయిఫ్‌’లలోనూ చరిత్రను లిఖించిన వారు ఎందరో ఉన్నారు. కాన్పూరుకు చెందిన అజ్జన్‌ బాయిది అలాంటి చరిత్ర. 1857 తిరుగుబాటులో కాన్పూర్‌ వేదికగా సిపాయిలను నడిపించి, నాట్యగత్తె ముసుగులో గూఢచారిగా మారి, చివరకు దేశం కోసం నవ్వుతూ ప్రాణాలర్పించిన అజ్జన్‌బాయి వీరగాథ నేటికీ ఒక అద్భుతం.లక్నో నుండి కాన్పూర్‌ కోఠా వరకుఅజ్జన్‌బాయిది లక్నో. అమె అసలు పేరు అజీజున్నిసా. చిన్నతనంలోనే తల్లిని కోల్పోవడంతో ఆ రోజుల్లో అలాంటి ఆడపిల్లల్ని ‘కోఠా’ (నాట్యగత్తెలు ఉండే చోటు)లకు తరలించేవారు. అలా అజ్జన్‌బాయి లక్నో నుంచి కాన్పూర్‌కు మారి ‘లడ్కీ మహల్‌’ అనే కోఠాకు చేరింది. అయితే కాళ్లకు గజ్జెలు కట్టడం కంటే చేతిలో పుస్తకం పట్టడం గురించే అజ్జన్‌బాయి ధ్యాస. తన నాట్యం చూడటానికి వచ్చే పెద్దమనుషుల ద్వారా దేశ పరిస్థితులు తెలుసుకునేది. పెద్దమనుషులు ఇళ్లలోని స్త్రీలతో ఏ విషయాలూ పంచుకోకపోయినా ఇలాంటి చోట అనేకం విశదపరుస్తుంటారు. అప్పటికి తవాయఫ్‌ అంటే కేవలం సాహిత్యం, సంగీతం, సంస్కృతికి చిహ్నం. కానీ 1856లో బ్రిటిష్‌ వారు అవధ్‌ను ఆక్రమించిన తర్వాత తవాయిఫ్‌లను ‘వేశ్యలు’ అని ముద్ర వేశారు. దాంతో వారికి రాజాశ్రయం పోయింది. గౌరవం పోయింది. అప్పుడే అజ్జన్‌ గుండెలో కోపం పుట్టింది. ఆ కోపమే దేశభక్తి అయ్యింది.మస్తానీ దళం 1857 మే నెలలో మీరట్‌లో సిపాయిల తిరుగుబాటు మొదలై విప్లవజ్వాలలు దేశవ్యాప్తంగా ఎగసిపడినప్పుడు అజ్జన్‌బాయి నేరుగా రంగంలో దిగింది. కాన్పూర్‌లో ఆమె తన తోటి మహిళలతో కలిసి ‘మస్తానీ దళం’ అనే ప్రత్యేక మహిళా సైనిక విభాగాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. ఈ మహిళలు పగటిపూట వీధుల్లో తిరుగుతూ విప్లవకారుల్లో ధైర్యాన్ని నింపేవారు. గాయపడిన భారతీయ సైనికులకు సేవలు చేస్తూ, వారికి ఆయుధాలు, మందుగుండు సామగ్రిని సరఫరా చేసేవారు. రాత్రివేళల్లో బ్రిటిష్‌ అధికారుల ముందు నాట్యం చేస్తూ, వారు మత్తులో ఉన్నప్పుడు రహస్య సైనిక సమాచారాన్ని సేకరించేవారు. ఆ సమాచారాన్ని నానా సాహెబ్, తాంతియా తోపే వంటి విప్లవ నాయకులకు చేరవేస్తూ గూఢచారులుగా పని చేశారు.మగ దుస్తుల్లో యుద్ధరంగంలోకి...కాన్పూర్‌లో బ్రిటిష్‌ వారికి భారీ సైనిక హెడ్‌క్వార్టర్స్‌ ఉంది. జూన్‌లో నానాసాహెబ్‌ నాయకత్వంలో తిరుగుబాటుదారులు ఈ హెడ్‌క్వార్టర్స్‌ను మూడు వారాలు దిగ్బంధించారు. దెబ్బకు బ్రిటిష్‌ వారు ఓటమి అంగీకరించి అలహాబాద్‌ వెళ్లిపోవడానికి రెడీ అయ్యారు. ఆ సమయంలో అజ్జన్‌బాయి స్వయంగా మగవారి దుస్తులు ధరించి, గుర్రమెక్కి, రెండు చేతుల్లో పిస్తోళ్లు పట్టుకుని సైనికుల కవాతులో పాల్గొంది. శత్రువుల ఫిరంగి గుండ్లు ముంచెత్తుతున్నా భయపడకుండా స్వయంగా బ్రిటిష్‌ సైన్యంతో పోరాడింది. కేవలం 25 ఏళ్ల వయస్సులో ఆమె చూపిన ఈ రణరూపం బ్రిటిష్‌ సైన్యాన్ని వణికించింది.హావ్‌లాక్‌ కోర్టు మార్షల్‌దెబ్బ తిన్న బ్రిటిష్‌వారు శక్తి కూడదీసుకొని చెలరేగారు. కాన్పూర్‌ను భారీ సైన్యంతో బ్రిటిష్‌ జనరల్‌ హావ్‌లాక్‌ తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నప్పుడు కాన్పూర్‌ వాసులను ఊచకోత కోశాడు. అజ్జన్‌బాయిని బంధించాక ఆమెను చూసి ‘ఇంత అందమైన మహిళ ఇంతటి వీరత్వాన్ని ఎలా ప్రదర్శించిందో’ అని హావ్‌లాక్‌ ఆశ్చర్యపోయాడు. ‘నువ్వు చేసిన తప్పుకు క్షమాపణ చెప్పి, విప్లవకారుల రహస్యాలిస్తే నిన్ను ప్రాణాలతో వదిలేస్తాం’ అని ఆశ చూపాడు. దానికి అజ్జన్‌బాయి ‘నువ్వు నా ప్రాణాలు తీయగలవు కానీ నా తల వంచలేవు. నాకు కావాల్సింది బ్రిటిష్‌ సామ్రాజ్య నాశనం మాత్రమే’ అని గర్జించింది. కోపంతో ఊగిపోయిన హావ్‌లాక్‌ ఆమెను కాల్చి చంపాలని ఆదేశించాడు. ఫైరింగ్‌ స్క్వాడ్‌ ఆమె ముందు నిలబడి బుల్లెట్లు గుండెల్లోకి దింపుతున్నా చిరునవ్వుతో, దేశభక్తి నినాదాలు చేస్తూ ఆమె అమరురాలయ్యింది. ఇవాళ చరిత్ర పుస్తకాల్లో అజ్జన్‌బాయి పేరు లేదు. కానీ కాన్పూర్‌ గల్లీల్లో ఇప్పటికీ ఆమె కథ చెప్పుకుంటారు. నృత్యానికి ఆడించాల్సిన చేతులతో ఆమె తుపాకీ పట్టింది. ఎందుకంటే ఆమెకు తెలుసు సంస్కృతి బతకాలంటే స్వాతంత్య్రం ముఖ్యమని. భావితరాల మేలు కోసం తన వర్తమానాన్ని త్యాగం చేసిన అమర వీరురాలు అజ్జన్‌బాయి. అలాంటివారిని స్మరించుకునే వేళే మన సిసలైన స్వాతంత్య్ర దినోత్సవ వేడుక.

కోలీవుడ్‌ నటుడు ఆర్‌ మాధవన్‌ గురించి ప్రత్యేకంగా చెప్పాల్సిన పనిలేదు. విలక్షణమైన పాత్రలను ఎంచుకుని, అద్భుతమైన అభినయంతో మెప్పించే నటుడు మాధవన్‌. ప్రస్తుతం ఆయన పారిశ్రామికవేత్త, ఆవిష్కర్త గోపాలస్వామి దొరైస్వామి నాయుడు పాత్రలో తమిళ బయోపిక్ డ్రామా 'GDN'లో కనిపించనున్నారు. తరుచుగా ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌ పోస్ట్‌లో పలువురి స్ఫూర్తిదాయకమైన కథలతో ప్రేరణ కలిగించే ఆయన ఈసారి మరింత ఆసక్తికర ప్రేరణాత్మక కథను పంచుకున్నారు. గ్వాలియర్‌లోని టాక్టిక్స్ అండ్ ఎయిర్ కంబాట్ డెవలప్‌మెంట్ ఎస్టాబ్లిష్‌మెంట్ (TACDE)లో ప్రతిష్టాత్మకమైన ఫైటర్ కంబాట్ లీడర్ (FCL) కోర్సును పూర్తి చేసిన తొలి మహిళా పైలట్‌గా స్క్వాడ్రన్ లీడర్‌గా భావనా కాంత్ నిలిచిన సంగతి తెలిసిందే. ఆమె సాధించిన ఘనతను ప్రశంసిస్తూ..వైమానిక దళంలోకి వచ్చిన విధం గురించి పంచుకున్నారు మాధవన్‌.ఫైటర్‌ పైలట్‌ నుంచి ఎఫ్‌సీఎల్‌ మార్గదర్శకురాలిగా..అధికారులకు అధునాతన పోరాట వ్యూహాలలో శిక్షణ ఇచ్చే ఈ కఠినమైన 20-వారాల కార్యక్రమానికి కేవలం కొద్దిమంది IAF పైలట్లను మాత్రమే ఎంపిక చేస్తారు. అలాంటి ప్రతిష్టాత్మక కార్యక్రమానికి భావనా కాంత్‌ ఎంపికకావడంతో అసాధారణమైన ఘనతను సాధించిన తొలిమహిళగా నిలిచింది. అంతేగాదు ఆమె 2021లో, భారతదేశ గణతంత్ర దినోత్సవ పరేడ్‌లో పాల్గొన్న తొలి మహిళా ఫైటర్‌ పైలట్‌గా చరిత్ర సృష్టించారు. ఎవరీ భావనా కాంత్‌..?బీహార్‌లోని దర్భంగాలో జన్మించిన భావనా కాంత్‌కు విమానాలు నడపడం అంటే మహా ఇస్టం. బయో మెడికల్‌​ ఇంజనీరింగ్‌ పూర్తి చేసినా ఆమె టాటా కన్సల్టెన్సీలో టెక్నీషియన్‌గా ఎంపికైంది. అయితే ఆమె దేశ సేవ చేయాలనే ఆసక్తితో ఎయిర్ ఫోర్స్ కామన్ అడ్మిషన్ టెస్ట్‌ రాసి వైమానిక దళంలోకి ఎంట్రి ఎచ్చి..అంచలంచెలుగా ఎదగుతూ వచ్చింది. అలా 2016లో భారత వైమానిక దళంలో ఫైటర్ పైలట్లుగా నియమితులైన మొదటి ముగ్గురు మహిళలలో ఒకరు. మిగిలిన ఇద్దరు మహిళలు వాణి చతుర్వేది,మోహనా సింగ్. ఈ చర్యతో భారత విమానయాన చరిత్రలో తొలిసారిగా మహిళలకు ఫైటర్ కాక్‌పిట్‌లోకి ప్రవేశం కల్పించేందుకు నాంది పలికింది.సాధించిన ఘనతలు..భావనా కాంత్ 2017లో ఫైటర్ స్క్వాడ్రన్‌లో చేరి, మరుసటి సంవత్సరం మిగ్-21 బైసన్‌పై తన తొలి సోలో ఫ్లైట్‌ను పూర్తి చేశారు.ఆ తర్వాత భారత వైమానిక దళం (IAF) అత్యంత అధునాతన యుద్ధ విమానాలలో ఒకటైన సుఖోయ్-30MKIని నడిపే స్థాయికి ఎదిగారు. దీంతో 2020లో, మహిళా దినోత్సవం సందర్భంగా భారత రాష్ట్రపతి చేతుల మీదుగా భావనాకు 'నారీ శక్తి పురస్కార్' లభించింది.2024లో, రియాద్‌లో జరిగిన 'వరల్డ్ డిఫెన్స్ షో'ను సందర్శించిన భారతీయ మహిళా అధికారుల త్రివిధ దళాల ప్రతినిధి బృందంలో భావన కాంత్ పాల్గొన్నారు. ఆ కార్యక్రమంలో అతిథిగా ప్రసంగిస్తూ.. రక్షణ దళాలలో నాయకత్వ, కమాండ్ బాధ్యతలతో సహా మహిళలకు మరిన్ని అవకాశాలను కల్పించాల్సిన ప్రాముఖ్యత గురించి నొక్కి చెప్పారు. అలాంటి ఆమె ప్రతిష్ఠాత్మకంగా భావించే ఫైటర్‌ కంబాట్‌ లీడర్‌ (ఎఫ్‌సీఎల్‌) కోర్సును విజయవంతంగా పూర్తి చేసిన తొలి మహిళా టాప్‌గాన్‌ పైలట్‌గా రికార్డు సృష్టించింది. ఆమె సాధించిన ఘనతలకు ఫిదా అవుతూ సెల్యూట్‌ మేడమ్‌ అంటూ నటుడు మాధవన్‌ ప్రశంసలతో ముంచెత్తారు. సైన్యంలో చేరాలన్నది చిన్ననాటి కల..ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే, హీరో మాధవన్ చలనచిత్ర పరిశ్రమలోకి ప్రవేశించడానికి చాలా కాలం ముందే భారత సైనిక యూనిఫాం ధరించాలని కోరుకున్నారు. నేషనల్ క్యాడెట్ కార్ప్స్ (NCC)లో తన ప్రారంభ రోజులను గడిపినప్పటికీ.. కొన్ని అనివార్య కారణాల వల్ల ఆయన ఆ మార్గంలో కొనసాగలేకపోయారు. అయితే పాఠశాల, కళాశాల రోజుల్లోనే NCCతో ఆయనకు అనుబంధం మొదలైంది. ఆ సమయంలో ఆయన చూపిన అంకితభావం, ప్రతిభకు గాను 'మహారాష్ట్ర ఉత్తమ NCC క్యాడెట్'గా గుర్తింపు పొందారు. View this post on Instagram A post shared by ANKIT Y | News (@ankityglobal) (చదవండి: ల్యాప్‌టాప్ తిరిగి ఇవ్వడానికి రెండేళ్ల కొడుకుతో ఆఫీస్‌కి వెళ్తే..! ఉద్యోగం కోల్పోయిన వ్యక్తికి ఎదురైన అనుభవం..)

మాజీ టెన్నిస్ క్రీడాకారిణి, మాజీ ఐపీఎస్‌ అధికారిణి డాక్టర్ కిరణ్ బేడీ ఏ విషయాన్ని అయినా చాలా ముక్కుసూటిగా నిష్కపటంగా చెబుతుంటారు. మహిళల సమస్యల విషయానికి వస్తే, ఆమె ఏమాత్రం భయపడకుండా, సాంప్రదాయాలను సవాలు చేసేలా..చాలా సూటిగా మాట్లాడతారు. నెల రోజుల క్రితం అభిషేక్ వ్యాస్‌తో జరిగిన ఒక పాడ్‌కాస్ట్‌లో, భారతీయ మహిళలకు వివాహం ఎలాంటిదో చాలా ఓపెన్‌గా చెప్పారు. ప్రతి ఆడపిల్ల ఆ విషయంలో ఎందుకు ఫెయిల్‌ అవుతుందో కూడా మాట్లాడారు. మరి అవేంటో చూద్దామా..!పెళ్లి చాలా అందంగా ఉంటుంది, పెళ్లి ఊరేగింపు అట్టహాసంగా, వైభవంగా ఉంటుంది అంతే..అని అన్నారు. ఎందుకంటే అప్పటి వరకు ఆ మహిళకు చాలా సురక్షితమైన, ప్రేమగా, అండగా నిలిచే ఇంటిని వెళ్లిపోవాల్సి వస్తుంది కాబట్టి అది ఆమెకు 'మానసిక క్షోభే' అని నర్మగర్భంగా చెప్పారామె. అంతేగాదు ఒక మహిళ తన పుట్టింటిని విడిచి వెళ్లడమే కాకుండా, తన అత్తమామలను కూడా సొంత తల్లిదండ్రుల్లా చూడాలని ఆశిస్తారని, ఇది చాలా హాస్యాస్పదమైనదని అన్నారు. ఎందుకంటే అది ఆచరణ సాధ్యమైనది కాదని తేల్చి చెప్పారు. అసలు ఎవరైనా ఏదో ఒక మహిళను 'అమ్మా' అని పిలవగలరా? అది అసలు సాధ్యమేనా అని నిలదీశారు. వాస్తవం ఏంటంటే అసలు ఎవరూ అలా చేయలేరు, కానీ పెళ్లైన భారతీయ మహిళపై అలా చేయమని ఒత్తిడి చేస్తుంటారని అన్నారు. కొత్తగా పెళ్లయిన మహిళ తన భర్త ఇంటి వాతావరణం ఎలా ఉన్నా సరే, దానికి అనుగుణంగా సర్దుకుపోవాల్సి ఉంటుందని అన్నారు. ఎందుకంటే పెళ్లి అన్న రెండు అక్షరాలతో ఆమె ఇంటికి 'యజమాని'గా మారుతుంది కాబట్టి అని అన్నారు. అయినా ఒక మహిళ గృహిణిగా ఉండాలనుకుంటుందా లేదా అనే విషయాన్ని కుటుంబాలు అసలు ఆలోచించవని అన్నారు. ఒకవేళ వివాహిత ఉద్యోగం చేస్తుంటే, ఇంటి పనుల కోసం సహాయకులను (domestic help) నియమించుకోవచ్చని ఆమె సూచించారు. వివాహానికి ముందే జంటలు ఈ విషయం గురించి ఎందుకు చర్చించరని డాక్టర్ బేడీ ప్రశ్నించారు. అలాగే పెళ్లి తర్వాత కూడా ఉద్యోగం కొనసాగిస్తానని, ఇంటి పని కోసం సహాయకులను నియమించుకుంటానని, ఇద్దరూ కలిసి బాధ్యతలు పంచుకుంటూ ఇంటిని నడుపుకోవచ్చని మహిళ స్పష్టంగా చెప్పాలని అన్నారు. తద్వారా ఆమెకు తన ఉద్యోగాన్ని వదులుకోవాల్సిన అవసరం ఉండదని అన్నారు. నిజానికి పురుషులు తమ ఉద్యోగాలను వదలాల్సిన అవసరం ఉండదు కానీ మహిళలకే ఈ పరిస్థితి ఎదురవుతుంటుంది. చాలా సందర్భాల్లో మహిళలు వారి సొంత నిర్ణయంతోనే ఉద్యోగాలు వదిలేస్తుంటారని..ఇది ముమ్మాటికి వాళ్ల తప్పిదమేనని అన్నారు. ఎందుకంటే తాము కూడా సంపాదించి, తమ నిబంధనల ప్రకారం ఇంటిని నడపాలని వారు భావించరు. ఇద్దరూ ఆర్థికంగా సహకరించుకుంటూ మెరుగైన జీవితాన్ని గడపవచ్చని వాళ్లసలు ఆలోచించరు.అలాగే ప్రపంచ బ్యాంక్ 2024 నివేదిక ప్రకారం, మహిళలు "వివాహపరమైన ప్రతికూలత"ను (marriage penalty) ఎదుర్కొంటున్నట్లు చెబుతున్నాయి. భారతదేశంలో పిల్లలు లేకపోయినప్పటికీ, వివాహం తర్వాత మహిళల ఉపాధి రేటు 12% తగ్గుతుంది. అశోక యూనివర్సిటీ నివేదిక ప్రకారం, దాదాపు 73% మంది భారతీయ మహిళలు పిల్లలు పుట్టిన తర్వాత తమ ఉద్యోగాలను వదిలేస్తున్నట్లు గణాంకాలు చెబుతున్నాయి. అంటే ఇక్కడ పెళ్లయిన మహిళ త్వరలోనే ఇల్లు, కుటుంబం, భర్తను చూసుకునే వ్యక్తిగా మారిపోతుందని డాక్టర్ కిరణ్ బేడీ అన్నారు. ఇప్పుడు అదే మహిళ ఉద్యోగం కూడా చేస్తానంటే..ఆమెకు వివాహ జీవితం కష్టమైపోతుందని అన్నారు. ఇక్కడ ఆడపిల్లలు తెలుకోవాల్సింది ఏంటంటే..భర్త నుంచి తగిన మద్దతు లభించడం లేదని భావిస్తే, పెళ్లి తర్వాత కూడా తమ తల్లిదండ్రులతో కలిసి జీవించేంత ధైర్యం, ఆర్థిక స్వాతంత్ర్యం మహిళలకు ఉండాలని ఆమె అన్నారు. పెళ్లి తర్వాత తల్లిదండ్రులను చూసుకోవడానికి వారితో కలిసి ఉండాలనుకునే మహిళను తక్కువగా చూడకూడదని, పైగా అటువంటి నిర్ణయాన్ని అభినందించాలని డాక్టర్ బేడీ పేర్కొన్నారు. (చదవండి: మూతపడిపోవాల్సిన వ్యాపారాన్ని కూతురు నిలబెట్టింది..! ఇవాళ అదికాస్తా..)

మహిళలు అంతగారానీ రంగంలోకి రావడమే కాదు..తనేంటో నిరూపించుకుంది. అత్యున్నత ధర్మాసనానికి తొలి మహిళా న్యాయమూర్తిగా నిలిచి..ఎందరో మహిళలు ఈ రంగంలోకి వచ్చేలా స్ఫూర్తిగా నిలిచింది. అంతేగాదు న్యాయమూర్తులు ఎవ్వరు పెదవి విప్పని స్వలింగ సంపర్కుల సంబంధాల అంశంపై మాట్లాడి యావత్తు ప్రపంచానికి కనువిప్పు కలిగించారు. తన చివరి శ్వాస వరకు న్యాయ విలువల కోసం పోరాడిన గొప్ప మహిళ ఆమె. ఆ ధీర వనితే జస్టిస్ లీలా సేథ్. ఆమె కేవలం చరిత్ర సృష్టించిన న్యాయమూర్తి కాదు. చట్టం ప్రజలను రక్షించాలి కానీ వారి జీవితాలను కష్టతరం చేయకూడదని నమ్మిన స్త్రీమూర్తి. ఆత్యాచార చట్టాలను బలోపేతం చేయడంలో సహాయపడిన మహిళ, అలాగే తన స్వలింగ సంపర్కుడైన కొడుకు కోసం గళం విప్పి ఎందర్నో ఆలోచింపచేశారామె. నిజమైన న్యాయం కేవలం కోర్టు గదులకు పరిమితం కాదని గుర్తు చేశారామె. న్యాయవాద వృత్తికి కావాల్సిన మార్గదర్శకాలను అందిచిన మహిళా న్యాయమూర్తి ఆమె. నిజానికి ఆమె న్యాయావాది కావాలని ఎన్నడు అనుకోలేదు. కానీ ఆమె ఎలా ఈ రంగంలోకి వచ్చిందంటే..లీలా సేథ్‌ అక్టోబర్‌ 20, 1930లో లక్నో జన్మించారు. ఆమె చిన్న వయసులోనే తన తండ్రిని కోల్పోయారు. ఆమె జీవితం ఎప్పుడు సాఫీగా సాగలేదు. ఎన్నో సవాళ్లు ఎదురైనప్పటికీ తన స్వతంత్ర జీవితాన్ని నిర్మించుకోవాలని కృత నిశ్చయంతో ఉన్న ధీర మహిళ ఆమె. ఆమె న్యాయవాద వృత్తిలోకి అత్యంత యాదృచ్ఛికంగా వచ్చింది. తన భర్తతో కలిసి ఇంగ్లాండ్‌కు వెళ్లినప్పుడు, పిల్లలను పెంచుకుంటూ, రెగ్యులర్ తరగతులకు హాజరు కాకుండా పూర్తి చేయగల కొన్ని కోర్సుల కోసం అన్వేషించింది. ఆ క్రమంలో న్యాయశాస్త్రం చదవాలని నిశ్చయించుకుంది. ఒక ఆచరణాత్మక నిర్ణయంగా ప్రారంభమైనది త్వరలోనే ఒక అద్భుతమైన వృత్తిగా మారింది. తాను ఎలా గౌరవనీయమైన న్యాయమూర్తులలో ఒకరిగా ఎదిగేందుకు ఎలా అడ్డంకులను చేధించిందో తెలిసేలా తన లైఫ్‌ జర్నీ గురించి 'ఆన్ బ్యాలెన్స్: ఏన్ ఆటోబయోగ్రఫీ' అనే పుస్తకంలో వివరించింది. 1958లో, ఆమె లండన్ బార్ పరీక్షలో టాపర్‌గా నిలిచిన మొదటి మహిళ ఆమె. ఇది ఆకాలంలో అతిపెద్ద ఘనత. ఆమె న్యాయవాద వృత్తిని ప్రారంభించినప్పుడు, ఒక సీనియర్ న్యాయవాది ఆమె ఆశయాలను కొట్టిపారేస్తూ, "వెళ్లి పెళ్లి చేసుకో" అన్నారు. దానికి లైలా ప్రశాంతంగా, "నాకు అప్పటికే పెళ్లయింది" అని బదులిచ్చారు. అక్కడి పక్షపాత బుద్ధి ఆమెను ఆపలేదు కదా..లింగ భేదం కన్నా..ప్రతిభకే ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఉందని తన పనితో నిరూపించింది. లైలా సేథ్ భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చినప్పుడు, న్యాయస్థానాలలో పురుషుల ఆధిపత్యం అధికంగా ఉండేది. అక్కడ మహిళా న్యాయవాదులు అరుదుగా ఉండేవారు. ఒకవేళ ఉన్నా కూడా ఆ మహిళా న్యాయవాదులు కేవలం మహిళల కేసులను మాత్రమే వాదించాలని ఆదేశించేవారు. లీలాసేథ్‌ ఆ పరిమితులను అంగీకరించడానికి నిరాకరించారు. ఆమె క్లిష్టమైన రాజ్యాంగ, పన్ను, క్రిమినల్ చట్టపరమైన విషయాలపై వాదించి, తనోంటే నిరూపించుకున్నారు. అలా ఆమె 1978లో ఢిల్లీ హైకోర్టుకు మహిళా న్యాయమూర్తి అయ్యారు. పదమూడేళ్ల తర్వాత 1991లో, హిమాచల్ ప్రదేశ్ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా నియమితులవ్వడంతో ఆమె భారతదేశపు తొలి మహిళా హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా చరిత్ర సృష్టించారు. ఇది దేశవ్యాప్తంగా తరతరాల మహిళా న్యాయవాదులకు, న్యాయమూర్తులకు స్ఫూర్తినిచ్చే మైలురాయి. సమానత్వాన్ని చట్టంలోకి తీసుకొచ్చారు..సమానత్వం కేవలం మాటల్లోనే కాకుండా చట్టంలో కూడా ఉండాలని జస్టిస్ లైలా సేథ్ విశ్వసించారు. కుమారులతో సమానంగా కుమార్తెలు కూడా వారసత్వ హక్కులను అనుభవించాలని వాదిస్తూ, హిందూ వారసత్వ చట్టానికి మార్పులను సిఫార్సు చేసిన కమిటీకి ఆమె అధ్యక్షత వహించారు. ఆమె సిఫార్సులు 2005 సవరణలో కీలక పాత్ర పోషించాయి, ఇది చివరకు పూర్వీకుల ఆస్తిలో కుమార్తెలకు సమాన హక్కులను కల్పించింది. భారతదేశ వ్యాప్తంగా లెక్కలేనంత మంది మహిళలకు, ఇది కేవలం ఒక చట్టపరమైన సంస్కరణకు మించినది. దీని అర్థం ఆర్థిక భద్రత, స్వాతంత్ర్యం, తమ కుటుంబాలలో సమాన సభ్యులుగా గుర్తింపు.అత్యాచార చట్టాలను బలోపేతం చేసింది..2012లో జరిగిన దారుణమైన ఢిల్లీ సామూహిక అత్యాచారం యావత్ దేశాన్ని కుదిపేసింది. పైగా మహిళల భద్రత కోసం మరింత కఠినమైన చట్టాలను డిమాండ్ చేస్తూ విస్తృతమైన నిరసనలకు దారితీసింది. చట్టపరమైన సంస్కరణలను సిఫార్సు చేయడానికి ప్రభుత్వం జస్టిస్ వర్మ కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది. జస్టిస్ లీలా సేథ్ దాని ముగ్గురు సభ్యులలో ఒకరు. ఈ కమిటీ వేగంగా పనిచేసి, లైంగిక హింసకు సంబంధించిన భారతదేశ క్రిమినల్ చట్టాలలో గణనీయమైన మార్పులకు దారితీసిన సిఫార్సులను రూపొందించింది. ఈ సంస్కరణలలో చాలా వరకు మహిళలకు చట్టపరమైన రక్షణలను బలోపేతం చేశాయి. అలాగే తీవ్రమైన నేరాలకు శిక్షలను పెంచాయి.నా కుమారుడు నేరస్థుడు కాదు..ఆమె కుమారుడు, ప్రఖ్యాత రచయిత విక్రమ్ సేథ్, స్వలింగ సంపర్కుడు. 2013లో ఒక కోర్టు తీర్పు తర్వాత సెక్షన్ 377 మరోసారి స్వలింగ సంబంధాలను నేరంగా పరిగణించినప్పుడు ఆమె దానికి వ్యతిరేకంగా మాట్లాడారు. లక్షలాది మందిని కదిలించేలా మాట్లాడారామె. అసలు ఆ సెక్షన్ 377 ఎందుకు అన్యాయమో వివరిస్తూ.. ఆమె శక్తిమంతంగా తన గళం వినిపిస్తూ రాశారు. కేవలం తాము ఎలా ఉన్నారో అలా ఉన్నందుకే ఎవరినీ శిక్షించకూడదని వాదించారు. ఎందరో ప్రముఖులు మౌనం వహించిన సమయంలో, ఆమె స్వరం లెక్కలేనంత మంది స్వలింగ సంపర్కుల్లో ఆశాభావాన్ని రేకెత్తించింది. అలా లీలా సేథ్‌ చివరి క్షణం వరకు అన్ని వర్గాల ప్రజలకు న్యాయం అందిలే సహాయ సహకారాలు అందించారు. ఆమె 2017లో 86 ఏళ్ల వయసులో మరణించారు. ఆఖరికి తన శరీరాన్ని కూడా వైద్య పరిశోధన కోసం దానం చేశారామె.(చదవండి: 97 ఏళ్ల వయసులో ఆకాశంలోకి దూసుకెళ్లి..గిన్నిస్‌ రికార్డు!)

‘మన మాటల్లో అత్యుత్తమమైనవి మనతో మనం చెప్పుకునేవే!’నన్నారు పోలిష్‌ రచయిత్రి ఓల్గ తొకార్చుక్‌. ‘మిగతా విషయాలెలా వున్నా, వాటిని ఎవరూ అపార్థం చేసుకోర’ని కూడా అన్నారామె. ఈ మాటలన్న మనిషి, ‘జైళ్ళు మన లోపలే వుంటాయి– బయట వుండవు; ఎటొచ్చీ మనలో చాలామందికి ఈ అంతర్గత కారాగారాల్లో ఎలావుండాలో తెలియదంతే!’ అనడంలో విడ్డూరమేముంది? అయినా, మానసిక చికిత్స పద్ధతుల్లో –క్లినికల్‌ సైకాలజీలో– పట్టా పొందిన ఓల్గా మాటతీరు మరోలా ఎందుకుంటుంది?ఆమె తల్లి వాండా, తండ్రి జోసెఫ్‌ ఇద్దరూ ‘పీపుల్స్‌ యూనివర్సిటీ’లో అధ్యాపకులే. వాస్తవానికి అది ఓ విశ్వవిద్యాలయం కాదు– హైస్కూల్‌ మాత్రమే. పోలండ్‌ వాయవ్య ప్రాంతంలోని శివారు నగరం మ్యేర్జిన్లో వుండే జానపద విజ్ఞాన కేంద్రాన్నే ‘పీపుల్స్‌ యూనివర్సిటీ’గా పిలుస్తారు. జెర్మన్‌ సరిహద్దులకు కొద్ది నిమిషాల దూరంలో ఉంటుంది మ్యేర్జిన్‌. పైగా, అప్పట్లో జోసెఫ్‌ ఆ స్కూల్‌ లైబ్రరీ కూడా నడిపేవాడు. అలా, చిన్న వయసు నుంచీ ఓల్గ ఆడుకున్నదీ– పాడుకున్నదీ పుస్తకాలతోనే!బాల్యంలో ఓల్గకు నచ్చిన పుస్తకం హెన్రిక్‌ సియెంకియేవిచ్‌ రాసిన ప్రేమకథ ‘క్వో–వాడిస్‌’. 1905లో నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారం గెల్చుకున్న తొలినాటి రచయిత సియెంకియేవిచ్‌ రాసిన ఈ ప్రేమకథకే ‘ఎడారి–అడవి’ అనేది మరోపేరు. లాటిన్‌ భాషలో ఈ ప్రశ్నకు ‘ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు?’ అనే అర్థం! నీరో చక్రవర్తి రోమ్‌ నగర రాజ్యాన్ని పాలించే రోజుల్లో జరిగిన ప్రేమకథగా ఈ నవలను రచించాడు సియెంకియేవిచ్‌. మరో 113 సంవత్సరాల తర్వాత ఓల్గ కూడా నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారం గెల్చుకోవడానికి వున్న చారిత్రక నేపథ్యం ఇదన్నమాట. ఈ పరిసరాలే, రచయిత్రిగా ఆమె సొంత గొంతు సవరించడానికి అవసరమైన స్వరాన్నిచ్చాయి.పదహారేళ్ళ ప్రాయంలోనే కలంపట్టి కథనరంగంలోకి దిగింది ఓల్గ! అయితే యువరచయితలకు సహజమైన బెరుకు కారణంగా ఆమె ‘నతాషా బరోదిన్‌’ అనే మారుపేరును ఆశ్రయించారు. యువ రచయితల కోసం ఉద్దేశించిన ‘కాలిబాట’ అనే చిన్నపత్రికలో అచ్చయిన మొదటి రెండు కథలనూ ఆ పేరుతోనే ప్రచురించారామె. దాదాపు దశాబ్దకాలం ఓల్గ కథలూ కాకరకాయలూ పక్కన పెట్టి సైకో థెరపిస్టుగా ఉద్యోగం చేసుకున్నారు. అప్పట్లో ఆమె విస్తృతంగా కవిత్వం రాశారు; అనేక పత్రికల్లో ప్రచురించారు; విస్తారమైన గుర్తింపు కూడా పొందారు. అప్పట్లోనే ఆమె ఓ కవితా సంపుటి కూడా అచ్చు వేసుకున్నారు. మూడు పదుల వయసు దాటిన తర్వాత, 1996లో ఓల్గ ‘ఆదిమ యుగం– ఇతర యుగాలు’ అనే ప్రయోగాత్మక నవల రాసి పదిమంది దృష్టిలో పడ్డారు. ఈ నవలను ఓల్గ 60 ఖండికలుగా విభజించారు. ఈ ప్రయోగం జాతీయ స్థాయిలో కన్నా, అంతర్జాతీయ స్థాయిలో పెద్దపేరు తెచ్చుకుంది. ఈ పరిణామం వెనుక చిన్న నేపథ్యం లేకపోలేదు!ఇరవయ్యో శతాబ్ది చివర్లో పోలండ్‌ రాజకీయ– సామాజిక వ్యవస్థ సమూలమైన మార్పులకు గురైంది. అంతర్జాతీయంగా గొర్బచ్యేఫ్, జాతీయ స్థాయిలో పోలిష్‌ కార్మిక నేత వవుంజా (వలేజా) పరిచయం చేసిన భావాలే ఆ మార్పులకు ప్రాతిపదికలు. పోలండ్‌ సమాజంలో పడమటి గాలులు బలంగా వీస్తున్న పోకడ కనిపెట్టి ఎందరో సాహిత్యవేత్తలు తమ రంగు మార్చారు. ఎందుకైనా మంచిదని ఓల్గ తొకార్చుక్‌ కూడా వారిని అనుసరించారు. అలాంటి పెద్దల ప్రోత్సాహంతోనే ఆమె 1990 దశాబ్ది తొలినాళ్ళలో ఓల్గ కొన్నాళ్ళు ఇంగ్లండులో ఉండి, ఆంగ్లభాషా ప్రావీణ్యం సాధించారు. మరో అయిదేళ్ళ తర్వాత ఆమె రెండు స్కాలర్షిప్పులు సంపాదించి అమెరికాలోనూ– జెర్మనీ (బెర్లిన్‌)లోనూ రెండేళ్ళు గడిపి రావడం ఓల్గ జీవితాన్ని మలుపు తిప్పింది. ఆనాటి నుంచీ ఆమెకి స్వదేశంలో కన్నా విదేశాల్లోనే ఎక్కువ గుర్తింపు దక్కుతూ వచ్చింది. 1999లో ఓల్గ ‘పోలిష్‌ పెన్‌ క్లబ్‌’లో చేరడంతో ఈ మార్పు పరిపూర్ణమైంది. 2014లో ఓల్గ రాసిన ‘ద బుక్స్‌ ఆఫ్‌ జేకబ్‌’ అనే సుదీర్ఘ నవల ఆమె రచనలన్నింట్లోకీ ఉత్తమమని విమర్శకులు అంటారు. పదిహేడో శతాబ్దానికి చెందిన జేకబ్‌ ఫ్రాంక్‌ అనే ‘అవతార పురుషుడి’ జీవితకథ నేపథ్యంగా రాసినదీ 900 పేజీల నవల. ఈ నవల రాయడానికి ఓల్గ ఏడేళ్ళపాటు పరిశోధన చేశారట! ఈ నవల రాయడానికి ఏడేళ్ళ ముందు, ఓల్గ ‘దిమ్మరులు’ అనే చారిత్రక నవల పోలిష్‌ భాషలో వెలువరించారు. ‘ప్రాచీన విశ్వాసులు’గా ప్రసిద్ధులైన ఓ క్రై స్తవ శాఖకు చెందిన సంచారజీవన సమూహాల కథనే ఈ నవలకు ఇతివృత్తంగా తీసుకున్నారు ఓల్గ. 116 ఖండికలుగా ఈ నవలను నిర్మించి ఓల్గ తన ముద్ర గట్టిగానే వేశారు. చిత్రమేమిటంటే, కొన్ని ఖండికలు, ఏకవాక్య నిర్మాణాలే! 2008లో నైకీ సాహిత్య పురస్కారం ఓల్గ రచనకు తొలిసారి దక్కింది.అమెరికన్‌ అనువాదకురాలు జెనిఫర్‌ క్రాఫ్ట్‌ దాని ఆంగ్లానువాదం వెలువరించే వరకూ ఓల్గ రచనకు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో పెద్దగుర్తింపు దక్కలేదు (2018 మే నెల్లో ఓల్గ తొకార్చుక్‌– అమెరికన్‌ అనువాదకురాలు జెనిఫర్‌ క్రాఫ్ట్‌ మ్యాన్‌ బుకర్‌ బహుమతి సొమ్మును పంచుకున్నారు– అది అలా వుంచండి!) అదే సంవత్సరం అక్టోబర్లో ఓల్గ నోబెల్‌ సాహిత్యపురస్కారం గెల్చుకోవడానికి మ్యాన్‌ బుకర్‌ పురస్కారం ఎంతగానో సహకరించింది. ఈ రెండూ పురస్కారాలు దక్కిన తర్వాతనే, ఓల్గ రచనలకు అనేక భాషల్లో అనువాదాలు వెలువడ్డాయి. అయినా, నోబెల్‌ పురస్కారం పొందిన వాళ్ళ రచనలను సొమ్ముచేసుకునే సువర్ణావకాశాన్ని పెంగ్విన్‌ లాంటి వాణిజ్య ప్రచురణ సంస్థలు వదులుకుంటాయా?- మందలపర్తి కిషోర్‌

తొమ్మిది పదుల వయసు అంటే.. హాయిగా విశ్రాంతి తీసుకునే వయసు. పెద్దగా ఆ ఏజ్‌లో ఎవ్వరినీ గుర్తుపట్టలేరు, ఏ విషయాలను గుర్తించుకోలేరు. అలాంటి వయసులో అసామాన్యమైన సాహస కృత్యాలు అంటే..వామ్మో అనిపిస్తుంది. యువత సైతం హడలిపోయే గగ్గరుపాటు విన్యాసాలతో ఔరా అనిపించుకుంటూ..భావితరాలకు ఆదర్శంగా నిలుస్తోంది ఈ వండర్‌ బామ్మ. అనారోగ్యం మనల్ని మన శక్తిని ఆపలేదని చాటి చెబుతూ..జీవించే లోపు అన్ని చేసేయంటూ గొప్ప సందేశాన్ని ఇస్తూ యువతను మేల్కొలుపుతోందామె.ఆ బామ్మే ఇంగ్లాండ్‌లోని చెల్టెన్‌హామ్‌కు చెందిన బెట్టీ బ్రోమేజ్. ఆమె 2025లో పక్షవాతానికి గురైంది. ఆ తర్వాత చికిత్స తీసుకుని కోలుకున్నాక..తాను ట్రీట్‌మెంట్‌ పొందిన చెల్టెన్‌హామ్ జనరల్ హాస్పిటల్‌లోని స్ట్రోక్ యూనిట్ కోసం నిధులు సేకరించడం కోసం సాహస కృత్యాలు చేసేందుకు రెడీ అయ్యింది. అది కూడా ఆకాశంలో ఎగురుతున్న విమానం పైభాగంలో తనను తాను కట్టుకుని ఈ సాహసోపేతమైన సవాలుని పూర్తి చేస్తోంది. ఇలా ఎగిరే విమానంపై నిలబడి చేసే సాహాసాన్ని వింగ్‌ వాక్‌ అంటారు. ఆమె తన తొలి వింగ్‌ వాక్‌ను 87 ఏళ్ల వయసులో పూర్తి చేసింది. ఆమె గతంలో నాలుగేళ్ల క్రితం గిన్నిస్ ప్రపంచ రికార్డును నెలకొల్పారు. ఇప్పుడు తన రికార్డును తానే తిరగరాసి టైటిల్‌ని సొంతం చేసుకుంది.ఇలాంటి సాహసాలు అప్పటి నుంచి..బ్రోమేజ్ 2025లో పక్షవాతానికి గురయ్యారు, అది ఇప్పటికీ ఆమె మాటతీరును ప్రభావితం చేస్తోంది. అయినప్పటికీ, తాను ఇష్టపడే పనిని చేయకుండా ఆ వ్యాధి తనను ఆపకూడదని స్ట్రాంగ్‌గా నిశ్చయించుకున్నానని చెబుతోంది ఈ బామ్మ. ఇది జస్ట్‌ తన మాటలనే ప్రభావితంచేసింది మొత్తం తన శరీరాన్ని కాదని ధీమాగా చెబుతోందామె. ఆమె కోలుకుంటున్న సమయంలో సహాయం చేసిన వైద్య బృందానికి కృతజ్ఞతలు తెలిపే మార్గంగా, అలాగే ఆసుపత్రిలోని స్ట్రోక్ యూనిట్ కోసం నిధులు సేకరించేందుకు ఈ వింగ్‌వాక్‌ సాహసాలను ఎంచుకుంది. ఇక ఆస్పత్రి ఛారిటీ ప్రకారం..ఈ నిధుల సేకరణ నుంచి వచ్చే విరాళాలు రోగులకు, ఆరోగ్య సంరక్షణ సిబ్బందికి ప్రయోజనం చేకూర్చడమే గాక, పరికరాలను కొనుగోలు చేయడానికి సహాయపడుతుంది. వందో పుట్టినరోజు కల్లా..తన వందో పుట్టినరోజు సమీపిస్తున్న కూడా సాహసోపేతమైన సవాళ్లకు స్వస్తి పలకనని అంటోంది. ఎందుకంటే ఈ డేరింగ్‌ ఫీట్‌లు లేకపోతే..జీవితంపై విసుగు వచ్చేస్తుందట. తనకు సరిగా కనిపించదు కాబట్టి డ్రైవ్‌ చేయలేనని, అందువల్ల చాలా బాధగా, నిరాశగా అనిపిస్తుంది. ఆ కారణంగానే తన వల్ల అయ్యే పనులను మాత్రం ఆపకుండా చేస్తూనే ఉంటానంటోంది. తనకు వింగ్‌ వాకింగ్‌లో అత్యంత కష్టమైన భాగం గాలిలో ఎగరడం కాదని, విమానం పైకి ఎక్కడమేనని నవ్వుతూ చోబుతోంది. ఎందుకంటే తను చాలా పొట్టిగా ఉండటం వల్ల రెక్కపైకి ఎక్కడమే ఏకైక సమస్య అని అంటోంది. కానీ ఒక్కసారి పైకి ఎక్కితే ఏ సమస్య ఉండదని అంటోంది. ఆ దాతృత్వ కార్యక్రమాలకు ప్రేరణ..ఒకప్పుడు నర్సుగా పనిచేసిన బ్రోమేజ్, నిధుల సేకరణ పట్ల తనకున్న అభిరుచికి, ఒకప్పుడు ఆస్పత్రి గోడపై ప్రదర్శించిన ఒక కొటేషన్ స్ఫూర్తినిచ్చిందని చెప్పారు. "మనం ఈ ప్రపంచంలో ఒక్కసారే జీవిస్తాము. మనం చేయగలిగిన ఏ మంచి అయినా, మనం చూపగలిగే ఏ దయ అయినా, ఇప్పుడే చేసేయండి. దానిని వాయిదా వేయొద్దు లేదా నిర్లక్ష్యం చేయొద్దు." "మీరు మళ్ళీ ఈ మార్గంలో ప్రయాణించరు," అని రాసిన మాటలు తన జీవితాంతం తనతోనే ఉన్నాయంటోంది ఈ బామ్మ. అవే తన సేవా కార్యక్రమాలకు ప్రేరణగా నిలుస్తూనే ఉన్నాయని చెప్పారు. పైగా తన 100వ పుట్టినరోజు కోసం ఇప్పటికే ఇక సవాలుని ప్లాన్‌ చేస్తున్నట్లు తెలిపింది ఈ బామ్మ. ఆమె అసాధారణమైన పట్టుదలకు సదరు ఆస్పత్రి ఛారిటీ అధికారులు మంత్రముగ్ధులవుతూ ప్రశంసల వర్షం కురిపిస్తున్నారు. నిజానికి ఈ బామ్మ సాహసానికి లేదా సమాజానికి తిరిగి సేవ చేయడానికి వయసు ఎన్నటికీ అడ్డంకి కాదని గిన్నిస్‌ రికార్డు గెలుపొంది మరి నిరూపించింది కదూ..!. View this post on Instagram A post shared by 7NEWS Australia (@7newsaustralia) (చదవండి: 92 కేజీల నుంచి 60 కేజీలకు..! ఆ ఆహారాలకు 'నో' చెప్పాల్సిందే..)

బయట కుండపోత వర్షం. అందరూ గాఢనిద్రలో ఉన్నారు. సరిగ్గా అదే సమయంలో మృత్యువు ఆ ఇల్లాలి తలుపు తట్టింది. క్షణాల్లో ఇల్లు కూలిపోతోంది. ఆమె తల పగిలి రక్తం కారుతోంది. కానీ, ఆమెలో ఎక్కడ లేని బలం వచ్చింది. నొప్పినీ, భయాన్నీ పక్కన పెట్టి కాలంతో పరుగు తీసింది. కుప్పకూలుతున్న ఇంటి శిథిలాల నుంచి తన కుటుంబాన్ని ప్రాణాలతో బయటకు లాక్కొచ్చింది. కేరళలోని పయ్యన్నూరులో భయానక వరద విపత్తులో 54 ఏళ్ల ఇందూ దామోదరన్‌ చూపిన మాతృహృదయం ఇది.కేరళను గత నాలుగు రోజులుగా ఎడతెరిపి లేని భారీ వర్షాలు ముంచెత్తుతున్నాయి. ఉప్పొంగుతున్న నదులు. విరిగిపడుతున్న కొండచరియలు. అతలాకుతలమవుతున్న సామాన్య జీవితాలు. కానీ, ప్రకృతి సృష్టించిన ఈ మహా బీభత్సంలో ఒక సామాన్య మహిళ సృష్టించిన అద్భుతం ఇవాళ కేరళ వ్యాప్తంగా వైరల్‌గా నిలిచింది. కన్నూర్‌కి 40 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న పయ్యన్నూర్‌ మున్సిపాలిటీలోని కేలోత్‌ గ్రామంలో నివసిస్తున్న ఇందూ దామోదరన్‌ అనే మహిళ ఒక తల్లిగా, ఇల్లాలుగా విపత్కర పరిస్థితుల్లో తీసుకున్న నిర్ణయం ఐదుగురు ప్రాణాలను కాపాడింది. అది కేవలం సమయస్ఫూర్తి కాదు, మరణాన్ని సైతం ఎదిరించిన మాతృమూర్తి ధైర్యం.అర్ధరాత్రి ప్రళయం.. గత నాలుగు రోజులుగా కురుస్తున్న భారీ వర్షాలకు కేలోత్‌ గ్రామంలోని లోతట్టు ప్రాంతాలన్నీ ఇప్పటికే జలమయమయ్యాయి. ఆగస్టు 3 అర్ధరాత్రి దాటిన సమయం. ఇందూ దామోదరన్‌ తన పూర్వీకుల ఇంట్లో కుటుంబ సభ్యులతో కలిసి నిద్రిస్తోంది. ఆ సమయంలో భర్త దామోదరన్‌ ఏదో పని మీద వేరే ఊరిలో ఉన్నారు. బయట వర్షం బీభత్సంగా కురుస్తుండగా ఒక్కసారిగా ఒక పెద్ద శబ్దంతో ఇంటి పైకప్పు భాగం కూలి ఇందూ తలపై పడింది.ఆ దెబ్బకు ఆమె తల పగిలి, రక్తం ధారగా కారడం ప్రారంభమైంది. తీవ్రమైన నొప్పితో కళ్లు బైర్లు కమ్మే పరిస్థితి. సాధారణంగా ఏ మనిషైనా ఆ సమయంలో భయంతో కేకలు వేస్తూ పడిపోతారు. కానీ, ఇందూ చుట్టూ చూసింది. పక్కనే గాఢ నిద్రలో ఉన్న వృద్ధురాలైన తల్లి, సోదరి, 14 ఏళ్ల కుమారుడు, 13 ఏళ్ల మేనల్లుడు ఉన్నారు. ఇంకా ముఖ్యం ఐదేళ్ల వయసున్న చిన్న మేనల్లుడు నిద్రపోతున్నాడు. తాను పడిపోతే వీరంతా ఈ శిథిలాల కింద సమాధి అయిపోతారని ఆమెకు అర్థమైంది. అంతే, తల నుంచి కారుతున్న నెత్తుటిని తుడుచుకునే తీరిక కూడా లేకుండా ఆమె కదిలింది.మృత్యుగృహం నుంచి సురక్షిత తీరానికి...నెత్తురు ఓడుతున్న శరీరంతోనే ఇందు ఒక్కొక్కరినీ నిద్ర లేపింది. ఇల్లు కూలిపోతోంది, వెంటనే బయటకు రండంటూ కేకలు వేసింది. ఆ సమయంలో బయట ఊరంతా వరద నీరు చేరడం, అర్ధరాత్రి గాఢాంధకారం కావడం వల్ల చుట్టుపక్కల వాళ్ళు కూడా తమ ఇళ్లను కాపాడుకునే కంగారులో ఉన్నారు.ఎవరి సహాయం కోసం ఎదురుచూడకుండా భయంతో వణికిపోతున్న చిన్నపిల్లాడు పార్థివ్‌ను, నడవలేని స్థితిలో ఉన్న తన తల్లిని చేతుల్లోకి తీసుకుని, కాంక్రీట్‌ ముక్కలు పడుతున్నా లెక్కచేయకుండా వాకిట్లోకి పరుగెత్తింది ఇందూ. ఆమె వెనుకే మిగిలిన కుటుంబ సభ్యులు కూడా ప్రాణభయంతో బయటకు వచ్చారు. వారు వాకిట్లోకి వచ్చి, అడుగు దూరంలో ఉన్న సురక్షితమైన తోటలోకి చేరుకున్నారో లేదో... పెద్ద శబ్దంతో ఆ ఇల్లు పూర్తిగా నేలమట్టమైంది. కేవలం కొన్ని సెకన్ల వ్యవధి. ఇందూ గనుక ఆ నెత్తురు చూసి భయపడి ఉంటే, ఆ కొన్ని సెకన్లు ఆలస్యమై ఉంటే... ఇవాళ ఆ కుటుంబం ప్రాణాలతో ఉండేది కాదు.మాతృత్వపు అసాధారణ శక్తిప్రకృతి విపత్తుల ముందు మనుషులు ఎంత బలహీనులో మనం చూస్తూనే ఉంటాం. కానీ, అదే ప్రకృతి విపత్తును ఒక స్త్రీ తన సంకల్పబలంతో ఎలా ఎదిరించిందో ఈ ఘటన నిరూపించింది. పక్కన భర్త లేకపోయినా, ఊరంతా వరద ముంచెత్తినా, తీవ్రమైన గాయాలతో ఒంటరిగా పోరాడి గెలిచింది.ప్రస్తుతం హాస్పిటల్‌లో చికిత్స పొందుతున్న ఇందూను చూసి వైద్యులు సైతం ఆశ్చర్యపోతున్నారు. ఆ సమయంలో ఆమెకు కలిగిన శారీరక నొప్పి కంటే, తన కుటుంబం ఏమైపోతుందనే మానసిక ఆందోళనే ఆమెను నడిపించిందన్నారు. కేరళ వరదల్లో ఇందూ దామోదరన్‌ ఒక సాధారణ బాధితురాలిగా మిగిలిపోలేదు; విపత్తుల కంటే మనుషుల ఆత్మవిశ్వాసం, బంధాల మీద ఉండే ప్రేమ చాలా శక్తిమంతమైనవని నిరూపించింది. సెల్యూట్‌ ఇందూ దామోదరన్‌!

స్విట్జర్లాండ్‌లో చేస్తున్న కార్పొరేట్‌ ఉద్యోగాన్ని, ఆర్థిక భద్రతను, సకల సౌకర్యాలనూ వదిలి ఇండియాను వెదుక్కుంటూ వచ్చిన సాండ్రా లావి గోజ్కోవిచ్‌ ఇక్కడ ఎన్నో సేవాకార్యక్రమాలు చేపడుతోంది. ‘ఇండియాలో నేను ఇలా చేయాలనుకుంటున్నాను’ అని లావి ఒక ప్రణాళిక వేసుకొని రాలేదు. ఇక్కడ ఆమె అడుగు పెట్టిన తరువాత ఊహించని ప్రణాళిక పుట్టింది. ఆ ప్రణాళికలో నుంచే తన జీవిత లక్ష్యం రూపుదిద్దుకుంది..పశ్చిమబెంగాల్‌లోని ఒక గ్రామంలో ఒక స్కూల్‌ ప్రారంభించి పేద పిల్లలకు చదువు చెప్పడం మొదలుపెట్టిన లావి సాండ్రా బాల్య వివాహాల నిరోధానికి కృషి చేసింది. మానవ అక్రమరవాణ, గృహహింసకు వ్యతిరేకంగా గళం విప్పింది. తమ కుటుంబాల్లో మార్పు తెచ్చే దిశగా విద్యార్థులను తీర్చిదిద్దుతోంది.తాజా విషయానికి వస్తే...తన జీవితంలోని కొన్ని విశేషాలను ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌లో పంచుకుంది లావి సాండ్రా. కార్పొరెట్‌ బోర్డ్‌ రూమ్‌ను వదిలి భారతదేశంలోని మారుమూల ప్రాంత స్కూల్‌ రూమ్‌లోకి ఎలా వచ్చిందో వివరించింది. గ్రామస్తుల నమ్మకాన్ని చూరగొనడం లాంటి సవాళ్లు ఎన్నో ఆమెకు ఎదురయ్యాయి.ప్రపంచంలోని అత్యంత సంపన్న నగరాలలో ఒకటైన జ్యూరీచ్‌లో పెరిగిన లావి తన బాల్యం చాలా సంతోషంగా గడిచింది అని చెబుతుంటుంది. తల్లిదండ్రులు ఏది కాదనకుండా ఇచ్చారు. అందులో ఒకటి... ప్రపంచాన్ని చూసే అవకాశం.‘ప్రయాణాల వల్ల ఎన్నో సంస్కృతులను చూసే అవకాశం వచ్చింది. తల్లిదండ్రులు నాకు ఇచ్చిన విలువైన బహుమానం... ప్రయాణించే అవకాశం’ అంటుంది లావి. ఆ ప్రయాణాలలో ఒక జ్ఞాపకం ఆమె మదిలో స్థిరంగా నిలిచిపోయింది. చెప్పులు లేకుండా నడిచి వెళుతున్న ఒక పేద బాలికను చూసి బాధ పడిన లావి తన బూట్లను ఆ అమ్మాయికి ఇచ్చేసింది.‘పంచడంలోని ఆనందం నాకు తొలిసారిగా తెలిసొచ్చిన క్షణం అది’ అని గుర్తు తెచ్చుకుంటుంది లావి.‘ఎంతోమందికి కనీస సౌకర్యాలు లేవు. నాలాంటివారికి చాలా సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఎందుకు ఇలా?’ అనే ప్రశ్న ఆమెను వెంటాడింది. సామాజిక సేవ రూపంలో కొత్త మార్గాన్ని చూపింది.‘కెరీర్‌కు సంబంధించిన విజయం నాకు ఆర్థిక సౌకర్యం ఇచ్చింది కానీ, లక్ష్యాన్ని మాత్రం ఇవ్వలేదు అనే విషయాన్ని గ్రహించాను. ఈ క్రమంలోనే నా గురించి కాదు సమాజం గురించి ఎంతో కొంత పని చేయాలనుకున్నాను. అందుకే చేస్తున్న ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేసి రెండు చొక్కాలు, రెండు ప్యాంట్‌లు సర్దుకొని ఇండియాకు వన్‌–వే టికెట్‌ కొనుక్కున్నాను’ అంటోంది లావీ.

ప్రఖ్యాత శాస్త్రవేత్త ఆల్బర్ట్‌ ఐన్‌స్టీన్‌ నోటి నుంచి వచ్చిన మాట... ‘విజయం సాధించిన వ్యక్తిగా మారడానికి ప్రయత్నించవద్దు. విలువైన వ్యక్తిగా మారడానికి ప్రయత్నించండి’ ఆల్బర్ట్‌ ఐన్‌స్టీన్‌ కావాలని ఆమె ఎప్పుడూ అనుకోలేదు. అయితే చాలామంది సబ్రినా గొంజాలెజ్‌ను ‘నెక్ట్స్‌ ఐన్‌స్టీన్‌’ అంటున్నారు. సబ్రినా పేరు సోషల్‌ మీడియాలో చక్కర్లు కొడుతోంది. ఆమె ఐన్‌స్టీన్‌ కాకపోవచ్చు. అయితే విలువైన శాస్త్ర పరిశోధనలతో విలువైన వ్యక్తిగా మారడానికి మాత్రం ప్రయత్నిస్తోంది. అదే ఆమె విజయ రహస్యం...ఆకాశమే హద్దుగా లక్ష్యాలను పెంచుకుంటూ పోయింది సబ్రినా గొంజాలెజ్‌. డ్రైవింగ్‌ చేయడానికి వయసు సరిపోకముందే తానే సింగిల్‌–ఇంజిన్‌ విమానాన్ని తయారుచేసుకొని ఒంటరిగా నడిపింది. ఇ–కామర్స్‌ దిగ్గజం జెఫ్‌ బెజోస్‌ స్థాపించిన అంతరిక్ష సంస్థ ‘బ్లూ ఆరిజిన్‌’ ఆమెకు ఉద్యోగ ప్రతిపాదన చేసింది. బ్రౌన్‌ యూనివర్శిటీ ఇంకాస్త ముందుకు వెళ్లి 1.1 మిలియన్‌ డాలర్ల ప్యాకేజీతో అసిస్టెంట్‌ ప్రొఫెసర్‌షిప్‌ ఆఫర్‌ చేసింది. చాలామంది గ్రాడ్యుయేట్‌ స్టూడెంట్స్‌ కలలు కనే ఆఫర్‌ అది. కానీ సబ్రిన మాత్రం ‘చాలామంది విద్యార్థుల’లాంటిది కాదు. అందుకే... అరుదైన ఆఫర్‌లకు నో చెప్పింది.పన్నెండేళ్ల వయసులో విమానం తయారుచేసింది!సబ్రినా తల్లి క్యూబన్‌–అమెరికన్‌. తండ్రి పోలిష్‌–అమెరికన్‌. ఇద్దరూ న్యాయవాదులే. షికాగోలో పెరిగిన సబ్రినాకు చిన్నప్పటి నుంచి విమానాలు అంటే చాలా ఇష్టం. పన్నెండేళ్ల వయసులోనే జెనిత్‌ సీహెచ్‌ 601 ఎక్స్‌ఎల్‌ అనే ఒక కిట్‌ను ఉపయోగించి నిజమైన సింగిల్‌–ఇంజిన్‌ విమానాన్ని తయారుచేసింది. దీనికి ఆమెకు రెండు సంవత్సరాలు పట్టింది. పద్నాలుగేళ్ల వయసులోనే ఈ విమానాన్ని ఒంటరిగా నడిపింది.అప్పుడే... ఆమె ప్రతిభ అర్థమైంది‘ఇల్లినాయీస్‌ మ్యాథమెటిక్స్‌ అండ్‌ సైన్స్‌ అకాడమీ’లో చదువుకున్న సబ్రినా, ఇంటర్నేషనల్‌ ఫిజిక్స్‌ ఒలింపియాడ్‌లో సెమీఫైనలిస్ట్‌ రౌండ్‌కు చేరుకుంది. నాసా కెన్నెడి స్పేస్‌ సెంటర్, బ్లూ ఆరిజిన్‌లలో ఇంటర్న్‌షిప్‌ చేసింది. ఎంఐటీకి 2010లో దరఖాస్తు చేసినప్పుడు సబ్రినాను వెయింటింగ్‌ లిస్ట్‌లో ఉంచారు. కొంతకాలానికి ఆమె తయారుచేసిన విమానం వీడియోను చూశారు. వారికి ఆ అమ్మాయి ప్రతిభ బాగా అర్థమైంది. ఊహించిన విధంగానే ఎంఐటీ, భౌతికశాస్త్ర విభాగంలో 5.వో జీపీఏతో ప్రథమ స్థానంలో పట్టభద్రురాలైంది.తొలి మహిళగా...రెండు దశాబ్దాలు భౌతికశాస్త్ర విభాగంలో అగ్రస్థానంలో నిలిచిన తొలి మహిళగా, యూనివర్శిటీలో వోర్లాఫ్‌ స్కాలర్‌షిప్‌ను గెలుచుకున్న తొలి మహిళగా తన ప్రత్యేకత నిలుపుకున్న సబ్రిన 2019లో హార్వర్డ్‌లో పీహెచ్‌డీ చేసింది. హార్వర్డ్‌లో భౌతికశాస్త్రవేత్త ఆండ్రూ స్ట్రోమింగర్‌ ఆధ్వర్యంలో క్వాంటమ్‌ గురుత్వాకర్షణపై లోతైన పరిశోధన చేసింది. స్ట్రోమింగర్‌తో పాటు మరో భౌతికశాస్త్రవేత్త అలెగ్జాండర్‌ జిబోడవ్‌లతో కలిసి హార్వర్డ్‌ తరువాత ‘సెంటర్‌ ఫర్‌ థియరిటికల్‌ సైన్స్‌’లో పోస్ట్‌డాక్టోరల్‌ ఫెలోషిప్‌ కోసం వెళ్లింది. అక్కడ ఆమె చేసిన పరిశోధనలకు విశేషమైన గుర్తింపు వచ్చింది. అందులో ఒకటి...ఇన్‌ఫ్రారెడ్‌ ఫిజిక్స్‌ను ఇతర రంగాలకు విస్తరించడం.నాసా ఆఫర్‌ను తిరస్కరించి...ప్రపంచంలోని అగ్రశ్రేణి టెక్‌ కంపెనీలు తమ కంపెనీలలో పనిచేయడానికి సబ్రినాను సాదరంగా ఆహ్వానించాయి. నాసా కూడా సంప్రదించింది. కానీ ఆమె తిరస్కరించింది. ఇరవై ఏడేళ్ల వయసులో కెనడాలోని ‘పెరీమీటర్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఫర్‌ థియరిటికల్‌ ఫిజిక్స్‌’లో రిసెర్చ్‌ ఫ్యాకల్టీ మెంబర్‌గా చేరింది. అక్కడ ఆమె అతి పిన్న వయస్కురాలైన ఫ్యాకల్టి మెంబర్‌. స్పేస్‌ టైమ్‌ను క్వాంటమ్‌ సిద్ధాంతంతో ఏకం చేయడానికి కృషి చేసే ‘సెలేషియల్‌ హోలోగ్రఫీ ఇనిషియేటివ్‌’ అనే పరిశోధన కార్యక్రమాన్ని అక్కడ ప్రారంభించింది. సిమోన్స్‌ ఫౌండేషన్‌ ఈ పరిశోధనకు ఎనిమిది మిలియన్‌ డాలర్‌ల గ్రాంట్‌ మంజూరు చేసింది.అలా పిలిపించుకోవడం ఇష్టం లేదు!సబ్రినాను చాలామంది ‘నెక్ట్స్‌ ఐన్‌స్టీన్‌’ అని పిలుస్తుంటారు. అయితే అలా పిలిపించుకోవడం సబ్రినాకు బొత్తిగా ఇష్టం లేదు. భవిష్యత్‌ లక్ష్యాల గురించి అడిగినప్పుడు... ‘రాబోయే రెండు సంవత్సరాల్లో నేను ఏ సమస్యను పరిష్కరిస్తానో, పరిష్కరించనో కచ్చితంగా తెలియదు. దేనిపై పనిచేస్తానో కూడా తెలియదు. భౌతిక శాస్త్రంలో ఉండే విచిత్రం ఏమిటంటే... మనం కచ్చితంగా ఏంచేయబోతున్నామనేది తెలియదు!’ అంటుంది సబీనా.ఎంత కష్టమైనా సరే...ఎంత కష్టమైన పని అయినా సరే మనకు మనం సవాలు చేసుకోవాలి. అదే సమయంలో సానుకూల దృక్పథం ఉండాలి. నేను చేయలేనిది వేరెవరైనా చేస్తే...‘నేను మాత్రం ఎందుకు చేయలేను’ అనే పట్టుదల నాలో పెరుగుతుంది. ఇంట్లో ఉండి కూడా ఎవరైనా, ఏదైనా నేర్చుకునే కాలంలో ఉన్నాం మనం. కావాల్సిందల్లా ఆసక్తి మాత్రమే. కొందరు తమ ప్రతిభ, సామర్థ్యాలకు మించి అతి ఆత్మవిశ్వాసంతో కనిపిస్తుంటారు. ఇది సరికాదు. మనల్ని మనం విమర్శించుకోవడం తప్పు కాదు. అయితే సాధించగలమనే ఆత్మవిశ్వాసాన్ని మాత్రం కోల్పోకూడదు.మన ప్రణాళికల గురించి ఇతరులతో చెప్పుకోవడానికి సరైన సమయం, సందర్భం ఉండాలి. ఎవరికి ఏ విషయాలు తెలియాలి, తెలియకూడదు అనేదానిపై స్పష్టత ఉండాలి. నాకు వైవిధ్యం అంటే ఇష్టం. చలిగా ఉన్నప్పుడు మరింత కష్టపడి పనిచేస్తాను. ఎందుకంటే ఏదో ఒకరోజు మళ్లీ వెచ్చని వాతావరణం వస్తుందని నాకు తెలుసు. స్వతహాగా నాకు వెచ్చదనం అంటే ఇష్టం, వెచ్చదనం అంటే నాకు ఎంత ఇష్టమో గుర్తు తెచ్చుకోవడానికి చలి కూడా అవసరమని భావిస్తాను. నేను కేవలం స్టూడెంట్‌ను మాత్రమే. నేర్చుకోవాల్సింది చాలా ఉంది.– సబ్రినా గొంజాలెజ్‌

త్రిపురలోని సైకిల్‌ మెకానిక్‌ కుమార్తె అస్మితా డే గ్లాస్గో కామన్‌వెల్త్‌ గేమ్స్‌లో చరిత్ర లిఖించింది. 48 కేజీల విభాగంలో స్వర్ణం సాధించి కామన్వెల్త్‌ జూడోలో దేశానికి తొలి గోల్డ్‌మెడల్‌ అందించింది. మెడలో మెరుస్తున్న పతకాన్ని చేతుల్లోకి తీసుకుని కన్నీళ్లతో ఆకాశం వైపు చూసి ‘నాన్నా... ఇది నీ కల’ అన్నప్పుడు అక్కడ ఉన్న వేలాది మంది కళ్లు చెమర్చాయి. ఆమెను ప్రోత్సహించిన తండ్రి కొద్ది నెలల కిందే మరణించాడు. కాని బిడ్డ ఆయన కలను సాకారం చేసింది.గ్లాస్గో, జూలై 31ఆడిటోరియం అంతా నిశ్శబ్దం. మ్యాట్‌పై ఇద్దరు జూడో యోధులు తలపడుతున్నారు. ఒకరు కెనడాకు చెందిన అంతర్జాతీయ ఛాంపియన్‌ హెడీ క్వాచ్, మరొకరు మన త్రిపుర మట్టిలో పెరిగిన నిరుపేద సైకిల్‌ మెకానిక్‌ కూతురు, 23 ఏళ్ల అస్మితా డే. అస్మితా కళ్లలో అలసట లేదు. కేవలం గెలవాలనే కసి, తండ్రికి ఇచ్చిన మాట మాత్రమే కనిపిస్తున్నాయి. ఒక్కసారిగా మెరుపులాంటి పట్టు... ప్రత్యర్థి చిత్తయింది! అంపైర్‌ అస్మితా చేయి పైకెత్తగానే స్టేడియం భారత జయజయధ్వానాలతో మారుమోగిపోయింది. కానీ, అస్మితా మాత్రం మోకాళ్లపై కూలబడి, రెండు చేతులతో ముఖాన్ని దాచుకుని వెక్కి వెక్కి ఏడ్చింది. ఆ ఏడుపులో గెలిచిన ఆనందం కంటే, ఈ విజయాన్ని చూడడానికి నాన్న లేడనే దు:ఖమే ఎక్కువగా ఉంది.తండ్రి కలత్రిపురలోని బెలోనియా అనే చిన్న పట్టణంలో నివసించే అస్మితా డే కుటుంబం కూటికి పేదదేమో కాని కలలకు కాదు. ఆమె తండ్రి అర్జున్‌ కుమార్‌ డే చిన్న సైకిల్‌ రిపేర్‌ షాపు నడుపుతూ రోజుకు 300 సంపాదించేవాడు. అయినా సరే కుమార్తెను అంతర్జాతీయ స్థాయి క్రీడాకారిణిగా చూడాలని కలలు కనేవాడు. అస్మితాకు జూడో ఆటను పరిచయం చేసి, లక్ష రూపాయల అప్పు చేసి మరీ జూడో సెంటర్‌లో చేర్పించాడు. ‘మా అమ్మాయి దేశం మెచ్చే స్థాయికి ఎదగాలి‘ అనేదే ఆ తండ్రి ఆరాటం. కానీ, కూతురు సాధించిన ఈ చారిత్రాత్మక విజయాన్ని చూడకుండానే డిసెంబర్, 2025లో బ్రెయిన్‌ స్ట్రోక్‌ కారణంగా కన్నుమూశాడు. ఆ సమయంలో అస్మితా తీవ్రమైన డిప్రెషన్‌ లోకి వెళ్ళిపోయింది, తన ప్రపంచమంతా ముగిసిపోయిందని భావించింది. కాని పదిరోజుల్లోనే తల్లి కుమార్తెను లక్ష్యం వైపు ఉత్తేజపరిచింది. ‘నువ్వు ఆగిపోతే మీ నాన్నను అగౌరవపరిచినట్టే’ అని శిక్షణకు పంపింది.కోచ్‌ల అండకన్నతండ్రిని కోల్పోయి పుట్టెడు దుఃఖంలో ఉన్న అస్మితాను త్రిపుర స్పోర్ట్స్‌ స్కూల్‌ కోచ్‌లు, జూడో అసోసియేషన్‌ సెక్రటరీ ప్రణబ్‌ సాహా ఎంతో అండగా నిలిచి మళ్ళీ మ్యాట్‌ మీదకు తీసుకువచ్చారు. అస్మితాలోని ప్రతిభను మొదట గుర్తించిన బీనా దేబ్‌నాథ్, మణికలాల్‌ దేబ్‌ ఆమెకు ఉచితంగా శిక్షణ ఇవ్వడమే కాకుండా, ఊరి నుంచి రావడానికి బస్సు చార్జీలు లేని రోజుల్లో తమ సొంత డబ్బులతో సహాయం చేశారు. ఆమె భోజన వసతి కోసం కోచ్‌లు అందరూ కలిసి డబ్బులు పూల్‌ చేసిన రోజులు ఉన్నాయి. ఆ తర్వాత భోపాల్‌లోని సాయ్‌ ( అఐ) రీజినల్‌ సెంటర్‌లో కోచ్‌ యశ్‌పాల్‌ సోలంకి పర్యవేక్షణలో ఆమె మరింత రాటుదేలింది. గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా జూనియర్‌ ఆసియా కప్, ఆఫ్రికన్‌ ఓపెన్‌ లలో పతకాలు సాధిస్తూ తన పట్టుదలని నిరూపించుకోవడంతో రెండేళ్ల క్రితం యుపి పోలీస్‌ ఆమెకు ఎస్‌.ఐ. పోస్టు ఇచ్చింది. అయినా సరే తన శిక్షణకు, ఇల్లు గడవడానికి ఆ జీతం అంతంత మాత్రమే.లక్ష్యం అదేఇప్పుడు అస్మితా లక్ష్యం ఒక్కటే. నాన్న పేరుతో బెలోనియాలో ఒక జూడో అకాడమీ పెట్టడం. ‘నాలా ఇంకా చాలా మంది పేద పిల్లలు ఉన్నారు. వాళ్లకు అవకాశం ఇవ్వాలి’ అని చెబుతోంది అస్మితా. కూతురు సాధించిన విజయం చూసి ‘నా భర్త బ్రతికి ఉండి ఈ విజయాన్ని చూసుంటే ఎంత సంతోషించేవారో!’ అంటూ అస్మితా తల్లి కన్నీరుమున్నీరయ్యింది. అస్మితా సాధించిన విజయం కేవలం ఒక పతకం మాత్రమే కాదు. పేదరికంపై, విధిపై ఒక సామాన్య భారతీయురాలు సాధించిన అసాధారణ విజయం. ఆకాశం వైపు చూస్తూ తన తండ్రికి ఆమె సమర్పించిన ఈ సువర్ణ నివాళి ఎప్పటికీ అమరమే. గ్లాస్గో మ్యాట్‌పై సింహగర్జనఎలాగైనా స్వర్ణం గెలవాలనే పట్టుదలతో గ్లాస్గో వేదికగా జరిగిన ఫైనల్‌ మ్యాచ్‌లో కెనడాకు చెందిన బలమైన ప్రత్యర్థి హెడీ క్వాచ్‌తో అస్మితా తలపడింది. మ్యాచ్‌ ఆరంభంలో ప్రత్యర్థి ఆధిక్యం సాధించినప్పటికీ, అస్మితా ఏమాత్రం ఆత్మవిశ్వాసం కోల్పోలేదు. తన తండ్రి ఆశయాలను, పడ్డ కష్టాలను గుండెల్లో నింపుకుని సింహంలా పోరాడింది. ఉత్కంఠభరితంగా సాగిన ‘గోల్డెన్‌ స్కోర్‌’ రౌండ్‌లో అద్భుతమైన పట్టుతో ప్రత్యర్థిని మట్టికరిపించి చారిత్రాత్మక ‘గోల్డ్‌’ కైవసం చేసుకుంది. మెడలో బంగారు పతకం పడుతుంటే, పోడియంపై నిలబడి జాతీయగీతం వింటున్నప్పుడు అస్మితా కళ్ల నుంచి ఆనంద బాష్పాలు ధారలుగా ప్రవహించాయి.

మనం టీవీల్లో, సినిమాల్లో.. ట్రెంచ్‌కోట్‌ ధరించి, ఆధారాలను వెంబడిస్తూ..నేరస్థులను బయటపెట్టే డిటెక్టివ్‌లను చూశాం, ఆయా కథలు, నవలలు చదివాం. కానీ మహిళా డిటెక్టివ్‌ల గురించి వినడం గానీ, తెరపై చూడటం గానీ అత్యంత అరుదు. కానీ ఈమె సమస్యను బట్టి వేషం మారుస్తూ.. ఎన్ని కేసులు పరిష్కరించారో తెలిస్తే షాకవ్వుతారు. మహిళలు అత్యంత అరుదుగా వచ్చే ఈ వృత్తిలో కొనసాగుతూ.. నిలదొక్కుకోవడమే గాక మంచి పేరు తెచ్చుకున్నారు. ఒక్కోసారి నిజాలను వెలికి తీసినా.. బయటకు చెప్పకుండా..కౌన్సలర్‌లుగా వ్యవహరిస్తుంటుంది కూడా. ఆ మహిళే..రజనీ పండిట్‌. దాదాపు నాలుగు దశాబ్దాలుగా నిశబ్దంగా తనపని తాను చూసుకుంటూ పోతూ..తన వృత్తిని నిర్మించుకున్నారామె. అలా ఆమె భారతదేశపు తొలి మహిళా ప్రైవేట్‌ డిటెక్టివ్‌గా మంచి పేరు తెచ్చుకుంది. ప్రమాదం అనేది ఆమె ఉద్యోగంలో అంతర్భాగం. రచయిత్రి నటి, రచయిత్రి ఛవి మిట్టల్‌తో ఒక పాడ్‌కాస్ట్‌లో రజనీ మాట్లాడుతూ..తన వృత్తి గురించి ఇలా చెప్పుకొచ్చారు. దాదాపు 40 ఏళ్లుగా దేశవ్యాప్తంగా వేలాది కేసులను చేధించినట్లు తెలిపారు. అయితే తనను తాను స్వతాహాగా డిటెక్టివ్‌ అవ్వాలని ఎన్నడు అనుకోలేదని చెప్పుకొచ్చారామె. ఆ ఒక్క కేసు ఆమె జీవితాన్నే మార్చేసింది..కాలేజీ రోజుల్లో, ఇంట్లో విలువైన వస్తువులు పదేపదే మాయమవుతుండటంతో ఒక క్లాస్‌మేట్ సహాయం కోసం ఆమె వద్దకు వచ్చింది. ఎప్పుడూ ఆసక్తిగా ఉంటూ, మనుషులను అర్థం చేసుకోవడంలో నేర్పరి అయిన రజనీ, స్వయంగా ఆ విషయాన్ని పరిశీలించి..చివరికి దొంగను గుర్తించింది. కేవలం ఒక సాధారణ ఆసక్తిగా మొదలైనది నెమ్మదిగా ఒక అసలైన వృత్తిగా మారింది. తాను 1986లో, కేవలం 24 ఏళ్ల వయసులో, సొంత ఏజెన్సీ ‘రజనీ ఇన్వెస్టిగేటివ్ బ్యూరో’ను ప్రారంభించినట్లు తెలిపారు. దీన్నే తర్వాత ‘రజనీ పండిట్ డిటెక్టివ్ సర్వీసెస్’ అని పేరు మార్చారు. కాలేజీలో చదువుతున్నప్పటి నుంచే పనిజీవితం ప్రారంభమైందని అన్నారు. అందువల్లే పెళ్లి కూడా చేసుకోలేకపోయానని చెప్పారు. కనీసం కుదురుగా కూర్చోని టీవి కూడా చూడలేనని అన్నారామె. ఎందుకంటే పదే పదే ఫోన్‌ మోగుతూనే ఉంటుందని అన్నారు. కేసుకి అనుగుణంగా మారిపోతా..!ఒక కేసు దర్యాప్తు కోసం తనను తాను పూర్తిగా మార్చుకోవడానికి సదా సిద్ధంగా ఉండాలని అదే తన విజయాలకి ప్రధాన కారణమని తెలిపారు. ఇన్నేళ్లలో పనిమనిషిగా, వీధి వ్యాపారిగా, అంధురాలిగా, మానసిక అస్థిరత ఉన్న మహిళగా ఇలా ఎన్నో రకాలుగా నటించినట్లు వెల్లడించారు. తాను చేపట్టిన తొలి అత్యంత ప్రమాదకరమైన కేసులో ఒకటి..అనుమానితురాలి ఇంట్లో పనిమనిషిగా నిశసించడం అని చెప్పుకొచ్చారు. జంట హత్యల కేసును ఛేదించడానికి ఆరు నెలల పాటు పనిమనిషిగా మారువేషంలో ఉండి ఆధారాలు సేకరిస్తుండగా..ఒకరోజు కెమెరా క్లిక్‌ మనడంతో వెంటనే నిందితురాలు తనను అనుమానించడం మొదలు పెట్టిందన్నారు. తను అటాక్‌ చేసే లోపలే ఆధారాలన్నీ పక్కాగా సేకరించి ఆమెను కటకటాల వెనక్కి పంపినట్లు తెలిపారు. కొన్ని కేసులు పిల్లలు చెడు వ్యసనాలకు సంబంధించినవి, విచ్చినమైన సంబంధాలతో బాధపుడుతున్న కుటుంబాలు వంటి కేసులను కూడా చేధించారు. అలా ఆ క్రమంలో కౌన్సలర్లగా కూడా మారతామని అంటున్నారామె. అయితే వివాహేతర సంబంధాన్ని కోర్టులో నిరూపించడం చాలా కష్టమని చెప్పారు. అందుకే తాము టెడ్డీ బేర్‌లలో దాచిన స్పై కెమెరాలు, పెన్నులలో అమర్చిన రహస్య కెమెరాలు, బటన్ కెమెరాలు, బల్లల కింద అమర్చిన రహస్య మైక్రోఫోన్‌లపై ఆధారపడుతుంటామని చెప్పారు. విచిత్రంగా తాను కూడా నేరం నుంచి తప్పించుకోలేకపోయానన్నారు. ఎందుకంటే తన పుస్తకాన్ని తర ప్రమేయం లేకుండానే అక్రమంగా కాపీ చేసి మార్కెట్‌లో అమ్మారని రజనీ వెల్లడించారు. తన కేసుని పరిష్కరించే ప్రయత్నం చేస్తుండగా..బెదరింపులు కూడా వచ్చాయన్నారు. అయితే తాను న్యాయ మార్గాన్ని ఎంచుకుని గెలిచినట్లు తెలిపారు. ఏ నిజం బయటపెట్టాలో తెలియాలి..రహస్యాలను వెలికి తీసే వృత్తే అయినప్పటికీ..ప్రతి నిజాన్ని బయటపెట్టాల్సిన అవసరం లేదని అంటోందామె. ఎందుకంటే ఆ నిజాన్ని బయటపెడితే కలిగే పరిణామాలపై అవగాహన ఉండాలని నొక్కి చెబుతోంది. ఈ వృత్తి కేవలం దొంగలను, నేరస్తులను పట్టుకోవడమే కాదు, మానవ ప్రవర్తనను అర్థం చేసుకోవడంపై పట్టు అందిస్తుందట. అందువల్ల కొన్ని కేసులు చేధించే క్రమంలో కుటుంబాలను కాపాడేలా బాధ్యతాయుతంగా వ్యవహరిస్తానని అన్నారు. ఇంతలా తిరుగులేని లేడి డిటెక్టివ్‌గా ఏకంగా 80 వేలకు పైగా కేసులను చేధించిన మీరు తెరపై మీ పాత్రరె పోషించగలరా అని ప్రశ్నించగా..వెంటనే ఆమె నవ్వుతూ..నటించొచ్చేమో కానీ, నిజ జీవితంలో డిటెక్టివ్‌గా మారడం అనేది అంత ఈజీ కాదు. అలాగే ఆయా కేసు భావోద్వేగ భారాన్ని మోయడం అంత సులభం కాదని కూడా అన్నారు. ఇవన్నీ పుస్తకాల నుంచో, సినిమాల నుంచో నేర్చుకునేవి కాదని అన్నారామె. చివరగా డిటెక్టివ్‌గా రాణించాలంటే చక్కటి ధైర్యం, సహనం, సత్యాన్ని కనుగొనే వరకు వదలని పట్టుదల చాలా అవసరమంటూ తన సంభాషణను ముగించారు. (చదవండి: ఐఐటీ స్టూడెంట్‌ కాదు.. కానీ ఏకంగా రూ..4.8 లక్షలు..! కనీసం బీటెక్‌ కూడా..)

కాండీర్‌ హురున్‌ ఇండియా ఉమెన్‌ లీడర్స్‌ లిస్ట్‌లో పన్నెండు విభాగాలకు చెందిన 117 మంది మహిళలు చోటు సాధించారు. గ్రామీణ రేడియో ‘కన్‌ ఖజురా టేసన్‌’తో మారుమూల పల్లెలకు తమ ప్రాడక్ట్‌లను పరిచయం చేసిన హిందుస్థాన్‌ లివర్‌ సీయీవో, మేనేజింగ్‌ డైరెక్టర్‌ ప్రియా నాయర్‌... డ్రోన్, ఏరోస్పేస్‌ రంగాలలో మహిళల ఉనికి అంతంత మాత్రంగానే ఉన్న కాలంలో ఆ రంగంలోకి అడుగు పెట్టి సత్తా చాటిన ‘గరుడ ఏరోస్పేస్‌’ కో–ఫౌండర్, చీఫ్‌ అడ్మినిస్ట్రేషన్‌ ఆఫీసర్‌ రితికా మోహన్‌... ఎనిమిది వేల రూపాయల పెట్టుబడితో ఎంటర్‌ప్రెన్యూర్‌గా ప్రయాణం ప్రారంభించి కోట్లకు పడగలెత్తిన రెడీ–టు–వేర్‌ ఎత్నిక్‌ ఫ్యాషన్‌ బ్రాండ్‌ ‘బిబా’ వ్యవస్థాపకురాలు మీనా బింద్రా గురించి...మిస్డ్‌కాల్‌ ఇస్తే చాలు...హిందుస్థాన్‌ యూనీలివర్‌ (హెచ్‌యుఎల్‌)లో చేరిన రోజు నుంచే ఆ దిగ్గజ కంపెనీలో స్టార్‌గా వెలుగుతున్నారు ప్రియా నాయర్‌. హెచ్‌యుఎల్‌లో చేరిన తరువాత తొలిరోజుల్లో నాయర్‌ చేసిన పని... కొత్త ప్రాడక్ట్‌ రిలీజ్‌ కాదు. ‘కన్‌ ఖజురా టేసన్‌’ అనే విచిత్రమైన పేరుగల గ్రామీణ రేడియో నిర్వహణ బాధ్యతలను భుజాలకెత్తుకున్నారు. కనెక్టివిటీ తక్కువగా ఉన్న మారుమూల గ్రామాల్లోని పేదప్రజల కోసం ఈ రేడియోను తీసుకువచ్చారు. శ్రోతలు ఒక మిస్డ్‌ కాల్‌ ఇస్తే చాలు పదిహేను నిమిషాల పాటు మ్యూజిక్, జోక్స్‌ వినిపిస్తారు. దీంతోపాటు తమ బ్రాండ్‌కు సంబంధించి విషయాలను కూడా వినిపించే ఈ ప్రోగ్రామ్‌ సూపర్‌ హిట్‌.ఈ గ్రామీణ రేడియోను నాయర్‌ ప్రారంభించడానికి కారణం....ప్రియా నాయర్‌ తమిళనాడులోని గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పర్యటిస్తున్నప్పుడు సాధారణంగా పట్టణ మార్కెట్‌లో అమ్మే కంఫర్ట్‌ ఫ్యాబ్రిక్‌ కండీషనర్‌ను ఒక పేదరైతు కొనడాన్ని ఆమె గమనించారు. ప్రీమియర్‌ ప్రాడక్ట్‌లను పట్టణ ప్రాంతవాసులు మాత్రమే కాదు పల్లెల్లోని పేదలు కూడా కొంటారనే విషయం ప్రియకు అర్థమైంది.‘ ప్రాడక్ట్‌ గురించి వింటేనే కదా ప్రజలు వాటిని కొనేది’ అనే ఆలోచనతో తమ ప్రాడక్ట్‌ల గురించి గ్రామీణ ప్రజలకు తెలియజేయడానికి ‘కన్‌ ఖజురా టేసన్‌’ పేరుతో గ్రామీణ రేడియోను ప్రారంభించి, మారుమూల గ్రామాల మనసును గెలుచుకున్నారు నాయర్‌. రితిక... తనదైన రీతిలో...‘ఎంటర్‌ప్రెన్యూర్‌గా విజయం సాధించడానికి స్ట్రాంగ్‌ ఐడియాలు, స్మార్ట్‌ స్కిల్స్‌ అత్యవసరం’ అంటున్నారు ‘గరుడ ఏరోస్పేస్‌ కో–ఫౌండర్, చీఫ్‌ అడ్మినిస్ట్రేషన్‌ ఆఫీసర్‌ రితికా మోహన్‌. డ్రోన్, ఏరో స్పేస్‌ రంగాలలో మహిళలు చాలా తక్కువగా ఉన్నారు. మహిళలు ఈ రంగంలో నిలదొక్కుకోవడమే కాదు నాయకత్వ స్థానాల్లో కూడా రాణించగలరని నిరూపించారు.రితిక ఏరో స్పేస్‌ రంగంలోకి అడుగు పెట్టినప్పుడు డ్రోన్‌ పరిశ్రమ దాదాపుగా ఉనికిలోనే లేదు.డ్రోన్‌ తయారీ సంస్థగా గుర్తింపు ఉన్న ‘గరుడ ఏరోస్పేస్‌’ పైలట్‌ శిక్షణ, డ్రోన్‌–యాజ్‌–ఎ–సర్వీస్‌ ఆపరేషన్స్, ఏఐ–సామర్థ్యం గల డేటా వర్క్‌–ఫ్లో... మొదలైన వాటితో డ్రోన్‌ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్‌ కంపెనీగా తన పరిధిని విస్తరించుకుంది. కంపెనీకి సంబంధించి మౌలిక సదుపాయాలను నిర్మించడంలో రితిక కీలక పాత్ర పోషించారు.అయితే రితిక ప్రయాణం నల్లేరు మీద నడకేమీ కాదు. పురుషాధిక్య పక్షపాతాలతో పాటు ఎన్నో రకాల సవాళ్లు ఆమెకు ఎదురయ్యాయి. అవేమీ పట్టించుకోకుండా ముందుకు సాగిన రితిక ‘స్ట్రాంగ్‌ ఉమన్‌’ అనిపించుకున్నారు. సవాలు విసిరే సంక్లిష్టమైన ప్రాజెక్ట్‌లలోకి ‘గరుడ ఏరోస్పేస్‌’ అడుగు పెట్టినప్పుడు, కంపెనీకి తగిన కార్యాచరణ ప్రణాళికను అందించడంలో రితిక కీలక పాత్ర పోషించారు. రెడీ టు వేర్‌తో తొలి అడుగులు దిల్లీలో పుట్టి పెరిగిన ఎథ్నిక్‌ వేర్‌ రంగంలో విప్లవాత్మక మార్పులు తీసుకువచ్చి ఆ రంగంలో మార్గదర్శకురాలిగా నిలిచారు. రెడీ–టు–వేర్‌ ఫ్యాషన్‌ బ్రాండ్‌ ‘బిబా’ను ప్రారంభించడానికి ముందు ఇద్దరు పిల్లల ఆలనా పాలనా చూస్తూ ఇంటికే పరిమితం అయ్యారు మీనాబింద్ర. ఇరవైఏళ్ల వయసులో ఆమెకు వివాహం జరిగింది.‘నేవీ ఆఫీసర్‌ భార్య’గానే మీనాకు గుర్తింపు ఉండేది.పిల్లలు పెద్దవాళ్లయ్యాక, ఖాళీగా ఉన్న రోజుల్లో వ్యాపారరంగంలోకి అడుగు పెట్టాలనుకున్నారు మీనా. అయితే ఆమెకు వ్యాపారంలో ఎలాంటి అనుభవం లేదు. నలభై ఏళ్ల వయసులో తన ఇంటినుంచే సాధారణ కాటన్‌ ప్రింటెడ్‌ సూట్‌లను అమ్మడం మొదలు పెట్టారు. అలా 1988లో ‘బిబా’ మొదలైంది. రెడీమెడ్‌ చుడీదార్‌–కుర్తాలకు అవసరమైన వస్త్రాలను సేకరించడం సవాలుగా ఉన్న రోజుల్లో ఈ రంగంలోకి అడుగు పెట్టిన మీనా బింద్రా తనదైన ప్రత్యేకతతో మార్కెట్‌లో దూసుకుపోయారు.ఎనిమిది వేల రూపాయలతో ప్రారంభమైన చిన్న బొటిక్‌ను కొట్లాది రూపాయల విలువైన ‘బిబా అపెరల్స్‌’ కంపెనీగా మార్చారు. దీని వార్షిక టర్నోవర్‌ ఆరువందల యాభై కోట్లు!‘సందేహాలు వద్దు, ప్రయాణంలోనే ఒక్కటొక్కటిగా అన్నీ నేర్చుకుంటాం. మీలో ఎక్కడో దాగి ఉన్న సామర్థ్యాన్ని బయటికి తీయండి. తప్పకుండా విజయం సాధిస్తారు’ అంటున్నారు మీనా బింద్ర.

రోగిగా ఉ‍న్నప్పుడు డాక్టర్‌ చూపిన దయ..ఆ వృత్తిని చేపట్టాలనే ఆకాంక్షకు తెరతీసింది. పోనీ చదివేసి డాక్టర్‌ అవుదామంటే..తనకున్న శారీరక పరిస్థితులు..నువ్వా అంటూ వెక్కిరించాయి. కానీ అలాంటి అభిప్రాయాలకు తలవంచనంది. తనలాంటి వాళ్లు కూడా బేషుగ్గా వైద్యం అందించగలరు అని చూపాలనుకుంది. పోరాడుతూనే చదివింది. చివరికి యావత్తు ప్రపంచమే విస్తుపోయేలా తొలి అంధ చెవిటి డాక్టర్‌గా నిలిచి..యువతకు స్ఫూర్తిగా మారింది.ఆ అజేయమైన ధైర్యశాలే అలెగ్జాండర్‌ ఆడమ్స్‌. ఆమె పుట్టకతో చెవిటి, అంధ దివ్యాంగురాలు. అలాగని తనను తాను ఏమి ప్రత్యేక వ్యక్తిగా భావించేది ‍కాదు. అందరి పిల్లల్లానే హాయిగా ఆడుతూ పాడుతూ సరదాగా ఉండేందుకే ప్రయత్నించేది. టీనేజ్‌ వయసులో ఉండగా..సరిగ్గా కరోనా మహమ్మారి టైంలో తీవ్ర అనారోగ్యానికి గురై దాదాపు 17 నెలల పాటు ఆస్పత్రిలోనే గడపాల్సి వచ్చింది. ఆ సమయంలో ఆమె మాస్ట్ సెల్ యాక్టివేషన్ సిండ్రోమ్ (MCAS) అనే రోగనిరోధక రుగ్మత బారిన పడినట్లు నిర్ధారణ అయింది. దాని ఫలితంగా ఆమె నిరంతరం ఆక్సిజన్‌ను ఉపయోగించాల్సిందే. ఇన్ని ఆరోగ్య సవాళ్ల అంటే ఎవ్వరైన కుంగిపోతారు. కానీ ఆడమ్స్‌​ అలాంటి ఇలాంటి అమ్మాయి కాదు. అత్యంత ధైర్యంతో ఆ సవాళ్లన్నింటిని ఎదిరించి తన జీవితాన్ని అందంగా మార్చుకోవాలనుకునే ఆత్మవిశ్వాసం గల అమ్మాయి. ఆస్పత్రిలో రోగిగా మంచానికే పరిమితమైన క్షణాల్లోనే డాక్టర్‌ ఎంతో ప్రేమగా మీరు బాగానే ఉన్నారా? అని అడిగిన మూడు పదాలు ఆమెను డాక్టర్‌ అవ్వాలనే ఆశయానికి ఊపిరిపోశాయి. పోనీ వైద్య విద్య అభ్యసించడం అడమ్స్‌ ఉన్న శారీరక పరిస్థితికి అంత సులభమా అంటే కానేకాదు. అయినా ఆమె వెనక్కి తగ్గలేదు. పైగా చుట్టూ ఉన్నవాళ్లంతా తన వల్ల కాదని అంటున్నా..చెప్పడానికి వాళ్లెవరరు అన్న మొండి పట్టుదలతో డాక్టర్‌ విద్యనే అభ్యసించిందేకు రెడీ అయ్యింది. కానీ అక్కడ కళాశాలలో దారుణమైన వివక్షను ఎదుర్కొంది. అంతా ఆమెనా డాక్టర్‌ అంటూ పెదవి విరిచేవారు. దానికి ఆడమ్స్‌ తన వైకల్యమేమి డాక్టర్‌ వృత్తికి అడ్డంకి కాదని, ప్రజల అభిప్రాయాలే అడ్డంకి అని ధైర్యంగా చెప్పేది. అయితే ఆమె డాక్టర్‌గా అర్హత సాధించడానికి కేవలం కొన్ని నెలల ముందే వైద్య వృత్తి నుంచి తప్పుకోమని వైద్య శాఖ నుంచి గట్టి ఆదేశాలు వచ్చాయి. దాంతో దిక్కుతోచని పరిస్థితిలో పడిపోయింది. సరిగ్గా ఆ సమయంలోనే లండన్‌లోని నార్త్ఈస్టర్న్ యూనివర్సిటీలో క్రియేటివ్ రైటింగ్‌లో మాస్టర్స్ కోర్సుకు సంబంధించిన ఒక ప్రకటన ఆమెను ఆకర్షించింది. వెంటనే ఒక పక్క మెడికల్‌ స్కూల్‌లో తిరిగి చేరాలనే పోరాటం చేస్తూనే..రచనలో మాస్టర్‌ డిగ్రీని పూర్తి చేసింది. అలా రచనల్లో తనకున్న స్కిల్‌ని గుర్తించింది. అంతేగాదు పట్టు వదలని విక్రమార్కుడిలా పోరాడి తిరిగి తన 11 ఏళ్ల మెడికల్‌ డిగ్రీని కూడా దిగ్విజయంగా పూర్తి చేసింది. అలాగే 'ఇన్ ది ఫేస్ ఆఫ్ ఇట్ ఆల్' అనే పేరుతో యూకే తొలి బధిర అంధ వైద్యురాలి కథ అంటూ తన స్టోరీని రాసింది. మరి ఆమె ఎలా వైద్యం చేస్తుందంటే.. ప్రతి వైద్య ప్రక్రియకు వినికిడి, దృష్టితో పనిలేదని అంటుంది. ఆమె రోగుల గుండె, ఊపిరితిత్తుల ఉనికిని వినడానికి వినికిడి పరికరాలకు నేరుగా అనుసంధానించే బ్లూటూత్-ఎనేబుల్డ్ స్టెతస్కోప్‌ను ఉపయోగిస్తుంది. పరిమిత దృష్టి ఉన్నప్పటికి ఐవీ వంటివి ఎలా పెడతారని అడిగితే..అదంతా స్పర్శ అనుభూతికి చెందిందని అంటుంది. నిజానికి అనుభవజ్ఞులైన వైద్యులు స్పర్శపై ఎక్కువగా ఆధారపడతారు కాబట్టి, వైద్య విద్యార్థులను ఈ నైపుణ్యాన్ని నేర్చుకునేటప్పుడు కళ్ళు మూసుకోమని తరచుగా ప్రోత్సహిస్తారని ఆమె చెబుతుంది. దీని వల్ల ఒ కరకంగా తన వైకల్యం బలహీనత కాదని, రోగులతో మరింత లోతుగా అనుసంధానం కావడానికి అదొక అడ్వాంటేజ్‌గా మారిందని సగర్వంగా చెబుతోంది ఆడమ్స్‌.పని చేస్తున్నప్పుడు సురక్షితంగా సంభాషించడానికి సహాయపడే వైబ్రేటింగ్ పేజర్లు, రేడియో ఎయిడ్స్ వంటి సాంకేతికతను ఉపయోగిస్తుంది. అంతేగాదు తన ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌ పేజిలో తనపై ఉండే సందేహాలను తొలగించేలా వివరణ అందించడమే కాకుండా వృద్ధుల సంరక్షణ రంగంలోకి వెళ్లాలనుకుంటున్నట్లు వెల్లడించింది. ఆమె కథ వైకల్యం అనేది సామర్థ్యాన్ని నిర్వచించలేదని, కఠిన శ్రమతో ఏ కలనైనా సాకారం చేసుకోవచ్చని నిరూపించడమే కాకుండా భావితరాలకు ఆదర్శంగా నిలిచింది.(చదవండి: తాత గారు వేళకు మందులు వేసుకోవాలని..! టీనేజ్‌ యువకుడి అద్భుత ఆవిష్కరణ..)

అసోంలో బ్రహ్మపుత్ర ఉగ్రరూపం దాల్చింది. నిన్న మొన్నటి వరకు తేయాకు తోటలతో కళకళలాడిన జోర్హాట్, శివసాగర్‌ జిల్లాలు కన్నీటి సముద్రాలయ్యాయి. ఏడు లక్షల మంది సర్వస్వం కోల్పోయి సాయం కోసం ఎదురుచూస్తున్నారు. ఇలాంటి భయానక విపత్తువేళ స్వయంగా పడవలు కట్టుకుని వరదలోకి దూకారు అసోమీ అక్కాచెలెళ్లు నిలాక్షి శర్మ, కృష్ణాక్షి శర్మ. ఇన్‌ఫ్లూయెన్సర్లయిన వీరిరువురూ తమ సోషల్‌ మీడియా పవర్‌తో వందలాదిప్రాణాలను కాపాడారు.‘మేము కేవలం ఒక చిన్న వీడియోతో ఈ సహాయక ప్రయాణాన్ని మొదలుపెట్టాం. కానీ అసోం నలుమూలల నుండి ప్రజలు చూపించిన నమ్మకం, మా ఒక్క పిలుపుతో ఏకమైన వందలాది స్వచ్ఛంద హృదయాలు మమ్మల్ని అబ్బురపరిచేలా చేశాయి. కులమతాలు, ప్రాంతాలకు అతీతంగా అందరూ కలిసి రావడం చూశాక ఇంతటి భారీ స్థాయి రిలీఫ్‌ వర్క్‌ను నడిపించే కొండంత శక్తి మాకు వచ్చింది’ అంటుంది కృష్ణాక్షి శర్మ. ‘అసోంలో వరదలు రావడం కొత్త కాదు, కానీ ఈసారి ప్రజలు అనుభవిస్తున్న నరకం వర్ణనాతీతం. ఆకలితో ఉన్న చిన్నపిల్లల ఏడుపులు, నిస్సహాయంగా రోడ్లపై నిల్చున్న తల్లులను చూశాక ఇంట్లో కూర్చోలేకపోయాం. మా వాలంటీర్లతో ప్రతి మారుమూల గ్రామానికి వెళ్తున్నాం. ఇది మన అసోం... ఇది మన బాధ్యత’ అంది నిలాక్షి శర్మ. వరదలు వచ్చినప్పుడు ప్రభుత్వ అధికారులు, హెలికాప్టర్లు, ఎన్డీఆర్‌ఎఫ్‌ బృందాలు రంగంలోకి దిగడం సహజం. కానీ మారుమూల గ్రామాల్లో, కమ్యూనికేషన్‌ పూర్తిగా కట్‌ అయిపోయినప్రాంతాల్లో ఆకలితో అలమటించే పసిపిల్లల ఏడుపులు, వృద్ధుల ఆవేదనలు వీరి దృష్టికి త్వరగా చేరవు. సరిగ్గా అక్కడే నిలాక్షి, కృష్ణాక్షి లాంటి మనుషుల అవసరం కనిపిస్తుంది. గౌహతి కి చెందిన ఈ అక్కాచెల్లెళ్లు ఈ వరద సమయంలో చొరవ చూపి అస్సాం ప్రేమకు పాత్రులయ్యారు.ఇన్‌ఫ్లూయెన్సర్లు కాదు... నిజమైన సైనికులు!గౌహతిలో నివసించే నిలాక్షి, కృష్ణాక్షిలు అక్కచెల్లెళ్లే కాదు... అస్సాంలో పాపులర్‌ కంటెంట్‌ క్రియేటర్స్‌ కూడా. నిలాక్షి బ్యాంకర్‌గా పని చేసి మోటివేషనల్‌ స్పీకర్‌గా మారితే, కృష్ణాక్షి డిజిటల్‌ మార్కెటింగ్‌ చదివి పాడ్‌కాస్టింగ్‌లో స్థిరపడ్డారు. జూలై మూడో వారంలో వరద తీవ్రత పెరిగినప్పుడు వీరు ఇది రీల్స్‌ చేసే సమయం కాదని, రియల్‌గా రంగంలో దిగాలని భావించి అస్సాం దిగ్గజ గాయకుడు జుబీన్‌ గార్గ్‌ స్ఫూర్తితో సొంత సహాయక బృందాన్ని ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. గౌహతిలోని చిన్న హాల్‌ను గోడౌన్‌ గా మార్చి, రాత్రింబగళ్లు నిద్ర లేకుండా సహాయక సామాగ్రిని ప్యాక్‌ చేశారు. వీరికి కొందరు స్థానిక యువ వాలంటీర్లు తోడయ్యారు. ప్రభుత్వం చేరుకోలేని, రోడ్లు పూర్తిగా కొట్టుకుపోయిన మారుమూల గిరిజన పల్లెలకు స్వయంగా నాటు పడవల్లో ప్రయాణిస్తూ,ప్రాణాలకు తెగించి క్షేత్రస్థాయికి చేరి సాయం అందించారు. వీరు పెట్టిన అన్నం ముద్దప్రాణాలెన్నో కాపాడింది.కన్నీళ్లు తుడిచిన వేళ... వీరి ప్రయత్నం కేవలం కొన్ని ఫుడ్‌ ప్యాకెట్లకు పరిమితం కాలేదు. శివసాగర్, జోర్హాట్‌ జిల్లాల్లోని సుమారు 15 కంటే ఎక్కువ గ్రామాల్లోని వందలాది కుటుంబాలకు వీరుప్రాణాధారమయ్యారు. వరద నీరు తగ్గుముఖం పడుతున్న తరుణంలో వచ్చే అంటువ్యాధులను అరికట్టడానికి మెడికల్‌ క్యాంపులపై దృష్టి పెట్టారు. తాగడానికి నీరు లేక ఇబ్బంది పడుతున్న తల్లులకు వాటర్‌ ప్యూరిఫైయర్‌ టాబ్లెట్లు అందించారు. వీరు చేసిన పని వల్ల కేవలం ఆకలి తీరడమే కాదు, ‘మా కోసం ఎవరో ఒకరు ఉన్నారు’ అనే కొండంత నమ్మకం ఆ అస్సామీ గ్రామస్తుల గుండెల్లో నిండింది.అసోం వరదలు ప్రతి ఏటా వచ్చే ఒక వార్తా హెడ్‌లైన్‌ మాత్రమే కావచ్చు. కానీ అక్కడ సర్వస్వం కోల్పోయిన వారికి అది జీవనపోరాటం. ఇలాంటి చీకటి సమయంలో నిలాక్షి, కృష్ణాక్షి లాంటి మానవతామూర్తులు ఆశాదీపాలు.తెరపై కనిపించే సెలబ్రిటీల కంటే బురద నీటిలో నడుస్తూ తోటివారి కన్నీళ్లు తుడిచే ఇలాంటి సేవామూర్తులే నిజమైన సూపర్‌ హీరోలు! డిజిటల్‌ పవర్‌తో విరాళాల సేకరణనిలాక్షి, కృష్ణాక్షిలు తమ స్వంత డబ్బు ఖర్చు చేయడంతో ఆగకుండా, తమకున్న లక్షలాది ఫాలోవర్లను కూడా ఈ సాయంలో భాగస్వాములను చేశారు. ‘అసోంకు సాయం చేయండి’ అని సోషల్‌ మీడియా ద్వారా పారదర్శకమైన లైవ్‌ అప్పీల్స్‌ చేస్తూ వీరు చేసిన చిన్న వీడియోకి అనూహ్యమైన రెస్పాన్స్‌ వచ్చింది. ఆ డబ్బుతో పాటు ప్రజల నుండి నేరుగా బియ్యం, పప్పు, తాగునీరు, మందులు, ముఖ్యంగా చిన్నపిల్లలకు పాలు, మహిళల కోసం శానిటరీ ప్యాడ్‌లను సేకరించారు. ప్రతి పైసాకు సంబంధించిన లెక్కలను, పంపిణీ చేస్తున్న దృశ్యాలను సోషల్‌ మీడియాలో పోస్ట్‌ చేస్తూ పారదర్శకతకు నిదర్శనంగా నిలిచారు.

ఎడతెగని వైఫల్యాలు మరింత బలోపేతం కావడానికే...పదేపదే ఓటమి పలకరిస్తోందంటే ఎవ్వరూ ఊహించనంత ఎవరెస్ట్‌ అంత ఎత్తుకు వెళ్తున్నామని అర్థం... ఇక్కడ కావాల్సింది ఒక్కటే బలహీనమవుతున్న మనసుని స్ట్రాంగ్‌గా మార్చుకుని ధైర్యంగా ముందుకు సాగడం. అది తెలిసినవాడిని ఓటమి మట్టికరింపించలేదు..ఎందుకంటే అచంచలమైన పట్టుదల ముందు ఆకాశమంత గెలుపుని తలవంచాల్సిందే. అందుకు ఉదాహరణ ఈ మహిళ. ఆమె తాను ఎదుర్కొన్న సవాళ్లను, కష్టాలను ఎంతో నిజాయితిగా సోషల్‌మీడియా పోస్ట్‌లో వివరించి, నెటిజన్ల మనసును దోచడమే కాదు..గెలుపు పోరాటంపై అద్భుతమైన పాఠం నేర్పించింది.ఆ మహిళే సింగపూర్‌కి చెందిన పారిశ్రామికవేత్త మిజా నజిలి. ఆమె సోషల్‌మీడియా వేదకగా వ్యాపార ప్రయాణంలో ఎదుర్కొన్న సవాళ్లు, కష్టాల గురించి వివరించి వైరల్‌గా మారింది. ఆమె ఆ పోస్ట్‌లో ప్రస్తుతం అందరూ తన సక్సెస్‌ని మాత్రమే చూస్తారు తప్ప ఆ మార్గంలో తనకు ఎదురైన ఎదురుదెబ్బలు, త్యాగాలు పెద్దగా ఎవ్వరూ గమనించారు అంటూ తన సక్సెస్‌ జర్నీని వివరించింది ఇలా. ఒకప్పుడు తాను పూర్తికాలపు ఉద్యోగం నుంచి తొలగించబడినట్లు తెలిపారు. ఆ తర్వాత చేసిన మూడు వ్యాపారాల్లోనూ తీవ్ర నష్టం చవిచూసినట్లు వెల్లడించింది. ఒకానొక సమయంలో బ్యాంక్‌ బ్యాలెన్స్‌ సైతం రూ. 2 వేలుకి మించి లేదని ఆవేదనగా చెప్పారు. అంతేగాదు వ్యాపారాల్లో నష్టం కారణంగా సుమారు రూ. 70 లక్షలదాక అప్పులుపాలైనట్లు తెలిపారు. తన వ్యాపారం ప్రారంభ దశలో మెరుగైన లాజిస్టిక్స్ మద్దతును పొందలేకపోయినందున, సరుకును తీసుకెళ్లడానికి దాదాపు ప్రతిరోజూ జోహోర్ బహ్రూకు ప్రయాణించాల్సి వచ్చిందని చెప్పుకొచ్చారు. ఆ తర్వాత రిటైల్ అవకాశాలను పొందడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు మరో సవాలు ఎదురైందంటూ ఆ ఘటనను గుర్తు చేసుకున్నారు. ఒక ప్రముఖ రిటైలర్‌కు తన ఉత్పత్తులను మొదటిసారిగా అందించినప్పుడు, ఎలా తిరస్కరించారో ఇప్పటికీ మర్చిపోనన్నారు. కానీ ఇవాళ తన ప్రొడక్ట్స్‌ వందకు పైగా వాట్సన్స్ స్టోర్లలో అందుబాటులో ఉన్నాయని గర్వంగా చెప్పారామె. కేవలం పట్టువదలని ప్రయత్నంతో తన వ్యాపారాన్ని నిలబెట్టినట్లు తెలిపారు. ప్రస్తుతం ఆమె పోర్ట్‌ఫోలియోలో 5 వివిధ బ్రాండ్లు ఉన్నాయని, వాటి నుంచి ఏడాదికి ఏకంగా దాదాపు రూ. 100 కోట్లుపైనే ఆర్జిస్తానని చెప్పారు. అంతేగాదు రెండు భవనాల్లో ఆరు అంతస్థుల ప్రధాన కార్యాలయాన్ని నిర్మించానని కూడా అన్నారు. అలాగే ఇటీవలే తానొక కొత్త పోర్షే కారుని కొనుగోలు చేసినట్లు వెల్లడించారు. ప్రస్తుతం తనను అందరూ బహుళ బ్రాండ్‌లను నడుపుతున్న ఒక చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్‌గా చూస్తున్నారని, ఒకప్పుడు తల్లిదండ్రులు సైతం చిరాకుపడ్డ అమ్మాయిగా కానీ, చదువు మధ్యలోనే మానేసిన మొద్దుదానిలా గానీ చూడరని చెప్పుకొచ్చింది. ఇదంతా గెలుపు గొప్పతనం అంటూ తన పోస్ట్‌ని ముగించింది. అంతేగాదు ఆమె ప్రతి ఒక్కరిని ఇతరుల విజయాలతో పోల్చుకుని అస్సలు చూసుకోవద్దని అది మనల్ని వెనక్కి లాగేస్తుందని అన్నారు. అలాగే తాను ఇన్ని ఎడతెగని ఓటములు చవిచూసినా ఎన్నడూ భయపడలేదని, ఎందుకంటే ఓటమి భయం కంటే పేదరికంలో ఉండిపోతానన్న భయమే ఎక్కువ అంటూ సరికొత్త గెలుపు పాఠాన్ని చెప్పింది మిజా నజిలి. View this post on Instagram A post shared by Miza Nazili (@mizanazili) (చదవండి: నో ఐఐటీ/ఎన్‌ఐటీ, 27 యూనివర్సిటీల నుంచి తిరస్కరణ..కట్‌చేస్తే..)

చుట్టూ బాంబుల మోతలు...కళ్ల ముందే కూలిపోతున్న భవనాలు... మృత్యువు పొంచిన భయానక వాతావరణం. బతకడమే ఒక యుద్ధం. అలాంటిచోట చదివి పరీక్ష రాయడం?కానీ, 18 ఏళ్ల పాలస్తీనా యువతి సబాగాజా చరిత్రలోనే ఎన్నడూ లేని విధంగా ఇంటర్‌ (తౌజీహీ) పరీక్షల సైన్స్ స్ట్రీమ్‌లో ఏకంగా 99.9 శాతం మార్కులు సాధించి దేశంలోనే ప్రథమ స్థానంలో నిలిచింది. కన్నీటి లోయలో అక్షరాల జెండా పాతిన ఆ అసాధారణ విద్యార్థిని కథనం ఇది.పాలస్తీనా జాతీయ హైస్కూల్‌ పరీక్షలు ‘తవ్జీహీ’ (ఇంటర్‌) రిజల్ట్స్‌ జూలై 24న వెలువడ్డాయి. గాజాలో ఒక పెద్ద విస్మయం. సబా నివసిస్తున్న శరణార్థి శిబిరంలో పెద్ద కోలాహలం. సబాకు వచ్చిన మార్కులు అలాంటివి. సైన్స్ స్ట్రీమ్‌లో మొత్తం 25,800 మంది రాశారు. సబా టాపర్‌! సెంట్రల్‌ గాజాలోని ‘అల్‌–మఘాజీ’ శరణార్థి శిబిరంలో నివసిస్తున్న సబా రబా జీవితం నిరంతర పోరాటం. 2023 అక్టోబర్‌లో యుద్ధం ప్రారంభమైనప్పటి నుంచి ఆమె కుటుంబం ఐదుసార్లు నిరాశ్రయమైంది. సొంత ఇల్లు బాంబుల దాడిలో పూర్తిగా ధ్వంసమైంది. అంతటి తీవ్ర విషాదంలో కూడా చెక్కు చెదరకుండా కుటుంబానికి కొండంత అండగా నిలిచిన తండ్రి... స్కూల్‌ టీచర్‌ ఫయాద్‌ రబా... జూన్‌ 2024లో వైమానిక దాడిలో కన్నుమూశాడు. తండ్రి మరణంతో సబా ప్రపంచం చీకటైపోయింది. సబాకు అన్నదమ్ములు, అక్కాచెల్లెళ్లు ఉన్నారు. యుద్ధం మొదలైనప్పటి నుంచి వీరంతా ప్రాణాలు చేతపట్టుకుని తిరుగుతున్నారు. దాంతో తల్లి ఫెరియాల్‌ రబా పిల్లలకు అంతా తానే అయ్యి ‘పాలస్తీనా శరణార్థుల సహాయ సంస్థ’ (్ఖNఖగిఅ) అందించే రేషన్, తాత్కాలిక టెంట్‌తోనే కుటుంబాన్ని నెట్టుకొస్తోంది. ఇలాంటి స్థితిలో సబా ఈ మార్కులు తెచ్చింది. డాక్టర్‌ కావాలనేది సబా సంకల్పం. అందుకే బైపిసి తీసుకుంది. కాని యుద్ధం వల్ల గాజాలో విద్యుత్‌ సరఫరా నిలిచిపోయి నెలలు గడుస్తోంది. ఇంటర్నెట్‌ లేదు, కనీసం చదువుకోవడానికి ప్రశాంతమైన గది లేదు. ఉన్న పుస్తకాల్లో సగం బాంబు దాడుల బూడిదలో కలిసిపోయాయి. అయినప్పటికీ తండ్రి తనపై పెట్టుకున్న నమ్మకాన్ని, తను కన్న డాక్టర్‌ కలలను సబా వదులుకోలేదు. పరీక్షలకు కొన్ని రోజుల ముందు కూడా ఆమె ఉంటున్న తాత్కాలిక నివాసానికి ఎదురుగా ఉన్న ఇల్లు బాంబు దాడికి గురైంది. దీంతో ప్రాణాలు చేతపట్టుకుని మళ్లీ వలస వెళ్లాల్సి వచ్చింది. ‘కానీ నా లక్ష్యాన్ని మాత్రం ఎప్పుడూ వదులుకోలేదు’ అని సబా కన్నీళ్లతో గుర్తు చేసుకుంది. రాత్రి వేళల్లో కేవలం మొబైల్‌ ఫోన్‌ వెలుతురులో, బాంబుల శబ్దాల మధ్యే ఏకాగ్రతతో చదివింది. పరీక్షా కేంద్రాలకు వెళ్లే మార్గంలో ఎప్పుడు ఏం జరుగుతుందో తెలియకపోయినా ప్రాణాలను పణంగా పెట్టి పరీక్షలకు హాజరై ఈ అద్భుత విజయాన్ని అందుకుంది. అయితే సబా గెలుపు ఇంకా ముగింపుకు చేరలేదు. గాజా స్ట్రిప్‌లో ప్రతిష్టాత్మకమైన మెడికల్‌ కాలేజీలు ఉన్నాయి. వాటిలో ఆమెకు సీటు వచ్చేది. కానీ ప్రస్తుత యుద్ధం కారణంగా గాజాలోని విద్యా వ్యవస్థ పూర్తిగా ధ్వంసమైంది. మెడికల్‌ కాలేజీల భవనాలు, ల్యాబ్‌లు దారుణంగా దెబ్బతిన్నాయి. అందువల్ల ప్రస్తుతం గాజా లోపల ఉండి పూర్తిస్థాయి ప్రాక్టికల్‌ మెడిసిన్‌ చదవడం ఆమెకు దాదాపు అసాధ్యం. దేశంలోనే ఫస్ట్‌ ర్యాంక్‌ (99.9%) సాధించిన సబాకు ఏ అంతర్జాతీయ యూనివర్సిటీ అయినా రెడ్‌ కార్పెట్‌ వేస్తుంది. ఇలాంటి పిల్లలు ఈజిప్ట్, టర్కీ, కతార్‌లకు వెళ్లి చదువుకుంటారు. కానీ ఫుల్‌ స్కాలర్‌షిప్‌ కావాలి. అదీగాక యుద్ధ వాతావరణం మధ్య గాజా సరిహద్దులు దాటి సురక్షితంగా బయటకు వెళ్లడం పెద్ద సవాలు. అంటే అంతర్జాతీయ సంస్థలు చొరవ తీసుకుంటే తప్ప ఈ అక్షర సరస్వతి మెడికల్‌ కాలేజ్‌ మెట్లు ఎక్కడం కష్టం. వినాశనంలో కూడా విద్యామార్గంలో విజయం సాధించి చరిత్ర సృష్టించిన సబా రబా తన సంకల్పబలంతో తప్పక గమ్యానికి చేరుతుందని ఆశిద్దాం. పరీక్షల ఫలితాలు రాగానే అల్‌–మఘాజీ క్యాంపులో బాంబుల శబ్దాల స్థానంలో ఒకేసారి చప్పట్లు, డ్రమ్స్‌ మార్మోగాయి. పొరుగువారంతా వచ్చి సబాను ఎత్తుకుని వేడుకలు చేసుకున్నారు. సబా తన గ్రాడ్యుయేషన్‌ గౌన్‌ ధరించి, తండ్రి ఆత్మకు ఈ విజయాన్ని అంకితం ఇస్తూ కన్నీరు పెట్టుకుంది. ‘నా తండ్రి నన్ను ఎప్పుడూ డాక్టర్‌గా చూడాలనుకునేవారు. ఎలాగైనా మెడికల్‌ స్కూల్‌లో చేరి, నా తండ్రి కలను నిజం చేస్తాను. గాజా ప్రజలకు సేవ చేస్తాను’ అని సబా సగర్వంగా ప్రకటించింది.

మిస్‌ టీన్‌ యూనివర్స్‌ ఇండియాగా ఒడిశాకు చెందిన ప్రసుచి పాండా కిరీటాన్ని దక్కించుకుంది. ఈ ఘన విజయం అనంతరం తొలిసారిగా భువనేశ్వర్‌కు వచ్చిన ఆమె అక్కడ స్థానిక మీడియాతో ముచ్చటించారు. ఇది తనకు ఎంతో భావోద్వేగంతో కూడిన క్షణంగా అభివర్ణించింది. అంతర్జాతీయ వేదికపై భారతదేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించడం ఒక గౌరవం, గొప్ప బాధ్యతగా పేర్కొంది. ఇది తన ప్రయాణానికి ఆరంభం మాత్రమేనని అన్నారు. కచ్చితంగా తాను తన తల్లిదండ్రులు, ఒడిశా రాష్ట్రం, గర్వపడేలా కృషి చేస్తానని చెప్పారామె. అసలు ఇలా భారతదేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించడం అనేది తన చిరకాల కోరిక అని, అందువల్ల నాదేశం మిస్‌ టీన్‌ యూనివర్సిటీ కిరీటాన్ని దక్కించుకునేలా తనవంతుగా పూర్తి అంకితభావంతో పనిచేస్తానని అన్నారామె. కాగా, టీనేజర్ల కోసం ప్రపంచంలోనే అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైన అందాల పోటీలలో ఒకటైన 'మిస్ టీన్ యూనివర్స్' అంతర్జాతీయ పోటీలో వచ్చే ఏడాది భారతదేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించనుంది ప్రసుచి. ఆమె ఎవరంటే..ధరణిధర్‌ పాండా, స్వప్న రాణి పాండాల కుమార్తె. ఆమె కుటుంబం ఒడిశాలోని గంజాం జిల్లా బెర్హంపూర్‌లోని హిల్పట్నాకు చెందినది. చదువుకునే రోజుల్లోనే ఆమెకు మోడలింగ్‌ పట్ల అమితాశక్తి ఉంది. అదే ఆమెను తన కలలను సాకారం చేసుకునేందుకు ఢిల్లీకి వెళ్లేలా ప్రేరేపించింది. అక్కడ ఆమె యువ మోడల్‌గా తనకంటూ మంచి గుర్తింపు తెచ్చుకున్నారు. అయితే ప్రసూచి తన నాలుగేళ్ల వయసులోనే ఈ శిక్షణ ప్రారంభించి, 2026లో వృత్తిపరంగా ర్యాంప్‌వాక్‌లో అడుగుపెట్టింది. ఆమె నిరంత పట్టుదల, అంకితభావం, ఈ ప్రతిష్టాత్మకమైన మిస్‌టీన్‌ యూనివర్స్‌ ఇండియా 2026 కిరీటాన్ని దక్కించుకునేలా చేశాయి.(చదవండి: కంగనా రనౌత్ వైరల్ కేన్సర్ స్టోరీ..నిజంగానే అధిక ప్రోటీన్‌ ప్రమాదకరమా?)

పదమూడేళ్ల వయసులోనే తన ప్రసంగంతో ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షించింది లియోనోర్‌. ‘బిడ్డా! భవిష్యత్తులో నువ్వు చాలా కష్టపడాల్సి వస్తుంది’ అని భవిష్యత్‌ బాధ్యతల గురించి ఆరోజు చెప్పాడు తండ్రి. ఆ రోజు రానే వచ్చింది. 150 ఏళ్ల తరువాత స్పెయిన్‌ దేశాన్ని పరిపాలించబోయే తొలి మహారాణిగా చరిత్రపుటల్లో నిలవనుంది ఇరవై ఏళ్ల లియోనోర్‌....స్పెయిన్‌ రాజు ఫిలిప్, రాణి లెటిజియాల పెద్ద కుమార్తె లియోనోర్‌ స్పెయిన్‌ రాజ్యాంగ వార్షికోత్సవాన్ని పురస్కరించుకొని చేసిన ప్రసంగం ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షించింది. అప్పుడు ఆ అమ్మాయి వయసు పదమూడేళ్లు. ప్రసంగిస్తున్నంతసేపు లియోనోర్‌ ఎక్కడా భయపడినట్లు కనిపించలేదు. చాలా సహజంగా, ఆత్మవిశ్వాసంతో ప్రసంగించింది.ప్రశంసల వెల్లువలియోనోర్‌ ప్రసంగం ముగిసిన తరువాత తండ్రి ఫిలిప్‌ ఆమె నుదుటిపై ముద్దు పెట్టుకున్నారు. ‘లియోనోర్‌ మొట్ట మొదటి ప్రసంగం మహా అద్భుతం’ అని సోషల్‌ మీడియాలో ప్రశంసలు వెల్లువెత్తాయి. పన్నెండేళ్ల వయసులోనే స్పెయిన్‌లోని అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మకమైన గౌరవ పురస్కారాలలో ఒకటైన ‘ఆర్డర్‌ ఆఫ్‌ గోల్డెన్‌ ఫ్లీస్‌’ను అందుకుంది లియోనోర్‌. ఏడాది తరువాత ప్రత్యేక ప్రసంగం చేసింది. రాణిగా బాధ్యతలు చేపట్టే దిశగా రాకుమార్తె సాగిస్తున్న ప్రయాణంలో ఇది ఒక ప్రతీకాత్మక ఘట్టంగా నిలిచింది.సవాళ్లు ఎదురుచూస్తున్నాయి!ప్రతిష్ఠాత్మకమైన గౌరవ పురస్కారాన్ని కూతురికి అందిస్తూ రాజు ఫిలిప్‌ ఇలా అన్నారు...‘నువ్వు ఎదుర్కోవలసిన సమస్యలు, సవాళ్లు, భుజాలకెత్తుకోవలసిన బాధ్యతలు ఎన్నో ఉన్నాయి. అవి చాలా ముఖ్యమైనవి. నీకు కష్టంగా అనిపించవచ్చు. కాని స్పెయిన్‌లో నీ శ్రేయస్సును కోరుకునే ఎంతోమంది నీ వెనుక ఉన్నారనే విషయం మరచిపోవద్దు’బహు భాషల్లో అనర్గళంగా...150 ఏళ్ల తరువాత స్పెయిన్‌ను పరిపాలించబోయే మొదటి రాణిగా చరిత్ర సృష్టించనున్నారు లియోనోర్‌. త్రివిధ దళాల్లో మూడు సంవత్సరాలు శిక్షణ పొందిన లియోనోర్‌ స్పెయిన్‌ సాయుధ దళాలకు మొదటి మహిళా సుప్రీం కమాండర్‌గా బాధ్యతలు చేపడతారు. ఫ్రెంచ్, అరబిక్, ఇంగ్లీష్, స్పానిష్, మాండరిన్‌లాంటి భాషలు ఎన్నో అనర్గళంగా మాట్లాడగలరు. మాడ్రిడ్‌లోని ఒక యూనివర్శిటీలో పొలిటికల్‌ సైన్స్‌ చదవనున్నారు.మహిళా సాధికారతపై తీసిన సినిమాల నుంచి పర్యావరణ అంశాల వరకు లియోనోర్‌కు మంచి అవగాహన ఉంది.‘సరైన సమయంలో సరైన అవకాశాలు కల్పించడం ద్వారా యువ ప్రతిభను ప్రోత్సహించాల్సిన బాధ్యత సమాజానికి ఉంది’ అంటారు లియోనోర్‌. నా రోల్‌మోడల్స్‌ వారు కాదు...నా రోల్‌మోడల్స్‌ ప్రసిద్ధ వ్యక్తులు కాదు. ఆకర్షణీయమైన వ్యక్తులు కూడా కాదు. తమలోని నైతిక విలువలు, కష్టపడే తత్వం ద్వారా స్ఫూర్తినిచ్చే వ్యక్తులు, తమ ప్రతిభాసామర్థ్యాలతో లోకానికి కొత్త విషయాలు తెలియజేసే వ్యక్తులు, సమస్యలకు భయపడకుండా ముందుకువెళ్లే ధైర్యవంతులు నా రోల్‌మోడల్స్‌.– లియోనోర్‌

కామన్వెల్త్‌... గ్లాస్గో... ఆదివారం రాత్రి. 31 ఏళ్ల మీరాబాయి చాను మళ్లీ నిరూపించింది. 48 కిలోల బరువు విభాగంలో 190 కిలోలు ఎత్తి హ్యాట్రిక్‌ గోల్డ్‌మెడల్‌ సాధించింది. కానీ ఈ బంగారం వెనుక ఒక అదృశ్య పోరాటం ఉంది. అది తానెత్తే బరువులతో కాదు... తన బరువుతో. పన్నెండేళ్లుగా మీరాబాయి 48 కిలోల బరువునే మెయింటైన్ చేస్తోంది. 2014లో గ్లాస్గోలో ఏ బరువుతో కామన్వెల్త్‌లో మొదటిసారి పాల్గొందో, 2026లో గ్లాస్గోలో కూడా అదే బరువుతో పాల్గొని మూడో బంగారం తెచ్చింది. మహిళలకు వయసు పెరిగే కొద్దీ బరువు పెరగడం సహజం. కానీ మీరా మాత్రం ఒకే బరువు, ఒకే క్రమశిక్షణ. ఆమె ఫిట్‌నెస్‌ రహస్యం ఏమిటి?‘వెయిట్‌లిఫ్టర్లం అనగానే అందరూ మేము విపరీతంగా తినేస్తాం అనుకుంటారు. కానీ అది తప్పు, మేం చాలా తక్కువ తింటాం. బ్రెడ్, పాలు కూడా ముట్టలేము. ప్రతి గ్రాముకూ లెక్క ఉంటుంది’ అంటుంది మీరాబాయి చాను. బరువులెత్తడంలో ప్రపంచ విజేతగా నిలుస్తున్న మీరాబాయి తన బరువు విషయంలో కూడా అంతే విజేత. ‘బరువు తగ్గడం సాధ్యం కావడం లేదు’ అనేవారికి మీరాబాయి 12 ఏళ్లుగా స్థిరంగా మెయిన్‌టెయిన్‌ చేస్తున్న బరువు తప్పక స్ఫూర్తి కలిగించవచ్చు.ఆమె విజయం సులభం కాదుప్రపంచ వేదికల మీద పతకాలు సాధిస్తున్న మీరాబాయి జీవితం మనకు కనిపించేంత గ్లామరస్‌ కాదు. ‘ట్రైనింగ్‌లో పిచ్చిగా కష్టపడాలి. లేదంటే ఎప్పటికీ అలాగే ఉండిపోతాం’ అంటుందామె. సాధన ఒకటే కాదు గాయాలూ వెంటాడుతాయి. 2023లో తొడ గాయం. ఈ ఏడాది భుజం నొప్పి. పారిస్‌ ఒలింపిక్స్‌లో మహిళలకు సహజంగా వచ్చే మెన్‌స్ట్రువల్‌ పెయిన్‌తో బాధ పడుతూనే పోటీ రోజు వేదిక ఎక్కింది. గ్లాస్గో పోటీకి కొన్ని రోజుల ముందు శిక్షణలో చిన్న గాయం. అయినా సాధన ఆపలేదు. కోచ్‌ విజయ్‌శర్మతో ఉదయం 5 గంటల నుండి బరువు ఎత్తే సాంకేతికతను వేలాదిసార్లు ప్రాక్టీస్‌ చేయడం. ఒక మిల్లీమీటర్‌ తేడా వచ్చినా పతకం జారిపోతుందని ఆమెకు తెలుసు.చిన్నప్పటి నుంచి కష్టాలుమణిపూర్‌లోని నోంగ్‌పోక్‌ కచింగ్‌ గ్రామం మీరాబాయిది. పేద కుటుంబం. మీరాకు ఇద్దరు అన్నదమ్ములు, ముగ్గురు అక్కచెల్లెళ్లు. తండ్రి రోజు కూలీ. తల్లి చిన్న టీ కొట్టు నడిపేది. చదువు 12వ తరగతితో ఆగిపోయింది. కానీ ఆమెకు బలం ఉండేది. ఆరేళ్ల వయసులో అన్నయ్య మోయలేని కట్టెల మోపును తనే మోసేది. ఇంట్లో బియ్యం బస్తాలు, నీళ్ల కుండలు లేవనెత్తేది. ‘ఈ పిల్లకు చేతుల్లో బలం ఉంది’ అని ఒక కోచ్‌ గుర్తించాడు. పన్నెండేళ్లకే ఇంటి నుండి ముప్పై కిలోమీటర్లు సైకిల్‌ తొక్కి ఇంఫాల్‌ స్టేడియానికి ప్రాక్టీసుకు వెళ్లేది. అమ్మ నగలు అమ్మి, అన్నయ్య జీతం నుండి డబ్బులు ఇచ్చి పోటీలకు పంపారు. 2016 రియో ఒలింపిక్స్‌లో విఫలమైనప్పుడు దేశమంతా విమర్శించింది. కానీ, ఆ విమర్శలనే ఇంధనంగా మార్చుకుని 2017లో ప్రపంచ ఛాంపియన్ గా, 2020 టోక్యోలో ఒలింపిక్‌ రజత విజేతగా నిలిచింది. ఈరోజు ఆమె ధరించే చెవిపోగులు రియోకు ముందు అమ్మ చేయించినవే. ‘అవి నాకు అదృష్టాన్ని తెస్తాయి’ అంటుంది.ముగింపుమీరాబాయి చాను మనకు నేర్పింది ఒకటే. బరువు తగ్గడం అంటే అందం కోసం కాదు. ఆత్మగౌరవం కోసం. ఆరోగ్యం కోసం. లక్ష్యం కోసం. శరీరం బరువు 48 కేజీలైనా ఆమె మనసు 140 కోట్ల భారతీయుల ఆశలను మోస్తోంది.‘నా శరీరం నా ఆలయం. దాన్ని బలంగా ఉంచుకోవడం నా బాధ్యత’ అంటుంది మీరాబాయి చాను. ఈ మాట ఒక్కటి చాలు. మనం కూడా మన శరీరాలయాన్ని శుభ్రంగా ఉంచుకోవడానికి. ఆహార నియమాలుఇక్కడే అసలు పరీక్ష మొదలవుతుంది. 48 కిలోల క్రీడాకారిణిగా ఉండాలంటే ప్రతి గ్రామూ లెక్కే. పండగ భోజనం, జిలేబి ముక్క కూడా బరువు పెంచేస్తుంది. పోటీకి ముందు రోజులలో నీళ్లు కూడా తక్కువ తాగుతుంది. చెమట పట్టించి, సౌనా బాత్‌లో కూర్చుని ఆవిరితో ఒక్కో గ్రాము తగ్గిస్తుంది. మీరాబాయి ఫిట్‌నెస్‌కు 3 స్తంభాలు ఉన్నాయి. ఆహారం, సాధన, మానసిక బలం.1. ఆహారంఉదయం: గోరువెచ్చని నీళ్లు, తేనె, గుడ్డు తెల్లసొన, ఓట్స్, పండ్లు.మధ్యాహ్నం: ఉడికించిన చికెన్‌ లేదా చేప, గోధుమ రొట్టెలు, పెద్ద సలాడ్‌.సాయంత్రం: పాలు, బాదం, ప్రోటీన్‌ పానీయం.రాత్రి: సూప్, ఉడికించిన కూరగాయలు, పప్పు.నూనె, తీపి, వేయించిన పదార్థాలకు దూరం. రోజుకు 4 నుండి 5 లీటర్ల నీళ్లు. ఆకలి వేసినా నీళ్లు తాగి కంట్రోల్‌ చేస్తుంది.2. సాధనఉదయం: జిమ్‌లో సాంకేతిక సాధన. బరువు ఎత్తడం, పట్టు.మధ్యాహ్నం: కార్డియో, పరుగు, సైక్లింగ్, తాడు దూకడం. సాయంత్రం: యోగా, స్ట్రెచింగ్‌. గాయాలు రాకుండా శరీరాన్ని సాగదీయడం.ఒక్కరోజు కూడా సెలవు లేదు. ‘నా క్లాస్‌రూమ్‌ జిమ్‌’ అంటుంది.3. మానసిక బలం‘నా కళ్ల ముందు ఎప్పుడూ దేశ జెండా ఉంటుంది’ అంటుంది మీరా. గ్లాస్గోలో మొదటి ప్రయత్నం విఫలమైనా ఆందోళన చెందకుండా, స్మైల్‌ ఇస్తూ తర్వాతి రౌండ్‌లో రికార్డు కొట్టడం ఆమె మానసిక బలానికి నిదర్శనం.

వ్యాపారం అనేది వినయోగదారుల అవసరం, నమ్మకం నుంచే పుడతాయని అంటారు పారిశ్రామిక నిపుణులు. ఏ బ్రాండ్‌ అయినా మొదట్లో చిన్నగా మొదలవుతుంది. అశేష ప్రజాదరణతోనే బ్రాండ్‌గా స్థిరపడుతుందని అంటారు. అచ్చం అలానే చాలామంది ఎదుర్కొనే, పెదవివిప్పని సమస్యను పరిష్కారం చూపుతూ తన వ్యాపార సామ్రాజ్యాన్ని నిర్మించుకుంది ఓ నటి. అంతేగాదు కేవలం చాలా తక్కువ మొత్తంతో పెట్టుబడి పెట్టి..కోట్లలో డబ్బులు ఆర్జిస్తూ..ఔత్సాహిక పారిశ్రామిక వేత్తలకు గొప్ప వ్యాపార సూత్రాలను చెబుతోందామె. ఆ నటి ఎవరంటే..నటిగా కెరీర్ ప్రారంభించి, వ్యాపారవేత్తగా అవతరించిన పరుల్ గులాటికి తన బిజినెస్‌ జర్నీ ఎలా మొదలైందో ఓ ఇంటర్వ్యూలో షేర్‌ చేసుకున్నారు. చాలామంది బహిరంగంగా చర్చించడానికి సిగ్గుపడే సమస్యను పరిష్కరించి..అత్యంత గుర్తింపు పొందిన నిష్‌ హెయిర్‌ బ్రాండ్‌ వ్యవస్థాపకురాలిగా మారింది. తాను దీన్ని కేవలం రూ. 5 వేలు పెట్టుబడితో మొదలుపెట్టి..ఇవాళ ఏకంగా రూ. 50 వేల కోట్ల టర్నోవర్‌ చేసే కంపెనీగా మార్చినట్లు వెల్లడించింది. ఆమె ప్రస్థానం మొదలైందిలా..తాను నటిగా పనిచేస్తూ, టెలివిజన్ వాణిజ్య ప్రకటనలలో నటిస్తున్నప్పుడు వ్యాపారం ప్రారంభించాలనే కోరిక తనలో పుట్టిందని వెల్లడించింది పరుల్‌. ఆ రోజు నుంచి తనకంటూ వ్యాపారం ఉండాలని నిశ్చయించుకుని..హెయిర్‌ ఎక్స్‌ టెన్షన్లపై దృష్టిసారించినట్లు తెలిపింది. ఆమె కేవలం జుట్టు సమస్యలకు పరిష్కారాలను అందరికీ అందుబాటులో, సరసమైన ధరలలో, ఆన్‌లైన్‌లో లభించేలా చేయడమే తన లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. అలా ఆమె కేవలం రూ. 5 వేలతో తన వ్యాపార ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించింది. నిజానికి 2017లో 'నిష్ హెయిర్' ప్రారంభమైనప్పుడు, క్రియేటర్ ఎకానమీ ఇంకా శైశవ దశలోనే ఉంది. ఇన్‌ఫ్లుయెన్సర్ మార్కెటింగ్ నేటిలా అభివృద్ధి చెందలేదు, అలాగే పరుల్ తన కొత్త బ్రాండ్ కోసం సెలబ్రిటీల ప్రచారాన్ని ఇష్టపడలేదు. బదులుగా ఆమెనే స్వయంగా కంపెనీ ప్రతినిధిగా మారింది. ఇది తాత్కాలికమేనని, ఆ తర్వాత ప్రముఖ తారలనే అంబాసిడర్లుగా నియమించుకోవాల్సిందేనని అనుకుంది. అప్పటి వరకు ఆమె తన ఫోన్‌లో వీడియోలను రికార్డు చేసి..క్రమం తప్పకుండా కంటెంట్‌ను పోస్ట్ చేయాలని నిర్ణయించుకుంది. ఆ నిర్ణయమే ఆ తర్వాత బ్రాండ్ వృద్ధికి అతిపెద్ద కారణాలలో ఒకటిగా నిలిచింది. అలా ఆమె ఉదయం రాత్రి అని భేదం లేకుండా చాలా పోస్టులు చేసినట్లు తెలిపింది. చివరికి తాను నిష్‌ హెయిర్‌ మార్కెటింగ్‌ విభాగంగా మిగిలిపోయానని అంటోంది. వాళ్లకి తాను బడ్జెట్‌ని ఇవ్వనని, కేవలం రీల్స్‌ మాత్రమే చేస్తానని అన్నారు. ఎలా సక్సెస్‌ అయ్యిందంటే..ఆమె తరచుగా టెలివిజన్ వాణిజ్య ప్రకటనల ఆడిషన్లకు హాజరయ్యేది, అక్కడ డజన్ల కొద్దీ మోడళ్లు వెయిటింగ్ రూములలో కలిసి కూర్చునేవారు. అక్కడ, ఆమె ఉద్దేశపూర్వకంగా ప్రజల ముందు తన హెయిర్ ఎక్స్‌టెన్షన్‌ను తీసివేసి, వారిలో ఉత్సుకతను, సంభాషణను రేకెత్తించేది. ఆ వ్యూహం ఫలించి..త్వరలోనే, తోటి నటీనటులు, మోడళ్లు ఆ ఉత్పత్తి ఎక్కడ నుంచి వచ్చిందని, తాము కొనుగోలు చేయగలమా అని అడగడం ప్రారంభించారు. అలా మొదటి కస్టమర్‌ని సంపాదించుకుంది. అయితే ఈ ఉత్తత్తులు ప్రారంభ ధరే రూ. 10 వేలు నుంచి రూ. 12 వేలు మధ్య ఉంటుంది. కానీ ఆమె పెట్టుబడిని తిరిగి రాబట్టుకోవడానికి సహాయపడుతుందన్న ఉద్దేశ్యంతో రూ. 5,000కే అమ్మడానికి అంగీకరించింది. అంతేగాతు తన మొదటి అమ్మకం జరగడానికే నెల పట్టిందని అంటోంది. సోషల్‌మీడియాని ఉపయోగించుకోవడాని కంటే ముందు..పరుల్ వారాంతాల్లో ఫ్లీ మార్కెట్లలో గడుపుతూ, చాలామంది అంతకుముందెన్నడూ చూడని ఒక ఉత్పత్తిని వినియోగదారులకు పరిచయం చేసేది. అంతేగాదు కొనుగోలుదారులను కలసి..ఆ హెయిర్‌ ఎక్స్‌టెన్షన్‌లను ప్రయత్నించమని ప్రోత్సహించేది. ముఖ్యంగా కస్టమర్ల నమ్మకాన్ని గెలుచుకునే ప్రయత్నంపై ఫోకస్‌ పెట్టేది. ఈ వ్యూహం అమ్మకాలను పెంచేందుకు, అవగాహన కల్పించడానికి ఉపయోగ పడింది. అలా వివిధ నగరాల్లో సుమారు 12 ఫ్లీ మార్కెట్ ఈవెంట్‌లను పూర్తి చేసే సమయానికి, వ్యాపారం గణనీయమైన సామర్థ్యాన్ని చూపించడం ప్రారంభించింది. ఆ విధంగా పరుల్‌ అహ్మదాబాద్‌లో జరిగిన ఒక కార్యక్రమంలో లక్ష రూపాయలు సంపాదించిన విషయాన్ని వెల్లడించింది. అంతేగాదు వైరల్‌ అయిన ప్రతీది అమ్మకాలను తీసుకు రాదు. అందుకు ప్రభావవంతమైన కంటెంట్‌ కావాలి. వీటన్నింటి తోపాటు అత్యంత ప్రభావవంతమైన కంటెంట్ వ్యూహం, కాబోయే కస్టమర్‌లకు ఉత్పత్తిని కొన్ని సెకన్లలోనే అర్థమయ్యేలా చేయడం అని చెబుతోంది. బ్రాండ్‌ వాల్యూ పెరిగే కొద్దీ..మార్కెటింగ్‌ చేసే విధానం మారాలి..బ్రాండ్ పెరిగేకొద్దీ, పరుల్ దానిని మార్కెట్ చేయడానికి అసాధారణమైన మార్గాలను అన్వేషించారు. అందుకోసం నిష్ హెయిర్ సరఫరా చేసిన నిజమైన మానవ జుట్టుతో తయారు చేసిన దుస్తులు ధరించి ఆమె కేన్స్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్‌కు హాజరై అందరి దృష్టిని ఆకర్షించారు. అంతేగాదు ప్రతి వ్యవస్థాపకుడు తనకు సాధ్యమైన చోటల్లా తన ఉత్పత్తిని ప్రోత్సహించేలా నమ్మకాన్ని పెంపొందించుకోవాలని అన్నారు. చివరగా ఔత్సాహిక పారిశ్రామికవేత్తలకు మిమ్మల్ని పూర్తిగా నమ్మండి, అలాగే మీ ఆలోచనను పదిమందితో పంచుకోండి అని చెబుతున్నారు. అంతేగాదు తన విజయం అనేది నిధుల సమీకరణతోనో లేదా ప్రకటనల బడ్జెట్‌లతోనో ప్రారంభం కాదు, నిజమైన సమస్యను పరిష్కరించడంతోనూ, ఉత్పత్తిని నమ్మడంతోనూ, అలాగే రోజు కెమెరా ముందు నిలబడటానికి సిద్ధంగా ఉండటంతో మొదలైందని ఆత్మవిశ్వాసంగా చెబుతోంది పరుల్‌. View this post on Instagram A post shared by Parul Gulati 🤍 (@gulati06) (చదవండి: ప్లాస్టిక్ కవర్‌లలో పట్టు చీరలను పెడుతున్నారా..? జానపద గాయని శారీ టిప్స్‌..)

పుట్టింది రైతు కుటుంబంలో అయినా పట్టుదల, క్రమ శిక్షణతో కూడిన విద్య ఆమెను ఉన్నతస్థాయికి తీసుకెళ్లింది. దేశ చరిత్రలో నూతన అధ్యాయానికి నాంది పలికిన విక్రమ్‌ –1 రాకెట్‌ విజయంలో కీలక పాత్ర పోషించేలా చేసింది. జిల్లా ఖ్యాతిని దశ దిశలా చాటిన మారక సుష్మ విజయగాథపై ‘సాక్షి’ ప్రత్యేక కథనం.తిరుపతి జిల్లా శ్రీహరికోటలోని సతీష్‌ ధావన్‌ అంతరిక్ష కేంద్రం (షార్‌) నుంచి ఇటీవల విక్రమ్‌–1 రాకెట్‌ విజయవంతంగా ప్రయోగించారు. భారత అంతరిక్ష రంగంలో ఒక ప్రైవేట్‌ సంస్థ అభివృద్ధి చేసిన రాకెట్‌ను అంతరిక్షంలోకి పంపడం ఇదే తొలిసారి. ఈ విజయంతో భారత అంతరిక్ష రంగం మరో కీలక మైలురాయిని అధిగమించింది.హైదరాబాద్‌కు చెందిన స్కైరూట్‌ ఏరోస్పేస్‌ సంస్థ పూర్తి స్వదేశీ సాంకేతికతతో రూపొందించిన విక్రమ్‌–1 రాకెట్‌ విజయవంతంగా నింగిలోకి దూసుకెళ్లింది. ఈ చారిత్రక ప్రయోగ విజయంలో రాప్తాడు మండలం ఎం. బండమీదపల్లికి చెందిన యువ ఇంజినీర్‌ మారక సుష్మ కీలక పాత్ర పోషించి జిల్లాకు గర్వకారణంగా నిలిచారు. శభాష్‌.. సుష్మ అంటూ జిల్లా వాసులందరూ ఆమెను అభినందనలతో ముంచెత్తుతున్నారు.గ్రౌండ్‌ చెకౌట్‌ సిస్టమ్స్‌లో కీలక బాధ్యతలు స్కైరూట్‌ ఏరోస్పేస్‌ సంస్థలో గ్రౌండ్‌ చెకౌట్‌ సిస్టమ్స్‌ అండ్‌ ల్యాబ్‌వ్యూ ఇంజినీర్‌గా పని చేస్తున్న మారక సుష్మ, రాకెట్‌ ప్రయోగానికి ముందు నిర్వహించే కీలక సాంకేతిక పరీక్షలు, గ్రౌండ్‌ చెకౌట్‌ సిస్టమ్స్, ల్యాబ్‌వ్యూ సాఫ్ట్‌వేర్‌ అభివృద్ధి వంటి విభాగాల్లో బాధ్యతలు నిర్వహించారు. విక్రమ్‌–1 ప్రయోగ బృందంలో సభ్యురాలిగా శ్రీహరికోటలో జరిగిన ప్రయోగ కార్యక్రమంలో ప్రత్యక్షంగా పాల్గొన్నారు.రైతు కుటుంబం నుంచి...మారక సుష్మ వయస్సు 26 సంవత్సరాలు. అనంతపురం జిల్లా రాప్తాడు మండలం ఎం.బండమీదపల్లి గ్రామానికి చెందిన రైతు మారక సుబ్బారెడ్డి, మారక సుజాత దంపతుల కుమార్తె. రైతు కుటుంబంలో జని్మంచిన సుష్మ చిన్నప్పటి నుంచే చదువుపై ఆసక్తి కనబరిచి క్రమశిక్షణతో ముందుకు సాగారు. వారి కుటుంబం ప్రస్తుతం అనంతపురంలో నివాసం ఉంటోంది.అభినందనల వెల్లువరైతు కుటుంబంలో పుట్టి పట్టుదలతో ఉన్నత విద్యను అభ్యసించి, దేశ చరిత్రలో నిలిచిపోయే అంతరిక్ష ప్రయోగంలో భాగస్వామ్యం కావడంతో జిల్లా ప్రజలు, ప్రజాప్రతినిధులు, విద్యావేత్తలు, యువత సుష్మను అభినందిస్తున్నారు. గ్రామీణ ప్రాంతాల నుంచి కూడా ప్రపంచస్థాయి అవకాశాలను అందిపుచ్చుకోవచ్చని సుష్మ నిరూపించిందంటున్నారు. దేశానికి సేవ చేయడమే లక్ష్యం : సుష్మభారత ప్రైవేట్‌ అంతరిక్ష రంగంలో చరిత్రాత్మకమైన విక్రమ్‌–1 ప్రయోగంలో భాగస్వామ్యం కావడం తనకు, తన కుటుంబానికి ఎంతో గర్వకారణమని సుష్మ తెలిపారు. భవిష్యత్తులో భారత అంతరిక్ష పరిశోధన రంగంలో మరిన్ని విజయవంతమైన ప్రయోగాల్లో పాల్గొని దేశానికి సేవలందించడమే తన లక్ష్యమని పేర్కొన్నారు.లక్ష్యసాధనలో విజయంసుష్మ తన పాఠశాల విద్యను అనంతపురంలోని నారాయణ హైస్కూల్లో పూర్తి చేశారు. అనంతరం హైదరాబాద్‌ నారాయణ జూనియర్‌ కళాశాలలో ఇంటర్‌ పూర్తి చేశారు. తర్వాత కర్నూలు పుల్లారెడ్డి ఇంజినీరింగ్‌ కళాశాలలో ఎలక్ట్రికల్‌ అండ్‌ ఎల్రక్టానిక్స్‌ ఇంజినీరింగ్‌లో బీటెక్‌ పూర్తి చేశారు. నేషనల్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ టెక్నాలజీ (ఎన్‌ఐటీ) వరంగల్‌లో పవర్‌ సిస్టమ్స్‌లో ఎంటెక్‌ పూర్తి చేశారు. తర్వాత 2024 ఆగస్టులో స్కైరూట్‌ ఏరోస్పేస్‌ సంస్థలో ల్యాబ్‌వ్యూ ఇంజినీర్‌గా ఉద్యోగంలో చేరారు. అప్పటి నుంచి గ్రౌండ్‌ చెకౌట్‌ సిస్టమ్స్‌కు సంబంధించిన సాంకేతిక పనుల్లో సేవలందిస్తున్నారు.

అకస్మాత్తుగా అపరిచిత వ్యక్తి నుంచి కాల్‌ రావడం. బంపర్‌ ప్రైజ్‌ వచ్చిందని, మొబైల్‌కి వచ్చే ఓటీపీ నంబర్‌ చెప్తే సరిపోతుందని చెప్పి మోసం చేసిన ఘటనలు మన దేశంలోనే వేలల్లో ఉన్నాయి. వయసులో పైబడ్డవారు, టెక్నాలజీ మీద అవగాహన లేనివారే ఇలా ఆన్‌లైన్‌ స్కామర్ల చేతిలో మోసపోతుంటారు. ఇలాంటి మోసాలను అరికట్టేందుకు రూపొందించిందే షీల్డ్‌ సీనియర్స్‌ వెబ్‌సైట్‌. దీనిని రూపొందించింది అమెరికాలోని టెక్సాస్‌కు చెందిన 17 ఏళ్ల యువతి.ఆమె పేరు తేజస్వీ మనోజ్, భారతీయ సంతతికి చెందిన ఈమె రెండేళ్ల కిందట ఆన్‌లైన్‌ మోసగాళ్ల వల్ల తన తాతయ్య మోసం పోవడం గమనించింది. చిన్నప్పటి నుంచి కోడింగ్‌ మీద ఇష్టం ఉండడంతో ఆన్‌లైన్‌ స్కామర్లను అడ్డుకునేందుకు ఒక భద్రతావలయాన్ని రూపొందించాలని నిర్ణయించుకుంది. అప్పుడు వచ్చిందే ఈ షీల్డ్‌ సీనియర్‌ వెబ్‌సైట్‌. దీని ద్వారా కాల్స్, మెసేజెస్, సైట్‌ డొమైన్‌... ఇలా ప్రతి దాన్ని జల్లెడ పట్టి అసలు ఏదో నకిలీ ఏదో తెలుసుకోవచ్చు. తేజస్వీ ప్రతిభని గుర్తించిన టైమ్స్‌ మేగజైన్‌ 2025లో ‘కిడ్‌ ఆఫ్‌ ద ఇయర్‌’గా ప్రకటించింది.

ఆమె చదివింది ఎలక్ట్రానిక్స్‌ అండ్‌ కమ్యూనికేషన్స్‌ ఇంజినీరింగ్‌. ఆ తర్వాత ప్రతిష్టాత్మక ప్రాజెక్టుల కోసం శాటిలైట్‌ పేలోడ్స్‌ తయారు చేసే ఏరోస్పేస్‌ సంస్థలో ఉద్యోగం. కెరీర్‌ పరంగా ఎంతో ఉన్నతమైన స్థానం. కానీ, ఆ ఏసీ ల్యాబ్‌లు, కంప్యూటర్‌ స్క్రీన్లు ఆమెకు ఏ మాత్రం తృప్తినివ్వలేదు. తన మూలాల్లోకి తిరిగి వెళ్లాలని అనుకుంది. ఉద్యోగాన్ని వదిలేసి, మట్టితో మమేకమై, పర్యావరణానికి మేలు చేసే ఒక అద్భుతమైన ‘జీరో–వేస్ట్‌ కేఫ్‌’ను ప్రారంభించింది 27 ఏళ్ల నిష్ఠా చౌహాన్‌....నిష్ఠా చౌహాన్‌ ఒక సాధారణ గుజరాతీ కుటుంబంలో పెరిగింది. ఆమె తాత చిరుధాన్యాలను పండించేవారు. అలా ఆమె తన చిన్నతనంలోనే రాగులు, జొన్నలు, సజ్జల వంటి సంప్రదాయ ఆహార ప్రాముఖ్యతను తెలుసుకుంది.అహ్మదాబాద్‌లోని ‘సెంటర్‌ ఫర్‌ ఎన్విరాన్‌మెంట్‌ ఎడ్యుకేషన్‌’ ప్రాంగణంలో నిష్ఠా మొదటి కేఫ్‌ను ప్రారంభించింది. ఈ కేఫ్‌లో మిల్లెట్‌ వంటకాలు మాత్రమే ఉంటాయి. ప్లాస్టిక్, డిస్పోజబుల్‌ వస్తువులు ఇక్కడ పూర్తిగా నిషేధం. గాజు పాత్రల్లోనే ఆహారాన్ని అందిస్తారు. పార్సిల్స్‌ కోసం అరెకా లీవ్స్, చెరకు పిప్పితో చేసే పాత్రలను వాడుతున్నారు. ఇక్కడ పర్యావరణానికి హాని చేసే ఎయిర్‌ కండిషనర్లకు బదులుగా, కేఫ్‌ను చల్లబరచడానికి వాటర్‌–కూలింగ్‌ సిస్టమ్స్, మిస్టింగ్‌ ఫ్యాన్లను ఉపయోగిస్తున్నారు.పిల్లలకు ఎకో వర్క్‌షాప్స్‌!నిష్ఠా చౌహాన్‌ పలు ఇంటర్నేషనల్‌ స్కూల్స్‌తో కలిసి 5 నుంచి 11 ఏళ్ల పిల్లల కోసం ప్రత్యేకంగా ఎకో–వర్క్‌షాప్స్‌ నిర్వహిస్తోంది. ఇందులో భాగంగా పిల్లలు నేరుగా తోటలోకి వెళ్లి మట్టిని తాకడం, మొక్కలను గుర్తించడం, కూరగాయలను స్వయంగా కోయడం నేర్చుకుంటారు. ఆపై వంటింట్లోకి వెళ్లి సొంతంగా మిల్లెట్‌ సలాడ్లు, జ్యూస్‌లు తయారు చేస్తారు. సంప్రదాయక ఆహారానికి, జంక్‌ ఫుడ్‌కి గల తేడాని గమనిస్తారు.

జోరున వర్షం కురుస్తోంది.. చుట్టూ పోలీసులు ఉన్నారు.. ఎదురుగా ఆందోళనకారులను తీసుకెళ్తున్న పోలీస్‌ వ్యాన్‌ నెమ్మదిగా ముందుకు కదులుతోంది. లాఠీ దెబ్బలకు భయపడి యువకులంతా చెల్లాచెదురైపోతున్నారు. హఠాత్తుగా దూసుకొచ్చిన ఓ యువతి.. ఆ వ్యాన్‌కు అడ్డుగా నిలబడింది. ఒక్క అడుగు కూడా వెనక్కి వేయకుండా తన నిరసనను వ్యక్తం చేసింది. ఆ ఒక్క క్షణం.. ఆమె ధైర్యం.. ఇప్పుడు సోషల్‌ మీడియాలో చర్చనీయాంశంగా మారింది.నీట్‌ సహా పోటీ పరీక్షల అవకతవకలకు వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న నిరసనలు.. ఢిల్లీ నుంచి మిగతా రాష్ట్రాలకు విస్తరించాయి. ఈ క్రమంలో ముంబైలో జరిగిన ఆందోళనల్లో ఓ యువతి చూపించిన తెగువ నెట్టింట చర్చనీయాంశంగా మారింది. విమర్శకులను పక్కనపెడితే.. ఆమె చూపిన ధైర్యం పలువురి ప్రశంసలు అందుకుంటోంది. విద్యార్థులను తరలిస్తున్న పోలీస్‌ వాహనానికి అడ్డుగా నిలిచిన ఆమె వీడియో వైరల్‌గా మారింది.“వాళ్లు విద్యార్థులు.. వాళ్ల గొంతు వినాలి”బుధవారం దాదర్‌లోని శివాజీ పార్క్‌ సమీపంలో జరిగిన నిరసనల్లో రిహియా యాదవ్‌ పాల్గొన్నారు. విద్యార్థులను అదుపులోకి తీసుకుని తరలిస్తున్న పోలీస్‌ వ్యాన్‌ను ఆమె వర్షంలో నిలబడి అడ్డుకున్నారు. హూడీ, క్యాప్‌ ధరించిన ఆమె వ్యాన్‌ ముందు నిలబడగా.. చుట్టూ ఉన్న పలువురు ఆమెకు మద్దతుగా నినాదాలు చేశారు.ఈ ఘటనపై రిహియా మాట్లాడుతూ.. ‘‘పోలీసులు తమ బాధ్యతను సరిగా నిర్వర్తించకపోతే.. ప్రజల బాధ్యతను ప్రజలమే తీసుకోవాల్సి వస్తుంది’’ అని వ్యాఖ్యానించారు. తాను విద్యార్థిని కాకపోయినా.. విద్యార్థుల పోరాటానికి మద్దతుగా నిలుస్తున్నానని స్పష్టం చేశారు. ఢిల్లీలో ఆందోళన చేస్తున్న విద్యార్థులపై జరిగిన పోలీసుల చర్య సరైంది కాదని ఆమె అన్నారు.Meet Rhiya Ahir [IG: rhiyaahir]👏One fearless young woman stood in front of a police van during the Mumbai student protests, refusing to back down.Courage can't be bought. Justice can't be silenced. Salute to her. 🫡🫡 pic.twitter.com/c9oAvhQPeq— زماں (@Delhiite_) July 22, 2026ఒక్క అడుగు.. ఓ సందేశంరిహియా చేసిన పని కేవలం ఓ నిరసన చర్యగా మాత్రమే కాకుండా.. మహిళల ధైర్యానికి ప్రతీకగా మారింది. సాధారణంగా ఆందోళనల్లో మహిళల పాత్రపై ఎన్నో చర్చలు జరుగుతుంటాయి. కానీ రిహియా మాత్రం “ప్రశ్నించేందుకు ధైర్యం ఉంటే మార్పు సాధ్యమే” అనే సందేశాన్ని ఇచ్చారు. ఆమె వీడియో వైరల్‌ కావడంతో సోషల్‌ మీడియాలో పలువురు ఆమెను అభినందించారు. కొందరు ఆమెను “ముంబై హీ(షీ)రో”గా అభివర్ణించారు. ప్రముఖ హాస్యనటుడు రోహన్‌ జోషి కూడా ముంబై యువత నిరసన తీరును ప్రశంసిస్తూ పోస్టు చేశారు.ఎవరీ రిహియా యాదవ్‌?రిహియా యాదవ్‌ కేవలం నిరసనకారిణి మాత్రమే కాదు. ఆమె ఓ నటి, మోడల్‌, వ్యాపారవేత్తగా తనకంటూ గుర్తింపు తెచ్చుకున్నారు. ఆమె సోషల్‌ మీడియా ప్రొఫైల్‌ ప్రకారం.. మ్యూజిక్‌ వీడియోల్లో నటించారు. అంతేకాకుండా చేతితో తయారు చేసే దుస్తుల కోసం ‘రిహియాసత్‌’ పేరుతో ఓ వ్యక్తిగత బ్రాండ్‌ను నిర్వహిస్తున్నారు. సృజనాత్మక రంగంలో తనదైన ముద్ర వేస్తూనే.. సామాజిక అంశాలపై కూడా స్పందించడం ఆమె ప్రత్యేకతగా నిలుస్తోంది.మహిళా సాధికారతకు ఓ ప్రతీకగా..మహిళా సాధికారత అంటే కేవలం అవకాశాలు పొందడం మాత్రమే కాదు.. అవసరమైన సమయంలో తన అభిప్రాయాన్ని ధైర్యంగా వ్యక్తం చేయడం కూడా. రిహియా యాదవ్‌ ఘటన అదే విషయాన్ని మరోసారి గుర్తు చేసింది. ఒక మహిళ ముందుకు వచ్చి నిలబడితే.. అది కేవలం ఒక నిరసన కాదు.. మరెందరికో ధైర్యాన్ని ఇచ్చే సందేశంగా మారుతుందనే దానికి రిహియా ఉదాహరణగా నిలించిందనే అభిప్రాయమూ వ్యక్తమవుతోంది.

స్పెయిన్ చరిత్రలో ఆసక్తికర పరిణామం కొత్త చరితను లిఖించనుంది. దాదాపు 150 సంవత్సరాల విరామం తర్వాత అరుదైన ఘట్టం ఆవిష్కృతం కానుంది. 20 ఏళ్ల లియోనోర్ డి టోడోస్ లాస్ శాంటోస్ డి బోర్బోన్ వై ఓర్టిజ్‌ ఆ దేశ సింహాసనాన్ని అధిష్టించనున్న తొలి మహిళగా చరిత్ర సృష్టించనున్నారు. 150 ఏళ్లకు పైగా కాలంలో స్పెయిన్‌ను పాలించబోతున్న తొలి మహారాణి ఈమే కావడం విశేషం. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తోన్న ఈ పరిణామం గురించి తెలుసుకుందామా. 2026 ఫీఫా ప్రపంచ కప్ పోరులో అర్జెంటీనాతో జరిగిన ఫైనల్ ఫుట్‌బాల్‌ తర్వాత స్పెయిన్‌కు చెందిన లామిన్ యమాల్‌తో కలిసి స్పెయిన్ యువరాణి లియోనోర్ , యువరాణి సోఫియా ఫీఫా ప్రపంచ కప్ ట్రోఫీని ఎత్తుకున్నారు. దీంతో యువరాణిపై మరింత ఆసక్తి పెరిగింది. స్పెయిన్ అస్టూరియాస్ రాజకుమారి (Princess of Asturias) ఓర్తిజ్ వేల్స్‌లోని యూడబ్ల్యూసీ అట్లాంటిక్ కాలేజ్ నుండి ఇంటర్నేషనల్ బాకలారియేట్ పట్టా పొందారు. స్పెయిన్ సాయుధ దళాలలోని మూడు విభాగాలలోనూ మూడేళ్ల సైనిక శిక్షణను ఆమె ఇప్పుడే పూర్తి చేశారు. ఇటీవల స్పెయిన్‌కు చెందిన మూడు రక్షణ దళాలలో (ఆర్మీ, నేవీ, ఎయిర్ ఫోర్స్) మూడేళ్ల సైనిక శిక్షణను విజయవంతంగా పూర్తి చేసుకున్నారు. ఎనిమిది భాషల్లో ఆమెమాట్లాడగలదు.వారసత్వ చట్టం, రాజకుమారిస్పెయిన్ 1978 రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 57 ప్రకారం, వారసత్వంలో మగపిల్లలకు ప్రాధాన్యం ఉంటుంది. దీని ప్రకారం పెద్ద సంతానం వారసత్వంగా పొందుతారు. అలా ప్రస్తుత రాజు ఫెలిపే VI, తన కంటే పెద్దవారైన ఇద్దరు అక్కలను కాదని రాజు అయ్యారు.2005లో లియోనోర్, 2007లో ఇన్ఫాంటా సోఫియా జన్మించారు. అయితే వారసత్వ చట్టం ప్రకారం ఒకవేళ లియోనోర్‌కు తమ్ముడు పుట్టి ఉంటే, ఈమె స్థానాన్ని ఆ తమ్ముడు ఆక్రమించేవాడు. ఈ నేపథ్యంలోనే లియోనోర్ వారసత్వ స్థానాన్ని కాపాడటానికే రాజు దంపతులు మూడో సంతానం వైపు వెళ్ళలేదని అంచనాలు కూడా ఉన్నాయి.ప్రస్తుతం రాజు ఫెలిపే VI, రాణి లెటిజియా దంపతుల పెద్ద కుమార్తె యువరాణి లియోనోర్ భవిష్యత్ రాణిగా సిద్ధమవుతోంది. ఆమె సింహాస నారోహణతో, స్పానిష్ రాజవంశంలో కొత్త అధ్యాయం మొదలుకానుంది. అరుదైన సైనిక శిక్షణ2023 అక్టోబర్‌లో తన 18వ పుట్టినరోజున పార్లమెంట్ ఎదుట రాజ్యాంగానికి విధేయురాలిగా ఉంటానని ప్రమాణం చేశారు. తండ్రి బాటలోనే ఆర్మీ, నేవీ, ఎయిర్ ఫోర్స్ విభాగాల్లో కఠిన శిక్షణ పొందారు. యుద్ధ విమానాలు నడపడం నేర్చుకున్నారు. అంతేకాదు పారాచ్యూట్ కోర్సు పూర్తి చేసిన ఏకైక రాజకుటుంబ సభ్యురాలిగా నిలిచారు. 2026 జూలై నాటికి ఈ శిక్షణను పూర్తి చేసుకుని 'గ్రాండ్ క్రాస్ ఆఫ్ ఏరోనాటికల్ మెరిట్' పురస్కారాన్ని పొందారు.సెప్టెంబర్ నుండిమాడ్రిడ్‌లోని 'కార్లోస్ III విశ్వవిద్యాలయం'లో నాలుగేళ్ల పొలిటికల్ సైన్స్ డిగ్రీని ప్రారంభించ నున్నారు. రాజవంశ బాధ్యతలు నిర్వహిస్తూనే ఈమె చదువును కొనసాగించనున్నారు. ఇదే కోర్సును ఆమె సోదరి సోఫియా కూడా అభ్యసిస్తోంది. ఇక స్పెయిన్‌ను చివరిగా పాలించిన మహిళ రాణి ఇసాబెల్లా II. ఆమె పాలన 1868లో ముగిసింది. ఆమె తర్వాత మళ్లీ స్పెయిన్ సింహాసనాన్ని అధిష్టించబోతున్న మహిళా పాలకురాలు రాజకుమారి లియోనోర్ కావడం విశేషం.ఇదీ చదవండి: ఒకే కాన్పులో నలుగురు అమ్మాయిలు : 10 సీటర్‌ కారు కావాలియువరాణి లియోనోర్ సైనిక శిక్షణలో ఇప్పటికే పలు చారిత్రక మైలురాళ్లను అధిగమించారు. నావికా శిక్షణలో భాగంగా జువాన్ సెబాస్టియన్ డి ఎల్కానో నౌక సిబ్బందితో కలిసి అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం మీదుగా సుమారు 17 వేల మైళ్ళ ప్రయాణం చేశారు. అంతేకాదు, బ్లాస్ డిలెజో అనే యుద్ధనౌకపై కూడా సేవలందించారు. ఇక విమానయాన శిక్షణలోనూ ప్రత్యేక రికార్డులు ఆమె సొంతం. 2025లో పిలాటస్ PC-21 విమానాన్ని ఒంటరిగా నడిపిన తొలి స్పానిష్ యువరాణిగా చరిత్రలో నిలిచారు. అలాగే రాబోయే కొన్నేళ్లలో రాజ్యాంగపరమైన బాధ్యతలను స్వీకరిస్తుందని భావిస్తున్నారు. దీంతో స్పెయిన్‌కు శక్తివంతమైన రాణిగా, సింహాసనారోహణ కోసం ప్రపంచం ఆసక్తిగా ఎదురు చూస్తోంది.ఇదీ చదవండి: రూ. 5 లక్షల వెండి పాత్ర పొరపాటున చెత్తలో.. చివరికి

గోల్డె మెడలిస్ట్‌ గురించి విని ఉంటారు గానీ ఏకంగా ఇన్ని గోల్డ్‌ మెడల్స్‌ సాధించిన వాళ్లను ఉండరు. అత్యంత అరుదు. అలాంటి అరుదైన ఘనతను సాధించింది. ఉత్తరప్రదేశ్‌కు చెందిన యువ డాక్టర్‌. వైద్య విద్యలోనే ఇన్ని పతకాలు సాధించడం విశేషం. డాక్టర్‌ కావాలన్న చిన్న నాటి కోరికను సాకారం చేసుకోవడమే కాదు..వైద్య విద్యను అభ్యసిస్తున్న కాలేజీకే గర్వకారణంగా నిలిచేలా ప్రతిభను చాటుకుని ప్రశంసలందుకుంటోందామె.ఆ అమ్మాయే ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని మజఫర్‌పూర్‌కు చెందిన రిటైర్డ్‌ ఎయిర్‌ఫోర్స్‌ ​అధికారి కుమార్తె దీప్తి శర్మ. ఇటీవలే కింగ్ జార్జ్ మెడికల్ యూనివర్సిటీ (కేజీఎంయూ) నుంచి వైద్య విద్యను పూర్తి చేసిన యువ పట్టభద్రురాలు. ఆ ప్రతిష్టాత్మకమైన యూనివర్సిటీలో జరిగిన స్నాతకోత్సవ కార్యక్రమంలో, రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్, ఉత్తర ప్రదేశ్ గవర్నర్ ఆనందిబెన్ పటేల్ ఇతర ప్రముఖుల సమక్షంలో మొత్తం 19 మెడల్స్‌ అందుకుంది. ఇన్ని పతకాలు ఆమెనే ఎలా వరించాయంటే..ఎంబీబీఎస్‌ ఫైనల్ ప్రొఫెషనల్ పరీక్షలో అత్యధిక మార్కులు సాధించినందుకు ప్రతిష్టాత్మకమైన హెవెట్ గోల్డ్ మెడల్, అన్ని ఎంబీబీఎస్‌ ప్రొఫెషనల్ పరీక్షలలో అత్యధిక మొత్తం మార్కులు సాధించినందుకు ఛాన్సలర్ గోల్డ్ మెడల్, అన్ని MBBS పరీక్షలలో అత్యధిక సంఖ్యలో గౌరవాలు, సర్టిఫికేట్లు పొందినందుకు యూనివర్సిటీ ఆనర్స్ గోల్డ్ మెడల్‌తో సహా మొత్తం 19 పతకాలను సాధించింది. వాటిలో 11 బంగారు పతకాలే.అంతేగాదు విశ్వవిద్యాలయ చరిత్రలోఆ పతకాలలో హెవెట్ గోల్డ్ మెడల్‌, ఛాన్సలర్ గోల్డ్ మెడల్ రెండింటిని గెలుపొందిన ఏడవ విద్యార్థిగా నిలవడం విశేషం. ఈ మేరకు దీప్తి మాట్లాడుతూ..గడిపిన ప్రత గంట కష్టానికి దక్కిన ప్రతిఫలంగా పేర్కొందామె. ఇన్ని పతకాలు గెలుపొందడం కన్నా.. పేరెంట్స్‌ పొందుతున్న సంతోషమే తనని ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తోందని చెప్పింది. తన వైద్య విద్య ప్రారంభమైన రోజులను గుర్తు చేసుకుంటూ..2021లో సరిగ్గా మహమ్మారి సమయంలో ఇంటర్‌ నీట్‌ రెండిటినీ పూర్తి చేశాను. నీట్‌లో తొలిప్రయత్నంలోనే ఉత్తీర్ణత సాధించి కేజీఎంయూ (KGMU)లో సీటు సంపాదించడం ఒక కల నిజమైనట్లుగా ఎంత సంబరపడ్డానో మర్చిపోనంటోందామె. ఆ సమయంలో తన పేరెంట్స్‌ ఎలా సంబరాలు చేసుకున్నారో మర్చిపోనని భావోద్వేగంగా చెబుతోంది. ఇంటర్న్‌గా చేస్తున్నప్పుడూ.. తన దృష్టిని పాఠ్యపుస్తకాల నుంచి రోగుల సంరక్షణ వైపుకి ఎలా మళ్లించిదో కూడా వెల్లడించింది. ఈ ప్రశంసలన్నీ తన కెరీర్‌కు ఒక నాంది మాత్రమేనని అంటోందామె. అవార్డులు, సర్టిఫికెట్లు కేవలం ఒక ఆరంభం మాత్రమేన అనడానికి ఇదొక నిదర్శనం అని అంటోంది. ఒక ఇంటర్న్‌గా రోజుల రోగులను కలుస్తాను, వాళ్లు తమ డాక్టర్‌ని చూసినప్పుడు వాళ్ల కళ్లల్లో కనిపించే ఆశ అనే మెరుపు ఆ అంచనాలకు అనుగుణంగా జీవించడంపై ఫోకస్‌ పెట్టేలా చేస్తుందని చెబుతోంది. వాళ్లు నాపై ఉంచిన నమ్మకాన్ని నిజం చేసేలా స్వస్థత చేకూరేలా చేయడం తన కర్తవ్యమని అంటోంది. అంతేగాదు గందరగోళం కన్నా..స్థిరత్వమే మేలు అని నొక్కి చెబుతోంది. ఏం చదివినా..పూర్తి ఏకాగ్రతతో చదవడం,పునశ్చరణే అత్యంత కీలకం అని చెబుతోంది. కేవల మనం వేసుకున్న ప్లాన్‌ని విజయవంతం చేయడం కోసమే ఆందోళన పడండి తప్ప..ఇంకేం అవసరం లేదని అంటోంది. అదనపు ఒత్తిడిని నివారించి, మనస్సుని ప్రశాంతంగా ఉంచుకుంటే..ప్రతిదీ దానంతట అదే సర్దుకుంటుందని చెబుతోందామె. భవిష్యత్తులో పునశ్చరణే కీలకం! మాస్టర్స్ డిగ్రీని అభ్యసించినా, సొంత క్లినిక్‌ను ప్రారంభించినా, లేదా ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో సేవను కొనసాగించినా, ఒక విషయం మాత్రం నిశ్చయం..అది ఆమె ఇప్పుడే వైద్య ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభిస్తున్న వైద్యురాలు అనేది. View this post on Instagram A post shared by Dr. Deepti Sharma (@deepti._bhardwaj) (చదవండి: భర్త డ్రీమ్‌ కోసం..పేరెంటింగ్‌ బాధ్యతలన్నీ ఆమెపైనే! పోస్ట్‌ వైరల్‌)

జీవితంలో ఎడతెగని సమస్యలు ఎదురైతే..ఎవ్వరికైనా జీవితంపై విసుగు వచ్చేస్తుంది. పుట్టుకతోనే కష్టాలు అనేవి..మనిషిలో ఒక విధమైన నిరాసక్తత పెంచుతుంది. కానీ ఈ అమ్మాయి మాత్రం వాటన్నింటితో మరింత ఉన్నతంగా ఎదిగి..గొప్ప తల్లిగా మారింది. కంటేనే తల్లి కాదు అంటూ 'అ‍మ్మ' అనే పదానికి గొప్ప అర్థం ఇచ్చింది. ఆ మహిళే దేవాంశి యాదవ్‌. ఏ బిడ్డ మోయకూడదని వేదనను ఎదుర్కొంది చిన్నతనంలో. తండ్రి ఆమెకు తొమ్మిది నెలల వయసున్నప్పుడే ఉగ్రవాద బాంబు దాడిలో మరణించాడు. ఆమెకు ఆయన ఎలా ఉంటారో కూడా తెలియదు. పోలీసు అధికారి అయిన తల్లి ఆధ్వర్యంలో పెరిగిందామె. పోనీ అక్కడితో ఆ చిన్నారికి కష్టాలు ఆగిపోలేదు. ఆ తర్వాత లైంగిక దాడి, యాసిడ్‌ దాడి నుంచి ప్రాణాలతో బయటపడిన వారియర్‌ ఆమె. ఈ రెండు చేదు అనుభవాలు ఎవ్వరినైనా ఒంటరిగా నిస్తేజంగా మార్చేస్తాయి. కానీ ఆ కష్టాలు ఆమెను మరింత దృఢంగా మార్చాయి. ఎంతలా అంటే తాను తల్లిలా ఒక బిడ్డకు పూర్తి ప్రేమతో కూడిన జీవితం ఇవ్వాలనేంత విశాల హృదయాన్ని అందించే స్థాయికి మార్చింది. టీనేజ్‌లో ఉండగా ఏ అమ్మాయి అయినా..తన తోటి పిల్లలతో ఎంజాయ్‌​ చేస్తే దేవాంశి మాత్రం తాను జీవసంబంధమైన తల్లిగా కాకుండా దత్తత తల్లిగా ఒక బిడ్డకు మంచి జీవితాన్ని ఇవ్వాలనే ఆశయంతో పెరిగడం విశేషం. అది నిజం కావడానికి చాలా సమయమే పట్టింది. View this post on Instagram A post shared by Devanshi 🇮🇳 (@devanshi__yadav) ఆ చిన్నారితో నెరవేరిన కల..ఇరవైలలో దేవాంశి ఢిల్లీలోని ఒక అనాథాశ్రమంలో బోధిస్తున్నప్పుడు, వినికిడి, మాటల లోపంతో బాధపడుతున్న చిన్నారిని చూసింది. దేవాంశి ఆ చిన్నారిని దత్తత తీసుకోవాలనుకుంది. ఆ సంస్థ అందుకు అనుమతించలేదు. ఆ అనుభవమే ఆమె జీవితాన్ని మలుపు తిప్పింది. ఎందుకంటే తక్షణమే దత్తత తీసుకునేందుకు ప్లాన్‌ చేసుకుని కావల్సిన డాక్యమెంట్లు సిద్దంచేసుకుని కోర్టు అనుమతితో వన్మయిని అనే ఐదు నెలల చిన్నారిని సొంత చేసుకుంది. ఆ ఒక్కక్షణంలో ప్రదీది తనకు అపురూపమైనదిగా మారిందని అంటోంది దేవాంశి. ప్రస్తుతం ఆ బిడ్డకు ఏడు సంవత్సరాలు..కానీ ఆమెకు అన్ని తెలిసేలానే పెంచింది. దత్తత, సరోగసి అనేవి ఆ చిన్నారికి తెలుసు. పైగా తన గురించి అభద్రతా భావంతో కాకుండా.. ఎంతగానో ప్రేమించే గొప్ప తల్లితో ఉన్నా అనే భావనతో పెంచింది ఆ చిన్నారిని దేవాంశి. అంతా తనను ఒంటరి తల్లిగా ఎలా పెంచేస్తావని ప్రశ్నిస్తే..వాటికి ఆమె తన చేతల ద్వారా సమాధానిచ్చింది. పితృస్వామ్యాన్ని నిశ్శబ్దంగా బద్దలుకొట్టేలా ఆ చిన్నారి అధికారిక పత్రాలన్నింటిలో తన పేరుతో రిజిస్ట్రర్‌ చేసి..ఎంతో సాధించిన విజయంలా అనిపిస్తుందని సగర్వంగా చెబుతోంది దేవాంశి. అంతేగాదు తన తల్లి సైతం ఆ బిడ్డను ఎంతో అపురూపంగా చూస్తుందని చెబుతోంది. ఇక దేవాంశి లైంగిక హింస, గృహ హింస బాధితులు, బాలల సంక్షేమం కోసం పనిచేసే 'షహీద్ రామశ్రయ వెల్ఫేర్ సొసైటీ' అనే స్వచ్ఛంద సంస్థ వ్యవస్థాపకురాలు. ఆమె ఒక న్యాయవాది కూడా. ఇవన్ని చేస్తూ తల్లిగా బాధ్యతలను కూడా నిర్వర్తిస్తుండటం విశేషం. ఇదేమంతా ఈజీ కాకపోయినా..తన కూతురు తనతోపాటు ఉంటూ..న్యాయవాదం, మానసిక ఆరోగ్యం గురించి పాఠ్యపుస్తకాల ద్వారా కాకుండా తన తల్లి రోజు వారీ ఆచరణ ద్వారా నేర్చుకునేలా చేస్తున్నా అని నవ్వుతూ చెబుతోందామె. ఇది పెంపకానికి, తల్లి అను మాటకు గొప్ప అర్థంలా ఉంది కదా ఆమె స్టోరీ. View this post on Instagram A post shared by Devanshi 🇮🇳 (@devanshi__yadav) (చదవండి: రూ. 38 వేలు జీతం వచ్చే ఉద్యోగాన్ని వదిలి టీ దుకాణం..! ఇప్పుడు ఏకంగా..)

చిన్న వయసులోనే తండ్రిని కోల్పోవడం చాలా వాటిని కోల్పోయేలా చేస్తుంది. కానీ ఆమె విషయంలో అలా కాదు..ఆ విషాదం పట్టుదల, సహనం వంటి వాటిని అందించి..తన కలల మార్గంలో దూసుకుపోయేలా చేసింది. అదే ఆమెపూ దేశసేవ వైపు నడిపించి ఏ మహిళ చేయని సాహసాలకు పురొకొల్పింది. పైగా మంచుతో కూడిన అత్యంత ఎత్తైన యుద్ధభూమిలో అడుగుపెట్టిన మహిళా సైనికురాలిగా ఘనత సృష్టించింది. ఆ లేడి సింగం ఎవరంటే..ఆ మహిళే రాజస్థాన్‌లోని ఉదయ్‌పూర్‌కు చెందిన కెప్టెన్ శివ చౌహాన్. ఆమె తండ్రి మరణించినప్పుడు శివ వయసు కేవలం 11 ఏళ్లు. ఇంటి పెద్దదిక్కుని కోల్పోవడంతో కుటుంబం ఆర్థికంగా, మానసికంగా ఎన్నో కష్టాలు ఎదుర్కోవల్సి వచ్చింది. ఆమె తల్లి కుటుంబానికి అండగా నిలవడమే గాక..ఎలాంటి పరిస్థితుల్లోనైనా..ఇద్దరు కుమార్తెలను పాఠశాల చదువుకు దూరం చేయకుండా బాధ్యత తీసుకుందామె. పరిస్థితులు కఠినంగా మారినప్పుడల్లా ఆమె అక్క ముందుకు నడిపించే శక్తిగా నిలిచింది. ఇంట్లో డబ్బు కొరత తీవ్రంగా ఉండేది. పరిస్థితులు ఎంత దారుణంగా ఉన్న శివ మాత్రం ఆర్మీ అధికారి కావాలనే లక్ష్యంపైనే దృష్టిసారించేది. ఆ విధంగా ఆమె పాఠశాల విద్య పూర్తి అయిన తదనంతరం సివిల్‌ ఇంజనీరింగ్‌ చదివింది. అది సైనికి వృత్తికి ఉపయోగపడుతుందో లేదో కూడా తెలియదు. కానీ ఆ తర్వాత షార్ట్ సర్వీస్ కమిషన్ (ఎస్‌ఎస్‌సి-టెక్) మార్గం ద్వారా సర్వీసెస్ సెలక్షన్ బోర్డ్ ఇంటర్వ్యూకు హాజరైంది. అలా ఆమె 19వ ఎస్‌ఎస్‌బి అలహాబాద్ ఇంటర్వ్యూలో ఉత్తీర్ణత సాధించి..ప్రథమ స్థానంలో నిలిచింది. ఆమె చెన్నైలోని ఆఫీసర్స్ ట్రైనింగ్ అకాడమీలో శిక్షణ పొందింది. ఆ తర్వాత 2021లో కార్ప్స్ ఆఫ్ ఇంజనీర్స్‌లో నియమితురాలైంది. ఇది ఆర్మీకి సంబంధించిన అత్యంత సాంకేతిక సవాలుతో కూడిన విభాగాలలో ఒకటి. ఇక్కడ ఆర్మీ అధికారులు వంతెనలు నిర్మించడం, మందుపాత్రలు తొలగించడం, మౌలిక సదుపాయాలను ఏర్పాటు చేయడం, అత్యంత కఠినమైన భూభాగాలలో కార్యకలాపాలకు మద్దుతి ఇవ్వడం వంటివి చేస్తారు. ఆ తర్వాత ఆమెను లడఖ్‌లోని భారతదేశ ఉత్తర సరిహద్దులకు కాపలాగా ఉండే ఫైర్ అండ్ ఫ్యూరీ కార్ప్స్‌కు నియమించారు. కెప్టెన్ శివ తన శారీరక సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శించడం జియాచెన్‌తో మొదటిసారి కాదు. జూలై 2022లో, కార్గిల్ విజయ్ దివాస్ సందర్భంగా, ఆమె "సురా సోయ్ సైక్లింగ్ యాత్ర"కు నాయకత్వం వహించారు. ఆ యాత్రలో శివ సియాచిన్‌ యుద్ధం స్మారక చిహ్నం నుంచి కార్గిల్ యుద్ధ స్మారక చిహ్నం వరకు 11 రోజుల్లో దాదాపు 508 కిలోమీటర్లు ప్రయాణించారు. ఆ ప్రదర్శనే ఆమెను సియాచిన్ పోస్టింగ్ రేసులో నిలబెట్టింది. ఇది సైన్యం ఇచ్చే అత్యంత కఠినమైన నియామకాలలో ఒకటి. ఆమె వెళ్ళడానికి ముందు, కెప్టెన్ శివ ఇతర అధికారులతో పాటు సియాచిన్ యుద్ధ పాఠశాలలో ఒక నెల గడిపారు. అదంతా పూర్తి చేసిన తర్వాతే ఆమెకు మోహరించడానికి అనుమతి లభించింది. అలా ఆమె ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఎత్తైన యుద్ధభూమిలో అడుగుపెట్టిన తొలి మహిళా సైనికురాలిగా చరిత్ర సృష్టించింది. ఇంతవరకు ఏ మహిళా అధికారి చేయని సాహసం ఆమె చేయడం విశేషం. సియాచిన్‌ హిమానీనదంపై సుమారు 15,600 అడుగుల ఎత్తులో ఉన్న కుమార్ పోస్ట్‌కు బదిలీ అయ్యారు. అక్కడ కార్యాచరణ పాత్రలో పనిచేసిన తొలి మహిళా అధికారిగా నిలిచింది. ఈ నియామకం మూడు నెలల పాటు కొనసాగింది. మహిళలను సైన్యంలో మరింత మందిని చేర్చుకునేందుకు జరుగుతున్న మార్పుకి ప్రతీకగా శివ సాహసం నిలిచింది. అక్కడ కెప్టెన్ శివను కుమార్ పోస్ట్‌లోని ఒక ఇంజనీరింగ్ బృందానికి ఇన్‌చార్జ్‌గా నియమించారు. ఈ ఘనత భారత సాయుధ దళాలలో మహిళలకు పెరుగుతున్న అవకాశాలు, కేవలం ప్రతిభ ఆధారంగానే అవకాశాలు తెరుచుకుంటాయనే విషయాన్ని ఎలుగెత్తి చాటింది. (చదవండి: కేవలం ఆటో నడుపుతూ నెలకు రూ. 60 వేలు..!)

లక్నో: లక్నోలోని గోమతి నగర్‌కు చెందిన డిగ్దిగా గ్రామానికి చెందిన నీలు సకాలంలో వైద్య చికిత్స అందించే స్థోమత లేకపోవడంతో చిన్నతనంలోనే తండ్రిని కోల్పోయింది..అత్యంత బాధాకరమైన ఆ క్షణమే ఆమె జీవితానికి కొత్త లక్ష్యాన్ని చూపించింది. నేషనల్ ఎలిజిబిలిటీ-కమ్-ఎంట్రన్స్ టెస్ట్ (NEET) ఉత్తీర్ణత సాధించి తన సాకారం వైపుగా తొలి అడుగు వేసింది.నీలు 8వ తరగతి చదువుతున్నప్పుడే తండ్రి మరణించడంతో వారి కుటుంబ ఆర్థికపరంగా చాలా ఇబ్బందులు పడింది. అయితే, ఈ కష్టాలు, నష్టాలు ఆమెను ఆమెను కృంగ దీయలేదు. వైద్యం అందక పేదరికం వల్ల ఎవరూ తమ ప్రియమైన వారిని కోల్పోకూడదనే లక్ష్యంతో డాక్టర్ కావాలని ఆమె నిశ్చయించుకుంది. మరోవైపు కుటుంబానికి ఏకైక సంపాదనపరురాలైన ఆమె తల్లి, ఆసుపత్రి లోనూ, ఇటు గృహ సహాకురాలిగా పనిచేస్తుంది. కూతుళ్ల చదువును మాన్పించి, వారికి పెళ్లిళ్లు చేయమని బంధువులు, ఇతరులుఎంత ఒత్తిడి చేసినా బిడ్డల్ని చదివించేందుకు నిర్ణయించుకుంది.తండ్రి మరణంతో సంకల్పంఆర్థిక ఇబ్బందుల కారణంగా తన తండ్రికి సరైన వైద్యం అందించలేకపోయామని, చివరికి అనారోగ్యంతో కన్నుమూశారని నీలు చెప్పింది. పేదరికంతో సరైన చికిత్స అందించలేక నాన్నను కోల్పోయాను. అందుకే పేదరికం వల్ల మరే కుటుంబం కూడా ఇలాంటి నష్టాన్ని అనుభవించకూడదని ఆ రోజే తాను డాక్టర్ కావాలని నిర్ణయించుకున్నాను అని నీలు తెలిపింది. అట్టడుగు వర్గాల బాలికల కోసం స్టడీ హాల్ ఎడ్యుకేషన్ ఫౌండేషన్ (SHEF) నడుపుతున్న ప్రేరణ బాలికల పాఠశాలలో నీలు తన విద్యను ప్రారంభించి, ఆ తర్వాత 11, 12 తరగతుల కోసం స్టడీ హాల్ పాఠశాలలో స్కాలర్‌షిప్ సంపాదించింది. కష్టపడి చదివి నీట్‌లో ఉత్తీర్ణత సాధించి తన కల వైపు మొదటి పెద్ద అడుగు వేసింది. పట్టుదలతో చదివి నీట్ పరీక్షను విజయవంతంగా క్లియర్ చేసింది. ఈ ఏడాది సిబిఎస్‌ఇ క్లాస్ 12 బోర్డు పరీక్షల్లో నీలు 94 శాతం మార్కులు సాధించింది. . ప్రస్తుతం ఎంబీబీఎస్ (MBBS) సీటు సాధించేందుకు సిద్ధ మవుతోంది. భవిష్యత్తులో కార్డియాలజీ (గుండె జబ్బుల విభాగం) లో స్పెషలైజేషన్ చేసి, ఆర్థికంగా వెనుకబడిన రోగులకు సరసమైన ధరకే వైద్యం అందించాలని ఆమె లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.నీలు అకడమిక్ ప్రతిభను గుర్తించి ఆమెకు ప్రతిష్టాత్మకమైన 'వహానీ స్కాలర్‌షిప్' లభించింది. దేశవ్యాప్తంగా వేలాది మంది దరఖాస్తు చేసుకోగా, కేవలం 50 మంది మాత్రమే ఎంపికైన తుది జాబితాలో నీలు చోటు దక్కించుకుంది. ఈ స్కాలర్‌షిప్ ఆమె వైద్య విద్యకు అయ్యే ట్యూషన్ ఫీజులు, ఇతర ఖర్చులను భరిస్తుంది.స్ఫూర్తిగా నిలిచిన నీలుస్టడీ హాల్ ఎడ్యుకేషనల్ ఫౌండేషన్ వ్యవస్థాపకురాలు డాక్టర్ ఊర్వశి సాహ్ని మాట్లాడుతూ... సరైన అవకాశాలు, సాయం లభిస్తే విద్యార్థులు తమ పూర్తి సామర్థ్యాన్ని నిరూపించుకోగలరని చెప్పడానికి నీలు విజయమే నిదర్శనమని అన్నారు. స్కూల్ ప్రిన్సిపాల్ మీనాక్షి బహదూర్ కూడా నీలును ఎంతో కష్టపడే, పట్టుదల గల విద్యార్థిగా అభివర్ణిస్తూ, ఆమె విజయం ఎంతో మంది యువతులకు స్ఫూర్తిదాయకమని కొనియాడారు.ఇదీ చదవండి: రూ. 1.4 కోట్ల జాక్‌పాట్‌ : నిద్రలేమే వరంలా మారింది

భారతీయ సంతతికి చెందిన 17 ఏళ్ల యువతి రిద్ధి చౌహాన్‌ యూఎస్‌ నేవీ సహకారంతో నడిచే ప్రతిష్టాత్మక హైస్కూల్‌ మిలిటరీ ప్రోగ్రామ్‌లో సరికొత్త రికార్డు సృష్టించారు. న్యూయార్క్‌లోని ప్రముఖ బెంజమిన్‌ ఎన్‌. కార్డోజో హైస్కూల్‌ నేవీ జూనియర్‌ రిజర్వ్‌ ఆఫీసర్స్‌ ట్రైనింగ్‌ కార్ప్స్‌ విభాగంలో అత్యున్నత హోదా అయిన బెటాలియన్‌ కమాండింగ్‌ ఆఫీసర్‌గా బాధ్యతలు చేపట్టారు.తన పాఠశాల పరిధిలోని 300 మంది క్యాడెట్లకు నాయకత్వం వహిస్తున్న ఆమె వారి శిక్షణ, విధివిధానాలు, సంక్షేమ బాధ్యతలను పర్యవేక్షిస్తూ వారి భవిష్యత్తుకు బాటలు వేస్తున్నారు. ఈ ఎన్‌జీఆర్‌వోటీసీప్రోగ్రామ్‌లోనే అత్యున్నత హోదా సాధించిన తొలి భారతీయ సంతతి విద్యార్థినిగా రిద్ధి నిలిచారు.రాజస్థాన్‌లోని జైపూర్‌కు చెందిన రుచిక, దిలీప్‌ చౌహాన్‌ల కుమార్తె రిద్ధి కుటుంబం ప్రస్తుతం న్యూయార్క్‌లో నివసిస్తోంది. బాల్యం నుంచే దేశసేవపై ఆసక్తి పెంచుకున్న రిద్ధి, కేవలం స్కూల్‌ స్థాయికే పరిమితం కాకుండా భవిష్యత్తులో యూఎస్‌ నేవీలో ఆఫీసర్‌గా స్థిరపడాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. అందులో భాగంగానే, యునైటెడ్‌ స్టేట్స్‌ నావల్‌ అకాడమీకి తొలిమెట్టుగా భావించే అత్యంత ప్రతిష్టాత్మక నావల్‌ అకాడమీ ప్రిపరేటరీ స్కూల్‌లో ప్రవేశించడానికి ఆమె సిద్ధమవుతున్నారు. బెటాలియన్‌ కమాండింగ్‌ ఆఫీసర్‌ వంటి అరుదైన బాధ్యత పొం​దడానికి ముందు, రిద్ధి అకడమిక్‌ కమాండర్, స్టెమ్‌ కమాండర్, ΄్లాటూన్‌ లీడర్, ఇన్స్‌పెక్షన్‌ కమాండర్‌గా పలు విభాగాల్లో తన ప్రతిభను నిరూపించుకున్నారు.పర్సనల్‌ మెంటర్‌గానూ..రిద్ధి అకడమిక్‌ కమాండర్‌గా వ్యవహరిస్తూ, జాతీయస్థాయి అకడమిక్‌ పోటీలలో తన టీమ్‌కు ప్రథమ స్థానాన్ని అందించారు. వరుసగా రెండేళ్లపాటు ‘లీడర్‌షిప్‌ అండ్‌ అకడమిక్‌ బౌల్‌’ పోటీల్లో తన స్కూల్‌ను ముందంజ లో నిలపడమేకాకుండా రోబోటిక్స్‌లో శాస్త్రవేత్తల నుంచి ప్రశంసలు అందుకున్నారు. అంతేకాదు, తన ఈ ప్రయాణంలో తనతోపాటుగా ఉన్న మరో 200 మంది క్యాడెట్లకు పర్సనల్‌ మెంటార్‌గా వ్యవహరిస్తూ, వారిని కూడా సమర్థమైన నాయకులుగా తీర్చిదిద్దారు.ఆధ్యాత్మిక స్ఫూర్తితోనే!తనలో ఉన్న నాయకత్వ లక్షణాలు, సేవా గుణం పుస్తకాలతో వచ్చింది కాదనీ.. తన కుటుంబం నేర్పించిన విలువలు, భారతీయ సాంస్కృతిక వారసత్వం, ఆధ్యాత్మిక గురువుల బోధనల వల్లే ఈరోజు తను ఇంతమందికి దిశానిర్దేశం చేయగలుగుతున్నానని చెబుతోంది రిద్ధి చౌహాన్‌.

ప్రతినెలా అందరికీ వీలైన రోజున ఒక మధ్యాహ్నం, జలంధర్‌లోని ఒక సభ్యురాలి ఇంట్లో కొంతమంది మహిళలు సమావేశమవుతుంటారు. అది ఏదో సాంఘిక సమావేశమో లేక లాంఛన్రపాయమైన సభో కాదు. తాము స్వయంగా రాసుకున్న కవిత్వాన్ని చదవడానికి చేసుకున్న ఒక ఏర్పాటు. ఉపాధ్యాయులు, ప్రొఫెసర్లు, గృహిణులు, వివిధ రంగాలకు చెందిన మహిళలు చేతుల్లో నోట్‌బుక్‌లతో ఒకచోట చేరతారు. బయటకు చెప్పుకోని తమ భావోద్వేగాలను, అనుభవాలను, ఆలోచనలను వ్యక్తపరచడానికి పద్యరూపంలో ఒక వేదికను వారు కనుగొంటారు.రచయిత్రి నరేష్‌ నాజ్‌ స్థాపించిన మహిళా కవయిత్రుల వేదిక అయిన ’మహిళా కావ్య మంచ్‌’ ఈ సమావేశాలను నిర్వహిస్తుంది. ఈ సంస్థ రాష్ట్రంలోని పలు ్రపాంతాలలో కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తోంది, జిల్లాస్థాయి విభాగాలు స్వతంత్రంగా పనిచేస్తూ నెలవారీ కవితా సమావేశాలను నిర్వహిస్తున్నాయి.ఎలాంటి రుసుమూ లేదు...అనేక సాహిత్య సంస్థల వలె కాకుండా మహిళా కావ్యమంచ్‌ సభ్యత్వ రుసుమును వసూలు చేయదు. కవిత్వం రాయడంపై ఆసక్తి ఉన్న ఏ మహిళ అయినా, ఆమె వృత్తి లేదా సాహిత్య నేపధ్యంతో సంబంధం లేకుండా సభ్యురాలుగా చేరచ్చు. సభ్యుల సౌలభ్యాన్ని బట్టి సమావేశాలు ఆన్‌ లైన్‌ లోనూ, ఆఫ్‌లైన్‌ లోనూ జరుగుతాయి. అయితే ఆఫ్‌లైన్‌ సమావేశాలు సాధారణంగా సభ్యురాలి నివాసంలో నిర్వహిస్తారు.ఈ సమావేశంలో పాల్గొనేవారి సంఖ్య నెలా నెలా పెరుగుతూనే ఉంది. దీంతో ఇది ఒక సాహిత్య వేదిక కంటే ఎక్కువగానే మారింది. ఒత్తిడితో కూడిన వృత్తి, ఇంటి బాధ్యతలు, కుటుంబ కట్టుబాట్ల నడుమ, ఈ నెలవారీ సమావేశాలు సృజనాత్మకతకు, స్వీయ వ్యక్తీకరణకు ప్రత్యేక సమయాన్ని అందిస్తున్నాయి. ప్రోత్సాహకరమైన ప్రేక్షకుల ముందు తమ రచనలను చదివి వినిపించడం వల్ల, వారు ఆత్మవిశ్వాసాన్ని పెంపొందించుకోవడానికి, తమ రోజువారీ పాత్రలకు అతీతంగా ఒక గుర్తింపు తెచ్చుకునేందుకు సహాయపడిందని సభ్యులు చెబుతున్నారు.సోషల్‌ మీడియా కవిత్వాన్నీ విస్తృతంగా పరిచయం చేస్తున్నప్పటికీ అర్థవంతమైన సాహిత్య సంఘాలను కలుసుకోవడం కష్టంగానే మారింది. కవిత్వం కేవలం రాయడానికి మాత్రమే కాదని, దానిని వినేవారూ ఉండాలని ఇలాంటి సమావేశాలలో పాల్గొనేవారికి గుర్తుచేస్తూనే ఉంది.ఒకే వేదికపైకి..ఈ సంస్థ ప్రతి సంవత్సరం రాష్ట్రస్థాయి సమావేశాలను కూడా నిర్వహిస్తుంది. దీనిలో భాగంగా వివిధ జిల్లాలకు చెందిన మహిళా కవయిత్రులను ఒకే వేదికపైకి తీసుకువస్తుంది. తమ ఇళ్లలో కవితలు చదవడం ద్వారా ఎందరో కవులకు, తమ రచనలను మరింత విస్తృతమైన ప్రేక్షకులతో పంచుకోవడానికి ఇది ఒక అవకాశంగా మారుతుంది.కజిన్స్, ఫ్రెండ్స్, బంధువులలో కొంతమంది సభ్యులు ప్రతినెలా ఒకరింట్లో సమావేశమై ఆనందాన్ని పంచుకోవడం గురించి మనకు తెలిసిందే..! పంజాబ్‌ రాష్ట్రంలోని జలంధర్‌లో మాత్రం ప్రతినెలా మహిళా కవితాబృందం ఒకరి ఇంట్లో కలుసుకుంటారు. తమ అనుభవాలను, అనుభూతులను కవిత్వం ద్వారా పంచుకుంటారు. కాగితాలకే పరిమితం కాని ఒక గొంతుకను అందిస్తారు. రచయిత్రి నరేష్‌ నాజ్‌ స్థాపించిన మహిళా కవయిత్రుల వేదిక ‘మహిళా కావ్య మంచ్‌’ ద్వారా నెలవారీ కవితా సమావేశాలను సమర్థవంతంగా కొనసాగిస్తున్నారు.

జీవితాన్ని మార్చే కొన్ని నిర్ణయాలు తగరతి గదుల్లోనో లేక పెద్ద పెద్ద సమావేశాల్లోనో కాదు భరింపరాని దుఃఖం నుంచి మొదలవుతుంది. మనకెంతో ఇష్టమైన వ్యక్తిని కోల్పోయిన తీవ్ర దుఃఖం ఒకవైపు.. ఒక్కసారిగా మీదపడ్డ కుటుంబ బాధ్యతలు ఇంకోవైపు.. ఆ తరుణంలో తీసుకునే సరైన నిర్ణయాలే ఆ మనిషి గొప్పతనాన్ని చాటుతాయి. అందుకు నిదర్శమే ఈ గుజరాత్‌ ధీరవనిత కథ. ఆ మహిళే గుజరాత్‌లోని కచ్‌ జిల్లాలో నివశిస్తున్న శాంతాబెన్‌. భర్త మరణంతో ఒక్కసారిగా పిల్లల చదువులు, కుటుంబాన్ని పోషించడం వంటి బాధ్యతలు ఆమె మీద పడిపోయాయి. అప్పటి వరకు ఇంటి పట్టున భర్త నీడలో బతికిన ఆమెకు ఒక్కసారిగా ఏం జరుగుతోందో అర్థం కాలేదు. ఎందుకంటే వ్యవసాయ పనులు గురించి గానీ, ఎలా కుటుంబాన్ని పోషించుకోవాలన్న దానిపై గానీ ఏ మాత్రం ఆలోచన, అవగాహన లేదు. ఆ క్లిష్ట సమయంలో తనముందుకు ఉన్న ఒకే ఒక్క దారి.. కుటుంబానికి ఆధారమైన వ్యవసాయ క్షేత్రాన్ని భర్త తదనంతరం తానే స్వయంగా నిర్వహించడం ఒక్కటే. నిజానికి ఆ పనులు ఏవీ ఆమెకు తెలియదు. కనీసం వ్యవసాయ పనిముట్లు ఎలా వాడాలో కూడా తెలియదు. ప్రతీది నేర్చుకోవాల్సిందే. అయినా వెనకడుగు వేయలేదు. భావిని తవ్వడం నుంచి, ఎలాంటి ఎరువులు కొనాలి, ఎలాంటి పురుగులు మందులు ఉపయోగించాలి అన్నింటిని వేగంగా నేర్చుకుంటూ వ్యవసాయం చేయడం మొదలు పెట్టింది. అంతేగాదు ఆఖరికి 40 ఏళ్ల వయసులో ట్రాక్టర్‌ని నడపడం కూడా స్వయంగా నేర్చుకుంది. అయితే ఇంతలా కష్టపడుతున్నా.. అప్పటికే ఇంటి మీద ఉన్న అప్పులు, కారణంగా కుటుంబ నిర్వహణ మరింత కష్టంగా మారిపోయింది. చెప్పాలంటే ఆర్థిక పరిస్థితి ఘోరంగా దిగజారిపోయింది. ఇక ఉన్న ఆ ఒక్క పొలం అమ్మితే కానీ పరిస్థితి చక్కబడేట్లు కనిపించని దస్థితి. కానీ ఆమె ఆ సమయంలో ఎంతో సమన్వయంతో సాహసోపేతమైన నిర్ణయం తీసుకుంది. మొత్తం కుటుంబ సభ్యులు పొలాన్ని అమ్మేద్దామని అంటున్నా..అందుకు ఆమె నిరాకరించింది. తానే ఎలాగోలా కష్టపడి అప్పులు తీరుస్తాని హామీ ఇచ్చి మరీ.. వ్యవసాయం చేసేందుకే మొగ్గు చూపింది. అలా శాంతాబెన్‌ ఉదయం లేచిన దగ్గర నుంచి రాత్రి ఏడింటి వరకు పొలంలోనే ఉంటూ కష్టపడేది. ఆమె కష్టానికి ఫలితం లభించింది.. పొలం చక్కగా పండటం మొదలైంది. దాంతో ముందుగా ఇంటి మీద ఉన్న అప్పులు తీర్చేసి, పిల్లలను చదివించడం మొదలు పెట్టింది. అప్పటి వరకు బ్యాంకు ఖాతా తెలియని ఆమె..తనలాంటి మహిళా రైతులకు బ్యాంకులు అప్పులు ఇస్తాయని తెలుసుకుని, దాని సాయంతో మరింతగా వివిధ రకాల పంటలు వేసి పండించి ఆదాయం గడించటం మొదలు పెట్టింది. చివరికి పిల్లలను మంచి చదువులు చదివించే స్థాయికి చేరుకుని ఆదర్శంగా నిలిచింది. ఆమె కష్టానికి ఫలితంగా కుమారుడు సివిల్‌ ఇంజనీర్‌ అయ్యాడు. ఇప్పడు అతను అమ్మకు పొలంలో సహాయం చేస్తూ చేదోడు వాదోడుగా ఉన్నాడు. శూన్యం నుంచి జీవితాన్ని మొదలు పెట్టి శిఖరాగ్రానికి చేరుకునేలా జీవితాన్ని అందంగా మలుచుకుంది శాంతాబెన్‌. విషాదం అనేది తన మిగిలిన జీవితానికి ముగింపు కాదని ధైర్యంగా ముందుకు సాగితే మంచి రోజులు ఉంటాయనే చెప్పే స్ఫూర్తిదాయక కథ ఆమెది. అంతేగాదు కష్టకాలంలో తప్పుడు నిర్ణయాలు కాదు..వాటిని అధిగమించేలా ధైర్యంగా నిలబడాలని నొక్కి చెబుతోంది ఆమె కథ.(చదవండి: ఆ డీఆర్డీఓ శాస్త్రవేత్త అడిగిన ఒకే ఒక్క ప్రశ్న..లైఫ్‌నే మార్చేసింది!)

‘ప్రభుత్వ పాఠశాల విద్యార్థినులకు ఉచిత ప్రయాణం’ అని రాసి ఉన్న గులాబీ రంగు ఆటో అందరినీ ఆకర్షిస్తుంటుంది. చెన్నైలోని టి.నగర్, కోడంబాక్కం, అన్నానగర్, పెరంబూర్‌ప్రాంతాలలో గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా తన ఆటోలో అమ్మాయిలను ఉచితంగా తీసుకువెళుతోంది రాజీ అశోక్‌...‘మేము మా చదువు పూర్తి చేసి ఉంటే మా జీవితాలు బాగుండేవి’ గతాన్ని గుర్తుచేసుకుంటూ అంటుంది రాజీ. ఆర్థిక సమస్యల కారణంగా కాలేజీ చదువును అర్థంతరంగా మానేయాల్సి వచ్చింది చెన్నైకి చెందిన రాజీ అశోక్‌. తనలాగే ఎవరూ చదువు మధ్యలో మానెయ్యకుండా ఉండడానికి తనవంతు సహాయం చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది 54 ఏళ్ల రాజీ.అక్క కనిపిస్తే... ఎంత ఆనందమో!ప్రతిరోజు ఉదయం విద్యార్థినులను బడిలో దింపడంతో పాటు సాయంత్రం బడి నుంచి తీసుకువస్తుంటుంది రాజీ. రోజూ పది నుంచి పదిహేనుమంది బాలికలకు సహాయం చేస్తుంది. ఇలా చేయడం అంటే తన సంపాదనలో ఎంతో కొంత మొత్తాన్ని వదులుకోవడమే. అయితే అదేమీ తనకు ఇబ్బందిగా లేదు. ‘స్కూల్, బస్‌స్టాప్, ఆటోస్టాండ్‌ల దగ్గర పిల్లల కోసం ఎదురుచూస్తాను. గులాబీ రంగు ఆటోను గుర్తు పట్టి వెంటనే ఎక్కేస్తారు. నన్ను చూడగానే వారికి సంతోషంగా ఉంటుంది. సౌకర్యంగా కూర్చుంటారు. కొందరు ఇంటికి వెళ్లే దారిలో ఆటోలోనే నిద్రపోతారు. ఆకలి వేస్తే తినడానికి నా ఆటోలో బిస్కెట్‌ ప్యాకెట్లు ఎప్పుడూ ఉంటాయి’ అంటుంది రాజీ.అంతులేని ఆనందం‘అక్కా... నన్ను గుర్తు పట్టావా? ఒకసారి నీ ఆటోలో నన్ను తీసుకెళ్లావు!’‘నీ గురించి మా అమ్మాయి ఎన్నిసార్లు చెప్పిందో’... ఇలాంటి మాటలు విన్నప్పుడు రాజీకి వెయ్యి ఏనుగుల బలం, అంతులేని ఉత్సాహం వస్తుంది.ఇంకా ఏదైనా చేయాలని అనిపిస్తుంది. ‘సేవ చేయడంలో ఉన్న అంతులేని ఆనందం మరో దాంట్లో దక్క లేదు. ఈ ప్రయాణంలో ఎందరినో కలిశాను. వారి భావాలను పంచుకున్నాను. ఒక టీవీ ఛానల్‌ అవార్డుల సమయంలో ఒక యువతి వచ్చి నేను కూడా రాజీ అక్క ఆటోలో ప్రయాణించాను అని చెప్పడం సంతోషంగా అనిపించింది.నేను రాజీ అక్క ఆటోలో ప్రయాణించాను... అంటూ ఎంతో మంది సామాజిక మాధ్యమాలలో పోస్ట్‌లు పెడుతుంటారు. అవి చదివిన వారు నా గురించి ప్రశంసపూర్వకంగా కామెంట్స్‌ పెడుతుంటారు. ఆ కామెంట్స్‌ నాకు మరింత ఉత్సాహాన్ని ఇస్తాయి. నా వయసు 54 ఏళ్లు. ఇక స్వస్థలానికి వెళ్లి పోదామని నిర్ణయించుకొని వెళ్లాను. అక్కడకు వెళ్లినా మనసు మాత్రం చెన్నైను వదల లేదు. దీంతో మళ్లీ వచ్చేశాను. నా భర్త కేరళలో ఒక సంస్థ ఇచ్చిన అంబులెన్స్ ద్వారా ఫ్రీ సర్వీసు చేస్తుండటం, చెన్నైలో నేను నా వంతు సేవ చేయడం మనస్సుకు ఎంతో ఆనందంగా ఉంది. గతంలో దివంగత ముఖ్యమంత్రి జయలలిత సైతం నన్ను అభినందించడం మరిచిపోలేని జ్ఞాపకం. ప్రస్తుతం నేను ఒక చిన్న పాటి ఆటోను అద్దెకు తీసుకుని నడుపుతున్నాను. కొంచెం పెద్ద ఆటో ఉంటే, ప్రతి రోజూ మరి కొంత మంది అమ్మాయిలకు సేవలు అందించేందుకు వీలుంటుంది’ అంటుంది రాజీ అశోక్‌.– అస్మతీన్‌ మైదీన్, సాక్షి, చెన్నై

సాధారణంగా కష్టపడి చదివి..నైపుణ్యాలు అందిపుచ్చుకుని ఒక్కోమెట్టు ఎక్కుతూ సక్సెస్‌ అందుకుంటాం. కానీ కొందరు చిన్న వయసులోనే అపార ప్రతిభను ప్రదర్శిస్తారు. ఈ కోవకు చెందిన పిల్లలు అందరి పిల్లల్లా క్లాస్‌రూమ్‌ పాఠాలకు అంకితమవ్వరు. అలా టైం వేస్ట్‌ చేసే కంటే..తనకేది ఇష్టమే ఏం చేస్తే బాగుంటుందో.. అంత చిన్న వయసులోనే నిర్ణయించుకోగలరు. ఆ దిశగా తమ టాలెంట్‌ని ప్రదర్శించి దిగ్గజ కంపెనీలే వచ్చి తమ సంస్థలో చేర్చుకునేలా చేసుకుంటారు. అలాంటి టాలెంటెడ్‌ గర్ల్‌ హర్షిత అరోరా. ఆమె స్కూల్‌ చదువుని మధ్యలోనే ఆపేసి పేరెంట్స్‌కి షాక్‌ ఇచ్చింది. ఆ తర్వాత అత్యంత చిన్న వయసులోనే కోట్ల విలువ చేసే కంపెనీని నిర్మించి..ఇంటెలిజెన్స్‌కి కేరాఫ్‌గా నిలిచింది. ఆ అమ్మాయే ఉత్తప్రదేశ్‌లోని సహారన్‌పూర్‌ నగరానికి చెందిన హర్షిత అరోరా. చాలామంది పేరెంట్స్‌ తమ పిల్లలు ఇంజీనర్‌ లేదా డాక్టరో అవ్వాలనే అనుకుంటారు. కానీ హర్షిత తన తల్లిదండ్రులే ఆందోళన చెందేలా భయానక నిర్ణయం తీసుకుని షాక్‌కి గురి చేసింది. చదువుకి అత్యంత కీలకమైన టీనేజ్‌ దశ అంటే 15 ఏళ్ల వయసుకే ఈ చదువులు నావల్ల అయ్యే పని కాదని స్టడీస్‌కి బై..బై చెప్పేసింది. తనకు తాను సొంతంగా టెక్నాలజీ గురించి నేర్చుకోవడం ప్రారంభించింది. ఒక కంప్యూటర్‌, ఇంటర్నెట్‌ కనెక్షన్‌ సాయంతో 16 ఏళ్ల వయసు వచ్చేసరికి ఒక క్రిప్టో పోర్ట్‌ఫోలియో ట్రాకింగ్ యాప్‌ను సృష్టించింది. అది చాలా సరళంగా ప్రజలకు ఉపయోగకరంగా ఉంది. ఆపిల్‌ దీన్ని గమనించి తన ఫ్లాట్‌ఫామ్‌లోకి చేర్చింది. ఈ యాప్ అమెరికా, కెనడా దేశాల వ్యాప్తంగా రెండవ అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన ఫైనాన్స్ యాప్‌గా నిలిచింది. ఆ తర్వాత కొద్ది కాలానికే, ఒక కంపెనీ దీనిని కొనుగోలు చేసింది. అలా 2020లో, భారత ప్రభుత్వం హర్షిత విజయాలను గుర్తించింది. అందుకుగానూ ఆమె ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోడీ చేతుల మీదుగా బాల పురస్కార్‌ను అందుకుంది కూడా. అదే ఏడాది ఆమె అమెరికా వెళ్లడానికి O-1 వీసా కోసం దరఖాస్తు చేసుకున్నారు. తమ రంగంలో అసాధారణమైన సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శించిన వారికి ఈ వీసా ఇస్తారు. అందుకోసం ఆమెకు మొత్తం పదిమంది సీఈవోల నుంచి సిఫార్సులు అవసరం. కానీ హర్షితకు ఏకంగా 15 సిఫార్సులు లభించాయి. అంతేగాదు శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో ఆమెకు స్వాగతం పలికింది. 2019లో, ఆమె విజ్ఞాన్ వెలివేల తుషార్ మిశ్రాలతో కలిసి AtoB అనే స్టార్టప్‌ను స్థాపించారు. వాళ్ల మంచి ఆలోచనతో స్టార్టప్‌ని ప్రారంభించడంతో Y కాంబినేటర్ సమ్మర్ 2020 బ్యాచ్‌కు ఎంపికయ్యారు.ఈ Y కాంబినేటర్ (Y Combinator) అనేది 2005లో స్థాపించిన ఒక ప్రముఖ అమెరికన్ స్టార్టప్ యాక్సిలరేటర్. ఇది కొత్తగా వ్యాపారాలు ప్రారంభించే వారికి (స్టార్టప్‌లకు) అవసరమైన ప్రాథమిక పెట్టుబడి (Seed Fund), శిక్షణను అందిస్తుంది. అయితే వారి ఆలోచన ప్రారంభం కాకముందే కరోనా మహమ్మారితో వారి స్టార్టప్‌కి బ్రేక్‌లు పడ్డాయి. అకస్మాత్తుగా మారిపోయిన ప్రపంచం ఒకవైపు..ఏదో నిర్మించాలనే తపనతో కష్టపడుతున్న హర్షిత బృందం ఇంకోవైపు. నిజానికి ఆ టైంలో చాలా స్టార్టప్‌లు మూతపడ్డాయి. చాలామంది వ్యవస్థాపకులు తిరిగి ఉద్యోగాల్లోకి వెళ్లిపోయారు కూడా. అయితే హర్షిత బృందం మాత్రం అనూహ్యమైన నిర్ణయం తీసుకుంది. ట్రంక్‌ స్టాప్‌లకు వెళ్లారు. వారాల తరబడి అక్కడే నిలబడి ఆ ట్రక్ డ్రైవర్లతో మాట్లాడేవారు. వారి సమస్యల గురించి, చెల్లింపుల గురించి అడిగారు. అలాగే ప్రతి విషయం గురించి క్షుణ్ణంగా అడిగి తెలుసుకున్నారు. నిజానికి హర్షిత బృందానికి ట్రక్కింగ్ పరిశ్రమ గురించి ఏమీ తెలియదు. దానికి సంబంధించి..ఫ్లీట్‌ల కోసం చెల్లింపు వ్యవస్థల గురించి కూడా ఏమీ తెలియదు. వాళ్లకు అర్థమయ్యే వరకు ప్రశ్నలు అడుగుతూనే ఉంది ఆ బృందం. అలా వారు AtoBని మళ్ళీ మొదటి నుండి నిర్మించారు. ఈసారి ఈసారి అమెరికన్ ట్రక్కింగ్ పరిశ్రమ కోసం ఆర్థిక మౌలిక సదుపాయాలపై దృష్టి పెట్టి..దశాబ్దాలుగా పాత పద్ధతులను ఉపయోగిస్తున్న పరిశ్రమ కోసం ఆధునిక టెక్నాలజీని అందించారు.అలా ఇప్పుడు అమెరికాలోని 30 వేలకు పైగా ఫ్లీట్‌లు AtoBని ఉపయోగిస్తున్నాయి. ప్రస్తుతం ఈ కంపెనీ విలువ సుమారు $800 మిలియన్లు, అంటే దాదాపు రూ. 7,600 కోట్లు. ఇక్కడ హర్షిత చదువు మానేసి మరి..తనకు ఏ మాత్రం పరిచయంలోని పరిశ్రమలో భారీ విజయాన్ని అందుకోవడం విశేషం. ప్రారంభించాలనుకున్నా.. స్టార్టప్‌కు బ్రేకులు పడ్డాయేమో గానీ తనకు కాదని తన సక్సెస్‌తో నిరూపించింది. ఏప్రిల్ 2026లో, వై కాంబినేటర్ హర్షితను జనరల్ పార్టనర్‌గా పదోన్నతి కల్పించింది. అంతకుముందు ఏడాది ఆ సంస్థలో అత్యంత పిన్న వయస్కురాలైన విజిటింగ్‌ పార్టనర్‌గా ఉంటూ..ప్రారంభ దశలో ఉన్న వ్యవస్థాపకులకు ఒక కంపెనీని నిర్మించడంలో సహాయసహకారాలు అందించేది. దాంతో హర్షిత 24 ఏళ్లకే ప్రపంచంలోని అత్యంత తెలివైన బిల్డర్లతో పనిచేసే అవకాశం దక్కించుకుంది. ఇక్కడ ఆమె ఏ స్టార్టప్‌లకు నిధులు అందాలో, ఏ వ్యవస్థాపకులకు ప్రపంచాన్ని మార్చే అవకాశం లభించాలో హర్షితానే నిర్ణయిస్తుంది. కెరీర్‌ ప్రారంభించే వయసుకే వై కాంబినేటర్‌లో జనరల్ పార్టనర్ అవ్వడం అంటే మామలు విషయం కాదు. ఎవ్వరికైన ఏదైనా మొదలు పెట్టేటప్పుడూ ఆటంకాలు వస్తాయి..దాన్ని అధిగమించి ఎలా ముందుకు సాగుతున్నావనే దానిపై సక్సెస్‌ మొత్తం ఆధారపడి ఉంటుందని హర్షిత నిరూపించింది. (చదవండి: పింక్‌ బనారసి పట్టు చీరలో అందమైన గులాబీలా నీతా అంబానీ..!)

చాలామంది ఏ‍ళ్ల తరబడి కష్టపడితే గానీ సాధించుకోలేని జీవితం ఆమె సొంతం. మంచి కార్పొరేట్‌ ఉద్యోగం..సొంతంగా ఒక అపార్ట్‌మెంట్‌..ఫైనాన్షియల్‌గా కూడా ధీమాగా బతికే చక్కటి జీవితం ఆ విదేశీ మహిళది. అయినా అవేమి వద్దని భారతదేశంలోని ఓ మారుమూల గ్రామానికి వచ్చి ఉచితంగా పాఠశాలను నిర్వహిస్తుంది. అభాగ్యులకు, నిరుపేద ప్రజల పిల్లలకు గురువుగా మారి వారి జీవితాలను చక్కదిద్దుతోందామె. ఎవరా ఆ మహిళ అంటే..ఆ మహిళే స్విట్జర్లాండ్‌కు చెందిన శాండ్రా లావీ గోజ్‌కోవిచ్‌. ఆమె స్విట్జర్లాండ్‌లోనే పెరిగింది. అక్కడే చదువుని పూర్తి చేసి దుబాయ్‌లో మంచి కార్పొరేట్‌ ఉద్యోగాన్ని కూడా సంపాదించింది. ప్రపంచమంతా పర్యటించింది. ఒక అందమైన అపార్ట్‌మెంట్‌ని కూడా సొంతం చేసుకుంది. మంచి కారుతో సహా ఆర్థిక పరంగా ధీమాగా ఉండే లైఫ్‌ ఆమెది. కానీ ఆమె మదిలో వెంటాడే ప్రశ్న ఏంటంటే..ఇంతమంది చాలీచాలనీ జీవితం గడుపుతుంటే..తనకే ఎందుకు ఇంత లగ్జరీ లైఫ్‌ అని... అలా ఆమె పదిహేనేళ్ల క్రితం శాండ్రా తన లగ్జరీ లైఫ్‌ని వదులకోవాలనే గట్టిగా నిశ్చయించుకుంది. తన కార్పొరేట్‌ ఉద్యోగానికి రాజీనామ చేసి మరి భారత్‌కి వచ్చేసింది. భారతదేశంలోని సాంస్కృతి తనను ఫిదా చేసిందని, ఇది తన దృక్పథాన్నే మార్చేసిందని అంటోందామె. శాండ్రా తీసుకున్న ఆ నిర్ణయమే పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని సాగర్ ద్వీపంలో వందలాది మంది పిల్లలకు విద్యను అందించడంలో సహాయపడింది. అక్కడి మహిళలు, వారి కుటుంబ జీవితాన్ని మార్చేసింది.రెండు చొక్కాలు, రెండు ఫ్యాంటులు..వన్‌వే టికెట్‌తో..శాండ్రా భారతదేశమంతటా ఒంటరిగా ఎలాంటి నిర్ధిష్ట ప్రణాళిక లేకుండా కేవలం రెండు చొక్కాలు, రెండు ఫ్యాంటులతో పర్యటించినట్లు చెప్పుకొచ్చింది. కనీసం తెలిసిన వాళ్ల భరోసా కూడా లేదని తెలిపింది. తను చేసిన పని గురించి తలుకుంటే చాలా పిచ్చిపనిగా అనిపిస్తుందని అంటోందామె. అయితే జీవితం మొదటిసారి పూర్తి స్వేచ్ఛను అనుభవించానని మాత్రం అంటోంది. ఇక్కడ పర్యటించడం అంత సులభం కాకపోయినా..ఏదు తెలియని ఆనందం దొరికేదని అంటోందామె. అయితే తను ఏదో సేవ చేయాలనుకున్నానని..అందుకోసం ఇప్పటికే ఉన్న స్వచ్ఛంద సంస్థలకు మద్దతిచ్చి చేతులు దులిపేసుకోవచ్చు కానీ అది తనకు నచ్చలేదని అంటోంది. ఇక్కడ ఆ సంస్థల సొమ్ము దుర్వినియోగం అవ్వడం గమనించానని తెలిపింది. అసలు ప్రజలకు కావల్సింది..వాళ్ల అభ్యున్నతికి తోడ్పడే దిశగా అభివృద్ధి పనులు ఉండాలని తెలుసుకున్నానని అంటోందామె. ఆ మార్పు నగరాల్లో కాదని, గ్రామీణ ప్రాంతాల నుంచే సాధ్యమని గ్రహించా..అందుకోసమే..బయటవాళ్లకు కూడా తెలియని మారుమూల గ్రామానికి తీసుకువెళ్లమని చెప్పి మరి పశ్చిమ బెంగాల్లోని మారుమూల గ్రామమమైన సాగర్‌ ద్వీపానికి చేరుకున్నానని చెబుతోందామె. తను రెండున్నర గంటలు రైలు ప్రయాణించి, తదుపరి ఒక గంట పడవ జర్నీ చేసి మరి ఆ మారుమూల ద్వీపానికి చేరుకున్నట్లు తెలిపింది. ఆ ద్వీపం అత్యంత ఆధ్యాత్మికమైనది, కపిల ముని ఆశ్రమానికి నిలయం. ఆ ద్వీపంలో మూడు గ్రామాలను సందర్శించి..అక్కడ గ్రామస్తుల అవసరాలు స్వయంగా తెలుసుకుంది.ప్రతి ఇంటి తలుపు తట్టి..ఇంటింటికి తిరిగి ఒక విదేశీయురాలిగా తనపై నమ్మకం కలిగేలా చేసుకుని మరి..తమ పిల్లలను పాఠశాలకు పంపమని కోరినట్లు వెల్లడించింది. కొన్ని కుటుంబాలు సంకోచించగా, మరికొన్ని కుటుంబాలు స్వచ్ఛందంగా ముందుకొచ్చాయి. అలా ఒక చిన్నారితో మొదలై..క్రమంగా వందల మంది అయ్యారు. ప్రస్తుతం, శాండ్రా సంస్థ ఒకటి నుంచి ఐదు తరగతులలో 150 మంది పిల్లలకు విద్యను అందించే ఒక ఉచిత ప్రాథమిక పాఠశాలను నడుపుతోంది. అలాగే ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో చదువుతున్న మరో 120 మంది పిల్లలు ట్యూషన్ ఫీజు, పౌష్టికరమైన రోజువారీ భోజనాన్ని అందిస్తోంది. ఈ సంస్థ 20 మంది మహిళలకు కుట్టుపనిలో శిక్షణ కూడా అందించి, ఆర్థిక స్వాతంత్య్రాన్ని అందించే నైపుణ్యాలను పెంపొందించుకోవడంలో వారికి సహాయపడుతుంది. అంతేగాదు తన బృందంతో కలిసి గృహ హింస, బాల్య వివాహాలు, మానవ అక్రమ రవాణా వంటి వాటిపై అవగాహన కల్పిస్తుంది. అలా మొదలైంది ఈ జర్నీ..చాలా చిన్న వయసులో తన తల్లిదండ్రులు చేసే పర్యటనల వల్ల బాల్యంలోనే అత్యంత వైవిధ్యభరితమైన ప్రదేశాలు, సంస్కృతులు మనసులు బలంగా ముద్రపడిపోయాయి. ముఖ్యంగా కారవాన్‌ ‍ప్రయాణాలు ప్రతి దేశంలోని ప్రజలతో సులభంగా మమేకమయ్యేందుకు అవకాశం కల్పించింది. విభిన్న సంస్కృతులకు చెందిన వ్యక్తులను కలవడం వల్ల మన నేపథ్యానికి భిన్నంగా ప్రంపంచాన్ని చూడటం ఎలాగో చిన్నప్పుడే నేర్చుకున్నానని చెబుతోందామె. అయితే తాను వదులుకున్న కార్పొరేట్‌ లైఫ్‌ వైపుకి తిరిగి చూడలేదని అంటోందామె. ప్రస్తుతం తన సక్సెస్‌ని పదోన్నతులు, అధిక వేతనంతో చూడనని..పిల్లలతో నిండిన తరగతి గదులలో, కొత్త నైపుణ్యాలు నేర్చుకుంటున్న మహిళలలో, నెమ్మదిగా ఆశను కనుగొంటున్న కుటుంబాలలో చూస్తానంటోందామె. అంతేగాదు భౌతిక ఆస్తులు తాత్కాలికమైనవని, ఇతరులకు సేవ చేయడం, అవకాశాలను సృష్టించడం, అభాగ్యులకు అండగా నిలబడటంలో దొరికే సంతృప్తే వేరేలెవెల్‌ అని అంటోందామె. పైగా అభ్యాగులకు సేవ చేయడమే తన జీవిత లక్ష్యం అని, తను బతికి ఉన్నంత కాలం కొనసాగిస్తానని చెబుతోందామె. View this post on Instagram A post shared by Sandra Lavie (@sandralavie) (చదవండి: 56 ఏళ్ల వయసులో మాస్టర్‌ డిగ్రీ..! పట్టరాని సంతోషంలో కుమార్తె..)

చిన్న పని అంటూ ఏదీ ఉండదు... ప్రతి అవకాశం గొప్ప విజయానికి పునాది కావచ్చు. ఈ మాటలను నిజం చేసింది బ్రిటన్‌కు చెందిన క్లేర్‌ పార్‌ఫిట్‌(Claire Parfitt). 14 ఏళ్ల వయసులో అంతరిక్ష కేంద్రంలో స్పేస్ టాయిలెట్‌ను శుభ్రం చేసిన ఆమె.. ఇవాళ యూరోపియన్ స్పేస్ ఏజెన్సీ (ESA)లో భవిష్యత్ మార్స్ అన్వేషణ మిషన్‌లకు నాయకత్వం వహిస్తోంది..ఆమె ప్రస్థానం ఎలా మొదలైందంటే..నాటింగ్‌హామ్‌కు చెందిన క్లేర్‌కు చిన్నప్పటి నుంచే అంతరిక్షంపై మక్కువ. వర్క్ ఎక్స్‌పీరియెన్స్ కోసం తొలుత నాసాకు దరఖాస్తు చేసినా అవకాశం రాలేదు. తర్వాత లీసెస్టర్‌లోని నేషనల్‌ స్పేస్‌ సెంటర్‌( National Space Centre)లో అవకాశం దక్కింది. ఆ సమయంలో స్పేస్ సెంటర్ ప్రారంభానికి ఏర్పాట్లు జరుగుతుండగా, కొత్తగా వచ్చిన ప్రదర్శన వస్తువులను విప్పడం, శుభ్రపరచడం వంటి బాధ్యతలను ఆమె నిర్వహించారు.ఆ పనుల్లోనే అంతరిక్ష యాత్రల్లో ఉపయోగించే స్పేస్ టాయిలెట్‌ను శుభ్రం చేయడం కూడా ఒకటి. అలాగే అంతరిక్షంలోకి వెళ్లిన తొలి బ్రిటిష్ వ్యోమగామి హెలెన్‌ షార్మన్‌ Helen Sharman ఉపయోగించిన స్పేస్‌సూట్‌ను విప్పి పరిశీలించే అవకాశం కూడా ఆమెకు లభించింది. ఆ సూట్‌ను చూసిన క్షణం.. " ఏదో నిధి పెట్టెను తెరిచినంత ఆనందం కలిగింది" అని ఆ రోజులను క్లేర్ ఇప్పటికీ గుర్తు చేసుకుంటారు.ఆ చిన్న అవకాశం ఆమె జీవితాన్నే మార్చేసింది. ఫిజిక్స్‌లో డిగ్రీ, స్పేస్‌క్రాఫ్ట్ పవర్ సిస్టమ్స్ ఇంజినీరింగ్‌లో పీహెచ్‌డీ పూర్తి చేసిన క్లేర్ అంతరిక్ష పరిశోధన రంగంలో అడుగుపెట్టి, వరుసగా కీలక ప్రాజెక్టుల్లో పనిచేశారు. ముఖ్యంగా యూరోపియన్‌ స్పేస్‌ ఏజెన్సీ చేపట్టిన రోసాలిండ్‌ ఫ్రాంక్లిన్‌ ఎక్సోమార్స్‌ రోవర్‌ మిషన్‌లో కీలక బాధ్యతలు నిర్వహించారు. 2028లో ప్రయోగించనున్న ఈ రోవర్ అంగారక గ్రహంపై జీవం ఆనవాళ్ల కోసం అన్వేషణ చేపట్టనుంది. అలాగే భూమిపై సౌర గాలుల ప్రభావాన్ని అధ్యయనం చేసే స్మైల్‌ (SMILE) మిషన్‌లో కూడా ఆమె కీలక పాత్ర పోషించారు.2019లో నెదర్లాండ్స్‌లోని ESA పరిశోధనా కేంద్రంలో చేరిన క్లేర్ ప్రస్తుతం..మార్స్‌పై భవిష్యత్ మానవ, రోబోటిక్ మిషన్‌ల ప్రణాళిక బృందానికి నాయకత్వం వహిస్తున్నారు. అంతేకాదు, ప్రపంచవ్యాప్తంగా మార్స్ పరిశోధనలను సమన్వయం చేసే International Mars Exploration Working Groupకు ఛైర్‌గా కూడా ఉన్నారు.మార్స్‌ను అధ్యయనం చేయడం మానవాళి భవిష్యత్తుకు ఎంతో కీలకమని క్లేర్ చెబుతున్నారు. 2028లో రోసాలిండ్ ఫ్రాంక్లిన్ రోవర్ ప్రయోగం ఎంతో ఉత్సాహాన్ని కలిగిస్తుందని, ఆ తర్వాత మానవ యాత్రలకు అవసరమైన సాంకేతికత, ప్రణాళికలను ఇప్పటి నుంచే సిద్ధం చేస్తున్నామని తెలిపారు. అదే సమయంలో మార్స్ సహజ స్వరూపానికి ఎలాంటి నష్టం జరగకుండా శాస్త్రీయ పరిశోధనలు కొనసాగించడం కూడా తమ బాధ్యత అని స్పష్టం చేశారు.తన విజయానికి చిన్ననాటి ఉపాధ్యాయుల ప్రోత్సాహం, నేషనల్ స్పేస్ సెంటర్‌లో లభించిన తొలి అవకాశం ప్రధాన కారణాలని క్లేర్ చెబుతున్నారు. ఆ సంస్థకు అప్పటి డైరెక్టర్‌గా ఉన్న మహిళను చూసి తానూ ఒకరోజు అంతరిక్ష రంగంలో నాయకత్వ స్థాయికి చేరాలనే ఆత్మవిశ్వాసం కలిగిందని గుర్తు చేసుకున్నారు.స్పేస్ టాయిలెట్‌ను శుభ్రం చేసిన విద్యార్థిని నుంచి మార్స్ మిషన్‌లకు నాయకత్వం వహించే శాస్త్రవేత్తగా ఎదిగిన క్లేర్ పార్ఫిట్ ప్రయాణం... చిన్న అవకాశాన్ని కూడా అంకితభావంతో స్వీకరిస్తే అది జీవితాన్ని ఎంత ఎత్తుకు తీసుకెళ్తుందో చెప్పే స్ఫూర్తిదాయక గాథగా నిలిచింది.(చదవండి: ప్లీజ్‌ మంచి తల్లిగా మారండి..! ఆ తర్వాతే ఇంకేదైనా..)

ప్రస్తుతం సమాజం ఎలా ఉందో ప్రత్యేకంగా చెప్పాల్సిన పనిలేదు. సమాజంలో మంచి ఉన్నత హోదాలో ఉన్నవాళ్ల పిల్లలే పెడదోవ పట్టి..ఎలా నేరస్థులుగా మారుతున్నారో తెలిసిందే. ఒక పక్క డిగ్రీలు పెరుగుతున్నా..నేరాలు కూడా వాటికి తగ్గట్టుగా ఉండటం బాధకరం. అందుకు కారణం వృత్తిపరమైన విజయానికి ఇచ్చినంత ప్రాధాన్యత వ్యక్తిత్వ నిర్మాణానికి ఇవ్వకపోవడమేనని మేధావులు, వ్యక్తిత్తత్వ నిపుణులు నొక్కి చెబుతున్నారు. సరిగ్గా ఈ తరుణంలో యూపీ గౌవర్నర్‌ కుటుంబ విలువలు, పేరెంట్స్‌ బాధ్యత గురించి ఇచ్చిన స్పీచ్‌ అందర్నీ ఆలోచింపచేయడమే గాక..విద్య, వ్యక్తితత్వం ఎంత కీలకమైనవో తెలియజేసేరామె. ముఖ్యంగా ఆడపిల్లలకు ఇచ్చిన సందేశం మహిళా శక్తి గొప్పతనం, ఆమె ఏవిధంగా సమాజానికి మూలస్థంభమో వివరించారామె.కాన్పూర్‌లో ఛత్రపతి షాహు జీ మహారాజ్ విశ్వవిద్యాలయం 41వ స్నాతకోత్సవంలో రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయాల ఛాన్సలర్‌, యూపీ గవర్నర్‌ ఆనందీ బెన్‌ పటేల్‌ కుటుంబ విలువలు గురించి యువతను మేల్కొలిపేలా అద్భతంగా ప్రసగించారు. ఈ మేరకు ఆనందీ బెన్‌ ఆ కార్యక్రమంలో మాట్లాడుతూ.. మహిళలు గొప్ప వృత్తులను చేపట్టడం కంటే ముందు..మీరు గొప్ప తల్లులుగా మారండి అని పిలుపునిచ్చారు. వివాహం తర్వాత కుటుంబంలో తమ పాత్రలను సమతుల్యం చేస్తూ..వృత్తిపరమైన విజయాలు సాధించాలని ఆనందీ బెన్‌ అన్నారు. అలాగే పెళ్లితో చదువుకి స్వస్తి పలకొద్దని యువతులకు హితవు చెప్పారు. అన్నింటికంటే మహిళలు మంచి నిపుణురాలైన తల్లిగా మారండని, ఆ తర్వాత ఐఏఎస్‌ అధికారి అయినా, టీచర్‌ అయినా అని పిలుపునిచ్చారామె. అలాగే టీనేజ్‌ పిల్లలు కళాశాలల్లో చేరిన తర్వాత తల్లిదండ్రలు తమ బాధ్యత ముగిసిపోయిందని భావించకూడదని, వాళ్లని ఓ కంట కనిపెట్టాల్సిందేనని అన్నారు. ముఖ్యంగా వాళ్ల జీవితంలో జరిగే ప్రతీ కీలక విషయంలోనే పేరెంట్స్‌గా మీరు పాలుపంచుకోవాలని సూచించారు. ఆ సమయంలో ప్రవర్తించాల్సిన తీరు, నైతిక విలువల గురించి బోధించాల్సిన బాధ్యత తల్లిదండ్రులదేనని అన్నారు. వాళ్లకు విద్యా నైపుణ్యం తోపాటు వ్యక్తిత్వ నిర్మాణంపై కూడా దృష్టి పెట్టేలా చేయాలన్నారు. అలాగే విశ్వవిద్యాలయ హాస్టళ్లు, వాటి పరిసర ప్రాంతాల్లో మాదక ద్రవ్యాల వినియోగంపై ఆందోళన వ్యక్తం చేశారామె. దీంతోపాటు సమాజంలో గృహ హింస, మహిళలపై నేరాలు పెరగడానికి నైతిక విలువల క్షీణతే కారణమని అన్నారామె. విద్య కేవలం విద్యాపరమైన విజయాలకే పరిమితం కాకూడదని అన్నారు. డిగ్రీల సంఖ్య పెరుగుతున్నప్పటికీ సమాజంలో ఇలాంటి నేరాలు కొనసాగుతున్నాయంటే..అది మన విద్యా వ్యవస్థ సక్రమంగా లేదనేందుకు సంకేతమన్నారు. అందుకే విద్యా పరిజ్ఞానంతో పాటు నైతిక విలువలు కూడా అంతే ముఖ్యం అని నొక్కి చెప్పారామె. (చదవండి: దుఃఖాన్నే శక్తిగా మార్చింది..! స్ఫూర్తిగా నిలిచింది)

ఉత్తర్‌ప్రదేశ్‌లోని మల్లిఖేడ గ్రామం. కరెంట్‌ ఎప్పుడు వస్తుందో, ఎప్పుడు పోతుందో తెలియని గ్రామాలలో ఇదొకటి. చాలామంది ప్రత్యామ్నాయ ఇంధన వనరుగా డీజిల్‌ను ఎంచుకునేవారు. అయితే అది చాలా ఖరీదైన వ్యవహారం. ఆమె పేరు సుమన్‌. భర్త చిన్నపాటి ఉద్యోగమేదో చేస్తాడు. తక్కువ ఆదాయం కారణంగా, కుటుంబాన్ని పోషించడానికి ఒక చిన్నపాటి షాపు నిర్వహిస్తోంది సుమన్‌. డిజిటల్‌ బ్యాంకింగ్‌ లావాదేవీలు, ప్రింటింగ్, ఫొటో కాపీయింగ్, ఆధార్‌ అనుసంధాన సేవలను అందిస్తోంది. కరెంట్‌ సమస్య...నెత్తి మీద కత్తి!కరెంట్‌ సమస్య వల్ల ఆమె షాప్‌ సరిగ్గా నడిచేది కాదు. రోజూ ఎంతోమంది కస్టమర్‌లు వచ్చినా, కరెంట్‌ లేకపోవడంతో వెనక్కి తిరిగి వెళ్లేవారు. అలాంటి రోజుల్లో ఒకరోజు...ఊళ్లో జరిగిన గ్రామసభలో పాల్గొంది సుమన్‌. ఆ సభలో కరెంట్‌ కష్టాలను ఏకరువు పెట్టింది. ‘సోలార్‌ ప్యానళ్లు ఏర్పాటు చేసుకుంటే మీకు ఏ సమస్యా ఉండదు’ అని సూచించారు అధికారులు.స్వయం సహాయక బృందాల నెట్‌వర్క్‌ ద్వారా రిజిస్ట్రేషన్‌ పూర్తి చేసుకున్న తరువాత 1 కిలోవాట్‌ రూఫ్‌టాప్‌ సోలార్‌ సిస్టమ్‌ను ఏర్పాటు చేసుకోవడానికి బ్యాంకు లోన్‌ కోసం దరఖాస్తు చేసుకుంది. అలా సోలార్‌ సిస్టమ్‌కు చేరువైంది. ఇప్పుడు ఆమెకు ఎలాంటి కరెంట్‌ కష్టాలు లేవు. సుమన్‌కు నెలవారీ ఆదాయం పెరిగింది. ఎలక్ట్రిసిటీ బిల్‌ భయపెట్టడం లేదు. ఎంతో కొంత డబ్బు పొదుపు చేయగలుగుతోంది.త్రిబుల్‌ ఫ్రేమ్‌వర్క్‌భారతదేశ ఇంధనరంగంలో మహిళల భాగస్వామ్యం 22 శాతమే. అయినప్పటికీ పునరుత్పాదక ఇంధన రంగానికి సంబంధించి ఆశాజనకమైన పరిస్థితి కనిపిస్తోంది. సౌర, పవన ఇంధనంతో పాటు ఇతర ఇంధనాలకు సంబంధించి సాంకేతిక కార్యక్రమాలకు మహిళలు నాయకత్వం వహిస్తున్నారు.‘మన దేశంలో పునరుత్పాదక శక్తి ఇంజినీరింగ్‌కు సంబంధించి ప్రత్యేక డిగ్రీ కోర్సు లేదు. మనం పూరించాల్సిన లోటు ఇది’ అంటున్నారు లూమినస్‌ పవర్‌ టెక్నాలజీ ఎండీ ప్రీతీ బజాజ్‌.‘మహిళలకు ఇంధనరంగం గురించి అవగాహన కలిగించాలి. ఈ రంగంలో ఉండే అద్భుతమైన కెరీర్‌ అవకాశాలను గురించి వివరంగా తెలియజేయాలి’ అంటారు హీరో ఫ్యూచర్‌ ఎనర్జీస్‌లో సీఎస్‌ఆర్‌ విభాగ అధిపతి భావన కృపాల్‌. ఇంధన రంగంలో మహిళలను ప్రోత్సహించడానికి 3 ఉ ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ గురించి చెబుతున్నారు ప్రీతి బజాజ్‌.ఫస్ట్‌ E–ఎంకరేజర్స్‌ ( ప్రోత్సాహకులు)నాయకత్వ స్థానాల్లోకి మహిళలు అడుగు పెట్టడానికి ప్రేరేపించే, ప్రోత్సహించే వ్యక్తులు.సెకండ్‌ E – ఎన్రిచర్స్‌ (సుసంపన్నం, సారవంతం చేయడం) మహిళల ప్రతిభను గుర్తించి వారి కెరీర్‌ పురోగతికి మార్గాలు చూపించే సీనియర్‌లు.థర్డ్‌ E – ఎంగేజర్స్‌ (నిమగ్నపరిచేవారు)తమకు ఉన్న విశ్వసనీయతను, ఇన్‌ఫ్లూయెన్స్‌ను ఉపయోగించి మహిళలకు మార్గనిర్దేశకత్వం చేస్తూ, వారికి అండగా ఉంటూ, ఉన్నతస్థానాలకు చేర్చడంలో తోడ్పడేవారు.ప్రత్యామ్నాయాల దారిలో...దశాబ్దాల కాలం నుంచి మన ఇంటి వంటకు ఎల్‌పీజీ వెన్నెముకగా ఉంది. అయితే పెరుగుతున్న ధరలు, సరఫరాకు సంబంధించిన సమస్యలు, పర్యావరణ అవగాహన కారణంగా చాలామంది గృహిణులు ఎల్‌పీజీకి ప్రత్యామ్నాయాలు అన్వేషించడం ప్రారంభించారు. ఎల్‌పీజీపై ఆధారపడడాన్ని తగ్గించగల ప్రత్యామ్నాయాల వైపు దృష్టి సారించారు.గృహిణులకు అత్యంత సులభంగా అందుబాటులో ఉండే ప్రత్యామ్నాయాలలో ఎలక్ట్రిక్‌ ఇండక్షన్‌ కుక్‌టాప్‌ ఒకటి. ఇండక్షన్‌ స్టవ్‌లు విద్యుదయస్కాంత శక్తిని ఉపయోగించి పాత్రలను నేరుగా వేడి చేస్తాయి. విద్యుత్‌ సరఫరాకు అంతరాయం లేని పట్టణాలలో ఇవి బాగా ఉపయోగపడుతున్నాయి.మోడ్రన్‌ ఇండక్షన్‌ కుక్‌టాప్‌లు భారతీయ వంటకాల కోసం ముందుగా సెట్‌ చేసిన మెనూలతో వస్తున్నాయి. దీని వల్ల సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అంతగా లేని వారికి కూడా వీటిని ఉపయోగించడం సులభం అవుతుంది. అమెరికా– ఇరాన్‌ యుద్ధ నేపథ్యంలో పల్లె, పట్టణం అని తేడా లేకుండా ఎల్‌పీజీకి ప్రత్యామ్నాయంగా ఆధునిక, పురాతన సంప్రదాయ పద్ధతులను ప్రజలు అనుసరించారు.అవసరంలో ఉన్నప్పుడు ఆవిష్కరణ పుడుతుంది అంటారు. నిన్నామొన్నటి ఎల్‌పీజీ సిలిండర్‌ల సంక్షోభం నేపథ్యంలో ఆ మాట మరోసారి గుర్తుకు వస్తుంది. యుద్ధం రెండు దేశాల మధ్య జరిగిందా? రెండు దేశాలు కలిసి సామాన్యులపై చేశాయా? అనేది అంతుచిక్కని జవాబు. యుద్ధం వల్ల ఎల్‌పీజీ సంక్షోభం ఒక కోణం అయితే, ప్రత్యామ్నాయ ఇంధన వనరులు వెదుక్కోవడం, పాత పద్ధతుల్లోకి తిరిగి వెళ్లడం మరో కోణం. ప్రత్నామ్నాయ ఇంధన వనరుల విషయంలో మహిళలు ముందున్నారు. ఎనర్జిటిక్‌గా ముందుకు వెళుతున్నారు..

తూర్పుగోదావరి: అందం, చదువు, ఆటలు.. ఈ మూడింటిలో దూసుకుపోతూ అందరికీ ఆదర్శంగా నిలుస్తోంది నిహారిక. ఇంజినీరింగ్‌ సెకండియర్‌ చదువుతూ, సివిల్ సర్వీసెస్ సాధించడమే లక్ష్యంగా ముందుకు సాగుతోంది. పాశర్లపూడిలంకకు చెందిన తెలగారెడ్డి నిహారిక కుటుంబం ప్రస్తుతం విశాఖపట్నంలో స్థిరపడింది. గ్రామ దేవత చింతాలమ్మ జాతరకు స్వగ్రామం వచ్చిన నిహారిక తన అభిరుచులు, లక్ష్యాలను సోమవారం స్థానిక మీడియా ప్రతినిధులకు వివరించారు. View this post on Instagram A post shared by krshna (@thisiskrshna)బహుముఖ ప్రజ్ఞ నిహారిక సౌందర్య పోటీల వేదికపై భారతీయ ముద్దుగుమ్మగా మెరిసింది. శాస్త్రీయ నృత్య వేదికలపై ఆధ్యాత్మిక ఘనతను చాటింది. క్రీడా మైదానంలో బాస్కెట్‌ బాల్‌ ప్లేయర్‌గా దూసుకుపోతోంది. దేశ ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీతో పాటు పలువురు దేశ, విదేశీ ప్రతినిధులు, ప్రముఖుల నుంచి ప్రశంసలు అందుకుంది. సుమారు ఆరు అడుగుల ఎత్తు ఉన్న నిహారిక బహుముఖ ప్రజ్ఞను చాటుకుంటూ వరుస విజయాలతో దూసుకుపోతోంది. విజయాల ప్రస్థానం... మిస్‌ టీన్‌ గార్జియస్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా విజేతగా జాతీయ స్థాయిలో నిహారిక గుర్తింపు పొందింది. మిస్‌ ఉత్తరాంధ్రగా ప్రాంతీయ కిరీటం, మిస్‌ బ్రైడ్స్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా అవార్డును సొంతం చేసుకుంది. మిస్‌ వైజాగ్‌ గ్లోబ్‌ పోటీల్లో టాప్‌–5లో నిలిచి అత్యంత ప్రతిభ చాటింది. భారతీయ సంప్రదాయ కళలను గుండెల్లో నింపుకొన్న ఆమె.. చక్కని శాస్త్రీయ నృత్య కారిణిగా రాణిస్తోంది. ప్రముఖ పుణ్యక్షేత్రాలైన కాశీ, తిరుపతితో పాటు ఎన్నో దేవస్థానాల వేదికలపై అనేక ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది.ప్రధాని మోదీ ప్రశంసలు కళలు, క్రీడలు, చదువులో నిహారిక చూపిస్తున్న అసాధారణ ప్రతిభను ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ప్రశంసించారు. న్యూఢిల్లీలో జరిగిన అంబేడ్కర్‌ జయంతిలో ప్రధాని చేతుల మీదుగా అభినందనలు అందుకుంది.

మనకే ఈ కష్టాలు అనుకుంటాం. కానీ ఏ ఒక్కరిని పలకరించినా లేక మాటలు కలిపినా..మనమే నయం అనిపిస్తుంది, పైగా ధైర్యంగా నిలదొక్కుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తాం కూడా. అలాంటి కన్నీటి కథే ఇది. ఒంటరిగా పోరాడుతూ అలిసిపోయినా ఓ రిటైర్డ్‌ మహిళా టీచర్‌ కన్నీటి వ్యథ. ఇంతటి స్థితిలో కూడా ఆశను వదులుకోనంటూ సరికొత్త జీవితానికి నాంది పలికి అండగా నిలిచే సంతోషాన్ని వెతుక్కుంటూ సాగిపోతోంది. నిజంగా ఆమె ధైర్యానికి మాటల్లేవ్‌ అంతే..!.ఆ మహిళే హర్యానాకు చెందిన సునీతా చౌదరి తన కథను సోషల్‌ మీడియా వేదికగా పంచుకుందిలా. అందరి అమ్మాయిల్లానే 20 ఏళ్ల వయసులో మీరట్‌లో పెళ్లి చేసుకుంది. ఆమె భర్త ఒక న్యాయవాది. ఆయనొక స్కూల్‌ని కూడా నడిపేవారు. ఆ తర్వాత కొన్నేళ్లకు సునీతా ఆ పాఠశాల్లోనే బోధించడం ప్రారంభించిది. చాలామంది అమ్మాయిల్లానే ఆమె కూడా తన భర్తతో సంతోషకరమైన జీవితాన్ని గడపాలనుకుంది. కానీ కొన్నేళ్లకే ఊహించని విధంగా కష్టాలు ఒకదానివెంట ఒకటిగా ఎదురయ్యాయి. ముఖ్యంగా ఆమెకు అత్తమామల అండ లేకపోవడంతో చాలా సమస్యలు ఎదుర్కొంది. మొదటి గర్భధారణ సమయంలో ఎవ్వరి మద్దతు లభించలేదామెకు. ఆ పట్టణం కూడా కొత్త అవ్వడంతో ఎవ్వరిని సహాయం అడగాలో తెలియని స్థితి. సరిగ్గా ఆ సమయంలో ఉమ్మనీరు లీక్‌ అయ్యి..ఆస్పత్రిలో చేరేందుకు ఒంటరిగా వెళ్లిన ఘటన ఇప్పటికీ మర్చిపోనంటోందామె. అక్కడ ఎవరో ఇద్దరు మహిళలు చూసి క్లినిక్‌ తీసుకువెళ్లారు..అక్కడ తనని పరీక్షించి సెలైన్‌ ఎక్కించారని, ఆ తర్వాత ఆ విషయాన్ని స్కూల్‌లో ఉన్న భర్తకు చేరవేశానని చెప్పుకొచ్చారు. ఆయన వచ్చి మెరుగైన ఆస్పత్రికి తీసుకువెళ్లారు. అక్కడ మొదటి బిడ్డకు జన్మనిచ్చానని అన్నారు. అలాగే సెకండ్‌ ప్రెగ్నెన్సీలో సైతం తన పరిస్థితి బాగోలేదని ఆ సమయంలో తన భర్త రూర్కీలో ఉన్నారని తెలిపింది. అత్తగారు ఇంట్లోనే ఉన్నప్పటికీ ఆమె ముందుకు రాలేదని, తన మామగారే పక్కింటావిడిని పిలుచుకొచ్చారని చెప్పుకొచ్చింది. సరిగ్గా తెల్లవారుజామున రెండు గంటల ప్రాంతంలో ప్రసవం జరిగిందని, ఆ తర్వాత ఏమైనా తిన్నవా అని అడిగేవారే లేరంటూ కన్నీళ్లు పెట్టుకుంది. చివరికి ఉదయం 5 గంటలకు తనే లేచి పాలు కాసి పాల సీసాలో పోసి పెద్ద కొడుక్కి పట్టించానని ఆవేదనగా చెప్పింది. ఇక మూడో ప్రసవం సమయంలో అస్సలు మద్దతు లేదని, తన భర్త పక్కనే ఉన్నా..ఎన్ని పనులు అని చేయగలరని ఆక్రోశంగా చెప్పుకొచ్చింది. అయితే ఆ ప్రెగ్నెన్సీ తర్వాత చాలా కాలం పాటు అనారోగ్యంతో బాధపడ్డానని, టైఫాయిడ్‌, క్షయ వంటి వ్యాధుల అటాక్‌ అయ్యాయని, చూసుకునేవారు లేరని బాధగా తెలిపింది. ఇంకోవైపు పుట్టిన పాప చాలా బలహీనంగా ఉండటంతో తీవ్రమైన కామెర్లతో బాధపడింది. దీనికి తోడు హర్ట్‌లో హోల్‌ ఉన్నట్లు వైద్యులు నిర్థారించడంతో పెద్దపీడుగు పడ్డట్లు అనిపించిందని తన బాధను ఏకరవు పెట్టింది. చివరికి ఏదోలా ఆ చిన్నారికి విజయవంతంగా ఆపరేషన్‌ చేయించాం కదా ఇక కష్టాలకు పులిస్టాప్‌ పడింది అనుకుంటే..విధి మరోలా తలిచింది. సరిగ్గా ఆ తర్వాత\భర్త అనారోగ్యం బారిన పడ్డారు. ఆయనకు కేన్సర్‌ ఉన్నట్లు తెలిసింది. పైగా ఎలాంటి వైద్య బీమా లేకపోవడంతో పిల్లల చదువులు, ట్యూషన్లు, స్కూల్‌ వ్యవహారాలు తదితర ఇంటి బాధ్యతన్నీ తానే స్వయంగా చూసుకోక తప్పలేదు. పోనీ భర్తకు ఆపరేషన్‌ చేయించి బతికుంచి కుంటే మరోసారి విధి కన్నెర్రజేసిందంటూ తన బాధన వివరించింది. ఈసారి యాక్సిడెంట్‌ రూపంలో వచ్చి..తన భర్తను మరోసారిఆస్పత్రి పాలయ్యేలా చేసింది. దీంతో ఆయన ఆరోగ్యం మరింత క్షీణించి మూత్రపిండాలు దెబ్బతిన్నాయి. చివరిక ఆయన డయాలిసిస్‌పై ఆధారపడి జీవించాల్సి వచ్చింది. అంత కష్టంలోనూ అత్తమామల నుంచి ఎలాంటి సహయా సహకారాలు లభించలేదని వాపోయింది. ఆయన కోసం తన వల్ల అయ్యిందంతా చేసినా..చిరికి ఆయన 52 ఏళ్ల వయసులో తనను వదిలి వెళ్లిపోయారని బాధగా చెప్పింది. ఆ తర్వాత కరోనా వచ్చి..ఇంట్లోనే బంధీగా మార్చింది. ఇక అప్పటికే శారీరకంగా, మానసికంగా అలిసిపోయాను, ఆర్థికంగా దెబ్బతిన్నాను. పోనీ మా వద్ద డబ్బు తీసుకున్నవాళ్లు సైతం మొండిచేయి చూపించారు. ఇక ఆ క్లిష్ట సమయంలో ఎందుకోసం బతకాలి ఏంటీ జీవితం..అని చాలా విరక్తిగా అనిపించింది. దాంతో జీవితాన్ని ముగించేద్దాం అనే కఠిన నిర్ణయం కూడా తీసుకున్నా. సరిగ్గా ఆ సమయంలోనే ఆమె యూటర్న్‌ తీసుకుని.. ఉపాధ్యాయురాలిగా బోధించే వృత్తిలో ఉన్న నాకు బోధించడమే తెలుసు..ఓడిపోవడం కాదు అని తనకు తనే ధైర్యం చెప్పుకుంది. తక్షణమే చనిపోయిన తన భర్త ఫోన్‌ని చేతికి తీసుకుని దీనిలోనే తన సంతోషాన్ని వెతుక్కోవాలని నిర్ణయించుకుంది. ఎలాగో లాక్‌డౌన్‌ కావడంతో..సోషల్‌ మీడియాలో రీల్స్‌ చేద్దాం అని డిసైడ్‌ అయ్యింది. అప్పటికీ ఆమెకు 60 ఏళ్లు టీచర్‌గా పదవీ విరణమ చేశారు కూడా. కానీ ఎలా మొదలుపెట్టాలి, ఏం చేయాలో తెలియలేదు. దాంతో తన కథనే సోషల్‌ మీడియాలో పంచుకోవడం మొదలు పెట్టింది. తన ఆవేదనను బంధువులు, కుటుంబ సభ్యులు అర్థం చేసుకోలేకపోతేనేం..నెటిజన్ల మనసును తాకింది, అమితంగా ఆకర్షించింది కూడా. వాళ్లంతా ఆమెను సూపర్‌ ఉమెన్‌ అంటూ మా సపోర్ట్‌ మీకే అమ్మ అన్న మాటలు ఆమెకు ఊపిరిపోశాయి. దాంతో మరిన్ని వీడియోలు నెట్టింట షేర్ చేయడం మొదలు పెట్టింది. ‍ప్రతీదీ వైరల్‌ అవ్వడమే గాక సుమారు 2.5 లక్షల మంది ఫాలోవర్లు ఉండటం విశేషం. ఈ సోషల్‌ మీడియా తనకు ఎవ్వరూ లేరనే బాధ తీర్చి..,ఇంతమంది మద్దితిచ్చేలా ఓ పెద్ద కుటుంబాన్ని కానుకగా ఇచ్చిందని ఆనందంగా చెప్పుకొచ్చింది సునీతా. కానీ భర్తను కోల్పోయిన బాధ మాత్రం తనను ఎప్పటికీ వీడదంటూ తన స్టోరీను ముగించింది. ఆమె కథ దుఃఖాన్ని శక్తిగా మార్చుకోవడం ఎలా అని చెప్పే స్ఫూర్తిదాయకమైన కథ. ఇలానే అందరి జీవితాల్లో కష్టాలు ఒకదాని వెంట ఒకటి వస్తుంటాయి..ఎంత ధైర్యంగా ఫేస్‌ చేశామన్నదే ముఖ్యం కానీ..నాకే ఎందుకు అన్న ప్రశ్నకు తావివ్వకూడదనే సందేశాన్ని ఇస్తోంది కదూ..!. View this post on Instagram A post shared by Sunita Chaudhry (@retired_sunita) (చదవండి: ఆ రోజు అమ్మ ఆభరణాలు అమ్మడం వల్లే.. ఇవాళ ఏకంగా రూ. 1.9 కోట్లు..)

ప్రపంచమంతా ఫిఫా ప్రపంచకప్‌ ఉత్సాహంలో మునిగిపోయింది. స్టేడియాలు అభిమానుల సందడితో మారుమోగుతున్నాయి. కానీ గాజాలో మాత్రం పరిస్థితి పూర్తిగా భిన్నం. కరెంట్‌ ఉండే కొద్దిసేపైనా టీవీ ముందు గుమిగూడటం.. ఇంటర్నెట్‌ సిగ్నల్‌ కోసం భవనాలపైకి ఎక్కడం.. బ్యాటరీని పొదుపుగా వాడుకుంటూ మ్యాచ్‌లు చూడటం అక్కడి ప్రజల దైనందిన దృశ్యం. అలాంటి యుద్ధ వాతావరణంలోనూ ఫుట్‌బాల్‌ మాత్రం వారికి కాసేపైనా భయాన్ని మరిచిపోయే ప్రపంచంగా మారింది.అయితే అక్కడి నుంచే ఇప్పుడు మరో ఫుట్‌బాల్‌ కథ ప్రపంచాన్ని కదిలిస్తోంది. ఇజ్రాయెల్‌ దాడుల్లో అవయవాలు కోల్పోయిన గాజా యువతులు.. ఇప్పుడు ఫుట్‌బాల్‌ మైదానంలో తమ జీవితానికి కొత్త అర్థం వెతుకుతున్నారు. పుట్టుకతోనే వైకల్యం ఉన్న అమ్మాయిలతో కలిసి పాలస్తీనాలో తొలి మహిళల అంప్యూటీ ఫుట్‌బాల్‌ జట్టుగా ఏర్పడి(amputee).. చరిత్ర సృష్టించాలని ఉవ్విళ్లూరుతున్నారు. ప్రతి వారం.. డీర్‌ అల్‌-బలాహ్‌లో దాడుల్లో మిలిగిన కొద్దిపాటి గడ్డి మైదానంలో వారు సాధన చేస్తున్నారు. వారి లక్ష్యం ఒక్కటే.. ఒకరోజు ప్రపంచ వేదికపై పాలస్తీనా జెండాను ఎగురవేయడం.గాజా ఆరోగ్య శాఖ అంచనా ప్రకారం యుద్ధం ప్రారంభమైన తర్వాత అక్కడ దాదాపు ఆరు వేల మంది అవయవాలు కోల్పోయారు. వీరందరికీ కృత్రిమ అవయవాలు, దీర్ఘకాలిక పునరావాసం అవసరమైంది. ఈ పరిస్థితుల్లోనే 2018లో స్థాపించబడిన పాలస్తీనా అంప్యూటీ ఫుట్‌బాల్‌ అసోసియేషన్‌ కొత్త ఆశాకిరణంగా మారింది. యుద్ధం తర్వాత వికలాంగుల సంఖ్య పెరగడంతో మహిళల జట్టులో చేరిన వారి సంఖ్య కూడా గణనీయంగా పెరిగింది.‘‘మా మైదానాలు ధ్వంసమయ్యాయి. సామగ్రి లేదు. అయినా ఈ అమ్మాయిల సంకల్పమే మమ్మల్ని ముందుకు నడిపించింది" అని అసోసియేషన్‌ వ్యవస్థాపకుడు ఫౌద్‌ అబూ ఘూలియన్‌ చెబుతున్నారు. ప్రపంచకప్‌ సందర్భంగా గాజా నుంచి వినిపించాల్సిన గొంతులు కూడా ఉన్నాయని, ముఖ్యంగా ఈ మహిళలు నిజమైన ఛాంపియన్లని ఆయన అంటున్నారు. 2027లో జరగనున్న మహిళల అంప్యూటీ ఫుట్‌బాల్‌ ప్రపంచకప్‌లో పాల్గొనడమే తమ లక్ష్యమని వెల్లడించారు.24 ఏళ్ల రోజాన్‌ ఖైరా జీవితాన్ని మాత్రం యుద్ధమే ఒక్కసారిగా మార్చేసింది. 2023 నవంబరులో జరిగిన ఇజ్రాయెల్‌ వైమానిక దాడిలో కుటుంబ ఇంటిపై బాంబు పడటంతో ఆమె ఒక కాలును కోల్పోయింది. ఒకప్పుడు పరుగుపందేల్లో పతకాలు గెలిచిన ఆమెకు అది పెద్ద దెబ్బే. కానీ అదే సంఘటన ఆమె సంకల్పాన్ని మరింత బలపరిచింది. ఇప్పుడు అంప్యూటీ ఫుట్‌బాల్‌ జట్టులో చేరి తన జీవితానికి కొత్త అర్థం వెతుక్కుంటోంది.గోల్‌కీపర్‌ ఐషా అల్‌ అబద్లా కథ మరింత హృదయవిదారకం. 2008 యుద్ధ సమయంలో ఆమె తల్లి తెల్ల భాస్వర(వైట్‌ పాస్పరస్‌) రసాయన ప్రభావానికి గురికావడంతో ఐషా ఒక చేయి పూర్తిగా అభివృద్ధి చెందకుండా జన్మించింది. అయినా దానిని ఆమె ఎప్పుడూ బలహీనతగా భావించలేదు. ఎనిమిదేళ్లుగా ఫుట్‌బాల్‌ ఆడుతున్న ఆమెకు ఆటే జీవితం. "మైదానంలోకి దిగితే యుద్ధానికి ముందు ఉన్న రోజులు గుర్తొస్తాయి. మా జీవితంలో ఆనందం మళ్లీ తిరిగి వచ్చినట్లు అనిపిస్తుంది" అని చెబుతోంది.అయితే వీరి పోరాటం మైదానంలోనే ముగియడం లేదు. చాలామందికి శరణార్థి శిబిరాల నుంచి సాధనకు రావడానికి ప్రయాణ ఖర్చులే భారంగా మారుతున్నాయి. ఆహార కొరత, పోషకాహార లోపం, క్రీడా సామగ్రి కొరత వంటి సమస్యలు ప్రతిరోజూ వెంటాడుతున్నాయి. అయినా "పరిస్థితులు ఎంత కఠినంగా ఉన్నా మా పట్టుదల మాత్రం తగ్గదు" అని రోజాన్‌ ధైర్యంగా చెబుతోంది.ప్రపంచం మొత్తం ఫిఫా ప్రపంచకప్‌ను చూస్తుంటే... డీర్‌ అల్‌-బలాహ్‌లోని ఈ యువతులు కూడా వీలైనప్పుడల్లా ఆ మ్యాచ్‌లను చూస్తున్నారు. కానీ వారు కేవలం ప్రేక్షకులుగా ఉండాలని కోరుకోవడం లేదు. ఒకరోజు అదే ప్రపంచం తమ ఆటను కూడా చూడాలని... తమ గాయాలను కాదు, తమ గెలుపును గుర్తించాలని కలలు కంటున్నారు. యుద్ధం వారి అవయవాలను దూరం చేసినా... ఫుట్‌బాల్‌పై ప్రేమను, జీవితంపై ఆశను మాత్రం ఏ బాంబూ చెరిపేయలేకపోయింది.

శక్తిశాట్‌ అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష మిషన్‌లో 108 దేశాలకు చెందిన విద్యార్థులు పాల్గొంటున్నారు. మన దేశం నుంచి పదవతరగతి చదువుతున్న మహిమా రాజ్‌పుత్‌ ఎంపికైంది.ఉపగ్రహాలు, అంతరిక్ష మిషన్‌లకు సంబంధించి ప్రాథమిక అంశాలను అర్థం చేసుకోవడంలో పిల్లలకు ఉపయోగపడే 365 పాఠాలను ఈ శిక్షణ కార్యక్రమంలో బోధిస్తారు.నూట ఎనిమిది దేశాల భాగస్వామ్యంతో నిర్వహిస్తున్న ‘మిషన్‌ శక్తిశాట్‌’లో ఉపగ్రహాల తయారీపై కూడా విద్యార్థులకు శిక్షణ ఇస్తారు. ఎంపికైన విద్యార్థులు ఆగస్ట్‌ 23న దిల్లీకి వెళ్తారు. అక్కడ, మిషన్‌లో భాగంగా ఉపగ్రహాల తయారీ ప్రక్రియలో పాల్గొంటారు. ఉపగ్రహాల తయారీతో పాటు ఇతరత్రా సాంకేతిక విషయాలపై పాఠశాల విద్యార్థులకు ఆచరణాత్మక అనుభవాన్ని అందించే ‘మిషన్‌ శక్తిశాట్‌’ అక్టోబర్‌లో మొదలవుతుంది.

ధనవంతులు కాబట్టి దానధర్మాలు చేస్తుంటారు అనుకుంటాం. డబ్బులు, నిధులతో పనిలేకుండా..కనీసం తాము బతకడానికే లేకపోయినా గొప్ప ఔదార్యాన్ని చాటుకున్న మనసున్న మారాజులే కాదు మారాణులు కూడా ఉన్నారు. ఆకలి బాధల మధ్య పెరిగి..అనునిత్యం ఆ సమస్యతో బాధపడిన ఆ మహిళే అన్నమో రామచంద్రా అని అల్లాడుతున్న వారి పాలిట అన్నపూర్ణగా మారి ఎందరికో కనువిప్పు కలిగించే మహోన్నతమైన వ్యక్తిగా నిలిచింది. దానం చేయాలంటే ధనంతో పనిలేదని..సాయం చేసే మంచి మనసు ఉండాలని చాటి చెప్పింది. ఆ మహిళే కాజులి బిస్వాస్‌. ఎవ్వరిని ఆకలితో అలమటించకుండా చేసే తల్లిగా పేరు ఆమెకు. పశ్చిమబెంగాల్‌కి చెందిన కాజులి ఒక పేద కుటుంబంలో జన్మించింది. ఒక పూట భోజనంతో రోజంతా గడపాలి. అలాంటి దుర్భర పరిస్థితుల మధ్య పెరిగింది కాజులి. పేదరిక జీవితంలో ప్రతినిర్ణయాన్ని ఆకలి ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందో ఆమె కళ్లారా చవి చూసింది. అ‍ప్పుడే ఆమెకు తెలిసింది ఆకలి అనేది తాత్కాలికి సమస్య కానే కాదు. అది ఒక పెద్ద పోరాటం, పెను సమస్యని అర్థం చేసుకుంది. రోడ్డు పక్కన ఆకలితో నకనకలాడుతున్న వాళ్లను చూస్తే కాజులికి మనసు కకలా వికలం అయిపోయేది. ఆ దృశ్యాలు ఆమెను తీవ్రంగా కలిచివేసేవి. వాళ్లలో తనను తాను చూసుకుని బాధపడేది. ఆ కష్టాల కొలిమిలో కాజులి జీవితం మరో ములుపు తిరిగింది. పెళ్లి చేసేస్తే అక్కడైన మంచి జీవితం లభిస్తుందని అంతా నచ్చచెప్పి మరి .. ఆమెకు 15 ఏళ్లకే పెళ్లి చేసేశారు. అందరి అమ్మాయిల్లానే ఇక నుంచి తన జీవితం హాయిగా సాగిపోతుందనుకుంది. అక్కడ మరింత ఘోరం. ఆకలి కోసం అత్యంత ఘోరమైన పోరాటం కనిపించిందామెకు. ఈలోగా ఆమెకు ఒక కొడుకు కూడా పుట్టేశాడు. చిన్నప్పటి నుంచి బాధలు, పెళ్లాయ్యాక కూడా అవే బాధలతో నలిగిపోయిన ఆమె మనసు ఒక అనుహ్య నిర్ణయం తీసుకునేందుకు దారితీసింది. ఈ ఆకలిని చూసి విసుగుపుట్టింది..అందుకే ఆకలి అని బాధపడుతున్న వాళ్లందరికీ అన్నం పెట్టాలని స్ట్రాంగ్‌గా నిర్ణయించుకుంది. అలాగని ఆమె వద్ద ఎలాంటి నిధులు, డబ్బులు లేవు. సహాయం చేసే వ్యక్తులు కూడా లేరు.. తన వల్ల అయ్యింది చేసైనా ఈ మహత్తర కార్యానికి పూనుకోవాలి, ఆకలి బాధలు అడ్డుకట్టవేయాలి.. అని గట్టిగా నిర్ణయించుకుంది. అయితే ఆమె అసాధ్యమైన నిర్ణయానికి భర్త, అతడి కుటుంబ సభ్యులు వ్యతిరేకించారు. ఈ సేవకార్యక్రమాలు చేయాలనుకుంటే తనతో ఉండటమో లేదా రోడ్లపై ప్రజలకు అ‍న్న పెట్టే సేవనో .. ఏదో ఒకటే ఎంచుకోవాల్సిందిగా తెగేసి చెప్పారు. ఇక్కడ కాజులి ఏ మాత్రం వెనకడుగు వేయకుండా ఆకలితో అలమటించే అన్నార్తుల కడుపు నింపడమే తన ఆశయం అంటూ దానివైపుకే మొగ్గు చూపింది. ఏదో తీసుకుంది గానీ..అంత మందికి కాదు కదా..తనకే తింటానికి తిండి లేదు ఎలా పెట్టాలన్నది ఆమె ముందున్న ప్రశ్న. అయినాసరే తన చెవిపోగులను తాకట్టు పెట్టి తొలి రోజు రోడ్లపై అలమటిస్తున్న వాళ్ల ఆకలిని నింపింది. తన కొడుకుతో కలిసి ఒక అద్దె ఇంట్లో ఉంటూ ఈ సేవా పనులు చేస్తుండేది. వనరులు తక్కువగా ఉన్నా, సాయం చేసే వాళ్లు లేకున్నా..తనవల్ల అయ్యింది చేస్తూనే ఉండేది. అందుకోసం డబ్బు సంపాదించడానికి ఆహర్నిశలు కష్టపడేది. సంపాదించిన మొత్తం తన జీవనం కోసం కాకుండా..ఇతరుల పొట్ట నింపడమే ధ్యేయంగా వంటలు చేస్తుండేది. కాజులి ప్రచారం కోసం లేదా గుర్తింపు కోసమో ఇది చేయడం లేదని కొద్దిరోజుల్లోనే స్థానిక ప్రజలు గుర్తించారు. ఇవాళ ఆమెకు చాలామంది మద్దతిచ్చేందుకు ముందుకు రావడమే కాదు..కొందరు ఆహార పదార్థాలను విరాళంగా కూడా ఇస్తున్నారు. మరికొందరు ఆమెకు అండగా నిలబడి ప్రోత్సహిస్తున్నారు కూడా. ఇవాళ ప్రతి రోజు దాదాపు 100 మందికి పైగా ఆహారం అందిస్తోంది. అంతేగాదు వీధుల్లో కాజులి రాక కోస ఎదురు చూడటం మొదలైంది. ఆహారం అంటే ఆకలి మాత్రమే కాదని, శ్రద్ధ చూపడం, ఆకలి భయాన్ని పోగొట్టడం అని అంటుందామె. అంతేగాదు అక్కడితో ఆగాలని అనుకోవడం లేదు కాజులి. ఒక అనాథశ్రమాన్ని నిర్మించి అవసరంలో ఉన్న ప్రజలకు సురక్షితమైన వసతి అందించాలన్నదే తదుపరి ధ్యేయమని చెబుతోంది. ఇక్కడ కాజులి కథ సంపద, హోదా వంటి స్థాయిలతో కొలిచేది కాదు. ఆమె ఎంచుకున్న మార్గంలో సాధించిన విజయాన్ని వడ్డించే ప్రతి భోజనపు పళ్లెంలోనో లేక ఇకపై ఆకలితో నిద్రపోని ప్రజల కృతజ్ఞతలోనో చూడొచ్చు. ఆమె కథ తను ఉన్న స్థితికి మించిన నిర్ణయమే అయినా..ఇతరుల మేలు కోరడంతోనే విజయం తనంతాట తాను వొళ్లోకొచ్చి వాలుతుంది అనే చెప్పే స్టోరి. (చదవండి: అరుదైన ఆరోగ్య సమస్యతో పోరాడుతూ..డాక్టర్‌ అయ్యింది!)

రాజస్థాన్‌లోని ఒక చిన్న గ్రామం నుండి ఆల్ ఇండియా 23వ ర్యాంకు వరకు డాక్టర్ సునీతా జాట్ జీవిత ప్రయాణం, సాధించిన అసాధారణ విజయం ఎంతోమందికి స్పూర్తిదాయకం. రాజస్థాన్‌లోని ఒక చిన్న గ్రామం నుండి UPSC CMS పరీక్షలో ఆల్ ఇండియా 23వ ర్యాంక్ సాధించే వరకు సునీత ప్రయాణం అంత ఆషామాషీగా ఏమీ సాగలేదు. వ్యక్తిగత విషాదాలు, సామాజిక ఒత్తిళ్లు, కుటుంబ సమస్యలను ఎదుర్కొని తన ఆశయాన్ని సాధించన ధీర మహిళ ఆమె.రాజస్థాన్‌లోని భిల్వారా జిల్లా ‘సువానా’ అనే చిన్న గ్రామంలో సునీత జన్మించారు. ఆడపిల్లలకు త్వరగా పెళ్లి చేసి వంటింటికే పరిమితం చేయాలనే ఆలోచనలున్న ఆ ఊరిలో, సునీత తండ్రి మాత్రం భిన్నంగా ఆలోచించారు. బంధువులు, చుట్టుపక్కల వారి మాటలను పక్కనపెట్టి, ఆయన సునీతను డాక్టర్ చదివించడం కోసం కోటా పంపారు. ఆమె మెడికల్ ఎంట్రన్స్ పాసై, BAMS (ఆయుర్వేద వైద్యం) కాలేజీలో చేరారు.కానీ దురదృష్టం ఏమిటంటే ఆమె చదువుకుంటున్న రోజుల్లోనే సునీత తండ్రి అకస్మాత్తుగా మరణించారు. ఆ వార్తతో ఆమె తీవ్రమైన మానసిక ఒత్తిడిలోకి వెళ్లిపోయారు సునీత. కానీ,అంతలోనే తేరుకుని, ధైర్యం తెచ్చుకుని, తన కోసం తండ్రి చేసిన త్యాగాలను గుర్తుచేసుకుని, డిగ్రీని విజయవంతంగా BAMS పూర్తి చేశారు. ఇదీ చదవండి: షాకింగ్‌ : భారతీయ నావికుడి బాడీలో అవయవాలన్నీ మాయం!పెళ్లి తరువాత ఒత్తిడిచదువు పూర్తయ్యాక, దేశానికి సేవ చేయాలనే తన ఆశయాన్ని పెళ్లికి ముందే భర్తకు, అత్తమామలకు స్పష్టంగా చెప్పారు. వారు మొదట ఒప్పుకున్నా, పెళ్లయ్యాక మాత్రం సునీతను ఉద్యోగం చేయనివ్వకుండా వంటింటికే పరిమితం కావాలని ఒత్తిడి తెచ్చారు. అయినే ఇంటి నుంచే పనిచేస్తూ వచ్చింది. అదే సమయంలో సునీత గర్శం దాల్చింది. దీన్నిసాకుగా చూపి సరిగ్గా ఆమె ఆరు నెలల గర్భవతిగా ఉన్నప్పుడు, ఉద్యోగమైనా వదులుకో.. లేదా సంసారమైనా వదులుకో అంటూ పెద్ద ఛాలెంజ్‌ విసిరారు అత్తింటి వారు. గర్భవతిగా ఉన్న సమయంలోనే ఒంటరిగా ఆ ఇంటి నుండి బయటకు వచ్చేశారు.ఇదీ చదవండి: కేతన్‌ హత్య కేసులో మరో ట్విస్ట్‌ : రూ. 10 కోట్ల డిఫమేషన్‌2023 ఏప్రిల్ 20న, ఆమె భర్త ఆమెను వాళ్ళ అమ్మానాన్నల ఇంటి దగ్గర దింపి వెళ్ళిపోయాడు. సునీత చెప్పిన ప్రకారం, ఆ రోజు తర్వాత అతను ఆమెను బ్లాక్ చేశాడు. ఎలాంటి కాల్స్ లేవు, మెసేజ్‌లు లేవు, ఆమె ఆరోగ్యం గురించి తెలుసుకోవడానికి ఎలాంటి ప్రయత్నం లేదు, ఏమీ లేదు. దీంతో తండ్రి, తన ఆశయ సాధన కోసం సాహసోపేత నిర్ణయం తీసుకున్నారు. సునీత తన ఆత్మగౌరవాన్ని, దేశానికి సేవచేయాలనే కల సాకారంకోసం కట్టుబడి ఉండేలా నిర్ణయించుకున్నారు. ఒంటరి తల్లిగా పోరాటంఒక పక్క విడాకుల కోసం కోర్టు చుట్టూ తిరగడం, చిన్న బిడ్డను పెంచడం, మరోపక్క సమాజం నుండి ఎదురైన సూటిపోటి మాటల వల్ల సునీత మళ్లీ తీవ్ర డిప్రెషన్‌కు లోనయ్యారు. ఆ సమయంలో ఆమె తల్లి కొండంత అండగా నిలిచారు. తల్లి బిడ్డను చూసుకుంటుంటే, సునీత రాత్రుళ్లు బాబును ఒడిలో పడుకోబెట్టుకుని గంటల తరబడి UPSC పరీక్ష కోసం చదివేవారు. ఆమె నిరంతర శ్రమకు తగ్గ ఫలితం దక్కింది. కేంద్ర ప్రభుత్వ వైద్య సేవల రిక్రూట్‌మెంట్ (UPSC CMS) ఫలితాలు వచ్చినప్పుడు ఆమె ఏకంగా ఆల్ ఇండియా 23వ ర్యాంక్ సాధించారు. ప్రస్తుతం ఆమె దేశానికి సేవలందిస్తూ మెడికల్ ఆఫీసర్‌గా పనిచేస్తున్నారు."జీవితంలో పెద్దగా ఏదైనా సాధించాలనుకుంటే, ముందు మీకంఫర్ట్ జోన్ నుండి బయటకు రావాలి. సమస్యలను చూసి భయపడితే లాభం లేదు. వాటిని ధైర్యంగా ఎదుర్కోవడం నేర్చుకోవాలి. కష్టపడితే ఎప్పటికైనా ఫలితం ఉంటుంది. దారి కష్టంగా ఉన్నా, పట్టుదల ఉంటే విజయం మీ సొంతమవుతుంది." అంటారామె.

స్కూటీ డ్రైవింగ్‌కు, స్కూబా డైవింగ్‌కు తేడా తెలియని చిన్న గ్రామంలో పుట్టి పెరిగింది అతుల్య. స్కూబా డైవింగ్‌ గురించి తెలుసుకోవడానికి ఆమెకు చాలాకాలమే పట్టింది. అయితే... భవిష్యత్‌ కాలాలు కూడా గుర్తు పెట్టుకునే విజయాలను స్కూబా డైవింగ్‌లో సాధించింది. స్కూబా డైవింగ్‌ శిక్షణ పూర్తి చేసిన కేరళకు చెందిన మొదటి మహిళగా, కమర్షియల్‌ స్కూబా డైవింగ్‌లో ఐఎన్‌సీఏ సర్టిఫికేషన్‌ పొందిన మొదటి భాతీయురాలిగా రికార్డ్‌ సృష్టించింది...సముద్రం ఇప్పటికీ ఒక అంతచిక్కని రహస్యమే. పాలక్కాడ్‌కు చెందిన 29 ఏళ్ల అతుల్య బెల్గాడ్‌కు ఆ రహస్య ప్రపంచంలోకి తొంగిచూడాలనే ఆసక్తి ఒక శక్తిగా మారింది. ఆ శక్తితోనే మహిళలకు తక్కువ ప్రాతినిధ్యం ఉన్న స్కూబాడైవింగ్‌లో తనదైన గుర్తింపు తెచ్చుకునేలా చేసింది. నీటి అడుగున చేసే కమర్షియల్‌ డైవింగ్‌ అనేది పైప్‌లైన్‌లు, ఇంటర్నెట్‌ కేబుళ్ల నిర్వహణ, వెల్డింగ్‌...మొదలైన వాటికి సంబంధించిన సాంకేతిక వృత్తి. దీనికి శారీరక బలం, సముద్రంపై అవగాహన, క్రమశిక్షణ అవసరం.మహిళలు ఒక్కరూ లేరు!త్రిస్సూర్‌లోని సెయింట్‌ మేరీస్‌ కాలేజీలో బీఏ చదువుతున్న రోజుల్లో స్కూబాడైవింగ్‌ గురించి తొలిసారిగా విన్నది అతుల్య. స్కూబాడైవింగ్‌లో మహిళల ప్రాతినిధ్యం చాలా తక్కువగా ఉందనే విషయం కూడా తెలుసుకుంది. ఆ సమయంలోనే ‘నేను ఎందుకు ప్రయత్నించ కూడదు!’ అని ఆలోచించి స్కూబాడైవింగ్‌పై ఆసక్తి పెంచుకుంది.‘నీటి అడుగున ఉన్న ప్రపంచాన్ని అన్వేషించాలనే ఆలోచన నన్ను ఎంతగానో ఆకర్షించింది. సముద్రగర్భంలో ఏముందో చూడాలనే ఆసక్తి అంతకంతకూ పెరుగుతూ పోయింది’ అంటున్న అతుల్యకు ఈత కొట్టడంలో మంచి ప్రావీణ్యం ఉంది. స్కూబా డైవింగ్‌ను కెరీర్‌గా ఎంచుకోవడానికి సంబంధించి తల్లిదండ్రులను ఒప్పించింది. వారు ఓకే అనడంతో మరింత ధైర్యం వచ్చింది. స్కూబా డైవింగ్‌ కోసం కోవలం వెళ్లింది. మహిళలు ఒక్కరూ కనిపించలేదు! ఏవేవో భయాలే ఉండేవి. అయితే శిక్షణ సజావుగా సాగింది. ఆ తరువాత కమర్షియల్‌ స్కూబాడైవింగ్‌లో శిక్షణ కోసం దక్షిణాఫ్రికాకు వెళ్లింది. అక్కడే కమర్షియల్‌ స్కూబాడైవింగ్‌లో సర్టిఫికేషన్‌ పొందింది. కేరళకు తిరిగి వచ్చిన తరువాత మూడు సంవత్సరాల పాటు కోస్టల్‌ పోలీసులకు ట్రైనర్‌గా పనిచేసింది.ఆ తరువాత అండమాన్‌లో సంవత్సరం పాటు పనిచేసింది. ఆ సమయంలో అతుల్య పనితీరును గమనించిన దక్షిణాఫ్రికాలోని ఒక డైవింగ్‌ కంపెనీ ఆమెను సంప్రదించింది. అలా ఆమె దక్షిణాఫ్రికా ప్రయాణం మొదలైంది.ఆహ్లాదమే కాదు... ప్రమాదం కూడా!సముద్రగర్భ ప్రయాణాలు ఎంత ఆహ్లాదకరమైనవో అంతే ప్రమాదకరమైనవి కూడా. ‘ప్రమాదాలకు దూరంగా ఉండడానికి ప్రతి డైవ్‌కు ముందు ఆ వాతావరణ పరిస్థితులను అధ్యయనం చేస్తాను’ అంటున్న అతుల్య ‘నీటి అడుగున దేనినీ తాకరాదు’ అనే నియమాన్ని కచ్చితంగా పాటిస్తుంది. స్టోన్‌ఫిష్‌ అచ్చం రాయిలాగే కనిపిస్తుంది. మనం దానిని తాకితే, దాని విషపూరితమైన ముళ్లతో తీవ్రమైన గాయమై ఇన్‌ఫెక్షన్‌ వస్తుంది. దాని కాటుకు సరిౖయెన చికిత్స చేయకపోతే పరిస్థితి ప్రమాదకరంగా మారుతుంది. ‘సముద్రపు అడుగున ఉన్న ఏదీ మనకు చెందినది కాదు. మనలాగే అక్కడ నివసించే జీవులకు కూడా వాటి సొంత జీవితాలు ఉంటాయి. మనం వాటికి ఆటంకం కలిగించకూడదు. వాటి స్థలాన్ని మనం గౌరవించాలి’ అంటుంది అతుల్య.తన సాహసాలను సముద్రం దగ్గరే ఆపాలనుకోవడం లేదు అతుల్య. ‘జీవితంలో మరిన్ని సాహసాలు చేయాలనుకుంటున్నాను. దీనికోసం కొన్ని లక్ష్యాలను ఏర్పాటు చేసుకున్నాను. కేరళలో ఒక స్కూబా డైవింగ్‌ శిక్షణ కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేయాలని ఉంది’ అంటుంది అతుల్య. అది నిజం కాదు!‘సాధారణంగా మేము సుమారు 50 మీటర్‌ల లోతు వరకు డ్రైవ్‌ చేస్తాము. నీటి అడుగున స్వచ్ఛమైన ఆక్సిజన్‌ను తీసుకువెళ్తామని చాలామంది అనుకుంటారు. కాని అది నిజం కాదు’ అంటుంది అతుల్య. వారు ఉపయోగించే గాలిలో 21 శాతం ఆక్సిజన్, 79 శాతం నైట్రోజన్‌ ఉంటాయి. నిర్దిష్ట లోతుకు మించి స్వచ్ఛమైన ఆక్సిజన్‌ను ఉపయోగిస్తే అది విషపూరితంగా, ప్రమాదకరంగా మారుతుంది. లోతైన డైవ్‌ల కోసం హీలియం మిశ్రమాలను ఉపయోగిస్తారు. కొన్ని డైవ్‌ల తరువాత గొంతు మారే అవకాశం ఉంటుంది.చరిత్ర గర్భంలోకి!కోజికోడ్‌ సమీపంలో కుంజలి మారక్కర్‌ చరిత్రతో సంబంధం ఉందని నమ్మే ప్రాంతంలో డైవ్‌ చేస్తున్నప్పుడు రాళ్లతో మూసివేయబడిన అనేక పురాతన కట్టడాలను అతుల్య చూసింది. తిరువనంతపురంలో డైవ్‌ చేస్తున్నప్పుడు గుహల ప్రవేశద్వారాల్లా కనిపించే ఒక కట్టడాన్ని చూసింది. ‘సముద్ర గర్భం ఒక రహస్య భాండాగారం లాంటిది. ఈ ప్రదేశాలను మనం లోతుగా అధ్యయనం చేస్తే తెలియని విషయాలెన్నో కనుగొనవచ్చు’ అంటుంది అతుల్య.మరో ప్రపంచంలోకి...ఆసక్తి, ధైర్యం, శారీరక బలం ఉంటే ఎవరైనా కమర్షియల్‌ స్కూబా డైవింగ్‌ చేయవచ్చు. నీటి అడుగులోకి వెళ్లినప్పుడు అత్యంత సుందర దృశ్యాలు కనిపిస్తాయి. బయట మనం ఎప్పుడూ, ఎక్కడా చూడని రంగులు, అద్భుతాలు కనువిందు చేస్తాయి. చేపలు గుంపులుగా కలిసి తిరగడం, ఆక్టోపస్‌ రంగు మార్చుకోవడం చూడటం వంటివి అద్భుతమైన అనుభవాలు. నీటి అడుగున ఉన్న ప్రతిదానికి ఒక ప్రత్యేకమైన అందం ఉంది. దీనితోపాటు ప్రమాదాలు కూడా ఉంటాయి. బలమైన ప్రవాహాలు, సుడిగుండాలు, నీటి అడుగున విద్యుత్‌తీగలు, స్టోన్‌ఫిష్, స్ట్రింగే, లయన్‌ఫిష్‌ వంటి ప్రమాదకరమైన సముద్ర జీవులు, వీటితో పాటు కఠినమైన వాతావరణ పరిస్థితులు స్కూబా డైవింగ్‌ను సవాలు చేస్తాయి. లోతుకు వెళ్లే కొద్దీ చుట్టూ చీకటి ఆవహిస్తుంది. దారి తెలుసుకోవడానికి టార్చ్‌లైట్‌ మాత్రమే అందుబాటులో ఉంటుంది. పదునైన రాయిలాంటి చిన్న వస్తువు కూడా ప్రమాదకరంగా మారవచ్చు. డైవింగ్‌ చేస్తున్నప్పుడు భద్రతకు సంబంధించిన ఆలోచనలు వస్తూ పోతుంటాయి.– అతుల్య

ఏ వ్యక్తి కెరీర్‌ అయినా.. చిన్న ఉద్యోగిగా మొదలవ్వుతుంది. కానీ కొందరే ఉన్నత స్థాయికి చేరేలా కష్టపడతారు, విజయం సాధిస్తారు. మరికొందరు అక్కడితే ఆగిపోతే.. కొందరు ఇంకో అడుగు ముందుకేసి..పదవీ విరమణ జీవితాన్ని కూడా అందంగా ప్లాన్‌ చేసే పనిలో ఉంటారు. ఇక్కడ ఈ మహిళ కూడా అలానే చేస్తోంది. ఆ విషయాన్నే ఆమె సోషల్‌ మీడియా వేదికగా పంచుకుంది. అంతేగాదు నచ్చినట్లు మన తలరాతను మనమే రాయాలి అనే మాటకు నిలువెత్తు నిదర్శనంగా నిలిచింది. ఎవరామె అంటే..వియత్నాంకు చెందిన 32 ఏళ్ల న్గుయెన్ ఫుయోంగ్ అన్హికి అపారమైన నెయిల్‌ ఆర్ట్‌ నైపుణ్యం ఉంది ఆ నేపథ్యంలోనే ఆరేళ్ల క్రితం దుబాయ్‌కి వచ్చి..నెయిల్ టెక్నీషియన్‌గా పనిచేశారు. ఆమె పువ్వులు, జంతువులు, చార్మ్స్‌ వంటి త్రీడీ నెయిల్‌ డిజైన్లలో మంచి నైపుణ్యం గల మహిళ. మొదట రూ. 89 వేలకు చిన్న సెలూన్‌లో రెండేళ్లు కాంట్రాక్ట్‌పై పనిచేసింది. ఆ తర్వాతర ఫ్రీలాన్సర్‌గా మారిది. ఆమె క్లయింట్లలో యువతలే ఉండేవారు. ఆమె ధరలను అందుబాటులో ఉంచుతూనే క్లిష్టమైన డిజైన్లపై దృష్టి సారించింది. దాంతో ఆమె ఆదాయం ఏకంగా నెలకు రూ. 7 లక్షల నుంచి రూ. 10 లక్షలు సంపాదించే రేంజ్‌కు చేరింది. ఆ తర్వాత 2026లో, ఫుల్లా అన్ని ప్రాథమిక సౌకర్యాలతో 'బ్యూటీ బై ఫుల్లా'అనే సెలూన్‌ను ప్రారంభించింది. ఆ తర్వాత నుంచి జీతం తీసుకోకుండా సంపాదించిన మొత్తం తిరిగి వ్యాపారంలోనే పెట్టుబడి పెడుతూ లాభాల బాట పట్టించింది. అందేగాదు ఇతరులకు ఉపాధి కల్పిస్తూ..మునుపటి ఆదాయాన్ని పెంచుకోవాలనే లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. తన ఖర్చులను తగ్గించుకుంటూ తన వ్యాపార విజయం కోసం ఆహర్నిశలు కష్టపడేది. నెల ఖర్చులు లక్షలోపే ఉండేలా చూసుకుంటూ..కొత సొమ్ముని వియత్నాంకు పంపించి..అక్కడ రెండిళ్లు కొనుగోలు చేసింది. మిగిలిన మొత్తం తన సెలూన్‌ మెయింటైనింగ్‌ ఖర్చుపెడుతుంది. తాను ఈ పనిని 2012 నుంచి చేస్తున్నానని, అలాగే తన సెలూన్‌ వ్యాపారాన్ని విస్తరించేలా ఒక బృందాన్ని ఏర్పాటు చేసుకోవాలని చూస్తున్నట్లు తెలిపింది. తద్వారా 20 ఏళ్లలోనే రిటైర్మెంట్‌ తీసుకునేలా ప్లాన్‌ చేసుకుంటున్నట్లు వెల్లడించింది. తన 50 ఏళ్ల ప్రారంభంలోనే పదవీ విరమణ చేయడానికి సరిపడా నిష్క్రియాత్మక ఆదాయాన్ని సంపాదించాలని చూస్తున్నట్లు పేర్కొంది. తన సెలూన్‌ బ్రాంచ్‌లు కేవలం దుబాయ్‌లోనే కాకుండా అబుదాబి లేదా ఫుజారా వంటి ఇతర ఎమిరేట్స్‌లో కూడా ఐదు బ్రాంచ్‌లు పెట్టేలా పెట్టుబడు పెట్టాలని చూస్తున్నట్లు వెల్లడించింది. ఆ తర్వాత కొంత పొలం కొనుగోలు చేసి..తన శేష జీవితాన్ని వ్యవసాయం చేస్తూ గడపాలని కోరుకుంటున్నట్లు వెల్లడించింది. ఈమె కథ..మన నైపుణ్యానికి పదును పెట్టి..అనతి కాలంలోనే వ్యాపారంగా మార్చుకోవడం..దాన్ని అంచెలంచెలుగా విస్తరించేలా వ్యాపార సామ్రాజ్యాన్ని ఏర్పాటు చేసుకుని, తద్వారా భవిష్యత్తు ప్రణాళికకు అనుగుణంగా చీకు చింత లేని వృద్ధాప్య జీవితాన్ని గడిపేలా ఎలా ప్లాన్‌ చేసుకోవాలో చెబుతోంది. అలాగే సక్సెస్‌ అంటే పులిస్టాప్‌ కాదు..కామ అని తన సక్సెస్‌తో నిరూపించింది. !.(చదవండి: బస్‌స్టాపే పాఠశాలగా..! జస్ట్‌ నాలుగు గోడల మధ్యే కాదు..)

ప్రపంచం మొత్తంగా ఉన్న మార్కెట్లు కేవలం లాభనష్టాల లెక్కల మీదే నడుస్తాయి. కానీ, మణిపుర్‌లోని ఇమాకైథెల్‌ మార్కెట్‌ త్యాగం, పోరాటం, మాతృశక్తి మీద నడుస్తుంది. 500 ఏళ్లుగా వేలమంది మహిళలు ఒకేచోట చేరి ఆర్థిక వ్యవస్థను శాసిస్తున్నారు. అందుకే ప్రపంచంలోనే పూర్తిగా మహిళలచే నడుస్తున్న అతిపెద్ద మార్కెట్‌గా ఇమా కైథెల్‌కు పేరుంది. మణిపురి భాషలో ఇమా అంటే అమ్మ, కైథెల్‌ అంటే మార్కెట్‌. అంటే తల్లుల మార్కెట్‌. దాదాపు 5,000 నుంచి 6,000 మంది మహిళా వ్యాపారులు ఇక్కడ నిత్యం వ్యాపారాలు సాగిస్తుంటారు. వీరిలో చాలామంది తరతరాలుగా తమ దుకాణాలను వారసత్వంగా పొందుతున్నారు. పురుషులు ఇక్కడికి కేవలం వస్తువులు కొనడానికి మాత్రమే రావాలి. వ్యాపారం చేయడానికి వారికి అస్సలు అనుమతి ఉండదు.తుపాకులకీ భయపడలే!ఈ మార్కెట్‌ కేవలం వ్యాపార కేంద్రం మాత్రమే కాదు, మణిపురి మహిళల పోరాట పటిమకు నిదర్శనం. 16వ శతాబ్దంలో లల్లూప్‌–కాబా అనే వ్యవస్థ ఉండేది. ఇది ఒక వెట్టిచాకిరి పద్ధతి. దీని ప్రకారం పురుషులు యుద్ధాలకో లేదా సుదూర ప్రాంతాల్లో వ్యవసాయం చేయడానికో వెళ్లాల్సి వచ్చేది. ఆ సమయంలో ఇళ్లను కాపాడుకుంటూ, మిగిలిన పంటను అమ్ముకోవడానికి మహిళలు స్వయంగా ఈ మార్కెట్‌ను ప్రారంభించారు. అయితే బ్రిటిష్‌ వారు ఈ మార్కెట్‌ను విదేశీయులకు అమ్మేయాలని చూశారు. అప్పుడు ఇక్కడి మహిళలంతా ఏకమై నుపి లాన్‌ (మహిళల యుద్ధం) ప్రకటించి ప్రాణాలకు తెగించి పోరాడారు. ఆ దెబ్బతో బ్రిటిష్‌ వారు వెనక్కి తగ్గక తప్పలేదు. ఆ తరువాత రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలోనూ, బ్రిటిష్‌ పాలకులు మణిపుర్‌ నుంచి బియ్యాన్ని విదేశాలకు ఎగుమతి చేయడంతో రాష్ట్రంలో కరువు ఏర్పడింది. దీనిని అడ్డుకోవడానికి ఇమా కైథెల్‌ మహిళలు ప్రాణాలకు తెగించి పోరాడారు. పోలీసులు కాల్పులు జరిపినా వెనకడుగు వేయలేదు.రంగుల ప్రపంచంఈ మార్కెట్‌ ఒక రంగుల ప్రపంచం. తాజా కూరగాయలు, పండ్లు, మణిపుర్‌ స్పెషల్‌ నగారి వంటి ఆహార పదార్థాల నుంచి.. చేనేత వస్త్రాల వరకు అన్నీ ఇక్కడ లభిస్తాయి. ముఖ్యంగా మణిపురి సాంప్రదాయ దుస్తులైన ఫానెక్స్, ఇన్నాఫీస్‌ ఇక్కడ ప్రధాన ఆకర్షణ. మహిళలకు ఆర్థికంగా అండగా నిలిచిన ఈ మార్కెట్‌ పర్యాటక కేంద్రంగానూ మారింది!

శుభా వెంకటేష్‌ అయ్యంగార్‌ పెద్దగా మాట్లాడడం ఎవరూ పెద్దగా చూడలేదు. నిశ్శబ్దంగా తన పని తాను చేసుకొని పోవడం చిన్నప్పటి నుంచి ఆమె అలవాటు. భౌతికశాస్త్రంలో ఎన్నో బంగారు పతకాలు సాధించిన అయ్యంగార్‌ స్ఫూర్తిదాయకమైన సైంటిస్ట్‌ స్థాయికి ఎదిగారు. ‘దృష్టి’ పేరుతో ఎయిర్‌పోర్ట్‌ వెదర్, రన్‌వే విజిబిలిటీ సిస్టమ్‌ను అభివృద్ధి చేసి ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షించారు. రాష్ట్రపతి ద్రౌపదీ ముర్ము చేతుల మీదుగా పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని అందుకున్న శుభా అయ్యంగార్‌ గురించి...నాలుగు దశాబ్దాలకు పైగా నేషనల్‌ ఏరోస్పేస్‌ లాబోరేటరీస్‌ (ఎన్‌.ఎ.ఎల్‌.)లో పనిచేసిన శుభా అయ్యంగార్‌ ఎయిర్‌పోర్ట్‌ ఇన్‌స్ట్రుమెంటేషన్‌ విభాగానికి నాయకత్వం వహించారు. పద్మ పురస్కారాల నేపథ్యంలో... ప్రతికూల వాతావరణ పరిస్థితులలో సురక్షితమైన విమాన కార్యకలాపాలకు తోడ్పడే వ్యవస్థ రూపకల్పనకు సంబంధించి శుభా అయ్యంగార్‌ కృషిని భారత ప్రభుత్వం ప్రశంసించింది.బంగారు బాటలో...బెంగళూరు యూనివర్శిటీలో గ్రాడ్యుయేషన్, పోస్ట్‌గ్రాడ్యుయేషన్‌ చేసిన అయ్యంగార్‌ రెండింటిలోనూ మొదటి ర్యాంక్‌ సాధించారు. భౌతిక శాస్త్రంలో ఎన్నో బంగారు పతకాలు సాధించారు. ఎంఎస్సీ ఫిజిక్స్‌లో మొదటి ర్యాంక్‌ సాధించిన శుభా అయ్యంగార్‌ భారత ప్రభుత్వ మెరిట్‌ స్కాలర్‌షిప్‌ను అందుకున్నారు. రాత పరీక్ష, ఇంటర్యూ్య ప్రక్రియతో పనిలేకుండా కేవలం విద్యాప్రతిభ ఆధారంగా కౌన్సిల్‌ ఆఫ్‌ సైంటిఫిక్‌ అండ్‌ ఇండస్ట్రీయల్‌ రీసెర్చ్‌ ఆమెకు జూనియర్‌ సైంటిఫిక్‌ ఫెలోషిప్‌ ప్రదానం చేసింది.ప్రపంచం ‘దృష్టి’లో ఆమె ప్రతిభ‘దృష్టి’ పేరుతో ఎయిర్‌పోర్ట్‌ వెదర్, రన్‌వే విజిబిలిటీ సిస్టమ్‌ను అభివృద్ధి చేసి ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షించారు శుభా అయ్యంగార్‌. ఈ సాంకేతికత... పైలట్లు, ఎయిర్‌ ట్రాఫిక్‌ కంట్రోలర్‌లకు రియల్‌ టైమ్‌ రన్‌వే విజువల్‌ రేంజ్‌ (ఆర్‌వీఆర్‌)ను అందిస్తుంది. దృశ్యాలు అస్పష్టంగా ఉన్నప్పుడు టేకాఫ్, ల్యాండింగ్‌ సమయంలో నిర్ణయాలు తీసుకోవడానికి సహాయపడుతోంది. దీనిని ఇప్పుడు భారతదేశంలోని అన్ని అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయాలలో, భారత వైమానిక దళంలో ఉపయోగిస్తున్నారు. ఈ సాంకేతికత దేశానికి గణనీయంగా విదేశీ మారకద్రవ్యాన్ని ఆదా చేయడంలో సహాయపడింది. భారతీయ విమానాశ్రయాలలో సాధారణంగా ఎదురయ్యే సవాళ్లలో దట్టమైన పొగమంచు ఒకటి. భారీ వర్షపాతం, ధూళి తుఫాను పరిస్థితులలో కూడా ఈ వ్యవస్థ సమర్థంగా పనిచేస్తుంది. అంతర్జాతీయ పౌర విమానయాన సంస్థ, ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ నిర్దేశించిన ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా ‘దృష్టి’ వ్యవస్థను రూపాందించారు. ‘దృష్టి’కి ముందు మన విమానశ్రయాలు విదేశాల నుంచి దిగుమతి చేసుకున్న ట్రాన్సోమీటర్‌లపై ఆధారపడేవి. ‘దృష్టి’ అంతర్జాతీయ స్థాయిలో గుర్తింపు తెచ్చుకోవడం విశేషం.నాసా గుర్తింపుశుభా అయ్యంగార్‌ శాస్త్రీయ పరిశోధనలు చేస్తున్న రోజుల్లో ఇంటర్నెట్‌ సదుపాయం, అత్యాధునిక ప్రయోగశాలలు లేవు. ‘ఇంటర్నెట్, ఇతరత్రా సదుపాయాలు లేకుండానే 1986లో మూడు పరిశోధన పత్రాలను ప్రచురించాను. అది మా పేర్లతో నాసాలో ఒక రిపోర్ట్‌గా రికార్డ్‌ అయింది’ అంటారు శుభ.శుభా అయ్యంగార్‌ చేసిన కృషి భారతదేశ రక్షణ సామర్థ్యాలకు దోహదపడింది. భారతదేశం గర్వించదగిన ‘అగ్ని’ క్షిపణికి సంబంధించి క్లిష్టమైన సాంకేతిక సమస్యను పరిష్కరించడంలో ఆమె కీలక పాత్ర పోషించారు. స్వదేశీ సాంకేతిక అభివృద్ధి, స్వావలంబనను పెంపొందించడంలో చేసిన కృషికి గుర్తింపుగా మొట్ట మొదటి జాతీయ ‘మేక్‌ ఇన్‌ ఇండియా’ అవార్డ్‌ అందుకున్నారు శుభా అయ్యంగార్‌. ఫ్యామిలీ పవర్‌‘మహిళలు ఉన్నత విద్యను అభ్యసించినప్పుడే ఉన్నత స్థానంలోకి వెళ్లగలరు’ అని బలంగా నమ్మేవారు శుభా అయ్యంగార్‌ నాన్నగారు. కూతురిని చదువు విషయంలో బాగా ప్రోత్సహించేవారు. శాస్త్రీయ విషయాలపై అవగాహన కలిగించేవారు. కూతురు ఉన్నతస్థాయిని చూడకుండానే, శుభ ఎం.ఎస్‌సీ. స్టూడెంట్‌గా ఉన్నప్పుడు ఆయన చనిపోయారు. ‘నాన్న ద్వారానే సైన్స్‌ పట్ల ఆసక్తి కలిగింది’ అని చెబుతుంటారు శుభ. తొమ్మిది మంది తోబుట్టువులలో అందరికంటే చిన్నదైన శుభ తన కుటుంబాన్నే వెన్నెముకగా భావిస్తారు. పదవీవిరమణ తరువాత కూడా అవసరమైనప్పుడు వివిధ సంస్థలు ఆమె సలహాలు తీసుకుంటున్నాయి. వ్యక్తిగత గుర్తింపు కంటే పనికే ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు శుభా అయ్యంగార్‌.

పనిచోట మహిళా ఉద్యోగులను ఇబ్బంది పెట్టడం, ఇబ్బంది పడేలా వ్యవహరించడం కొనసాగుతూనే ఉంది. ‘పోష్‌’ చట్టం వచ్చి 13 ఏళ్లు అవుతున్నా కార్యాలయాల్లో మొక్కుబడి చర్యలే తప్ప గట్టి మేలు తలపెట్టని నేపథ్యంలో మహిళా ఉద్యోగులు ‘సీన్‌ క్రియేట్‌ చేసైనా’ రక్షించుకోవాలి అంటున్నారు మహిళా సంఘాల నేతలు. పనిచోట భయం ‘ఔట్‌ పంచ్‌’ కొట్టేలా చేయగలిగామా? ప్రతి ఆఫీసు క్యాబిన్ లో గౌరవం. ‘ఇన్ పంచ్‌’ కొట్టేలా చూడగలిగామా? మహిళా ఉద్యోగులకు తమ కోసం ‘పోష్‌’ ఉందన్న ఎరుక ఉందా? ‘ఫ్రెండ్లీ’ ముసుగులో భుజం తాకే చేయి, ‘జోక్‌’ పేరుతో గుచ్చుకునే మాట – ఇవి రిపోర్ట్‌ అవుతున్నాయా? లేక ‘కెరీర్‌ ఏమవుతుందో’, ‘సీన్‌ అవుతుందేమో’ అని నోరు నొక్కుకుంటూనే ఉన్నారా? అయితే అది ఇంకా మహిళా ఉద్యోగుల పట్ల మంచి, సురక్షిత ఆఫీసుగా మారలేదని అర్థం. అక్కడి మగ ఉద్యోగులు వారికి తగిన సపోర్టు, రక్షణ ఇవ్వడంలో వెనుకబడి ఉన్నారని అర్థం. అందుకే ఇటీవల మహిళా సంఘాల నేతలు ‘సీన్ క్రియేట్‌ చేసైనా మిమ్మల్ని మీరు రక్షించుకోండి’ అంటున్నారు.13 ఏళ్లయినా మొక్కుబడేనా?2013లో ‘పోష్‌ చట్టం’ వచ్చింది. ఆఫీసుల్లో ఇంటర్నల్‌ కమిటీలు వచ్చాయి. SHe-Box పోర్టల్‌ వచ్చింది. కానీ 2026లోనూ నైట్‌ షిఫ్ట్‌ అంటే మహిళా ఉద్యోగికి గుండె దడ. ఏదైనా ఇబ్బంది వస్తే కమిటీ ఎక్కడ ఉంటుందో తెలియదు. ఫిర్యాదు ఎలా ఇవ్వాలో తెలియదు. ఏడాదికోసారి లైంగిక వేధింపుల అవగాహన సదస్సు పెట్టి ‘గవర్నమెంట్‌ పెట్టమంది పెట్టాం’ అంటున్నాయి సంస్థలు. అందుకే పద్ధతి మారాలి. ప్రాక్టీస్‌ మారాలి.కేస్‌ స్టడీ 1డిపార్ట్‌మెంట్‌ మీటింగ్‌. సీనియర్‌ ఎంప్లాయీ శ్యామల డౌట్‌ రైజ్‌ చేసింది. బాస్‌ నవ్వుతూ, ‘శ్యామల గారూ, మీరు నీట్‌గా తయారై మీటింగ్‌కు వస్తే చాలు. ఏం చేయాలో నాకు వదిలిపెట్టండి’ అన్నాడు. రూమ్‌ అంతా నవ్వింది. శ్యామల ముఖం చిన్నబోయింది. కానీ మరో మహిళా కలీగ్‌ రాధిక అలెర్ట్‌ అయ్యింది. ‘సీన్ క్రియేట్‌ చేయకపోతే, రేపు ఇదే నార్మల్‌ అవుతుంది’ అనుకుని వెంటనే లేచి నిలబడింది. గొంతు పెంచలేదు, అరవలేదు. కానీ రూమ్‌ అంతా వినేలా క్లియర్‌గా అంది– ‘సర్, అది సరైన కామెంట్‌ కాదు. శ్యామల డౌట్‌ వాలిడ్‌. టీమ్‌లో ఎవర్నీ తక్కువ చేసి మాట్లాడటం మన కల్చర్‌ కాదు’. పిన్ డ్రాప్‌ సైలెన్స్. బాస్‌ మొహం మారింది. రాధిక ‘అపాలజైజ్‌ చేయండి’ అనలేదు. ‘ముందుకు వెళ్దాం, కానీ రెస్పెక్ట్‌తో’ అని చెప్పి కూర్చుంది. ఆ ఒక్క మాటతో శ్యామలకు గౌరవం దక్కింది, బాస్‌కి లైన్‌ అర్థమైంది, జూనియర్లకు ధైర్యం వచ్చింది.కేస్‌ స్టడీ 2టీమ్‌ అవుటింగ్‌. సరదా వాతావరణం. సేల్స్‌లో సీనియర్‌ రవి కొత్తగా జాయిన్ అయిన అనన్యను పదే పదే టచ్‌ చేస్తున్నాడు. అందరూ నవ్వుతున్నారు. టీమ్‌ లీడ్‌ శ్రావ్య చూసింది. వెంటనే వెళ్లి అనన్య పక్కన నిలబడి ‘పద, నీతో పని ఉంది’ అని అక్కడినుంచి తీసుకెళ్లిపోయింది. అందరూ గమనించారు. రవి తడబడ్డాడు. మర్నాడు శ్రావ్య హెచ్‌ఆర్‌కి ఇన్ఫార్మ్‌ చేసింది. ‘ఎవరు కంప్లైంట్‌ చేశారో పేరు వద్దు, కానీ అవుట్‌సైడ్‌ ఎథిక్స్‌ సెషన్ పెట్టండి’ అని కోరింది. ఆ వారమే సెషన్ పడింది. రవికి వార్నింగ్‌ వెళ్లింది. డైరెక్ట్‌గా గొడవ పడక్కర్లేదు. బాధితురాలిని సీన్‌ నుంచి తప్పించడం, ఫాలో అప్‌ చేయడం కూడా బై స్టాండర్‌ ఇంటర్వెన్షనే.మహిళా ఉద్యోగులు ఏం చేయాలి?→ ఆపు: ‘నాకు నచ్చలేదు, రిపీట్‌ చేయొద్దు’ అని క్లియర్‌గా చెప్పాలి.→ రికార్డు: వాట్సాప్, మెయిల్, కాల్‌ టైమ్, ఎవరున్నారు – నోట్‌ చేసుకోండి. ఇదే మీ ఎవిడెన్స్‌.→ రిపోర్ట్‌: ఐసీకి మౌఖికంగా చెప్పినా చాలు. 90 రోజుల్లో విచారణ పూర్తి చేయాలి. ‘ఉద్యోగం పోతుంది’ అనే భయం వద్దు. అతిక్రమణ చేస్తే కంపెనీకి 50 వేల ఫైన్‌.→ SHe-Box: అంతర్గతంగా న్యాయం జరగదనిపిస్తే షీ బాక్స్‌లో ఫిర్యాదు చేయండి. మీ మాటే మీ లాయర్‌. ‘సర్దుకుపో’ అనే సలహా చెత్తబుట్టలో వేయండి. మీరు సర్దుకోవడానికి రాలేదు, సాధించడానికి వచ్చారు.మగ ఉద్యోగులు ఏం చేయాలి?‘నాకెందుకు’ అనే మాట మానేయండి. పక్క క్యూబికల్‌ అమ్మాయి కూడా ఎవరికో చెల్లి, కూతురే. మరి మీ రోల్‌ ఏంటి?→ అడ్డుపడండి: తప్పు కనిపిస్తే ‘పద, పని ఉంది’ అని బాధితురాలిని అక్కడి నుంచి తప్పించండి.→ కరెక్ట్‌ చేయండి: బాస్‌ పిచ్చి జోకులేస్తే ‘ఇది సరి కాదు’ అని అక్కడికక్కడే కట్‌ చేయండి. నవ్వితే మీరూ నేరస్థులే.→ సాక్షిగా నిలబడండి: ఆమె కంప్లైంట్‌ ఇస్తే ‘నేను చూశాను’ అని ఇంచార్జీకి చెప్పండి. మీ ఒక్క మాట ఆమెకు కొండంత ధైర్యం.→ కల్చర్‌ సెట్‌ చేయండి: ‘సీన్ క్రియేట్‌ చేయకు’ అని బాధితురాలికి బోధించవద్దు. ‘సీన్ క్రియేట్‌ చేసి ఆపే’ వారిగా నిలవండి.కవచం: పోష్‌ ఒక కవచం. ఆ కవచం మీ దగ్గరే ఉందని గ్రహించండి. మహిళా ఉద్యోగి ‘నో’ చెప్పడానికీ, మగ ఉద్యోగి ‘ఆపు’ అని తోటి మగ ఉద్యోగిని ఆపడానికీ ఆ కవచం ఉపయోగించాలి. ‘నాకు సంబంధం లేదు’ అని ఏ ఉద్యోగి అనకూడదు. ‘ఇక్కడ ఇది నడవదు’ అనేదే నినాదం. అప్పుడే అర్ధరాత్రి క్యాబ్‌ ఎక్కినా ఆమె కళ్లలో భయం ఉండదు. అందుకై అవసరమైనప్పుడల్లా సీన్ క్రియేట్‌ చేయండి– ఆపడానికి, కాపాడటానికి, మార్చడానికి!

అందరికీ ఎన్నో కలలు ఉంటాయి. కానీ ఏవో కారణాలతో చేరుకోలేకపోతారు. కానీ ఈ మహిళ ఒకపక్క కుటుంబ బాధ్యతలు మరోవైపు ప్రాణాంతక వ్యాధితో పోరాడుతూ కూడా తన కలను నెరవేర్చుకునేందుకు సన్నద్ధమైంది. అనుకున్నట్లుగానే విజయం అందుకుని..అనారోగ్యం వంటి కారణాలతో కలను నిజం చేసుకోలేకపోతున్నాం అని బాధపడే వాళ్లలో స్ఫూర్తిని నింపింది. ఇలా అనారోగ్యంతో ఇలాంటి సాహసం కృత్యం చేసిన మహిళగా ఘనత సృష్టించింది. ఆ మహిళే రాజస్థాన్‌లోని జైపూర్‌కు చెందిన నీలిమ అరోరా. ఇద్దరు పిల్లల తల్లి, తలసేమియా బాధితురాలు అయినా కలల శిఖరాన్ని అధిరోహించాలనే కలను నిజం చేసుకోవాలని దృఢంగా నిశ్చయించుకుంది. సుమారు రెండున్నర సంవత్సరాల క్రితం వరకు ఆమెకు పర్వతారోహణతో ఎలాంటి సంబంధం లేదు. అప్పటి వరకు ఆమె కాలిఫోర్నియాలో సిలికాన్‌ వాలిడేషన్‌ ఇంజనీరింగ్‌ పనిచేస్తుండేది. అయితే ఆమెకు మెకాలి శస్త్ర చికిత్స​ తర్వాతనే శిఖరాలను అధిరోహించాలనే కోరిక కలగడం విశేషం. ఆ క్రమంలోనే 8,849 మీటర్ల ఎత్తైన మౌంట్ ఎవరెస్ట్‌ను అధిరోహించి నీలిమ చరిత్ర సృష్టించింది. మొత్తం కఠినమైన 50 రోజుల యాత్రో ఆమె హై-ఆల్టిట్యూడ్ పల్మనరీ ఎడెమా (HAPE) అనే ప్రాణాంతకమైన పరిస్థితిని మూడుసార్లు ఎదుర్కొంది. నిజానికి ఇది ఊపిరితిత్తులలో ద్రవం చేరే ప్రాణాంతక పరిస్థితి. ఆఖరికి గుండె జబ్బులు లేని ఆరోగ్యకరమైన వ్యక్తులలో కూడా ఆక్సిజన్ స్థాయిలు పడిపోతే ఈ పరిస్థితే ఎదురవ్వుతుంది. అలాంటి ప్రాణాంతక పరిస్థితిని ఖాతరు చేయకుండా ఎవరెస్టు అధిరోహణకు సై అందామె. ఆఖరికి వైద్యులు వద్దని వారించినా..వెనక్కి తగ్గలేదామె. మే 25, 2026న మధ్యాహ్నం సుమారు 1 గంటకు తాను ఎవరెస్ట్ శిఖరాన్ని చేరుకున్నప్పుడు, అక్కడ దాదాపు 30 నిమిషాల పాటు ఒంటరిగా ఉన్నానని నీలిమ ఆ అనుభవాన్ని పంచుకుంది. ఆ క్షణం తన జీవితంలోని అద్భుత క్షణంగా పేర్కొంది. ఇలా తలసేమియా మైనర్‌ ఉండి, ఎవరెస్టు శిఖరాన్ని అధిరోహించిన తొలి మహళగా చరిత్ర సృష్టించింది నీలిమ.ఇక నీలిమ ఎవరెస్ట్‌కు ముందు అప్పటికే మాంట్ బ్లాంక్, మాటర్‌హార్న్ (ఫ్రాన్స్), కోటోపాక్సి (ఈక్వెడార్), అకోన్‌కాగ్వా (అర్జెంటీనా), అమా దబ్లామ్ (నేపాల్) వంటి సవాలుతో కూడిన శిఖరాలను అధిరోహించింది. అంతేగాదు గతేడాది 40 ఏళ్లు పైబడిన వారిలో అమా దబ్లామ్‌ను విజయవంతంగా అధిరోహించిన మొదటి భారతీయ మహిళగా నీలిమ నిలిచింది. కాగా, తన విజయాలన్నింటికి తన గైడ్‌ గస్మాన్‌ తమాంగ్‌, తన కుటుంబమే కారణమంటూ క్రెడిట్‌ అంతా వారికే ఇచ్చేసింది.(చదవండి: అల్కా యాగ్నిక్‌కి అరుదైన వినికిడి సమస్య..ఎందువల్ల వస్తుందంటే..)

ప్రముఖ నటుడు జెమిని గణేషన్‌ మనవరాలు డాక్టర్‌ ప్రియా సెల్వరాజ్‌ 52 ఏళ్ల వయసులో మౌంట్‌ ఎవరెస్ట్‌ను విజయవంతంగా అధిరోహించింది. చెన్నైకి చెందిన ప్రియా సెల్వరాజ్‌ ఎన్నో నెలల సాధన ద్వారా 8,849 మీటర్ల ఎత్తైన శిఖరాన్ని అధిరోహించింది. డాక్టర్‌ ప్రియ పర్వతారోహణ ప్రయాణం నలభై ఎనిమిది సంవత్సరాల వయసులో ట్రెక్కింగ్‌తో మొదలైంది. ఆ తరువాత పర్వతారోహణపై ఆమెలో అంతకంతకూ ఆసక్తి పెరుగుతూ పోయింది. ‘ప్రతి సంవత్సరం ట్రెక్కింగ్‌ చేస్తుంటాను. ట్రెక్కింగ్‌ నా జీవితాన్ని మార్చేసింది’ అంటుంది ప్రియ. ఎవరెస్ట్‌ అధిరోహణకు ముందే పర్వతారోహణలో సత్తా చాటింది డాక్టర్‌ ప్రియ.నేపాల్‌లోని 8,163 మీటర్‌ల ఎత్తైన పర్వతమైన మానస్లును విజయవంతంగా అధిరోహించింది. ఓర్పు, శారీరక బలం, మానసిక దృఢత్వానికి ఒక పరీక్షగా భావించే ఎవరెస్ట్‌ అధిరోహణకు మానస్లు విజయం మరింత ఉత్సాహాన్ని ఇచ్చింది. కొన్ని సంవత్సరాల క్రితమే డా. ప్రియ ట్రెక్కింగ్‌ మొదలుపెట్టడం వల్ల ఆమె ఎవరెస్ట్‌ అధిరోహణ అనేది ఆసక్తిగా మారింది. ఈ తాజా విజయం ఆమెకు మరింత ఉత్సాహాన్ని ఇచ్చింది.

20 ఏళ్లకే అమెరికా మీడియా సంస్థ ‘అన్ టేమ్డ్‌ ప్లానెట్‌’ సీఈఓ అయ్యింది మలైకా వాజ్‌. గోవా తీరంలో అలలతో ఆడుకున్న అమ్మాయి నేడు అడవుల గుండె చప్పుడును ప్రపంచానికి వినిపిస్తోంది. ‘వైల్డ్‌లైఫ్‌ ఫిల్మ్‌మేకింగ్‌తో అడవిని రక్షించవచ్చు’ అని చదువు మానేసి అడవినే యూనివర్సిటీ చేసుకుంది. 21 ఏళ్లకే నేషనల్‌ జియోగ్రాఫిక్‌ ఎక్స్‌ప్లోరర్‌గా ఎంపికైంది. ‘అవకాశాలు ఎదురుచూడవు, దూకెయ్యాలి’ అంటున్న మలైకా వాజ్‌ పరిచయం ఇది.‘టీవీ అడవికీ, నిజమైన అడవికీ తేడా ఉంది. నేను టీవీలో జనం లేని అడవిని చూశాను. కానీ నిజమైన అడవిలో ఎక్కడ చూసినా మనిషి పాదముద్రలే. జనం ప్రమేయం ఇంతగా ఉంటే అడవి, అటవీ జంతువులు ఏం కావాలి?’ అంటుంది మలైకా. అడవిని నిజరూపంలో చూపిస్తేనే మనిషి దాని పట్ల వివేకంతో వ్యవహరిస్తాడని ఆమె నమ్మకం.పచ్చటి బాల్యం...గోవాలోని సలిగావ్‌లో 1997లో పుట్టిన మలైక ఇంటి పక్కనే సముద్రం... పచ్చటి చెట్ల మధ్య ఉన్న స్కూలుతో పచ్చటి బాల్యాన్ని చూసింది . ఇతర పిల్లలు బొమ్మలతో ఆడుకుంటుంటే మలైక పాముల కోసం చెట్లు ఎక్కేది. గాయపడిన జంతువులను రక్షించేది. స్కూబా డైవింగ్, విండ్‌సర్ఫింగ్, సెయిలింగ్‌ నేర్చుకుంటూ సముద్రాన్నే ప్లేగ్రౌండ్‌ చేసుకుంది. తండ్రి మాక్‌ వాజ్, తల్లి మరుషా వాజ్‌లది గోవాలో ప్రముఖ వ్యాపార కుటుంబం. వారు కూతురిని వ్యాపారంలోకి కాని, అకడెమిక్స్‌ వైపుగాని ఒత్తిడి చేయలేదు. నచ్చింది చేయనిచ్చారు. ఆ స్వేచ్ఛే మలైకాకు రెక్కలు తొడిగింది.జీవితంలో మలుపు...మలైకా ఈ దారిలోకి రావడానికి కారణం వైల్డ్‌లైఫ్‌ ఫిల్మ్‌మేకర్‌ మైక్‌ పాండేను కలవడం. అప్పటికి ఆమె వయసు 14. ఆయన డాక్యుమెంటరీలు ప్రభుత్వాల పర్యావరణ నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేశాయని తెలుసుకుంది. ‘అంటే మన కథలతో మార్పు సాధ్యం’ అని గ్రహించింది. ‘పర్యావరణం గురించి ఆలోచించడానికి నా వయసు చిన్నదేం కాదు’ అనుకుని హైస్కూల్‌ తర్వాత కాలేజీకి వెళ్లలేదు. డైరెక్ట్‌గా ప్రొడక్షన్‌ హౌస్‌లలో చేరింది. షార్ట్‌ ఫిల్మ్స్‌ తీసింది. 18 ఏళ్లకే ఆర్కిటిక్, అంటార్కిటికా రెండు చోట్లకు వెళ్లిన అతి పిన్న భారతీయురాలిగా లిమ్కా బుక్‌ రికార్డ్‌ కొట్టింది. 21 ఏళ్లకే నేషనల్‌ జియోగ్రాఫిక్‌ ఎక్స్‌ప్లోరర్‌గా ఎంపికైంది. ‘లివింగ్‌ విత్‌ ప్రిడేటర్స్‌’ అనే సిరీస్‌ను ప్రొడ్యూస్‌ చేసి, హోస్ట్‌ చేసింది. భారత్‌లో చిరుత, పులి, ఎలుగుబంట్లతో మనుషులు ఎలా కలిసి బతుకుతున్నారో చూపించింది. డిస్కవరీ, యానిమల్‌ ప్లానెట్‌లో ‘ఆన్‌ ది బ్రింక్‌’ ఎనిమిది భాగాల సిరీస్‌ చేసింది.మంటా రేస్‌ రక్షకురాలు...సముద్రంలో ఏడు మీటర్ల రెక్కలతో తిరిగే ‘మంటా రేస్‌’ చేపల అక్రమ రవాణాపై సాహసోపేతమైన ఇన్వెస్టిగేటివ్‌ డాక్యుమెంటరీ చేస్తోంది మలైకా. మంటా రేస్‌ మొప్పలకు ఔషధ గుణాలున్నాయనే మూఢనమ్మకంతో వాటిని క్రూరంగా వేటాడుతున్నారు. ఇండోనేషియా, ఫిలిప్పీన్స్ నుంచి చైనా మార్కెట్‌కు అవి ఎలా స్మగుల్‌ అవుతున్నాయో అండర్‌కవర్‌గా షూట్‌ చేసింది. కెమెరాను ఆయుధంగా మార్చి మాఫియాను ఎక్స్‌పోజ్‌ చేస్తోంది. రువాండా వాల్కానోస్‌ నేషనల్‌ పార్క్‌లో మౌంటెన్‌ గొరిల్లాలపై విలువైన డాక్యుమెంటరీ చేసింది. ‘వాటి ఫ్యామిలీ డైనమిక్స్‌ చూస్తే అద్దంలో మనల్ని చూసుకున్నట్టే ఉంటుంది’ అంటుంది.20 ఏళ్లకే సీఈఓ...‘అన్ టేమ్డ్‌ ప్లానెట్‌’ మీడియా సంస్థను 2017లో స్టార్ట్‌ చేసి సీఈఓ అయ్యింది మలైక. న్యూయార్క్, బెంగళూరులో ఆఫీసులు నడుపుతూ బీబీసీ, నేషనల్‌ జియోగ్రాఫిక్, అల్‌ జజీరా, డిస్కవరీకి కంటెంట్‌ ఇస్తోంది. ఆమె ‘నగర ఆఫీసు’ల్లో ఉండేకన్నా ‘అడవి ఆఫీసు’లో ఉండటమే ఎక్కువ. ‘అమ్మాయిలను బయటకు పంపొద్దు’ అనేవాళ్లకు మలైకా సమాధానం– ‘వారి చేతికి కెమెరా ఇవ్వండి, ప్రపంచాన్ని మారుస్తారు’. ‘నీకు భయం వేయదా? అడవిలో అంత రిస్క్‌ ఎందుకు అని అందరూ అడుగుతారు. భయం వేస్తుంది. కానీ ఏమీ చేయకుండా కూర్చుంటే అంతకన్నా బోర్‌ కొడుతుంది’ అని నవ్వుతుంది మలైకా.‘నా కంఫర్ట్‌ జోన్‌ అడవే. నా ఆఫీస్‌ జీప్, బోట్, కెమెరా... ఇవి ఉంటే చాలు’ అంటోందామె.

అప్పటి వరకు గృహిణిగా గడిపిన ఆమె పారిశ్రామికవేత్తగా మారడం అంటే సాధారణ విషయం కాదు. కానీ ఒక మహిళ తలుచుకుంటే లక్ష్యాన్ని సాధించకుండా ఏది ఆపలేదు అనేందుకు ఉదాహరణగా మారింది గుజరాత్‌కు చెందిన ఈ గృహిణి. అంతేగాదు ఆమె గ్రామీణ భారతదేశంలోని మహిళ పారిశ్రామికవేత్తకు ప్రతీకగా నిలిచించి. ఇంటి పనులు నిర్వహిస్తూనే పశువుల సంరక్షణతో కోట్లాది రూపాయాలు ఆర్జిస్తోందామె.గుజరాత్‌కు చెందిన దర్యాబెన్‌కు 18 ఏళ్లకే వివాహమైంది. ఆ తర్వాత అత్తగారింట్లో గృహిణిగా బాధ్యతలు నిర్వహిస్తూ ఉండేది. తన అత్తమామలకు చేదోడు వాదుడుగా ఉంటూ.. పశువుల సంరక్షణ కూడా చూసుకుంటూ ఉండేది. అలా దర్యాబెన్‌ డైరీ కార్యకలాపాల్లో పాలుపంచుకుంది. కాలక్రమేణ తాను దాంతోనే వ్యాపారాన్ని నిర్మిస్తానని అనుకోలేదు. మొదట్లో పశువుల పోషణ, పాలు సేకరించడం వరకే చూశారామె. తన వంతు ఇంటికి సహాయపడదామనే ఉద్దేశ్యంతో పశువుల సంరక్షణనే వ్యాపారంగా మార్చుకుంది. అలా చిన్న డైరీ వ్యాపారాన్ని అభివృద్ధి చేసింది. అందుకోసం పాల ఉత్పత్తిని మెరుగుపరిచింది. ఆ తర్వాత ఇంట్లో ఉండే కొన్ని పశువుల సంఖ్యను కూడా పెంచి అనతి కాలంలోనే అతిపెద్ద డైరీగా మార్చింది. ప్రస్తుతం ఆమె వద్ద సుమారు 200 గేదెలు, 100 ఆవులు, వెరసి మొత్తం 300 పశువులు ఉన్నాయి. అంతేగాదు తన వ్యాపార కార్యకలాపాలను విస్తరించడానికి 14 మంది కార్మికులను కూడా నియమించుకుంది. ఆమె రోజు ఉదయం 3.30 గంటలకు పాలు సేకరించడంతో మొదలై ఫామ్‌ నిర్వహణకు సంబంధించిన పనులతో పూర్తవుతోంది. ప్రతిరోజు సుమారు వెయ్యిలీటర్లపైనే పాలు బనస్‌ డైరీకి సరఫరా చేసేది. ఈ మొత్తం ప్రక్రియ ద్వారా నెలకు సుమారు రూ. 20 లక్షల పైనే చొప్పున ఏటా ఏకంగా రూ. 1.85 కోట్ల ఆదాయాన్ని ఆర్జిస్తోందామె. ఇక్కడ 48 ఏళ్ల దర్యాబెన్‌ పాడి పరిశ్రమను సొంతం చేసుకోవడమే కాకుండా సమర్థవంతమైన నిర్వహణ, పాల ఉత్పత్తి వ్యూహాలు, పాడి సహకార సంఘాల నెట్‌వర్క్‌తో బలమైన అనుసంధానం తదితరాలతో మంచి విజయం అందుకుంది. ఇక బనాస్‌ డైరీ గుజరాత్‌లోనే అతిపెద్ద పాడి సహకార సంఘాల నెట్‌వర్క్‌లలో ఒకటి. ఇది లక్షలాదిమంది పాల ఉత్పత్తిదారులతో అనుసంధానమై ఉంది. ఈ డైరీ రైతులకు క్రమం తప్పని చెల్లింపులు, సాంకేతిక మార్గదర్శకత్వం, నమ్మకమైన మార్కెట్‌ సదుపాయం అందించి గ్రామీణ ఆదాయాలను గణనీయం పెంచడంలో సహాయపడుతుండటం విశేషం. అంతేగాదు ఎంతోమంది మహిళలను పారిశామ్రికవేత్తలుగా విజయం సాధించడంలో కీలక పాత్ర పోషించింది. అలా లబ్ధి పొందిన అనేకమంది మహిళల్లో దర్యాబెన్‌ కూడా ఒకరు. ఒకరకంగా ఇది గ్రామీణ పాంతంలోని మహిళలు కేవలం ఇంటి పనులకు, పశువులను చూసుకోవడానికే పరిమితం కాదని ఈ డైరీ నిరూపించింది కదూ. (చదవండి: ఏరోస్పేస్‌ ఉద్యోగాన్ని వదిలి కేఫ్‌..! ఏడాదికి రూ. 1.44 కోట్లు..)

ఇస్రోలో ఏరోస్పేస్‌ ఇంజనీర్‌ ఉద్యోగాన్ని వదలుకుని మరి కేఫ్‌ పెట్టింది. అదికూడా ఆహార వృధాను అరికట్టేలా ప్రజలకు ఆరోగ్యకరమైన ఆహారం అందించేలా పెట్టడం విశేషం. అధిక జీతం వచ్చే మంచి ఉద్యోగానికి కాదనుకుని మరీ పర్యావరణ హితమైన వ్యాపారం మొదలుపెట్టడమే కాదు అందరూ శెభాష్‌ అని మెచ్చుకునేలా సక్సెస్‌ని అందుకుంది. పైగా పర్యావరణ హితమైన వ్యాపారాలు చేయడం ఎలాగో యువత తెలసుకునేలా ఆదర్శంగా నిలిచిందామె. ఆ అమ్మాయే అహ్మదాబాద్‌కు చెందిన నిష్టా చౌహాన్‌. ఆమె గతంలో భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ ఇస్రోలో ఏరోస్పేస్ ఇంజనీర్‌గా పనిచేసిందామె. ఆ ఉన్నతోద్యోగాన్ని వదిలి మరి మిల్లెట్‌ కేఫ్‌ని ప్రారంభించింది. ఆమె చిరుధాన్యాలు స్థానిక ఉత్పత్తులకు ప్రాధాన్యత ఇస్తూ ఈ కేఫ్‌ని ప్రారంభించింది. ఆ కేఫ్‌ పేరే ఆరంభ్‌. విలువలను ప్రతిబింబించే వ్యాపారంతో అందర్నీ ఆకట్టుకుంటోందామే. మొదట్లో ఆమె నిర్ణయాన్ని కుటుంబసభ్యులు వ్యతిరేకించినా..ఆమె అందుకున్న సక్సెస్‌ని చూసి సాధించావ్‌ అంటూ ప్రశంసించడం విశేషం. ఏ కేఫ్‌ అయిన ట్రెండీ మెనూలతో కస్టరమర్లను ఆకట్టుకుంటే..ఈ కేఫ్‌ మాత్రం ఆహారం గురించి ప్రజలు ఆలోచించే విధానాన్ని మార్చాలనే ఉద్దేశ్యంతో పెట్టింది నిష్టా. ఇక్కడ అన్ని డెజర్ట్‌లు హెల్దీగా చేసినవే. ముఖ్యంగా రాగులు, సజ్జలు వంటి చిరుధాన్యలతో చేసిన వంటకాలే కనువిందు చేస్తాయి. అంతేగాదు ఆహార వ్యర్థాలను సైతం తిరిగి వినియోగించుకునేలా కిచెన్‌ని రూపొందించడం విశేషం. ఈ కేఫ్‌లో టన్నుల కొద్దీ చెత్త డంప్‌యార్డ్‌లకు వెళ్లదు. సింపుల్‌గా చెప్పాలంటే ఆహార వ్యర్థాల సంస్కృతిని సవాలు చేసే జీరో-వేస్ట్ కేఫ్ ఇది. లోపలకి అడుగుపెట్టగానే ఇది మాములు కేఫ్‌ కాదని ఇట్టే తెలిసిపోతుంది. ఇక్కడ మంచి ఆహార అలవాట్లను ప్రోత్సహిస్తూ..ప్రతి గింజను, ప్రతి ఆకును, ప్రతి నీటి చుక్కను అత్యంత గౌరవప్రదంగా ఉపయోగిస్తారు నిర్వాహకులు. అలాగే ప్లాస్టిక్‌ వాడకం ఉండదు. నిష్టా కేఫ్‌ ఆరంభ్‌ చాలా సృజనాత్మకతతో పర్యావరణ హితంగా ఆహార వృధాకు తావులేకుండా వ్యర్థాలను పునర్వినియోగించడంతో కొద్దికాలంలోనే అత్యంత ప్రజాదరణ పొందింది. పైగా నెలకు రూ. 12 లక్షలు ఆర్జనతో ఏడాదికి రూ. 1.44 కోట్లు టర్నోవర్‌ పలుకుతుండటం విశేషం. అంతేగాదు ఈ కేఫ్‌ చిన్నారుల కోసం వర్క్‌షాపుల కూడా నిర్వహిస్తుంటుందట. ఈ వర్క్‌షాపులలో యువతను ఆహారంతో ప్రత్యక్షంగా మమేకమయ్యేలా చేస్తూ..కూరగాయలు ఎలా పండుతాయ్‌, మట్టిని ఎలా కాపాడుకోవాలి, సుస్థిర వ్యవసాయ పద్ధతులను ఎలా అర్థం చేసుకోవాలి వంటి వాటి గురించి వివరిస్తుంటారు. పైగా వాళ్లకు చిరుధాన్యలతో స్వయంగా వంటకాలు ఎలా తయారు చేసుకోవాలో నేర్పిస్తుంటారట కూడా. అంతేగాదు విలువలకు అనుగుణంగా ఉండే వ్యాపారం ఏ నాటికైనా విజయం సాధిస్తుందని నిరూపించింది నిష్టా.Most cafes chase menus.This one chased a mission.Inside a small cafe in Ahmedabad, something different is cooking.Not just food. A mindset shift.Nishtha Chauhan left a high-paying aerospace job.To build something most people thought was risky — a zero-waste, millet-first… pic.twitter.com/fdf8mFOHhx— The Better India (@thebetterindia) June 12, 2026 (చదవండి: ఆ డ్రైవర్‌ ఊహించని 'రైడ్ మెనూ'..! ఆ 45 నిమిషాల రైడ్‌ ఆమెకు..)

జీవితం ఎప్పుడు అందరికీ ఒకేలాంటి కష్టాలు, సవాళ్లను ఇవ్వదు. ఒక్కోక్కరిది ఒక్కో కన్నీటి గాథ. కొందరికి పెద్దయ్యాక కష్టాలు వెంటాడితే మరికొందరికి పుట్టుకతో కష్టాలు వెంటాడతాయి. అంతేగాదు ఆ దుర్భరమైన జీవితం సాగించలేక కళ్లల్లో నీళ్లు తిరిగిపోతాయ్‌. అయినా తట్టుకుని నిలబడిన వాడికే మంచిజీవితం లభిస్తుంది, గొప్ప స్థాయికి చేరుకుంటారు అనేందుకు ఈ ఢిల్లీ మహిళ కథే ఉదాహరణ. ఈమె కథ వింటే 'బిచ్చగాడు' మూవీలోని ఒక్కపూట అన్నం కోసం ఎదురు చూడడంజానెడంత ఊపిరి కోసం చెయ్యి చాచడంకడుపు కాలి కాలి ఇక్కడ బూడిద అవుతున్నమనిషి అన్న వాడికి మనసే లేకపోయెనన్నా అన్న పాట గుర్తొస్తుంది. మరి ఆమె పడ్డ కష్టాలు..ఎలా వాటిని అధిగమించి ఉన్నతస్థాయి చేరుకుందో సవివరంగా చూద్దామా.!.ఆ మహిళే లిలీమా ఖాన్‌. ఢిల్లీలోని తైమూర్‌ నగర్‌కు చెందిన ఒక నిరుపేద కుటుంబంలో జన్మించింది. ఆమెకు ముగ్గురు తోబుట్టువులు ఒక సోదరుడు. తల్లిదండ్రులు కుటుంబాన్ని పోషించడానికి చాలా కష్టపడేవారు. అయినప్పటికీ..మూడేళ్ల వయసున్న లిలీమా తన తండ్రి ఇరుగుపొరుగు వారి కోసం ప్రేమగా వండే కిచిడీ, రోటీ వంటి సాదాసీదా భోజనం వండటం చూసేది. అలా ఎంతో సంతోషంగా సాగిపోతున్న ఆమె జీవితం ఆకస్మికంగా కష్టాలు ఒక్కసారిగా చుట్టుముట్టాయి. మొదట 2001లో, లిలీమాకు కేవలం ఐదేళ్ల వయసు ఉన్నప్పుడు ఆమె తండ్రి కన్నుమూశారు. ఆరు నెలల తర్వాత, ఆమె తల్లి క్షయ వ్యాధితో మరణించింది. ఆ తర్వాత తన కళ్లముందే అక్క వైవాహిక సమస్యలతో మరణించడం చూసింది. ఈ వరుస కష్టాలు ఆమెను కుంగదీస్తుంటే..మరోవైపు సోదరుడు డ్రగ్స్‌కి బానిసై దొంగతనాలకు అలవాటుపడటంతో జైలుపాలయ్యాడు. దీంతో దిక్కుతోచని స్థితిలో అనాథగా మారిపోయింది లిలీమా. అయితే ఆమె అత్త తన తమ్ముడిని చేరదీసింది గానీ ఆమెను మాత్రం దగ్గరకు తీసుకోలేదు. దాంతో అనాధగా మిగిలిన లిలీమాను తైమూర్ నగర్ మురికివాడలకు చెందిన ఒక మహిళ ఆశ్రయం ఇచ్చినా..ఒక పూట భోజనం కోసంతెల్లవారుజామున ఫ్రెండ్స్ కాలనీ వీధుల్లో చెత్త ఏరడానికి ఇతర పిల్లల తోపాటు పంపేది. అక్కడ మాల్స్‌, మెక్‌డొనాల్డ్స్‌ వంటి ప్రాంతాల్లో చెత్తబుట్టల్లో వెతుకుతూ, మిగిలిపోయిన చికెన్ లేదా మటన్ ఎముకలు, సగం తిన్న బర్గర్‌లను తింటూ గడిపేది. అలా కష్టాలు పడుతున్న లిలీమాను 11 ఏళ్ల వయసులో ఒక స్వచ్ఛంద సంస్థ (NGO) సహాయం అందించి, చదువు చెప్పించడంతో ఆమె పరిస్థితి మెరుగవ్వడం ప్రారంభమైంది. అయితే కొద్దికాలానికే తిరిగి వచ్చి..తన అత్త, తమ్ముడి వద్దకు వచ్చి..అక్కడే ఉండేందుకు ఇష్టపడింది. అయితే లిలీమా అత్త ఆమెను అక్కడ షుఫ్యాక్టరీలో పనికి పెట్టింది. ఆ వ్యక్తి రాకతో చిగురించిన జీవితం..సరిగా పనిచేయకపోతే అత్త చేతిలో దెబ్బలు తింటూ మళ్లీ కష్టాల కడలిలో చిక్కుకుంది. ఆ తర్వాత ఎన్జీవో కార్యకర్త హర్ష్ మందర్‌ను సంప్రదించింది. ఆయన కాశ్మీరీ గేట్‌లోని బాలికల అనాథాశ్రమమైన కిల్కారి రెయిన్‌బో హోమ్‌లో చేరడానికి సహాయం చేశారు. అక్కడే ఉన్న సమయంలో లిలీమాకు వంటపై ఆసక్తి కలిగింది. అయితే 2015లో, అనాథాశ్రమానికి తరచుగా వచ్చే ఒక సందర్శకుడు లిలీమా వంట నైపుణ్యాలను గమనించి, ఒక ఫైన్ డైనింగ్ రెస్టారెంట్‌లో ఆమెకు ఉద్యోగం ఇప్పించారు. అక్కడ సిబ్బందికి భోజనం తయారుచేయడమే లిలీమా ఉద్యోగం. అందుకు రూ. 7000లు జీతం ఇచ్చేవారు. అలా తన వంట నైపుణ్యాలను మరింత పెంపొందించుకోవాలనే ఉద్దేశ్యంతో అక్కడుండే హెడ్ చెఫ్ వద్ద మ్యాష్డ్ పొటాటోస్ తయారుచేయడం, బర్గర్లు, సలాడ్‌లను చేయడం వంటి ప్రాథమిక విషయాలను నేర్చుకుంది. 2019లో, లిలీమా 'డియర్ డోనా'లో చెఫ్ డి పార్టీగా చేరి, ఒక్క ఏడాదిలోనే సూస్ చెఫ్‌గా పదోన్నతి పొందింది. ఇవాళ ఆమె 35 మంది సభ్యుల బృందానికి నాయకత్వం వహిస్తోంది. ఆమె తయారు చేసే ప్రత్యేక వంటకాల్లో రిసోటో, రావియోలీ, సాల్మన్ గ్రావ్‌లాక్స్, రౌలేడ్, బీఫ్ వెల్లింగ్టన్ తదితరాలు ఉన్నాయి. తన అభిరుచినే బలంగా మార్చుకుని ముందుకు సాగి జీవితాన్ని అందంగా మలుచుకుంది. మన నైపుణ్యం, ఆసక్తులే మనల్ని మందుకు నడిపించే ఆస్తులనే లిలీమా కథ చెప్పకనే చెబుతోంది కదూ..!.(చదవండి: పాతికేళ్ల 'లగాన్‌' వేడుకలో..స్పెషల్‌ అట్రాక్షన్‌గా కరీనా కపూర్‌! ఏకంగా రూ. 1.3 లక్షల..)

ఎన్నో సివిల్స్‌ విజయగాథలు చూసుంటాం. కానీ పుట్టుకతో ముజేయి లేని ఈ దివ్యాంగురాలి కథ అత్యంత విభిన్నం. సివిల్స్‌లో తొలి ప్రయత్నంలోనే విజయం సాధించినా..అనుకున్న ఐఏఎస్‌ పదవీ మాత్రం దక్కించుకోలేకపోయింది. దాంతో మరోసారి సివిల్స్‌కి సన్నద్ధమైంది. కానీ ఈ సారి వరుస వైఫల్యాలు ఎదురవ్వుతున్నా.. వెనక్కి తగ్గకుండా ప్రయత్నించి ఐఏఎస్‌ అధికారి అయ్యింది. అపజయం అంటే విజయానికి ముగింపు కాదని..ప్రయత్నం ఆపకపోవడం అని చాటిచెప్పి యువతకు స్ఫూర్తిగా నిలిచింది. ఆ అమ్మాయే కేరళకు చెందిన కాజల్‌ రాజు. ఆమె పుట్టుకతో ఫోకోమెలియా సిండ్రోమ్‌ అనే అరుదైన వ్యాధి కారణంగా కుడి ముంజేయి లేకుండా జన్మించింది. ఆమె చిన్ననాటి నుంచి చదువులో ముందంజలో ఉండేది. అలా భారతదేశంలోని అత్యంత ప్రతిష్టాత్మక సంస్థలలో ఒకటైన ఐఐటి మద్రాస్‌లో డెవలప్‌మెంట్ స్టడీస్‌లో ఇంటిగ్రేటెడ్ మాస్టర్స్ డిగ్రీని పూర్తి చేసిందామె. అయితే క్యాంపస్‌లో ఉన్నప్పుడే ప్రజా సేవపై మక్కువ ఏర్పడింది. అలా సివిల్స్‌ వైపు అడుగులు వేసింది. అయితే తొలి ప్రయత్నంలోనే విజయం అందుకుని ఆల్‌ ఇండియా 910వ ర్యాంకు దక్కించుకుని ఐఆర్‌ఎస్‌కు ఎంపికైంది. అయితే కాజల్‌ అక్కడితో ఆగిపోవాలనుకోలేదు. అందుకే ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్ (ఐఏఎస్)లో చేరడమే లక్ష్యంగా మరోసారి సివిల్స్‌కి సన్నద్ధమైంది. ఈసారి మరింతగా ర్యాంకును మెరుగుపరుచుకోవాలనుకుంటే..మరింతగా ర్యాంకు దిగజారగా, మూడోసారి ఏకంగా ప్రిలిమ్స్‌లోనే ఓటమిని చవి చూసింది. నిజానికి ఈ వరుస వైఫల్యం ఎవ్వరికైనా ఆత్మవిశ్వాసం సన్నగిల్లిపోయేలా చేస్తుంది. కానీ కాజల్‌కి మరింతగా బలంగా ప్రిప్రేరవ్వాలన్న కసి అంతకంతకు పెరిగింది. అలా ఆమె సివిల్స్‌లో చివరికి ఆల్ ఇండియా ర్యాంక్ 167కి మెరుగుపరుచుకుని ఐఏఎస్‌ అధికారి అయ్యింది. ఇక్కడ కాజల్‌కి రైల్వే సర్వీస్‌ శిక్షణ, యూపీఎస్సీ ప్రిపరేసన్‌ అత్యంత సవాలుగా మారింది. ఈ రెండిటిని బ్యాలెన్స్‌ చేస్తూ చదవడం అత్యంత కష్టంగా ఉన్నా..ఏదోరకంగా ప్రిపరేషన్‌ కొనసాగించేది. తనకు ఏ కాస్త చిన్న సమయం దొరికినా..పుస్తకాలతో కుస్తీ పట్టేది. అంతేగాదు ఉద్యోగ బిజీ షెడ్యూల్‌ని, ప్రిపరేషన్‌ను బ్యాలెన్స్‌ చేసుకోవడానికి క్రమశిక్షణతో కూడిన నిలకడ అవసరం. ఈ కథ ఎదురుదెబ్బలు విజయాన్ని ఆలస్యం చేయొచ్చేమో గానీ అందుకోసం ప్రయత్నం మాత్రం ఆపకూడదనే స్ఫూర్తిని సివిల్స్‌ ఔత్సాహికుల్లో నింపుతోంది కదూ..!.(చదవండి: 92 ఏళ్ల టీచరమ్మ ఫిట్‌నెస్‌కి ఫిదా అవ్వాల్సిందే..! శాస్త్రవేత్తలు సైతం..)

ప్రపంచంలోనే తొలి ట్రిలియనీర్‌గా నిలిచి మరో చరిత్ర సృష్టించారు ఎలాన్‌ మస్క్‌. ఐపీవో విజయవంతం కావడంతో ఆయన ‘స్పేస్‌ఎక్స్‌’ కంపెనీ విలువ రికార్డులు బద్ధలు కొట్టింది. అలా.. మస్క్‌ సంపద అమాంతం పెరిగిపోయింది. అయితే వివిధ కంపెనీలతో వ్యాపార రంగాన్ని శాసిస్తున్న మస్క్‌ ‘స్పేస్‌ఎక్స్‌’ సక్సెస్‌ వెనుక.. ఓ మహిళ పాత్ర ఉందని తెలుసా?. స్పేస్‌ఎక్స్‌ పని అయిపోయిందనుకున్న టైంలో ఆమె అడుగు సీన్‌ మొత్తాన్ని మార్చేసింది.మస్క్‌ కలలకు వ్యాపార రూపం ఇచ్చి, సంక్షోభాల్లో సంస్థను గట్టెక్కించి, స్పేస్‌ఎక్స్‌ను ప్రపంచ అగ్రశ్రేణి అంతరిక్ష సంస్థగా తీర్చిదిద్దిన ఆ మహిళే గ్విన్‌ షాట్‌వెల్‌. స్పేస్‌ఎక్స్‌ ప్రెసిడెంట్‌గా, చీఫ్‌ ఆపరేటింగ్‌ ఆఫీసర్‌గా ఉన్న షాట్‌వెల్‌ను చాలామంది "మస్క్‌ విజన్‌కు ఎగ్జిక్యూషన్‌ ఇంజిన్‌"గా అభివర్ణిస్తారు. మస్క్‌ అసాధ్యంగా కనిపించే లక్ష్యాలను ప్రకటిస్తే.. వాటిని సాధ్యమైన వ్యాపార ప్రణాళికలుగా మార్చి అమలు చేయడంలో షాట్‌వెల్‌ కీలక పాత్ర పోషించారని అంటారు. అందుకే తాజాగా మస్క్‌ ట్రిలియనీర్‌గా చరిత్ర సృష్టించిన వేళ.. ఆయన వెనుక నిలిచిన ఈ లేడీబాస్‌ పేరు మళ్లీ చర్చల్లోకి వచ్చింది.సంక్షోభ సమయంలో అండగా..స్పేస్‌ఎక్స్‌ ప్రారంభ దశలో ఎన్నో ఎదురుదెబ్బలు తగిలాయి. ముఖ్యంగా 2006 నుంచి 2008 మధ్య జరిగిన తొలి మూడు ఫాల్కన్‌-1 రాకెట్‌ ప్రయోగాలు వరుసగా విఫలమవడంతో సంస్థ తీవ్ర ఆర్థిక సంక్షోభంలో పడింది. కంపెనీ వద్ద నగదు నిల్వలు దాదాపు ఖాళీ అయ్యాయని, మరో ప్రయోగం కూడా విఫలమైతే స్పేస్‌ఎక్స్‌ మూతపడే పరిస్థితి ఏర్పడిందని అప్పటి నివేదికలు చెబుతున్నాయి. అలాంటి క్లిష్ట సమయంలోనే గ్విన్‌ షాట్‌వెల్‌ తన వ్యాపార నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శించారు. నాసా చేపట్టిన కమర్షియల్‌ రీసప్లై సర్వీసెస్‌ (CRS) కార్యక్రమంలో భాగంగా అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రానికి సరకు రవాణా చేసే 1.6 బిలియన్‌ డాలర్ల భారీ ఒప్పందాన్ని ఆమె కుదుర్చగలిగారు. అప్పటివరకు అంతరిక్ష రంగంలో పెద్దగా గుర్తింపు లేని ప్రైవేట్‌ సంస్థకు నాసా ఇంత పెద్ద బాధ్యత అప్పగించడం సంచలనంగా మారింది. ఈ ఒప్పందం ద్వారా వచ్చిన నిధులు స్పేస్‌ఎక్స్‌కు ఆర్థిక ఊపిరి పోయడమే కాకుండా, ప్రపంచవ్యాప్తంగా సంస్థపై విశ్వాసాన్ని పెంచాయి. చాలామంది విశ్లేషకులు ఈ డీల్‌ను స్పేస్‌ఎక్స్‌ చరిత్రను మలుపుతిప్పిన ఘట్టంగా, గ్విన్‌ షాట్‌వెల్‌ కెరీర్‌లో అత్యంత కీలక విజయంగా పేర్కొంటారు.స్పేస్‌ఎక్స్‌కు అసలు బలమే ఆమె2002లో సంస్థ ప్రారంభమైనప్పుడు.. అందులో 11వ ఉద్యోగిగా చేరారు షాట్‌వెల్‌. ప్రభుత్వ సంస్థలు, ఉపగ్రహ కంపెనీలు, వాణిజ్య భాగస్వాములతో సంబంధాలు పెంచుతూ స్పేస్‌ఎక్స్‌కు విశ్వసనీయత తీసుకొచ్చారు. బిలియన్‌ డాలర్ల ఒప్పందాలు సాధించడంతో పాటు స్టార్‌లింక్‌ విస్తరణ, వేలాది మంది ఉద్యోగుల నిర్వహణ, సంస్థ రోజువారీ కార్యకలాపాల పర్యవేక్షణలో ఆమె కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నారు. అందుకే ఆమెను స్పేస్‌ఎక్స్‌కు ‘వెన్నెముక’గా అభివర్ణిస్తుంటారు.మస్క్‌ కలలకు వ్యాపార రూపంచిన్నతనంలో రాత్రి వేళ ఆకాశంలో నక్షత్రాలను చూస్తూ.. ఒకరోజు మనుషులను అంగారక గ్రహానికి పంపాలనే కలలు కనేవాడట ఎలాన్‌ మస్క్‌. ఆ స్ఫూర్తితోనే.. స్పేస్‌ఎక్స్‌ను స్థాపించి మార్స్‌ కాలనీలు, పునర్వినియోగ రాకెట్లు, స్టార్‌షిప్‌ వంటి ప్రతిష్ఠాత్మక ప్రాజెక్టులను చేపట్టగలిగారు. అయితే మస్క్‌ ఊహించిన ఆ భారీ లక్ష్యాలకు ఆర్థిక బలం చేకూర్చడం, పెట్టుబడులను ఆకర్షించడం, వ్యాపార ఒప్పందాలు కుదుర్చడం, కార్యాచరణ ప్రణాళికలు రూపొందించడం వంటి బాధ్యతలను గ్విన్‌ షాట్‌వెల్‌ భుజాన వేసుకున్నారు. తొలి ట్రిలియనీర్‌గా మస్క్‌స్పేస్‌ఎక్స్‌ షేర్లు నాస్‌డాక్‌లో చరిత్రాత్మకంగా లిస్ట్‌ కావడంతో సంస్థ విలువ భారీగా పెరిగింది. దీంతో ఎలాన్‌ మస్క్‌ వ్యక్తిగత సంపద 1 ట్రిలియన్‌ డాలర్ల మార్కును దాటినట్లు అంతర్జాతీయ మీడియా నివేదించింది. ప్రపంచ చరిత్రలో ట్రిలియనీర్‌గా గుర్తింపు పొందిన తొలి వ్యక్తిగా మస్క్‌ నిలిచారు. టెస్లా, స్పేస్‌ఎక్స్‌, స్టార్‌లింక్‌, న్యూరాలింక్‌ వంటి సంస్థల్లోని వాటాలు ఆయన సంపదను ఈ స్థాయికి చేర్చాయి.గ్విన్‌ షాట్‌వెల్‌ వ్యక్తిగత జీవితం..1963 నవంబర్‌ 23న అమెరికాలోని ఇల్లినాయిస్‌ రాష్ట్రం ఎవాన్‌స్టన్‌లో జన్మించిన గ్విన్‌ షాట్‌వెల్‌.. చికాగో సమీపంలోని లిబర్టీవిల్‌లో పెరిగారు. ఆమె తండ్రి మెదడు శస్త్రచికిత్స నిపుణుడు (బ్రెయిన్‌ సర్జన్‌) కాగా, తల్లి కళాకారిణి. చిన్నతనంలో అంతరిక్ష రంగంపై పెద్దగా ఆసక్తి లేకపోయినా, టీనేజ్‌లో మహిళా ఇంజినీర్ల సమావేశానికి హాజరైన తర్వాత ఇంజినీరింగ్‌ వైపు ఆమె ఆకర్షితులయ్యారు. అనంతరం నార్త్‌వెస్టర్న్‌ యూనివర్సిటీలో మెకానికల్‌ ఇంజినీరింగ్‌లో డిగ్రీ, అప్లైడ్‌ మ్యాథమెటిక్స్‌లో మాస్టర్స్‌ పూర్తి చేశారు. నాసా జెట్‌ ప్రొపల్షన్‌ ల్యాబొరేటరీ (JPL)లో ఇంజినీర్‌గా పనిచేసిన రాబర్ట్‌ షాట్‌వెల్‌ను ఆమె వివాహం చేసుకుని జీవిస్తున్నారు. ఇద్దరు పిల్లలకు తల్లైన గ్విన్‌.. కుటుంబ జీవితం, స్పేస్‌ఎక్స్‌ బాధ్యతలను సమతుల్యం చేస్తూ ముందుకు సాగుతున్నారు. టెక్సాస్‌లోని మెక్‌గ్రెగర్‌ ప్రాంతంలో స్పేస్‌ఎక్స్‌ రాకెట్‌ పరీక్షా కేంద్రానికి సమీపంలో ఉన్న సుమారు వెయ్యి ఎకరాల పశువుల ఫారాన్ని కూడా కుటుంబంతో కలిసి నిర్వహిస్తున్నారు.స్పేస్‌ఎక్స్‌-అలా.. స్పేస్‌ఎక్స్‌ (Space Exploration Technologies Corp.)ను ఎలాన్‌ మస్క్‌ 2002లో స్థాపించారు. అంతరిక్ష ప్రయాణ వ్యయాన్ని తగ్గించడం, భవిష్యత్‌లో మనుషులను అంగారక గ్రహానికి పంపడం సంస్థ ప్రధాన లక్ష్యాలు. ఫాల్కన్‌-9, ఫాల్కన్‌ హెవీ రాకెట్లు, డ్రాగన్‌ వ్యోమనౌకలు, స్టార్‌లింక్‌ ఉపగ్రహ ఇంటర్నెట్‌ నెట్‌వర్క్‌తో స్పేస్‌ఎక్స్‌ అంతరిక్ష రంగంలో విప్లవాత్మక మార్పులు తీసుకొచ్చింది. నాసాకు మానవ, సరకు రవాణా సేవలు అందిస్తున్న ఈ సంస్థ ప్రస్తుతం ప్రపంచంలోనే అత్యంత ప్రభావవంతమైన ప్రైవేట్‌ అంతరిక్ష సంస్థగా గుర్తింపు పొందింది.

ఫొటో జర్నలిస్ట్‌గా ఫుట్‌బాల్‌ ప్రపంచకప్‌ పోటీలను ఒక్కసారి కవర్‌ చేయడమే విశేషంగా భావిస్తారు. అస్సాంకు చెందిన గీతికా తలుక్దార్‌ మన దేశం నుంచి వరుసగా మూడోసారి ఫిఫా వరల్డ్‌ కప్‌ను కవర్‌ చేసే అవకాశం పొందిన ఏకైక ఉమెన్‌ ఫోటో జర్నలిస్ట్‌గా ప్రత్యేకత సాధించారు. వరుసగా మూడుసార్లు పురుషుల ఫిఫా వరల్డ్‌ కప్‌కు అధికారిక గుర్తింపు పొందిన గీతిక అంతర్జాతీయ ఫుట్‌బాల్‌ రంగానికి సంబంధించి రిపోర్టింగ్, ఫొటోగ్రఫీలో అపారమైన అనుభవం ఉన్న మీడియా నిపుణుల ప్రత్యేక బృందంలో చేరారు.గీతికా తలుక్దార్‌కు అంతర్జాతీయ క్రీడా ఈవెంట్‌లను కవర్‌ చేయడంలో రెండు దశాబ్దాల అనుభవం ఉంది. 2018లో రష్యా, 2022లో ఖతార్‌ తర్వాత ఇది ఆమెకు వరుసగా మూడవ ఫిఫా ప్రపంచకప్‌ అసైన్‌మెంట్‌.అరుణాచల్‌ ప్రదేశ్‌లోని ఇటానగర్‌లో జన్మించారు గీతిక. తండ్రి ఉద్యోగరీత్యా దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాలలో పెరిగారు. కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాయంలో చదువుకున్నారు.దక్షిణ కొరియాలోని ‘సియోల్‌ నేషనల్‌ యూనివర్శిటీ’లో గ్లోబల్‌ స్పోర్ట్స్‌ మేనేజ్‌మెంట్‌ చేశారు. దక్షిణ కొరియా క్రీడా, సాంస్కృతిక మంత్రిత్వశాఖ నుంచి స్కాలర్‌షిప్‌ అందుకున్నారు. ‘సియోల్‌ నేషనల్‌ యూనివర్శిటీ’లో చదువుకోవడం ఆమె ప్రాపంచిక దృక్పథాన్ని విశాలం చేసింది.ఈశాన్య ప్రాంత ప్రతిభ ఏ అంతర్జాతీయ వేదికపైనైనా పోటీపడగలదనే ఆమె నమ్మకాన్ని బలపరిచింది. ఆ తరువాత క్రీడా జర్నలిజం వైపు అడుగులు వేసి ఫొటోగ్రఫీని తన కెరీర్‌గా ఎంచుకున్నారు గీతిక.మానవీయ కోణంలో....ఒక ఫొటో న్యూస్‌ ఏజెన్సీతో గీతిక కెరీర్‌ మొదలైంది. ఆ తరువాత పూర్తిస్థాయిలో స్పోర్ట్స్‌ జర్నలిజం, స్పోర్ట్స్‌ ఫొటోగ్రఫీ వైపు వచ్చారు. స్పోర్ట్స్‌ ఫొటోగ్రఫీ అంటే కేవలం ప్లేయర్స్‌ గోల్స్‌ కొడుతున్నప్పుడు ఫొటోలు తీయడం మాత్రమే కాదు. ఇలా కనిపించి అలా క్షణాల్లో మాయమయ్యే ఒత్తిడి, ప్రతిచర్యలు, భావోద్వేగాలను వేగంగా బంధించడం కూడా. ఆ కళలలో ఆరితేరారు గీతిక. ఆటలను చూసే క్రమంలో అభిమానుల స్పందన, అథ్లెట్ల సంబరాలు, ఒత్తిడిలో ఉన్న జట్టు... ఇలా క్రీడలు, క్రీడా కార్యక్రమాల చుట్టు ఉన్న వాతావరణాన్ని, క్రీడలలోని మానవీయ కోణాన్ని డాక్యుమెంట్‌ చేస్తాయి ఆమె తీసిన ఫొటోలు. గణాంకాలు ఎప్పటికీ తెలియజేయలేని కథలను గీతిక తీసిన ఫొటోలు చెబుతాయి.అత్యంత పోటీలో... అరుదైన అవకాశంరష్యా, ఖతార్‌లలో జరిగిన ఫిఫా వరల్డ్‌ కప్‌తోపాటు ఫ్రాన్స్, ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండ్‌లలో జరిగిన ఫిఫా మహిళల వరల్డ్‌కప్‌లు, టోక్యో ఒలింపిక్స్, పారిస్‌ ఒలింపిక్స్, ఐపీయల్‌ సీజన్‌లు, కామన్‌వెల్త్‌ గేమ్స్, ఐసీసీ టోర్నమెంట్స్‌ కవర్‌ చేశారు గీతిక. ఆమె కెరీర్‌లో ఫిఫా అక్రిడిటేషన్‌లు ప్రత్యేకంగా నిలుస్తాయి. ఈ టోర్నమెంట్‌లలో ప్రవేశం పొందడం అత్యంత పోటీతో కూడుకున్నది. దీనికోసం ప్రపంచవ్యాప్తంగా వేలాదిమంది జర్నలిస్ట్‌లు, ఫొటోగ్రాఫర్లు దరఖాస్తు చేసుకుంటారు.కెరీర్‌లో మైలురాయిఫిఫా వరల్డ్‌ కప్‌ కోసం అంతర్జాతీయ మీడియా కవరేజ్‌ బృందంలో మూడోసారి ఎంపిక కావడాన్ని తన కెరీర్‌లో ఒక మైలురాయిగా అభివర్ణిస్తూ, తనకు మద్దతు ఇచ్చిన ఫిఫా, అఖిల భారత ఫుట్‌బాల్‌ సమాఖ్య, ఆసియా ఫుట్‌బాల్‌ సమాఖ్యలకు గీతిక ధన్యవాదాలు తెలియజేశారు.స్పోర్ట్స్‌ ఫొటోగ్రఫీ ఇప్పటికీ పురుషాధిక్యతతోనే ఉంది. నిరంతర ప్రయాణాలు, ఎక్కువ పనిగంటలు అవసరమయ్యే ప్రపంచస్థాయి టోర్నమెంట్‌లలో ఇది మరింత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. మహిళా జర్నలిస్ట్‌లు, ఫొటోగ్రాఫర్‌లని ప్రోత్సహించడంలో భాగంగా 2024లో అంతర్జాతీయ ఒలింపిక్‌ కమిటీ, పారిస్‌ ఒలింపిక్స్‌ను కవర్‌ చేయడానికి గీతికకు నేరుగా గుర్తింపు ఇచ్చింది. భారతదేశం నుండి ఈ గుర్తింపు పొందిన తొలి, ఏకైక మహిళా ఫొటోగ్రాఫర్‌గా నిలిచారు గీతిక.ఇదొక సుదీర్ఘ ప్రయాణంఏదీ ఒక్కరోజులోగానీ, ఒక్క ప్రయత్నంలోగానీ రాలేదు. ఇదొక సుదీర్ఘమైన ప్రయాణం. నా అభిరుచి, నేను ఎంచుకున్న ప్రొఫెషన్‌లో పడిన కఠోరశ్రమ, అంకితభావం ప్రపంచవ్యాప్త గుర్తింపును ఇచ్చింది. అవకాశాలను అందించింది. నా ప్రయాణంలో నాకు వెన్నుదన్నుగా ఉండి ప్రోత్సహించిన వారికి, విలువలు నేర్పిన కుటుంబసభ్యులకు కృతజ్ఞతలు తెలియజేస్తున్నాను.– గీతికా తలుక్దార్‌

ప్రకృతి ఒడిలో లభించే వస్తువులతో ఉత్పత్తులు తయారు చేయడం ఆ మహిళలు ఉపాధిగా మార్చుకున్నారు. కానీ వారి రెక్కల కష్టానికి దక్కాల్సిన ఫలితం వారికి దక్కక΄ోయేది. దళారులే దండుకునేవారు. అయితే అప్పటి కలెక్టర్‌ ముజమ్మిల్‌ ఖాన్‌ చొరవతో ఏడాది క్రితం ఆ మహిళలంతా కలిసి ఖమ్మం జిల్లా కేంద్రంలో ఓ మార్ట్‌నిప్రారంభించారు. ఇపుడు అదే రూ.కోటి టర్నోవర్‌కు చేరుకుని అందరి ప్రశంసలు అందుకుంటోంది.జిల్లాలోని పలు గ్రామాలకు చెందిన స్వయం సహాయక సంఘాల సభ్యులు అటవీ ఉత్పత్తులతో, చిరుధాన్యాలతో పలు రకాల వస్తువులు, ఆహార పదార్థాలు తయారు చేసి విక్రయిస్తుండేవారు. అయితే ఈ ఉత్పత్తులకు మొదట సరైన మార్కెటింగ్‌ లేక.. పెట్టిన పెట్టుబడి కూడా రాక ఇబ్బందులు పడేవారు. ప్రభుత్వ స్టాల్స్‌ పెట్టినపుడో, లేదా వీరు ఇతర ప్రాంతాలకు వెళ్లినపుడో మాత్రమే విక్రయించడానికి అవకాశం ఉండేది. ఇదే అవకాశంగా తీసుకున్న కొందరు వ్యాపారులు వీరి వద్ద తక్కువ ధరకు కొనుగోలు చేసి లాభాలు ΄÷ందేవారు.ఉపాధికి తోవ చూపిందిమేము జూట్‌ బ్యాగ్‌లు, జొన్నలు, రాగులు, సజ్జలు, అరికెలు, సామలుతో మిల్లెట్‌ఫుడ్‌ తయారు చేస్తాం. ఈ ఆర్గానిక్‌ ఫుడ్‌ను ఎక్కడ విక్రయించాలో ముందు మాకు తెలిసేది కాదు. ఖమ్మంలో మహిళామార్ట్‌ వల్ల మాకు ఉపాధి లభించింది. నెలకు రూ.35 వేల వరకు ఆదాయం వస్తోంది. – చాగంటి లావణ్య, ముదిగొండ, ఖమ్మంమా జీవితాల్లో వెలుగులు నింపింది!వినియోగదారులకు నాణ్యమైన, ఆరోగ్యకరమైన స్వీట్‌లను తయారు చేసివ్వాలని మేము శ్రీవారాహి హోంఫుడ్స్‌ప్రారంభించాం. ధర ఎక్కువగా ఉందన్న కారణంతో మొదట్లో అవాంతరాలు ఎదురయ్యాయి. అయితే జిల్లా కేంద్రంలో ఉన్న మహిళామార్ట్‌ గురించి తెలిసి, అక్కడికి మా స్వీట్స్‌ని సరఫరా చేస్తున్నాం. అప్పటి నుంచి మాప్రోడక్ట్స్‌కి మంచి స్పందన లభించి ప్రతినెలా రూ. 80 వేల నుంచి రూ. లక్ష వరకు వ్యాపారం చేయగలుగుతున్నాం. – మృణాళిని, శ్రీ వారాహి హోంఫుడ్స్, సరఫరాదారుఇలా ఆరంభం!గతంలో ఖమ్మం జిల్లా కలెక్టర్‌గా పనిచేసిన ముజమ్మిల్‌ఖాన్‌ మండలాల్లో పర్యటించినప్పుడు మహిళలు తయారు చేస్తున్న ఉత్పత్తులను, మార్కెటింగ్‌ చేసేందుకు పడుతున్న ఇబ్బందులను గమనించారు. అపుడే ఖమ్మం మహిళామార్ట్‌ ఆలోచనకు అంకురార్పణ చేశారు. స్థానికంగా ఉత్పత్తి అయిన సరుకులకు ప్రోత్సాహం కల్పించడం, మహిళా సంఘాల ఆర్థిక స్థితిని బలోపేతం చేయడమే ప్రధాన లక్ష్యంగా దీనిని ఏర్పాటు చేశారు. బ్లాక్‌రైస్, రెడ్‌ రైస్‌ నుంచి వెదురు ఉత్పత్తుల వరకు సుమారుగా 200 రకాల ఉత్పత్తులు లభించే ఈ మార్టు అతి తక్కువ సమయంలోనే లాభాల బాటలో నడిచి రూ. కోటి టర్నోవర్‌ను చేరుకుంది. – బొల్లం శ్రీనివాస్, సాక్షి ప్రతినిధి, ఖమ్మం రాధారపు రాజు, సీనియర్‌ ఫొటోగ్రాఫర్‌

విజయానికి ఎన్ని మెట్లో ఎవరు చెప్పగలరు? కొందరు మాత్రం కొన్ని మెట్ల తర్వాత ఆగిపోతారు. కొందరు మాత్రం ప్రతి మెట్టులో ప్రతికూలతలు ఎదురైనా వెనక్కి తగ్గరు. ‘ఫోర్బ్స్‌ సెల్ఫ్‌–మేడ్‌ ఉమెన్‌’ సంపన్నుల జాబితాలో వరుసగా తొమ్మిదవసారి చోటు సాధించిన డెబ్బై తొమ్మిది సంవత్సరాల డయాన్‌ హెండ్రిక్స్‌ రెండో కోవకు చెందిన మహిళ. ‘పెద్ద ఎంటర్‌ప్రెన్యూర్‌ కావాలి’ అని చిన్నప్పటి నుంచే కలలు కన్న డయాన్‌ ఆ కలను సాకారం చేసుకోవడానికి ఎన్నో కష్టాలు పడ్డారు. ఖర్చుల కోసం టాయిలెట్లు శుభ్రం చేసిన రోజులూ ఆమె జీవితంలో ఉన్నాయి. ‘విజయం అంటే కొత్తగా ఆలోచించడం. మార్కెట్‌లోని లోటుని భర్తీ చేయడం’ అంటున్న డయాన్‌ హెండ్రిక్స్‌ గురించి...పదేళ్ల వయసు నుంచే ఎంటర్‌ప్రెన్యూర్‌ కావాలని కలలు కనేవారు డయాన్‌ హెండ్రిక్స్‌. ‘చిన్నప్పుడు ఎన్నో కలలు కంటాం... అవి నిజమవుతాయా!’ అని ఆ తరువాత అనుకోలేదు డయాన్‌. తన ‘లక్ష్యం’ అనే మొక్కను పదిలంగా కాపాడుకుంటూ వచ్చారు. కలను సాకారం చేసుకొని ‘సెల్ఫ్‌–మేడ్‌ ఉమెన్‌ బిలియనీర్‌’గా జేజేలు అందుకుంటున్నారు డయాన్‌.అప్పులు చేసి.. ఆస్తులు తాకట్టు పెట్టి...తాజాగా... తొమ్మిదవసారి అమెరికా రిచెస్ట్‌ సెల్ఫ్‌–మేడ్‌ ఉమెన్‌(2026) జాబితాలో చోటు సాధించి తన ప్రత్యేకత నిలుపుకున్నారు డయాన్‌. ఆమె సంపదలో అధిక భాగం ఆమె రూఫింగ్‌ మెటీరియల్‌ కంపెనీ ‘ఏబీసీ సప్లై’కి చెందినదే. తన భర్త కెన్‌ హెండ్రిక్స్‌తో కలిసి 1989 లో ఈ కంపెనీని స్థాపించారు. ఆరోజుల్లో వివిధ తయారీదారులు తయారు చేసిన రూఫింగ్‌ మెటీరియల్స్‌ ఒకేచోట దొరికే దుకాణాలు చాలా తక్కువగా ఉండేవి. ఇది గ్రహించిన డయాన్‌ ‘ఏబీసీ సప్లై’ కంపెనీకి శ్రీకారం చుట్టారు. ఈ కంపెనీప్రారంభించడానికి బ్యాంక్‌ నుంచి అప్పు చేయాల్సి వచ్చింది. ఆస్తులను తాకట్టు పెట్టాల్సి వచ్చింది. విస్కాన్సిన్‌లోని బెలోయిట్‌ కేంద్రంగా మొదలైన కంపెనీ కొన్ని సంవత్సరాలలో లాభాల బాట పట్టింది.విజయ రహస్యం‘నా విజయ రహస్యం... మార్కెట్‌లోని ఒక లోటును భర్తీ చేయడం’ అంటారు డయాన్‌. ఒస్సియో(యూఎస్‌)లోని ఒక వ్యవసాయ క్షేత్రంలో పెరిగిన డయాన్‌ పెద్ద నగరంలో ఉండాలని, నీలం రంగు సూట్లు ధరించి, ఖరీదైన కార్లు నడపాలని కలలు కనేవారు. చిన్న వయసులోనే పెళ్లి అయి గర్భవతి కావడంతో ఇంటి నుంచే చదువు పూర్తి చేశారు. కాలేజీ చదువు కంటే రియల్‌ ఎస్టేట్‌ రంగంలో కెరీర్‌ వెదుక్కోవడానికి చిన్నాచితకా పనులు చేశారు. చిన్న వయసులో తల్లి అయిన డయాన్‌ తన ఖర్చుల కోసం ప్లేబాయ్‌ బన్నీ(ప్లేబాయ్‌ క్లబ్‌లో పనిచేసే కాక్‌టెయిల్‌ వెయిట్రెస్‌)గా కూడా పనిచేశారు.క్యాన్సర్‌ను జయించి...రెండు సార్లు క్యాన్సర్‌ బారిన పడ్డారు డయాన్‌. తన సంకల్పబలమే క్యాన్సర్‌ను జయించే శక్తిని ఇచ్చింది. భర్త మరణం ఆమెను దుఃఖంలో ముంచెత్తింది. కష్టకాలం లో, నిరాశానిస్పృహల చీకటిలో కూడా...‘సాధించాలి. తప్పకుండా సాధించాలి’ అని గట్టిగా ఒకటికి పదిసార్లు అనుకునేవారు డయాన్‌. ప్రారంభ రోజుల్లో...ఖర్చుల కోసం టాయిలెట్లు శుభ్రం చేసేవారు. పాత ఇంటిని కొని స్వయంగా మరమ్మతు చేసి కాలేజీ స్టూడెంట్స్‌కు అద్దెకు ఇచ్చేవారు.చాలా కష్టం...అయినా సరే...డయాన్‌ నాయకత్వంలో, మార్గదర్శకత్వంలో ‘ఏబీసీ సప్లై కో’ కంపెనీ ఎప్పటికప్పుడు నూతన ఆవిష్కరణలు చేస్తూ మార్కెట్‌ లో దూసుకుపోతోంది. మార్కెట్‌ పోకడలకు అనుగుణంగా తనను తాను తీర్చిదిద్దుకుంటోంది. వ్యర్థాల తగ్గింపు, పర్యావరణ అనుకూల ఉత్పత్తులపై దృష్టి పెడుతోంది. రైతుబిడ్డ నుండి బిలియనీర్‌ వ్యాపారవేత్తగా డయాన్‌ ప్రయాణం అనేది పట్టుదల, అపారమైన ధైర్యసాహసాల కలబోత. ఎంతోమంది ఔత్సాహికులకు ధైర్యాన్ని, ఉత్సాహాన్ని ఇచ్చే అపూర్వ విజయం.‘ఎంటర్‌ప్రెన్యూర్‌ కావాలనుకునే యువతకు మీరు ఇచ్చే సలహా ఏమిటి?’ అనే ప్రశ్నకు ఆమె ఇచ్చిన జవాబు... ‘వ్యాపారవేత్తగా రాణించడం అనేది చాలా కష్టం. మూస ఆలోచనలు కాకుండా ఎప్పుడూ కొత్తగా ఆలోచించాలి. మీరు చేయాలనుకుంటున్నది మార్కెట్‌కు ఎంత అవసరం... అనేది మీకు మీరు వేసుకోవాల్సిన మొదటి ప్రశ్న. వ్యాపారంలో విలువైన సమయంతోపాటు, డబ్బు కూడా కోల్పోవలసి రావచ్చు. అలా అని భయపడకూదు. రిస్క్‌ తీసుకోవాలి. ఎంత రిస్కైనా సరే!’ ఎంతోమంది ఔత్సాహికులు తమ కలలను నిజం చేసుకోవడంలో సహాయపడిన డయాన్‌ దాతృత్వ కార్యక్రమాలలోనూ ముందుంటారు. టెన్‌ కమాండ్‌మెంట్స్‌కష్టపడి పనిచేసి నా కలలను నిజం చేసుకున్న ఒక సాధారణ అమెరికన్‌ అమ్మాయిని, రైతు బిడ్డను. వ్యక్తిగత, వృత్తి జీవితంలో నన్ను ఎక్కువగా ప్రభావితం చేసింది నా తల్లిదండ్రులు. మా నాన్నగారు ఏది సరైనదో, ఏది కాదో చెప్పేవారు. ‘నేను చేస్తున్న పని సరైనదేనా అని నిన్ను నువ్వు ఎప్పటికప్పుడు ప్రశ్నించుకుంటే నిర్ణయాలు తీసుకోవడం సులభం అవుతుంది’ అని చెప్పేవారు. టెన్‌ కమాండ్‌మెంట్స్‌ నా వ్యక్తిగత జీవితంలోనే కాకుండా వృత్తిజీవితంలోనూ ప్రభావాన్ని చూపుతున్నాయి. నేను వాటిని మళ్లీ మళ్లీ చదువుతాను. ఒక్కముక్కలో చె΄్పాలంటే ఏది సరిౖయెనదో, ఏది త΄్పో అవి వివరిస్తాయి.– డయాన్‌ హెండ్రిక్స్‌

సెలవులు అయిపోయాయి.రేపో మాపో బడిగంట. ఇక అమ్మ ‘లేవరా’ అంటుంది. బయట స్కూల్‌ బస్‌ హారన్ మోగుతుంది. టీచర్‌ గుర్తొచ్చి భయమేస్తుంది. స్కూలుకు పోబుద్ధి కాదు. రెండు నెలల సెలవుల తర్వాత పిల్లలకు ఇలా అనిపించడం మామూలే. దీనిని స్కూల్‌ ఫీవర్‌ అనొచ్చు. అయితే ‘ఇలా నీకొక్కడికే కాదు... క్లాసంతా’ అని చెప్పాలి. పిల్లల్ని బడికి హుషారుగా సిద్ధం చేయాలి.తెలుగు రాష్ట్రాల్లో బడిగంట మోగే వేళన పిల్లలకు ఎన్నో సందేహాలు, లోలోపలి భయాలు, చిన్నపాటి ఆందోళనలు ఉంటాయి. కొత్త స్కూల్‌కి, కొత్త క్లాస్‌కి, కొత్త సెక్షన్‌కి మారడం... మళ్లీ ఆ భారీ స్కూల్‌ బిల్డింగ్‌లోకి అడుగు పెట్టడం... కొత్త టీచర్లను ఫేస్‌ చేయడం... అదీగాక ఇన్నాళ్లూ ఫోన్ చూసిన కళ్లతో రేపు బ్లాక్‌బోర్డ్‌ చూడాలంటే కష్టమే. అందుకే స్కూల్‌ ఫీవర్‌ తెచ్చుకుంటారు. అయితే దానికి విరుగుడు మాత్ర ఉంది.‘స్కూల్‌ ఫీవర్‌’ ఎందుకు?రెండు నెలలు ఇష్టానుసారం గడిచి ఉంటాయి. లేట్‌గా లేవడం, ఆడుకోవడం, టీవీ, నో హోంవర్క్‌.... ఇప్పుడు మళ్లీ టైమ్‌కి లేవాలి, ఇంట్లో స్కూల్‌లో రూల్స్‌ వస్తాయి... బ్రెయిన్ కి ఇది సడన్ బ్రేక్‌లా ఉంటుంది. అందుకే కడుపులో తిప్పేసినట్టు, ఏడుపు వచ్చేట్టు, చిరాకు కోపం, ఏదైనా ఎత్తుగడ వేయాలనిపించడం... పిల్లల్ని గమనించి మొదట వారిని ‘చిన్న పనుల్లో’ పెట్టాలి. ‘పుస్తకాలకు అట్టలు వేద్దాం రా’, ‘కొత్త పెన్ను పెన్సిలు బాక్స్‌లో పెట్టుకున్నావా?’, ‘యూనిఫామ్‌ సైజ్‌ చెక్‌ చేద్దాంరా’... ఈ పనులు చేయిస్తుంటే పిల్లల మైండ్‌కి ‘ఓకే, స్కూల్‌కి రెడీ అవ్వాలన్నమాట’ అనే ఫీలింగ్‌ వస్తుంది. ఫీవర్‌ దానంతట అదే తగ్గిపోతుంది.కొత్త బ్యాగ్‌ బెంగను పోగొడుతుందా?పోగొడుతుంది. కానీ బ్యాగ్‌ ఒక్కటే చాలదు. స్కూల్‌ ఫస్ట్‌ డే ఉదయం పిల్లలు లేచి చేసే మూడు పనులు వారి స్కూల్‌ ఫీవర్‌ని తరిమి కొడతాయి. ∙లేవగానే వారు చక్కగా తయారయ్యేలా చూసి అద్దంలో వారిని వారికి చూపించాలి. కొత్త యూనిఫామ్‌లో భలే బాగున్నావ్‌ అనాలి. ఏదో ఒక సరదా మాట చెప్పి నవ్వించాలి. నవ్వితే బ్రెయిన్ ‘నేను హ్యాపీ’ అని ఫిక్స్‌ అవుతుంది. ముందురోజు రాత్రే ఇష్టమైన టిఫిన్‌ కనుక్కుని ‘నీ ఫేవరెట్‌ టిఫిన్‌ రెడీ’ అని చెప్పాలి. కడుపు ఫుల్‌ అయితే మూడ్‌ ఆటోమేటిక్‌ సెట్‌. ∙స్కూల్‌కి వెళ్లేటప్పుడు ‘నీ బెస్ట్‌ ఫ్రెండ్‌ నీ సెక్షన్‌లోనే పడొచ్చు’ అనో, ‘ఈసారి ఎవరు కొత్త ఫ్రెండ్స్‌ అవుతారో’ అనో ఉత్సాహ పరచాలి. ‘క్లాస్‌రూమ్‌లకు కొత్తగా పెయింట్‌ చేయించారట’ అని చెప్పాలి. అలాంటివి వింటే పిల్లలు ఎగ్జయిట్‌ అవుతారు.హుషారుగా ఎలా ఉండాలి?‘మొదటిరోజు కాబట్టి నువ్వు ఈరోజు హుషారుగా ఉంటే సంవత్సరం అంతా హుషారుగా ఉంటావ్‌’ అని చెప్పాలి. ‘టీచర్‌ క్లాస్‌లోకి రాగానే గుడ్‌ మార్నింగ్‌ మేడం అని కాస్త గట్టిగా చెప్పు. లంచ్‌టైమ్‌లో ఒంటరిగా కూర్చోకు. ఇంకో విషయం... ఫస్ట్‌డే ఎవరూ నీ ర్యాంక్‌ అడగరు. నీ కొత్త షూస్, నీ నవ్వు చూస్తారు. నేను అందరితో కలిసిపోతా అనే ధైర్యంతో ఉండు’ అని చెప్పాలి.బస్సెక్కించేటప్పుడు ‘నీకు ఎలాంటి ఫీలింగ్‌ ఉందో నీ సెక్షన్‌లో ఉండే అందరు పిల్లలూ అలాంటి ఫీలింగ్‌తోనే ఇవాళ స్కూల్‌కి వస్తారు. ఏం పర్వాలేదు. వెళ్లు. అక్కడ బెంచీలు, బ్లాక్‌బోర్డు, బెల్‌ అన్నీ నీ కోసమే వెయిట్‌ చేస్తున్నాయి. ఈ ఏడాది నీదే. స్కూల్లో చదువు, ఆడు, కథలు విను, ఫ్రెండ్‌షిప్‌ చెయ్‌...’ అని చెప్పాలి. మొదటిరోజు దాటితే ఈ సంవత్సరం దాటేసినట్టే. కేస్‌ స్టడీ 1: కార్తికేయ, 7వ తరగతికార్తికేయ గుంటూరులో చదువుతున్నాడు. రేపు స్కూల్‌ తెరిస్తే సెవెన్త్‌లో కూచోవాలి. పోయిన సంవత్సరం ఆరుకు వచ్చినప్పుడు ఫస్ట్‌ డే ΄÷ద్దున్నే ‘కడుపునొప్పి’ అన్నాడు. అమ్మ టెంపరేచర్‌ చూసింది, జ్వరం లేదు. బస్సెక్కించబోతే మొహం అదోలా పెట్టి ‘కొత్త సెక్షన్‌లో నా ఫ్రెండ్స్‌ ఉండరు’ అన్నాడు. అమ్మ వాడితో ‘మా బుజ్జి కదూ. బ్యాగ్‌లో నీకిష్టమైన ఫుడ్‌ పెట్టాను. అది లంచ్‌లో నీ పక్కవాడితో షేర్‌ చేసుకో’ అని చెప్పింది. కార్తికేయ నసుగుతూనే బస్సెక్కాడు. డల్‌గా కూచున్నాడు. కాని సాయంత్రం ఇంటికి హుషారుగా వచ్చి ‘కొత్త ఫ్రెండ్‌ దొరికాడు మా’ అన్నాడు. స్కూల్‌ ఫీవర్‌ పోయింది. మళ్లీ ఈ సంవత్సరం కూడా ఈ ఫస్ట్‌డేకి ప్రిపేర్‌ చేయాలి.కేస్‌ స్టడీ 2: శ్రావ్య, 10వ తరగతిశ్రావ్య హైదరాబాద్‌లో ప్రయివేట్‌ స్కూల్‌. ఇప్పుడు 10కి వచ్చింది. 9వ క్లాస్‌లో మ్యాథ్స్‌లో 55 మార్కులు వచ్చాయి. సెలవులు అయిపోతున్నాయంటే శ్రావ్యకు మూడ్‌ పాడవుతోంది. ‘రేపు మ్యాథ్స్‌ మేడం సెలవుల్లో ఏం చేశావ్‌ అంటే ఏం చెప్పాలి? నన్నే లెక్క చేయమంటుందేమో’ అని ఏడుపు. అప్పుడు నాన్న పక్కన కూర్చుని ఒక పేపర్‌ ఇచ్చాడు. ‘దీనిమీద రాయి. టీచర్‌... నాకు లెక్కలు కష్టం. కానీ నేను నేర్చుకోవడానికి రెడీ. దయచేసి హెల్ప్‌ చేయండి. ఫస్ట్‌ డే ఇది మేడం డెస్క్‌ మీద పెట్టు. చదివిన ఏ టీచరూ హెల్ప్‌ చేయకుండా ఉండదు’ అన్నాడు. శ్రావ్యకు స్కూల్‌ ఫీవర్‌ పోయింది. బుర్రలో ‘భయం’ పోయి ‘భరోసా’ రావడంతో స్కూల్‌కు వెళ్లడానికి రెడీగా ఉంది.

భారత సైన్యంలో తొలి మహిళా యుద్ధ హెలికాప్టర్‌ పైలట్‌గా చరిత్ర సృష్టించిన అభిలాష బరాక్‌ తాజాగా... ప్రతిష్ఠాత్మకమైన ‘యూఎన్‌ మిలిటరీ జెండర్‌ అడ్వకేట్‌ ఆఫ్‌ ఇది ఇయర్‌’ అవార్డ్‌ అందుకున్నారు. లెబనాన్‌లోని ఐక్యరాజ్య సమితి దళంలో ఫిమేల్‌ ఎంగేజ్‌మెంట్‌ టీమ్‌ కమాండర్‌గా భారత బెటాలియన్‌లో పనిచేస్తున్నారు అభిలాష. లెబనాన్‌లో సంఘర్షణ ప్రభావిత ప్రాంతాలలో లింగసమానత్వాన్ని పెంపొందించడానికి, మహిళలకు అండగా నిలవడంలో ఆమె చేసిన కృషికి గుర్తింపుగా ఈ పురస్కారానికి ఎంపికయ్యారు.యునైటెడ్‌ నేషన్స్‌ ఇంటెరిమ్‌ ఫోర్స్‌ ఇన్‌ లెబనాన్‌లో పనిచేస్తున్న మేజర్‌ బరాక్, దక్షిణ లెబనాన్‌లోని భారతీయ బెటాలియన్‌లో ఎంగేజ్‌మెంట్‌ టీమ్‌ కమాండర్, జెండర్‌ ఫోకల్‌ పాయింట్‌గా సేవలందిస్తున్నారు. గత సంవత్సరం జూన్‌లో ఈ మిషన్‌లో చేరినప్పటి నుంచి స్థానిక ప్రజలతో సన్నిహితంగా ఉంటూ మహిళలు, బలహీన వర్గాల సమస్యలను పరిష్కరించడానికి కృషి చేశారు. వేలాది మంది మహిళలు, బాలికలకు ప్రయోజనం చేకూర్చే విద్య, ఆరోగ్య సంరక్షణ, నైపుణ్యాభివృద్ధి కార్యక్రమాలకు నాయకత్వం వహించారు.ఐరాస ప్రశంసలుఉద్రిక్తతలు తీవ్రంగా ఉన్న ప్రాంతాలలో మహిళలతో కూడిన గస్తీ బృందాలకు నాయకత్వం వహించారు అభిలాష. ‘లెబనాన్‌ జెండర్‌ ఇనిషియేటివ్‌’ ఆమె విజయాలలో ఒకటి.‘లెబనాన్‌ జెండర్‌ ఇనిషియేటివ్‌’ అనేది ఏఐ–బేస్డ్‌ ప్లాట్‌ఫామ్‌. లింగ–ఆధారిత హింసను గోప్యంగా నివేదించడానికి, సహాయసేవలు, ఆత్మరక్షణ సమాచారాన్ని పొందడానికి పిల్లలకు సాయపడే వేదిక.శాశ్వత శాంతి వైపుగా...ఇండియన్‌ టెక్నికల్‌ అండ్‌ ఎకనామిక్‌ కోఆపరేషన్‌ (ఐటీఈసీ) కార్యక్రమం కింద దక్షిణ లెబనానుకు చెందిన 75 మంది మహిళలకు స్కాలర్‌షిప్‌లు ఇప్పించడంలో సహాయపడ్డారు అభిలాష. ‘ఐటీఈసీ’ అనేది పునరుత్పాదక శక్తి, ఫైనాన్స్‌ వంటి రంగాలలో శిక్షణ అందించడంలో మహిళలకు సహాయపడుతుంది. శాంతి పరిరక్షకులకు, స్థానిక సమాజాలకు మధ్య నమ్మకాన్ని బలోపేతం చేయడానికి, మహిళలకు సహాయ సహకారాలు అందించే వ్యవస్థలను మెరుగుపరచడానికి అభిలాష చేసిన కృషిని ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రశంసించింది.‘శాంతి పరిరక్షక మిషన్‌లను లింగ సమానత్వం అనేది ఎలా బలోపేతం చేయగలదో, శాశ్వత శాంతికి ఎలా దోహద పడగలదో బరాక్‌ నిరూపించారు’ అని అభిలాషను ప్రశంసించారు ఐక్యరాజ్య సమితి శాంతి కార్యకలాపాల అధిపతి జీన్‌–పియర్‌ లాక్రోయిన్స్‌. శాంతిభద్రతలలో మహిళల భాగస్వామ్యాన్నిప్రోత్సహించే ఐక్యరాజ్య సమితి భద్రతా మండలి లక్ష్యాలను ముందుకు తీసుకువెళ్లే సైనిక శాంతి పరిరక్షకులకు 2016 నుండి యూఎన్‌ మిలిటరీ జెండర్‌ అడ్వకేట్‌ ఆఫ్‌ ఇది ఇయర్‌’ అవార్డ్‌ ప్రదానం చేస్తున్నారు. ఈ అవార్డ్‌ అందుకున్న మూడో మహిళా అధికారి మేజర్‌ అభిలాష.బాల్యం నుంచే సైనిక క్రమశిక్షణహరియాణా రోహ్‌తక్‌ జిల్లా బాలంద్‌ గ్రామంలోని సైనిక కుటుంబంలో అభిలాష బరాక్‌ జన్మించారు. ఆమె తండ్రి కల్నల్‌ ఎస్‌.ఓమ్‌ సింగ్‌ జమ్మూ అండ్‌ కశ్మీర్‌ లైట్‌ ఇన్‌్రపాంటీలో సేవలందించగా, సోదరుడు ప్రస్తుతం భారతసైన్యంలో పనిచేస్తున్నారు. సైనిక కంటోన్మెంట్‌లో పెరగడం వల్ల అభిలాషలో క్రమశిక్షణ, సేవాభావం, దృఢసంకల్పం లాంటి విలువలు బాల్యంలోనే పాదుకున్నాయి.దిల్లీ టెక్నలాజికల్‌ యూనివర్శిటీలో చదువుకున్న అభిలాష బీటెక్‌ (ఈసీయీ) చేశారు. చదువు పూర్తయిన తరువాత అమెరికాలోని డెలాయిట్‌లో బిజినెస్‌ టెక్నాలజీ అనలిస్ట్‌గా ఉద్యోగం సంపాదించారు అభిలాష. దేశానికి సేవ చేయాలనే సంకల్పం అభిలాషను భారత సాయుధ దళాల పరీక్షలకు సిద్ధమయ్యేలా చేసింది. సర్వీసెస్‌ సెలక్షన్‌ బోర్డ్‌ (ఎస్‌ఎస్‌బి) ఇంటర్వ్యూలో ఉత్తీర్ణత సాధించారు. చెన్నైలోని ఆఫీసర్స్‌ ట్రైనింగ్‌ అకాడమీ (వోటీఏ)లో శిక్షణ పొంది సెప్టెంబర్‌ 2018లో ఆర్మీ ఎయిర్‌ డిఫెన్స్‌ కార్పస్‌లో కమిషన్‌ పొందారు. కఠిన పరీక్షలు జయించి...భారత సైన్యం 2021లో మహిళా అధికారులకు యుద్ధవిమానయాన రంగం (కంబాట్‌ ఏవియేషన్‌)లో ద్వారాలు తెరిచింది. సాయుధ దళాలలో లింగ సమాన్వతం కోసం చేపట్టిన విస్తృత కార్యక్రమాలకు అనుగుణంగా ఈ విధాన మార్పు జరిగింది. కంబాట్‌ ఏవియేషన్‌లో చేరడానికి స్వచ్ఛందంగా ముందుకు వచ్చిన మహిళా అధికారులలో అభిలాష బరాక్‌ ఒకరు.పైలట్‌ ఆప్టిట్యూడ్‌ బ్యాటరీ టెస్ట్, మెడికల్‌ ఎవల్యుయేషన్స్‌తో సహా... రకరకాల కఠినమైన ఎంపిక ప్రక్రియల తర్వాత కేవలం ఇద్దరు మాత్రమే ఎంపికయ్యారు. అందులో బరాక్‌ ఒకరు. ప్రీ–ఆర్మీ పైలట్‌ కోర్సులో అత్యుత్తమ ప్రతిభ కనబరిచి తన బ్యాచ్‌లో ప్రథమస్థానంలో నిలిచినందుకు ప్రతిష్ఠాత్మకమైన ‘ఫ్లెడ్జింగ్‌’ ట్రోఫీని అందుకున్నారు.

దృఢ సంకల్పానికి, స్ఫూర్తికి ప్రతీక ఆమె కథ. జీవితంలో అడుగడుగునా కష్టాలే అయినా పట్టుదలతో అద్భుతమైన విజయం సాధించింది. అచంచల కృషితో తన జీవితాన్ని మార్చుకోవడం మాత్రమే కాదు, తన తోటివారికి స్వీయ సాధికారత స్ఫూర్తి నందించిన మహిళ. కేవలం రూ. 500 పెట్టుబడితో ప్రారంభమైన ఆమె వ్యాపారం నేడు ఏటా రూ.75 లక్షల టర్నోవర్‌ సాధించే స్థాయికి చేరింది.ఎవరా మహిళ? ఆమె విజయ రహస్యం ఏంటి? తెలుసుకుందాం ఈ కథనంలోఅస్సాంలోని నల్బారి జిల్లాకు చెందిన కనికా తాలూక్దార్ కథ ఒక అద్భుతమైన స్ఫూర్తిదాయక ప్రయాణం. 27 ఏళ్ల వయసులోనే 2008లో ఒక రోడ్డు ప్రమాదంలో తన భర్తను కోల్పోయినప్పుడు ఆమె ప్రపంచం ఒక్కసారిగా కూలిపోయింది. చేతిలో చిల్లి గవ్వలేదు.ఉన్నత చదువులు లేవు, స్థిరమైన ఆదాయం లేదు. ఉన్నదల్లా నాలుగు నెలల కూతురు, అత్తామామలను పోషించేబాధ్యత. కానీ, ఆమె అధైర్యపడకుండా ఎదురొడ్డి నిలబడాలని నిర్ణయించుకుంది.ఆమె చదివింది కేవలం 10వ తరగతి మాత్రమే. 2014లో ఆమె తీసుకున్న నిర్ణయం ఆమె భవిష్యత్తుకు బంగారు బాట వేసింది. స్థానిక స్వయం సహాయక సంఘం (SHG)లో చేరారు. అక్కడ 'జీవిక సఖి'గా బాధ్యతలు చేపట్టడం వల్ల పొదుపు, బృందకృషి, చిన్న తరహా వ్యాపారాలపై ఆమెకు అవగాహన వచ్చింది.రూ.500 పెట్టుబడితో ప్రయోగంనల్బారిలోని కృషి విజ్ఞాన కేంద్రంలో డాక్టర్ మనోషి చక్రవర్తి ఇచ్చిన వర్మీకంపోస్ట్ (వానపాముల ఎరువు) తయారీ శిక్షణ కనికను ఎంతగానో ఆకర్షించింది. దీనికి ఎక్కువ పెట్టుబడి అవసరం లేదని గ్రహించిన ఆమె, కేవలం రూ. 500లతో తన తల్లిదండ్రుల ఇంటి పెరట్లో ఒక కిలో వానపాములతో వర్మీ కంపోస్ట్‌ వ్యాపార ప్రపంచంలోకి అడుగుపెట్టింది. పట్టుదల, నేర్చుకోవాలనే తపనతో, ఆమె తన వ్యాపారాన్ని ప్రారంభించడానికి ఆవు పేడ ,ఆకుల వంటి స్థానికంగా లభించే వనరులను ఉపయోగించుకుంటూ, వర్మీకంపోస్టింగ్‌ తయారీ పనిని స్వీకరించింది.మొదట్లో అనేక సవాళ్లు, ఆర్థిక ఇబ్బందులు ఎదురైనప్పటికీ, కనిక పట్టుదల ఫలించింది. కొనేందుకు డబ్బుల్లేక చుట్టుపక్కల లభించే కూరగాయల వ్యర్థాలు, ఎండిన ఆకులను సేకరించి మొదటి బ్యాచ్ ఎరువును సిద్ధం చేసేది. ఇదే 'జయతు ఆర్గానిక్ ప్రొడక్ట్స్' సంస్థకు పునాది. రసాయన ఎరువులకు అలవాటు పడిన స్థానిక రైతులు మొదట్లో ఆమె సేంద్రియ ఎరువును కొనేందుకు అస్సలు ఆసక్తి చూపలేదు. కానీ కనిక వెనకడుగు వేయలేదు.2018 నుండి ఆమె స్వయంగా రైతులను కలిసి, చిన్న చిన్న సంఘాలను ఏర్పాటు చేసి వర్మీకంపోస్ట్ వల్ల నేల తల్లికి జరిగే మేలును వివరించడంతో పాటు, స్థానిక రేడియో ఛానళ్ల ద్వారా కూడా దీనిపై అవగాహన కల్పించేది. ఆమె పట్టుదలకు ఫలితంగా మెల్లమెల్లగా రైతులు ఆమె ఉత్పత్తులను నమ్మడం, కొనడం ప్రారంభించారు. సంవత్సరాలు గడిచేకొద్దీ, ఆమె తన నైపుణ్యాలను మెరుగుపరుచుకుంది, తన కార్యకలాపాలను విస్తరించింది. తన ఉత్పత్తులను వైవిధ్యపరిచింది. వర్మీకంపోస్ట్ వ్యాపారం నెలకు రూ. 3.5 లక్షల ఆదాయాన్ని ఆర్జించే స్థాయికి ఎదిగింది. అలా 2017లో 'జయతు ఆర్గానిక్ ప్రొడక్ట్స్' బ్రాండ్‌ను అధికారికంగా రిజిస్టర్ చేశారు. 2019లో జిల్లా పరిశ్రమల కేంద్రం (DIC) మద్దతుతో ఆమె తన ఉత్పత్తులను Amazon, Flipkart , ప్రభుత్వ రంగ పోర్టల్ GeM (Government e-Marketplace) లలో విక్రయించడం ప్రారంభించింది. GeM పోర్టల్ ద్వారా ప్రభుత్వ శాఖల నుండి పెద్ద మొత్తంలో వార్షిక కాంట్రాక్టులు రావడంతో వ్యాపారం స్థిరపడింది.ఇదీ చదవండి : పిల్లనిచ్చిన అత్తతో అల్లుడి ప్రేమ, పెళ్లి వీడియో వైరల్అస్సాం అగ్రికల్చరల్ యూనివర్సిటీ (NeedHub), IIM కలకత్తా, NRETP ల నుండి ఆమెకు రూ. 27.50 లక్షల బిజినెస్ గ్రాంట్లు లభించాయి. ఈ నిధులతో ఆమె మౌలిక సదుపాయాలను పెంచుకున్నారు. కేవలం ఒకటిన్నర బిఘాల సొంత స్థలం నుంచే ఈ వ్యాపారాన్ని నడుపుతుండటం విశేషం.ఇదీ చదవండి: ప్రియుడితో వధువు పరార్‌, చెల్లితో పెళ్లి ఫిక్స్‌, మళ్లీ ప్రియుడి లొల్లి!నెలకు ఏకంగా 70 టన్నుల వర్మీకంపోస్ట్‌ను ఉత్పతి చేస్తూ, ఈ విక్రయాల ద్వారా ఆమె ఏడాదికి రూ. 70 లక్షల నుండి రూ.75 లక్షల ఆదాయాన్ని గడిస్తోంది. వర్మీకంపోస్ట్‌తో పాటు ఆర్గానిక్ పురుగుమందులు, ఆవు పేడతో చేసిన ధూప్ స్టిక్స్ (గోమయ అగర్‌బత్తి) కూడా తయారు చేస్తున్నారు. దీనికిగానూ 2019లో ICAR నుంచి జాతీయ అవార్డు కూడా అందుకున్నారు.భవిష్యత్తులో దేశవ్యాప్తంగా తన ఆన్‌లైన్ వ్యాపారాన్ని మరింత విస్తరించాలని, అలాగే తనలాంటి ఎంతోమంది గ్రామీణ మహిళలకు ఉపాధి కల్పించి, రసాయన రహిత స్థిరమైన వ్యవసాయాన్ని ప్రోత్సహించాలని కనిక లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. ఒక సాధారణ మహిళ అనుకుంటే జీరో నుంచే తన వ్యాపార సామ్రాజ్యాన్ని నిర్మించుకోగలదు అనేందుకు కనికా తాలూక్దార్ జీవితమే ఒక సజీవ సాక్ష్యం.ఇదీ చదవండి: రూ. 2 లక్షల జీతం, అయినా తిప్పలే : ఎలా ఈ సంసారం!

ఢిల్లీలోని జీడీ గోయెంకా పబ్లిక్ స్కూల్ సైన్స్ టీచర్ సోమా మండల్ ఈ ఏడాది గ్లోబల్ కేంబ్రిడ్జ్ డెడికేటెడ్ టీచర్ అవార్డును గెలుచుకున్నారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా 129 దేశాల నుంచి వచ్చిన 12,000 నామినేషన్లలో ఆమె ఈ ఘనత సాధించడం విశేషం. కేంబ్రిడ్జ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్ అండ్‌ అసెస్‌మెంట్ (కేంబ్రిడ్జ్)లోని అంతర్జాతీయ విద్యా విభాగం సోమా గ్లోబల్‌ విజేతగా నిలిచిందని ప్రకటించింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న ఎనిమిది మంది ఇతర ప్రాంతీయ విజేతలతో హోరాహోరీగా జరిగిన పోటీలో, సోమా 40 శాతం ప్రజా ఓట్లను సాధించి.. భారత్‌ నుంచి గెలిచిన తొలి మహిళా ఉపాధ్యాయురాలిగా రికార్డు సృష్టించింది. సుమారు పదేళ్లకు పైగా బోధనా అనుభవం ఉన్న సోమా తన సైన్సు పాఠాలలో వాతావరణ విద్యను పొందుపరిచి..ఆ దిశగా విద్యార్థులను చైతన్యవంత చేయడమే కాదు, ఆచరణత్మక పరిష్కారాలను రూపొందించేలా ప్రోత్సహించారామె. ఈ మేరకు సోమా మాట్లాడుతూ..తాను ఈ గ్లోబల్‌ అవార్డు ఎంపికైనట్లు తెలుసుకుని చాలా ఆశ్చర్యపోయినట్లు పేర్కొంది. అంతేగాదే తన తల్లిదండ్రలు, సోదరుడితో కలిసి సోమా న్యూఢిల్లీలోని కేంబ్రిడ్జ్ కార్యాలయాలకు చేరుకుని ఈ ప్రతిష్టాత్మకమైన అవార్డుని అందుకున్నారు. ఈ పురస్కారం తోపాటు ఆమెకు కేంబ్రిడ్జ్ వర్చువల్ ఎన్‌రిచ్‌మెంట్ కోర్సులో ఒక స్థానాన్ని కూడా ప్రధానం చేశారు. నిజంగా ఇది తనకు ఎప్పటికీ మర్చిపోలేని క్షణం అని సోమా భావోద్వేగంగా చెప్పింది. ఇదిలా ఉండగా, కేంబ్రిడ్జ్‌లోని అంతర్జాతీయ విద్య గ్రూప్ మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ రాడ్ స్మిత్ సోమాని అభినందిస్తూ..ఆమె రూపొందించిన వాతావరణ మార్పుల పాఠ్యప్రణాళిక చాలా స్ఫూర్తిదాయకంగా ఉందన్నారు. ప్రతిరోజూ తరగతి గదిలో విద్యార్థులకు తమ పర్యావరణ, గ్రహం పట్ల ఎలా ఉండాలో చెప్పడం నిజంగా అభినందనీయం అని అన్నారు. ప్రపంచంలో ఎదుర్కొంటున్న అత్యంత తీవ్రమైన సవాలు వాతావరణ మార్పులు..అలాంటి దానిపై విద్యార్థుకు అవగాహన కల్పి‍స్తూ..ఆచరణాత్మక పరిష్కరాల దిశగా చైతన్య పరిచే ఆమె అభిరుచికి ధన్యవాదాలని అన్నారు. అంతేగాదు నవంబర్ 2026 నుంచి ప్రజలకు అందుబాటులోకి రానున్న కొత్త కేంబ్రిడ్జ్ పాఠ్యపుస్తకాల ముందు భాగంలోని 'ధన్యవాదాలు' పేజీలో కూడా ఆమె కనిపించనుంది. అలాగే సోమా ప్రాంతీయ విజేతగా, తన తరగతి కోసం 500 పౌండ్ల విలువైన పుస్తకాలను కూడా గెలుచుకుంది. (చదవండి: చింతగింజలతో మైక్రో ప్లాస్టిక్‌కి చెక్‌..!)

కొన్నిసార్లు అనుకోని సంఘటనలు మన జీవితాన్ని మార్చేస్తాయి. అలాంటి సంఘటనే న్యూయార్క్‌లో చదువుకునే భవిత మండవ జీవిత గమ్యాన్ని మార్చేసింది. ఉన్నత చదువు కోసం వెళ్లి ఫ్యాషన్‌ ప్రపంచాన్నే తన వైపు తిప్పుకునేలా చేసింది. ఇదంతా రెండేళ్ల కిందట జరిగింది. ఓ రోజు న్యూయార్క్‌ లోని బ్రూక్లిన్‌ సబ్‌వే స్టేషన్‌లో నిలబడి ఉండగా ఓ మోడలింగ్‌ ఏజెంట్‌ ఆమెను సంప్రదించాడు. అంతే ఆశ్చర్యకరంగా రెండు వారాల్లో ఇటలీలోని మిలాన్‌కు వెళ్లి ప్రముఖ ఫ్యాషన్‌ బ్రాండ్‌ ‘బోటెగా వెనెటా’ కోసం ర్యాంప్‌ వాక్‌ చేసింది.భవిత హైదరాబాద్‌లో పుట్టి పెరిగిన అమ్మాయి. జేఎన్‌టీయూలో చదువుకుంది. ఆ తర్వాత ఉన్నత చదువుల కోసం న్యూయార్క్‌ వెళ్లింది. మోడలింగ్‌ రంగంలో భవితకు డియోర్, కొరేజెస్‌ వంటి ప్రముఖ ఫ్యాషన్‌ హౌస్‌లలో పని చేసే అవకాశం వచ్చింది. అంతేకాదు 2025లో ప్రముఖ టాప్‌ ఫ్యాషన్‌ బ్రాండ్స్‌లో ఒకటైన ‘చానెల్‌’ నిర్వహించిన ఆర్ట్‌ షోను ప్రారంభించిన తొలి భారతీయ మోడల్‌గా చరిత్ర సృష్టించింది. ఆ షో కూడా న్యూయర్క్‌ సబ్‌వే స్టేషన్‌లో జరగడం విశేషం. 2026 మార్చిలో చానెల్‌ ఆమెను భారతీయ అంబాసిడర్‌గా నియమించింది. ఫోర్బ్స్‌ ఏషియా 30 అండర్‌ 30 జాబితాలో ఆర్ట్స్‌ విభాగంలో ఆమెకు స్థానం లభించింది. అవకాశం రావడం కాదు వచ్చిన అవకాశాన్ని సద్వినియోగం చేసుకుంటే ఎలాంటి స్థాయికైనా ఎదుగుతారనడానికి భవిత నిదర్శనంగా నిలిచింది.చ‌ద‌వండి: 60 ఏళ్లు.. ల‌క్ష‌న్న‌ర కిలోమీట‌ర్లు

ఒక సాధారణ నైపుణ్యంతో విజయవంతమైన వ్యాపారవేత్తగా మారి ఎంతో మంది మహిళలకు స్ఫూర్తిగా నిలిచిందామె. పరిమిత వనరులతో ప్రారంభించిన వ్యాపారం..చూస్తుండగానే నెమ్మదిగా వృద్ధి చెందడం ఒక ఎత్తైతే..ప్రముఖ బ్రాండెడ్‌ కంపెనీలే వచ్చి కొనుగోలు చేసేలా పేరుగాంచడం మాములు విషయం కాదు. కేవలం ఎనిమిదో తరగతితోనే చదువు ఆపేసిన ఆమె చిన్న సాధారణ నైపుణ్యంతో ఉపాధి ఏర్పరుచుకుని ఉన్నతస్థాయికి ఎదగడమే గాక ఇతర మహిళలకు కూడా ఉపాధి అవకాశాలు కల్పించడం విశేషం. మరి ఆ మహిళ స్ఫూర్తిదాయక కథేంటో చూద్దామా..!.ఆ మహిళే లూధియానాలోని సమ్రాలా సమీపంలో ఉన్న భగవాన్‌పురా గ్రామానికి చెందిన 54 ఏళ్ల చరణ్‌జిత్ కౌర్. పుట్టిన దగ్గర నుంచి పేదరికంలో పెరిగిన ఆమెకు డబ్బు విలువ గురించి బాగా తెలుసు. ముఖ్యంగా ఉపాధి విలువేంటో బాగా తెలుసామెకు. తన కుటుంబాన్ని పోషించుకునేందుకు ఏదో ఒకటి చేయాలనుకుంది. అందుకోసం జనపనార సంచులను తయారు చేయడం నేర్చుకోవాలని అనుకుంది. మొదట్లో చరణ్‌జిత్‌కు మద్దతు లభించలేదు. అయినా సరే ఎలాగైనా నేర్చుకుని తీరాలన్న పట్టుదలతో కృషి విజ్ఞాన్ కేంద్ర (KVK) కేంద్రాలలో శిక్షణా కార్యక్రమాలలో చేరింది. అది ఆమెకు నైపుణ్యాలను మెరుగుపరుచుకోవడానికే కాకుండా వ్యాపారం గురించి మరింతగా అవగాహన ఏర్పరుచుకోవడాని వీలు కల్పించింది. అలా చిన్నగా వ్యాపారం ప్రారంభించింది. అయితే మొదట్లో చాలా ఒడిదుడుకులు ఎదురయ్యాయి. కొన్నిసార్లు ఆర్డర్లు రాక ఇబ్బందిపడ్డది కూడా. అలా నెమ్మదిగా ఆర్డర్లు దక్కించుకుంటూ చిన్నగా మొదలైన వ్యాపారం కాస్తా సంస్థగా మారింది. అంతేగదు ఏకంగా టాటా, జోంటీ ఆగ్రో వంటి కంపెనీలు నుంచి ఆర్డర్లు అందుకునేలా పేరు సంపాదించించుకుంది. అలా తన వ్యాపారం ద్వారా నెలకు దగ్గర దగ్గర రూ. 50 వేలు వరకు సంపాదించుకునే రేంజ్‌కి వచ్చింది. సాధారణ ప్రజలు కూడా కొనుగోలు చేసే ధర, అనుకున్న సమయానికి ఆర్డర్‌ ఇచ్చేలా ఆమె నిబద్ధత వ్యాపారానికి కీలకంగా మారి ప్రముఖ కంపెనీల నుంచి ఆర్డర్లు అందుకునేందుకు దారితీసింది. మరోవైపు ఆమె తన ఆదాయంతో కుటుంబ పరిస్థితిని మెరుగుపరుచుకోవడమే కాకుండా ఇతర మహిళలకు ఉపాధి అవకాశాలు ఇచ్చే స్థాయికి వచ్చారామె. అంతేగాదు ఆమె జనపనారతో సంచులు ఎలా తయారు చేయాలో చెబుతూ..స్వయంగా డబ్బులు సంపాదించుకునే మార్గాల గురించి ఇతర మహిళలకు వివరిస్తుంటుంది. విదేశాల నుంచి వచ్చి మరి ఆమె తయారు చేసే జనపనార సంచులను కొనుగోలు చేస్తుంటారట. మన్నిక, వినియోగం ఆధారంగా కొన్ని జనపనార సంచులు అధిక ధర పలుకుతాయని చెప్పుకొచ్చింది చరణ్‌జిత్‌ కౌర్‌. ఈ కథలో ఆర్థిక ఇబ్బందులు, చదువు లేకపోవడం వంటి సమస్యలు ‍ప్రతిబంధకం కాదు..తనపై తనకు నమ్మకం ఉంటే..చిన్న నైపుణ్యంతో విజయం సాధించొచ్చు, కలలు నిజం చేసుకోవచ్చని నిరూపించింది చణ్‌జిత్‌ కౌర్‌.(చదవండి: ఐదేళ్ల చిన్నారి 'హ్యాపీ స్లీప్'ఆవిష్కరణ..! అనారోగ్యంతో బాధపడే పిల్లలకు..)

మనకెదురయ్యే సమస్యల నుంచే అద్భుత ఆవిష్కరణలు పుట్టుకొస్తుంటాయి. బహుశా సమస్య కూడా సౌకర్యాలు సమకూర్చుకునేదే కాబోలు. ఇదంతా ఎందుకంటే..ఇక్కడ ఓ ఐదేళ్ల చిన్నారి తనలాంటి పిల్లలు పడుకోవడానికి ఇబ్బందిపడే నిద్ర సమస్యకు చక్కటి పరిష్కార మార్గం చూపింది. పేరెంట్స్‌కి పిల్లలను నిద్రపుచ్చుడం ఓ సవాలులా ఉంటుంది. ఆ సమస్యకు ఈ చిన్నారి భలే అద్భుతంగా చెక్‌పెట్టడమే కాదు. ఆమె ఆవిష్కరణకు పేటెంట్‌ కూడా మంజూరవ్వడం విశేషం. ఎవరా చిన్నారి అంటే..ఇంతవరకు పిల్లల నిద్రపై ఏ ఆవిష్కరణ ప్రభావవంతంగా లేదు. పిల్లలు నిద్రపోవడం లేదంటూ డాక్టర్లు వద్దకు వెళ్లి మెడిసిన్‌ తెచ్చుకుని ప్రయత్నిస్తుంటారు. అయితే ఇలా ఔషధల ప్రభావం లేకుండా సహజసిద్ధంగా వాళ్లను నిద్రపుచ్చే టెక్నీక్‌ కోసం పిల్లలు, నిపుణులు ప్రయత్నిస్తూనే ఉన్నారు. అదోక పరిష్కారం కానీ సమస్యలా ఉన్న జఠిల సమస్యకు కాలిఫోర్నియాకు చెందిన ఐదేళ్ల చిన్నారి వెన్నెల అత్తిలి అద్భుతంగా చెక్‌ పెట్టింది. తన తల్లి వీపుపై జోకొడుతూ ఉంటే తనకు నిద్రపట్టేది లేదంటే నిద్రపట్టేది కాదామెకు. ఒక్కోసారి ఆమె తల్లి త్వరగా నిద్రపోయేది దాంతో తనకు నిద్రరాకి ఎలా ఇబ్బంది పడేదో బాగా తెలుసు. అయితే ఒక రోజు స్కూల్‌లో ఉపయోగకరమైన ఏదైనా వస్తువును కనిపెట్టమని ఇచ్చిన అసైన్‌మెంట్‌ ఆవిష్కరణకు దారితీసింది. అదేదో తాను రోజు ఎదుర్కొంటున్న నిద్రసమస్యకు చెక్‌పెడితే చాలని అనుకుంది వెన్నెల. అందుకోసం ఒక టెడ్డీబేర్‌, గుడ్డ, పుల్లలు, వైబ్రేటింగ్‌ మోటర్‌ని ఉపయోగించింది. ఆ బొమ్మ మన పక్కన ఉంటే మన తల్లిదండ్రులు ఉన్నట్లుగా శ్వాస, వెచ్చదనం ఇచ్చేదనం అందించే బొమ్మ అయ్యి ఉండాలని అనుకుంది. అలా ఆమె ‘హ్యాపీ స్లీప్’ అనే శ్వాస తీసుకుని వెచ్చదనం అందించే బొమ్మను రూపొందించింది. నిజానికి ఇంట్లో చాలామంది పిల్లలు పడుకునేటప్పుడు తమకు నచ్చిన ఏదోఒక బొమ్మను పక్కన పెట్టుకుని నిద్రపోతుంటారు. ఆ బొమ్మతో పిల్లలకు భావోద్వేగపరమైన సంరక్షణతో కూడిన అనుబంధం ఉంటుంది. అలా వెన్నెల ఆవిష్కరించిన బొమ్మ నిజంగానే ప్రభావవంతంగా ఉంది. ఇది నిజంగా పిల్లలకు తమ పక్క సంరక్షకులు ఉన్నారనే భావంతో హాయిగా నిద్రపోయారు. పైగా అధ్యయనంలో మంచి ఫలితాలు లభించాయి. దాంతో ఈ ఆవిష్కరణను 2019 కాలిఫోర్నియా ఇన్వెన్షన్ కన్వెన్షన్‌లో ప్రదర్శించగా, అక్కడ ఆ చిన్నారి మెరిట్ అవార్డును అందుకోవడమే కాకుండా యుఎస్‌ పేటెంట్ కూడా మంజూరవ్వడం విశేషం. కాగా, ఈ ఆవిష్కరణ అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్న పిల్లలకు, ముఖ్యంగా కీమోథెరపీ చేయించుకుంటున్న వారికి లేదా ఆసుపత్రి ఐసోలేషన్‌లో ఉన్న వారికి సాంత్వన చేకూరుస్తుందని చెబుతోంది ఆ చిన్నారి. (చదవండి: అడవి పండ్లు: ఆనె పరిగెతో ఇన్ని లాభాలా!)

మంచి చెప్పాలనే ఆలోచన కొందరిలోనైనా మార్పు తీసుకురావాలనే తపన వారిని పర్యావరణ ప్రేమికులుగా మార్చింది. ‘భూమాతకు జవం జీవం కల్పించండి’ అంటూ సోషల్‌మీడియా ద్వారా సస్టెయినబులిటీ, జీరోవేస్ట్, రీ సైక్లింగ్‌ గురించి వివరిస్తూ అవగాహన కల్పిస్తున్నారు. స్ఫూర్తిగా నిలుస్తున్నారు.ఇళ్లలో పోగవుతున్న చెత్తఫ్రెంచ్‌ సబ్జెక్ట్‌లో పిల్లలకు పాఠాలు చెబుతుంది విధి. ఐదేళ్లక్రితం పర్యావరణ అనుకూల జీవనంవైపు ప్రయాణం ఆరంభించింది. మిలియన్‌కు పైగా వీక్షకులు ఉన్న విధి ట్రేషీ సిస్టర్‌ పేరుతో బోలెడన్ని ఇంటి చిట్కాలు చెబుతుంది. ‘మహిళలు ఉపయోగించే మెనుస్ట్రువల్‌ కప్‌ను కనుక్కోవడంతో ఈ దిశగా నా ఆలోచనలు సాగాయి. మహిళలు రుతుక్రమ సమయంలో ఉపయోగించే శానిటరీ ప్యా డ్స్‌ వల్ల చెత్త ఎంత ఎక్కువగా వస్తుందో గ్రహించాను. దీంతోపాటు వివిధ రకాల వ్యర్థాలు పర్యావరణంపైనే కాకుండా మన ఆరోగ్యంపైనా ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుందో తెలుసుకున్నాను. ఇళ్లలో పోగవుతున్న చెత్త గురించి నా పేజీ ద్వారా మాట్లాడుతుంటాను. చిరిగిన బట్టలు, అరిగిన చెప్పులు, వాడేసిన టూత్‌బ్రష్షులు, గడువు ముగిసిన ఉత్పత్తులు.. వీటన్నింటినీ తిరిగి ఎలా ఉపయోగించుకోవచ్చో చెబుతుంటాను. నా కంటెంట్‌ చూసి, ఒక్కరు మారినా చాలు’ అంటుంది విధి.ప్రకృతి ప్రేమికురాలు.. స్టోరీ టెల్లర్, రైటర్, క్లైమేట్‌ ఛేంజ్‌ అడ్వకేట్, ఫొటోగ్రాఫర్, సస్టెయినబిలిటీ ఇన్‌ఫ్లూయెన్సర్‌ గా పేరొందారు శివ్యానాథ్‌. సోలో ట్రావెలర్‌ అయిన శివ్యా పదేళ్లుగా మాంసాహార ఉత్పత్తుల నుంచి దూరమై వీగన్‌ ఫుడ్‌వైపుగా తన జీవన విధానాన్ని మార్చుకున్నారు. వాయిసెస్‌ ఆఫ్‌ రూరల్‌ ఇండియా స్వచ్ఛంద సంస్థకు కో–ఫౌండర్‌గా వర్క్‌ చేస్తున్నారు. రూరల్‌ స్టోరీ టెల్లర్‌గా తన గొంతుకను వినిపిస్తున్నారు. సోషల్‌ మీడియా ఇన్‌ఫ్లుయెన్సర్‌గా లక్షల్లో ఫాలోవర్లు ఉన్న శివ్యా సోలో ట్రావెలర్‌గా ప్రకృతి, పర్యావరణం గురించి తన అనుభవాలన్నీ ఇందులో జోడిస్తుంది.చెట్లను రక్షిద్దాం..హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌ వాసి శివాని కన్వర్‌ స్వచ్ఛభారత్‌ మిషన్‌లోనూ వర్క్‌ చేస్తుంది. వేస్ట్‌ మేనేజ్‌మెంట్, సస్టెయినబిలిటీ మీద కంటెంట్‌ క్రియేట్‌ చేస్తుంది. అమృత్‌సర్‌ జిల్లాలోని మజీతాలోని స్థానిక సంస్థలలో చేసిన కృషికి గాను ప్రభుత్వం నుంచి ప్రశంసాపత్రాన్నీ పొందింది. ‘చెట్లను నాటడం ముఖ్యం. కానీ, ఇప్పటికే ఉన్న పెద్దచెట్లను రక్షించడం మరింత కీలకం. ఒక చెట్టుకు హాని జరుగుతుంటే చూస్తూ మౌనం వహించకండి. దానిని రక్షించండి. ఇలా దేశమంతటా చేస్తే పచ్చదనాన్ని కాపాడుకున్నవారం అవుతాం. ఎవరైనా అక్రమంగా చెట్లను నరుకుతుంటే దాని గురించి పోలీసులకు తెలియజేయండి. ఒక్క ఫోన్‌ కాల్‌ ఒక చెట్టును కాపాడగలదు. కాపాడిన చెట్టు తరతరాలకు ప్రయోజనం చేకూరుస్తుంది’’ అని ప్రచారం చేసే శివానీ ఎకో ఎఫర్ట్స్‌ పేరుతో పర్యావరణ హితానికి కృషి చేస్తోంది.రీ యూజ్‌ప్రకృతిలో మమేకం అవుతూ ఎలా జీవించవచ్చో తన పేజీ ద్వారా విరిస్తుంది ఇండోర్‌వాసి ‘శ్వేత కటారియా’. వీగన్‌ న్యూట్రిషన్‌పై వర్క్‌ చేస్తున్న శ్వేత తన పేజీ ద్వారా సస్టెయినబిలిటీ జీవన విధానాల గురించి వివరిస్తుంది. వంటగదిలో వాడే క్లీనింగ్‌ ప్రొడక్ట్స్, వేస్టేజ్, రీయూజ్‌ దుస్తుల గురించి మొక్కల పెంపకం, చెట్ల ప్రాముఖ్యత.. ఇలా ప్రతిదీ వివరిస్తుంది. లక్షకు పైగా ఫాలోవర్లు తన కంటెంట్‌ను ఫాలో అవుతున్నారు.

హుషారు కోసమో, లేదా బేజారు తగ్గడం కోసమో శరీరానికి కాస్త వ్యాయామం అవసరమని సైకిలింగ్‌ చేసేవాళ్లను చూశాం. బ్యాటరీ సైకిళ్లు, స్కూటర్లు వచ్చాక పెడల్‌ మీద కాలు పెట్టేవారే కరువయ్యారు. కాని రాజస్థాన్‌లోని ఓ మహిళ తన అనితర సామర్థ్యంతో అందరినీ ఆశ్చర్యపరుస్తోంది. జైపూర్‌కి చెందిన రేణు సింఘి వయసు అక్షరాల 60 ఏళ్లు. అయితేనేం? టీనేజర్లు కూడా షాక్‌ అయ్యేలా సైకిలింగ్‌ చేస్తూ ఛాలెంజ్‌ విసురుతోంది. సైకిలింగ్‌ అంటే అదేదో ట్రాక్‌లోనో స్మూత్‌గా ఉన్న రోడ్డు మీదో కాదు. మిట్టపల్లాలు, కొండలు, గుట్టలు ఇలా ప్రదేశమేదైనా తగ్గేదేలే అంటూ సైకిల్‌ తొక్కేస్తోంది. ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏంటంటే ఆమె సైకి లింగ్‌ మొదలుపెట్టింది 51 ఏళ్ల వయసులో..కాని ఈ తొమ్మిదేళ్ల కాలంలో ఆమె 1.5 లక్షల కిలోమీటర్లు సైకిలింగ్‌ చేసింది. అలాగే ‘1200 కి.మీ పారిస్‌ బ్రెస్ట్‌ పారిస్‌’ సైకిల్‌ రైడ్‌ పూర్తి చేసిన తొలి భారతీయ మహిళ కూడా రేణునే.. ఇలా పలు రేసుల్లో పాల్గొంటూ తన తోటి వయసు వారికి ఆదర్శంగా నిలుస్తోంది.

చదవాలన్న కోరిక బలంగా ఉంటే వయసు పెద్ద అడ్డంకి కాదని ఎందరో నిరూపించారు. అయితే ఓ మహిళ కుటుంబ బాధ్యతలతో తలమునకలులవ్వుతూ ఐదుపదుల వయసులో చదవాలనుకోవడం అంటే.. అంత ఈజీ కాదు. మాటల్లో చెప్పినంత సులువు కూడా కాదు. కానీ ఓ మహిళా దాన్ని సాధ్యం చేసి చూపించింది అది కూడా 52 ఏళ్ల వయసులో. కష్టపడి చదవడానికి భయపడే యువతరానికి ఆమె కథ ఓ స్ఫూర్తి.గుజరాత్‌కు చెందిన, కామర్స్ గ్రాడ్యుయేట్ అనితా కప్డి 23 ఏళ్ల పాటు విద్యార్థులకు ఆర్ట్ అండ్‌ క్రాఫ్ట్ బోధించారు. అయితే, ఆమెకు గణితం, అకౌంటెన్సీలో మంచి అభిరుచి, నైపుణ్యం ఉన్నాయామెకు. పూర్తికాల ఉపాధ్యాయురాలిగా పనిచేస్తూనే ఎంకామ్‌, బీఎడ్‌ పూర్తి చేశారామె. అలాగే ఆమెకు సీఏ చేయాలనే జీవితకాల డ్రీమ్‌ కూడా ఉంది. ఆ నేపథ్యంలోనే 48 ఏళ్ల వయసులో, పదవీ విరమణకు దగ్గరవుతున్నప్పుడు ఎలాగైనా సీఏ చేయాలని గట్టిగా నిశ్చయించుకుంది. పైగా ఆ సీఏ డిగ్రీని తన సీఏ తండ్రి (ఒక కంపెనీ సెక్రటరీ) 75వ పుట్టినరోజుకి గిఫ్ట్‌గా ఇవ్వాలని స్ట్రాంగ్‌గా నిర్ణయించుకుంది. అలా ఆమె 2012లో, ఆమె ICAI డైరెక్ట్ ఎంట్రీ మార్గం ద్వారా సీఏ(CA) కోసం నమోదు చేసుకున్నారామె. అలా అని హాయిగా కూర్చొని చదువుకునే తీరిక మాత్రం లేదు. ఆమె చదవుకోవాలనే జర్నీ ఎంతో సవాలుతో మొదలైంది. ఒక పక్క కుమార్తె వివాహ సన్నహాలు, మరోవైపు కుమారుడి బోర్డు పరీక్షలకు మద్దతివ్వడం, వంటి కుటుంబ బాధ్యతలతో సతమతమవ్వుతూనే సీఏకి ప్రిపరయ్యారామె. పైగా కోచింగ్‌ లేకుండా సీఏ రెండో దశ ఐపీసీసీ(IPCC)ని క్లియర్‌ చేసింది. ఆ తర్వాత కూడా సరిగ్గా చదువుకునే అవకాశం చిక్కలేదు అనితకు. సరిగ్గా సీఏ ఫైనల్‌ పరీక్షలకు సన్నద్ధమవ్వుతుండగా అత్తగారిని కోల్పోవడం, ఆ బంధువుల హడావిడి మధ్య అలానే నిశబ్దంగా చదువు కొనసాగించి అనుకున్నట్లుగా క్లియర్‌ చేసి సీఏ అయ్యారామె. అలాగే అనిత తను కోరుకున్నట్లుగానే తండ్రి 75వ పుట్టినరోజు నాడు సీఏ డిగ్రీని గిఫ్ట్‌గా ఇచ్చింది. అలా అనిత 52 ఏళ్ల వయసులో సీఏ అయ్యింది. (చదవండి: ఆ కారణంగానే 56 ఏళ్ల నాటి ఆ కప్పులోనే 'టీ' ..! మానసిక నిపునులు సైతం..)

‘సెక్స్‌ సింబల్‌’... ‘డంబ్‌ బ్లాండ్‌’.... ప్రపంచం ఆమెకు వేసిన ముద్రలివి... కానీ చరిత్ర ఇప్పుడు చెబుతోంది... ‘మన్రో ఒక జీనియస్‌’. అందం వెనుక దాగిన అక్షరాస్యురాలు. కెమెరా ఎదుట కవ్వించిన ఆమె ఓ పుస్తకాల పురుగు. 2026 జూన్‌1కి ఆమెకు నూరేళ్లు. జీవించి ఉంటే నూరవ బర్త్‌డే కేక్‌ కట్‌ చేసేది. కానీ 36 ఏళ్లకే లైట్స్‌ ఆఫ్‌ అంది. 100 ఏళ్ల తర్వాత కూడా వెలుగుతూనే ఉంది. మన్రో కేవలం అందగత్తె కాదు. తెర మీద కనిపించినట్టుగా ‘డంబ్‌ బ్లాండ్‌’ కాదు. ఆమె ఒక తిరుగుబాటుదారు. కవయిత్రి. ఫెమినిస్ట్‌. సినిమా ప్రొడక్షన్‌కు అధినేత. అప్పటికి దస్తోయెవ్‌స్కీని ఇతర గొప్ప రచయితలను చదివిన అరుదైన హాలీవుడ్‌ నటి. కాని లోకం ఆమెకు ‘ఖాళీ బుర్ర’ అని ముద్ర వేసింది. నిజం ఏంటంటే మన్రో ఐ.క్యూ. చాలా ఎక్కువగా ఉండొచ్చని కొందరు అంచనా కడతారు. ఆల్బర్ట్‌ ఐన్‌స్టీన్‌ ఐ.క్యూ. కంటే ఎక్కువ అనేవారూ ఉన్నారు. మార్లిన్‌ మన్రో చాలా తెలివైనది, మేధావి. అందుకు ఆమె చనిపోయినప్పుడు ఇంట్లో కనిపించిన 400లకు పైగా పుస్తకాల లైబ్రరీయే సాక్ష్యం. అవి అలంకారానికి అక్కడ లేవు. మన్రో వాటిని చదివినట్టుగా జేమ్స్‌ జాయిస్‌ ‘యులిస్సెస్‌’, దోస్తోయెవ్‌స్కీ ‘ది బ్రదర్స్‌ కరమజోవ్‌’, ఫ్రాయిడ్, రిల్కే, వాల్ట్‌ విట్‌మన్‌... అన్నీ పుస్తకాల్లో అండర్‌లైన్‌ చేసి, మార్జిన్ లో నోట్స్‌ రాసుకుని ఉంది. ఆమెను ‘మీరేం చదువుతారు?’ అని ఎవరో అడిగితే ‘నేను కవిత్వం చదువుతాను. ఎందుకంటే కవిత్వం నిజం చెబుతుంది. హాలీవుడ్‌ అబద్ధం చెబుతుంది’ అని జవాబు చెప్పింది. కవిత్వం రాసేది. ఆమె డైరీల్లో దొరికిన కవిత ఒకటి:‘మనం ఇతరులను పూర్తిగా తాకలేం; మనలోని కొంతే వారిలోని కొంతను తాకుతుంది. ప్రతి ఒక్కరి సత్యం వారికి మాత్రమే సొంతం’ఇది ‘డంబ్‌ బ్లాండ్‌’ రాసే కవిత్వమా? ఇది తత్త్వం. 1950ల్లో హీరోయిన్లంటే స్టూడియోల చేతిలో కీలుబొమ్మలు. కాంట్రాక్ట్‌ చేసుకున్న డబ్బే జీతం. స్క్రిప్ట్‌ సెలెక్ట్‌ చేసుకునే హక్కు లేదు. డైరెక్టర్‌ని ప్రశ్నించే ధైర్యం లేదు. మార్లిన్‌ ఏం చేసిందో తెలుసా? 1954లో ట్వంటియెత్‌ సెంచరీ ఫాక్స్‌తో ఏడేళ్ల కాంట్రాక్ట్‌ను తెంచుకుని న్యూయార్క్‌ వెళ్లిపోయింది. లీ స్ట్రాస్‌బర్గ్‌ దగ్గర ‘మెథడ్‌ యాక్టింగ్‌’ నేర్చుకుంది. 1955లో సొంతంగా ‘మార్లిన్‌ మన్రో ప్రొడక్షన్స్‌’ అనే కంపెనీ పెట్టింది. హాలీవుడ్‌ చరిత్రలో స్టూడియోల గుత్తాధిపత్యాన్ని ఎదిరించి సొంత ప్రొడక్షన్‌ కంపెనీ పెట్టిన తొలి ఫీమేల్‌ స్టార్‌ మన్రో. ఆ దెబ్బకు ఫాక్స్‌ దిగొచ్చింది. కొత్త కాంట్రాక్ట్‌ ఇచ్చింది. పారితోషికం ఎంతో తెలుసా? సినిమాకు లక్ష డాలర్లు, అంతేకాదు లాభాల్లో వాటా, డైరెక్టర్‌నీ, స్క్రిప్ట్‌నీ అప్రూవ్‌ చేసే హక్కూ. ఆ రోజుల్లో ఒక హీరోయిన్ కి ఇన్ని హక్కులు రావడం అంటే విప్లవం. అలాంటి విప్లవ వనిత మన్రో. లాస్‌ ఏంజిల్స్‌లో మోకాంబో అనే ఫేమస్‌ నైట్‌క్లబ్‌ ఉండేది. అక్కడ నల్లజాతి గాయనిలకు అనుమతి లేదు. ఎల్లా ఫిట్జ్‌గెరాల్డ్‌ అనే గొప్ప సింగర్‌కు అక్కడ పాడే అవకాశం ఇవ్వలేదు క్లబ్‌. మెర్లిన్‌ ఫోన్‌ చేసింది. క్లబ్‌ ఓనర్‌తో మాట్లాడింది. ‘నువ్వు ఎల్లాకు వారం బుకింగ్‌ ఇస్తే, నేను ప్రతి రాత్రి ఫ్రంట్‌ టేబుల్‌లో కూర్చుంటా. ప్రెస్‌ మొత్తం వస్తుంది. నీ క్లబ్‌కి ఫ్రీ పబ్లిసిటీ’ అంది. ఓనర్‌ ఒప్పుకున్నాడు. వారం రోజులు మెర్లిన్‌ ఫ్రంట్‌ రోలో కూర్చుంది. నల్ల గాయని ఎల్లా కెరీర్‌ ఆ వారం రోజుల్లో మారిపోయింది. తర్వాత ఎల్లా ‘నేను మార్లిన్‌ మన్రోకు నిజంగా రుణపడి ఉన్నాను. ఆమె మాట ఇచ్చినట్టుగా ప్రతి రాత్రి ముందు వరుస టేబుల్‌లో కూర్చుంది. ఆమె ఊహించినట్టుగానే ప్రెస్‌ వాళ్లు పిచ్చెక్కిపోయారు.’ ఇది గ్లామర్‌ డాల్‌ చేసే పనా? కాదు. ఇది జెండర్, జాతి వివక్ష గోడలను బద్దలు కొట్టిన యోధురాలి పని. ప్రపంచమంతా పేరు గడించిన ఈ తార బాల్యానిది ఊరు పేరూ లేని అనాథ బతుకు అనంటే ఆశ్చర్యంగా ఉంటుంది. పుట్టింది జూన్‌ 1, 1926. లాస్‌ ఏంజిల్స్‌లో. అసలు పేరు నార్మా జీన్‌. తండ్రి ఎవరో తెలీదు. తల్లి గ్లాడీస్‌కు మానసిక ఆరోగ్యం బాగుండేది కాదు. దాంతో నార్మా జీన్‌ జీవితం అనాథాశ్రమాలలో అక్కడా ఇక్కడా గడిచింది. ఈ బాధల నుంచి విముక్తికి 16 ఏళ్లకే పొరుగింట్లో ఉండే జేమ్స్‌ డోహెర్టీ అనే కుర్రాడిని పెళ్లి చేసుకుంది. రెండో ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో రేడియోప్లేన్‌ కంపెనీలో డ్రోన్‌ పార్ట్స్‌ తనిఖీ చేసే ఉద్యోగాన్ని వారానికి 20 డాలర్లు లెక్కన చేస్తుంటే 1944లో ఆర్మీ ఫొటోగ్రాఫర్‌ డేవిడ్‌ కొనోవర్‌ ఆ ఫ్యాక్టరీలో ఫొటోలు తీయడానికి వచ్చి ఈమెను చూశాడు. ‘నువ్వు మోడలింగ్‌ చేస్తే బాగుంటుంది‘ అన్నాడు. ఫొటోలు తీశాడు. ఆ ఫోటోలతోనే నార్మా జీన్‌ జీవితం మలుపు తిరిగింది. కొన్నాళ్లు మోడలింగ్‌ చేశాక మన్రోకు ట్వంటియెత్‌ సెంచరీ ఫాక్స్‌ స్టూడియో కాంట్రాక్ట్‌ ఇచ్చింది. కండిషన్‌ ఒకటే– పేరు మార్చుకోవాలి, జుట్టు బ్లాండ్‌ చేసుకోవాలి. ఆ స్టూడియో ఎగ్జిక్యూటివ్‌ బెన్‌ లియాన్‌ ‘మార్లిన్‌’ అనే పేరు సజెస్ట్‌ చేశాడు. ‘మన్రో’ తనే జత చేసుకుంది. అది ఆమె అమ్మమ్మ ఇంటిపేరు. అలా నార్మా జీన్‌ ‘మార్లిన్‌ మన్రో’ అయ్యింది. మొదట్లో చిన్న చిన్న వేషాలు. డైలాగ్‌ ఒక్క ముక్క. కానీ ఆ ఒక్క ముక్కలో, ఒక్క నవ్వులో హాలీవుడ్‌ని కట్టిపడేసింది. జెంటిల్‌మెన్‌ ప్రిఫర్‌ బ్లాండ్స్‌ (1953), హౌ టు మ్యారీ ఎ మిలియనీర్‌ (1953), ది సెవెన్‌ ఇయర్‌ ఇచ్‌ (1955), బస్‌ స్టాప్‌ (1956), సమ్‌ లైక్‌ ఇట్‌ హాట్‌ (1959), ది మిస్‌ఫిట్స్‌ (1961)... సూపర్‌హిట్లు. హాలీవుడ్‌లో అందరూ ‘స్ట్రాంగ్‌’గా కనిపించాలని చూస్తారు. మెర్లిన్‌ మాత్రం ‘నాజూకు’గా కనిపించింది. ఆమె కళ్లలో అభద్రత, అమాయకత్వం... ప్రేక్షకుడు చూడగానే ‘అయ్యో పాపం, ఈమెని నేను కాపాడాలి’ అనుకునేవాడు. అదే ఆమె ట్రంప్‌ కార్డ్‌. బలంగా కాదు బలహీనంగా కనిపించి గెలిచిన ఏకైక స్టార్‌ ఆమె.ఆమె గొంతు మామూలుగా ఉండేది కాదు. ‘బ్రెతీ వాయిస్‌’ అంటారు. గొంతుతోనే శృంగారం పలికించగలిగిన నటి. షాట్‌ తీస్తున్నప్పుడు లైట్‌ ఎక్కడ పడాలో ఆమెకు తెలుసు. తల కొంచెం వంచడం, గడ్డం కిందికి దించి పైకి చూడడం, భుజం తిప్పడం ప్రతి కదలికా లైటింగ్‌తో డ్యాన్ ్స చేసినట్టు ఉండేది. ‘సెవెన్‌ ఇయర్‌ ఇచ్‌’లో ఐకానిక్‌గా నిలిచి డ్రెస్‌ ఎగిరే సీన్‌ కోసం, గాలికి ఎలా రియాక్ట్‌ అవ్వాలనే ఎక్స్‌ప్రెషన్‌ కోసం 11 టేకులు రిహార్సల్‌ చేసింది. ఆమెది స్క్రీన్ మ్యాజిక్‌ కాదు, స్క్రీన్ సైన్ ్స. సాధారణంగా స్త్రీలు కామెడీ చేయరు. కాని మార్లిన్‌ది అద్భుతమైన కామిక్‌ టైమ్‌. చార్లీ చాప్లిన్‌ తర్వాత కామెడీని పండించిన స్టార్‌ ఆమె. ఇక మన్రో లిప్‌స్టిక్‌ పెదాలు జగద్విదితం. తన పెదాలకు ఎర్రదనం కోసం ఐదు షేడ్స్‌ కలిపేదట. ఆ కిటుకు ఇతరులకు తెలియదు. ఆగస్ట్‌ 5, 1962. లాస్‌ ఏంజిల్స్‌లోని బ్రెంట్‌వుడ్‌ ఇంట్లో శవమై కనిపించింది మన్రో. అప్పటికి వయసు 36. అధికారిక కారణం నిద్రమాత్రల ఓవర్‌డోస్‌. కొందరు ఆత్మహత్య అన్నారు. కానీ ఇప్పటికీ ఆమె మరణం ఒక మిస్టరీ. కెన్నెడీ బ్రదర్స్, మాఫియా, ఎఫ్‌.బి.ఐ.... చాలా థియరీలు ఉన్నాయి. ఆమె సమాధి లాస్‌ ఏంజిల్స్‌లో వెస్ట్‌వుడ్‌ విలేజ్‌ మెమోరియల్‌ పార్క్‌లో ఉంది. నార్మా జీన్ గా పుట్టి, మార్లిన్‌ మన్రోగా ఎదిగి, లెజెండ్‌గా మిగిలిపోయింది. 16 సినిమాలే చేసింది. 36 ఏళ్ల చిన్న జీవితమే కావ చ్చు. కానీ 100 ఏళ్ల తర్వాత కూడా ప్రపంచం ఆమె పుట్టినరోజును జరుపుకుంటోంది.కొందరు స్త్రీలు నటీమణులు. కొందరు స్త్రీలు సూపర్‌స్టార్లు. కానీ మార్లిన్‌ మన్రో ఒక్కత్తే. కల్చరల్‌ ఫినామినన్‌. అమరం అయిన అందం. – ఖదీర్‌

బిహార్‌లోని జమయి జిల్లాలోని దబిల్‌ గ్రామంలో.... దినపత్రికలు, పుస్తకాలు చదువుకునేవారు, పోటీ పరీక్షలకు ప్రిపేరయ్యే విద్యార్థులకు పట్టణంలోని లైబ్రరీలు తప్ప ఇతరత్రా సదుపాయాలు ఉండేవి కాదు. ఈ పరిస్థితిలో మార్పు తీసుకువచ్చింది సర్పంచ్‌ దబిల్‌.‘మన ఊరికి మంచి లైబ్రరీ ఉండాలి. అది మన పిల్లలకు ఎంతో ఉపయోగపడుతుంది’ అని గ్రామ ప్రజలను ఒప్పించింది దబిల్‌. ఇప్పుడు ఈ గ్రంథాలయం వందలాది మంది విద్యార్థులకు అధ్యయన కేంద్రంగా మారింది. చుట్టుపక్కల గ్రామాల విద్యార్థులు కూడా ఈ లైబ్రరీకి రెగ్యులర్‌గా వస్తుంటారు.విద్యార్థులకు సహాయం చేయడానికి ఈ లైబ్రరీలో ఇద్దరు ఉద్యోగులను నియమించారు. ఎయిర్‌ కండిషన్డ్‌ గదులతో పాటు భద్రతా పర్యవేక్షణ కోసం సీసీ టీవి కెమెరాలు అమర్చారు. ఎవరో వస్తారని, ఏదో చేస్తారని ఆశించకుండా, ప్రభుత్వ ఫండ్స్‌ కోసం ఎదురుచూడకుండా గ్రామస్థులే పదిహేను లక్షల ఖర్చుతో ఈ ఫైవ్‌–స్టార్‌ లైబ్రరీని నిర్మించుకోవడం విశేషం.

చిన్నప్పుడు అమ్మానాన్నలతో పాటు పొలంలో వ్యవసాయ పనులు చేసే లక్ష్మీ ప్రసన్న డాక్టరేట్‌ పట్టా అందుకుంది. పొలంలో చెమటలు చిందిస్తున్న ఆ చిన్నారిని చూసి భూదేవి... ‘చదువులో కూడా నువ్వు ఇలాగే కష్టపడాలి బిడ్డా’ అని ఆశీర్వదించిందేమో ఆదివాసి పల్లెలో పుట్టి పెరిగిన లక్ష్మీ ప్రసన్న ఎంతో కష్టపడి యూనివర్శిటీలో పీహెచ్‌డీ చేసింది. ఎంతోమంది ఆదివాసీ బిడ్డలకు స్ఫూర్తిని ఇస్తోంది.తెలంగాణ రాష్ట్రం... మహబూబాబాద్‌ జిల్లాలోని కొత్తగూడ మండలంలో గట్టిగా వంద కుటుంబాలు కూడా ఉండని మారుమూల గ్రామం తాటివారివేంపల్లి. చుంచా పద్మ, లక్ష్మయ్యలకు ఇద్దరు కుమార్తెలు... లక్ష్మీప్రసన్న, మాధురి. ‘ఇద్దరూ కూతుళ్లే!’ అని ఎగతాళి చేసేవారు కొందరు. అలా హేళన చేసిన వారికి సమాధానం చెప్పాలని అనుకున్నారు పద్మ, లక్ష్మయ్య దంపతులు.లక్ష్మీప్రసన్న పదవ తరగతిలో 9.7 జీపీఏ సాధించింది. మట్టిలోని మాణిక్యాలను వెలికి తీసేందుకు గిరిజన సంక్షేమశాఖ ఏర్పాటు చేసిన ‘కాలేజీ ఆఫ్‌ ఎక్స్‌లెన్సీ’లో సీటు సాధించి ఇంటర్‌ చదివింది. 940 మార్కులు స్కోర్‌ చేసింది. అశ్వారావుపేట అగ్రికల్చర్‌ కళాశాలలో బీఎస్సీ చేసింది. అక్కడ 8.45 పాయింట్లతో ఉత్తీర్ణత సాధించిన లక్ష్మీప్రసన్న బెంగళూరులోని గాంధీక్రిష్‌ వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయంలో పీహెచ్‌డీ సీటు సాధించింది.ఎన్ని కష్టాలు ఎదురొచ్చినా... లక్ష్యం సాధించాలి...'మారుమూల ఆదివాసీ గూడేలలో చదువుకున్నవారి సంఖ్య తక్కువ. పెద్ద చదువులు చదివిన వారు మరీ తక్కువ. చిన్ననాటి నుండి అమ్మానాన్నలు పెద్ద చదువులు చదవాలి అని చెప్పేవాళ్లు. వారిప్రోత్సాహమే నాకు బలాన్ని ఇచ్చింది. మా గ్రామం నుండి సమీప పట్టణాలకు వెళ్లాలంటే కాలినడకన కొంత దూరం నడిస్తే కానీ బస్సులు ఎక్కలేని పరిస్థితి. ఇలాంటి పరిస్థితి ఉన్నప్పుడు ఆడ బిడ్డలు చదవడం అంటే ఇబ్బందే. అయితే మనకంటూ ఒక లక్ష్యం ఉన్నప్పుడు ఈ ఇబ్బందులు మనకు అడ్డుగోడలు కావు. వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్తగా చిన్న సన్నకారు రైతుల ఇబ్బందులను తొలగించేందుకు సలహాలు, సూచనలు ఇవ్వడంతో పాటు మాలాంటి గిరిజన, ఆదివాసీ గూడేల్లో ఉన్న ఆడపిల్లలు చదువులో రాణించడానికి, తమ లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడానికి తగిన సహకారం అందిస్తాను.' – చుంచ లక్ష్మీ ప్రసన్నతల్లిదండ్రులతో కలిసి వ్యవసాయ పనులువ్యవసాయ పనులలో అమ్మానాన్నలకు తోడు ఉండేది లక్ష్మీప్రసన్న. దుక్కి దున్నడం, విత్తనాలు వేయడం, నాట్లు వేయడం, కలుపులు, కోతలు అన్ని పనులు చేసేది. ‘సాయిల్‌ సైన్స్‌ ఎన్విరాన్‌మెంట్‌’ అంశంపై సీనియర్‌ ఆచార్యులు డీవీ నవీన్‌ ఆధ్వర్యంలో పరిశోధన మొదలుపెట్టింది.భూసారం తగ్గడం, సేంద్రీయ ఎరువుల వినియోగం లేకపోవడం, రసాయన ఎరువులతో భూమి విషతుల్యం కావడం మొదలైన అంశాలపై పరిశోధన మొదలు పెట్టింది లక్ష్మి. పరిశోధనలో తన చిన్ననాటి అనుభవాలు బాగా ఉపయోగపడ్డాయి. లక్ష్మీప్రసన్న ప్రజెంట్‌ చేసిన పరిశోధన వ్యాసం చూసి శభాష్‌ అన్న ఆచార్యుల బృందం డాక్టరేట్‌కు ఎంపిక చేసింది. కర్నాటక గవర్నర్‌ చేతుల మీదుగా డాక్టరేట్‌ పట్టా తీసుకుంది లక్ష్మీప్రసన్న.– ఈరగాని బిక్షం, సాక్షి, మహబూబాబాద్‌

ఆవిష్కరణలు యూనివర్శిటీ డిగ్రీల నుంచి కాకుండా... అవసరాల నుంచే ఎక్కువగావస్తాయి అని చెప్పడానికి తాజా ఉదాహరణ ముంబైకి చెందిన సోనియా వర్మ, ఫర్హీన్‌. సాధారణ గృహిణులు అయిన వీరు, వాడి పారేసిన నిమ్మకాయ తొక్కలతో ఎకో ఫ్రెండ్లీ క్లీనర్స్‌ తయారు చేస్తూ ‘ఊర్థి’ బ్రాండ్‌గా సక్సెస్‌ అయ్యారు...ఇంటిని శుభ్రపరిచే ద్రావణాలలో ఉండే కఠినమైన రసాయనాలు ఇబ్బంది పెడుతుంటాయి. ఎలర్జీకి కారణం అవుతాయి. వీటికి ప్రత్యామ్నాయంగా సోనియా వర్మ, ఫర్హీన్‌ అలీల ఆవిష్కరణ సూపర్‌హిట్‌ అయింది. ‘ఊర్థి’ బ్రాండ్‌గా ఫేమ్‌ అయింది.ఇల్లే ప్రయోగశాలగా...సోనియ, ఫర్హీన్‌లు కొన్ని సంవత్సరాల క్రితం ముంబైలోని ఒక హోమ్‌స్కూల్‌ కమ్యూనిటీ ద్వారా స్నేహితులు అయ్యారు. ఇద్దరికీ ఒకే రకమైన ఆసక్తులు ఉన్నాయి.వివిధ విషయాలకు సంబంధించి ‘ఇలా కాకుండా అలా ఉంటే ఎలా ఉంటుంది!’ అని మాట్లాడుకునేవారు. ఇంటిని శుభ్రపరిచేటప్పుడు గృహిణులు ఎదుర్కొనే ఇబ్బందుల గురించి ఒకసారి మాట్లాడుకున్నారు.‘కఠినమైన రసాయనాలు లేని క్లీనర్స్‌ తయారు చేస్తే ఎలా ఉంటుంది?’ అనే ఆలోచనల్లో నుంచి పుట్టిందే... ఊర్థి. వారి ఆలోచనలకు ఇల్లే ప్రయోగశాలగా మారింది.స్వచ్ఛమైన ప్రత్యామ్నాయంఎలక్ట్రానిక్స్‌లో ఇంజినీరింగ్‌ చేసిన ఫర్హీన్‌ కుటుంబ బాధ్యతల వల్ల ఇంటికే పరిమితం అయింది. అయినప్పటికీ బయోఎంజైమ్‌లతో రకరకాల ప్రయోగాలు చేస్తూనే ఉండేది. తన కుటుంబ సభ్యులు నిర్వహించే కేబుల్‌ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్‌ వ్యాపారం నుంచి తప్పుకొని ఇంటి బాధ్యతలకే పరిమితం అయింది సోనియా వర్మ. ఫర్హీన్‌ తో పరిచయం ఆమెను ప్రయోగాల దిశలోకి తీసుకెళ్లి ‘ఊర్థి’ రూపంలో స్వచ్ఛమైన ప్రత్యామ్నాయాన్ని అందించేలా చేసింది. ‘మేము ప్రయోగాలు చేయడానికి డ్రమ్ములు, విశాలమైన స్థలం అవసరం. ఎలా? అని ఆలోచిస్తున్నప్పుడు తన ఇంటి టెర్రస్‌ను వాడుకోవచ్చు అని ఫర్హీన్‌ చెప్పింది. అలా టెర్రస్‌పై మా ప్రయోగాలు మొదలయ్యాయి’ అంటుంది సోనియ.రెండు డ్రమ్ములతో మొదలై...రెండు డ్రమ్ములతో మొదలైన ప్రయోగాలు సఫలం అయ్యాయి. ఆ తరువాత వేరే చోట స్థలం తీసుకొని డజన్‌ల కొద్దీ్ద డ్రమ్ములతో ఫెర్మెంటేషన్‌ ప్రక్రియను కొనసాగిస్తున్నారు. స్థానికంగా జ్యూస్‌ అమ్మే వారి నుండి నిమ్మపండ్ల తొక్కలు సేకరిస్తారు. నిమ్మజాతి పండ్ల తొక్కలు, బెల్లం, నీటి మిశ్రమాన్ని సుమారు మూడు నెలలపాటు గాలి చొరబడని డబ్బాలలో ఉంచుతారు. అది పులిసిపోయి సహజమైన క్లీనర్‌గా మారేంత వరకు ఈ ప్రక్రియ కొనసాగుతుంది.‘పులియబెట్టిన తరువాత బయటకు వచ్చే ద్రవంలో మంచి బ్యాక్టీరియా, ఎంజైములు ఉంటాయి. ఆ ఎంజైములు ఉత్ప్రేరకాలుగా పనిచేసి మురికిని తొలగిస్తాయి’ అంటుంది ఫర్హీన్‌.‘ఊర్థి’ అనేది ఇప్పుడు నలభైకి పైగా ఫెర్మెంటేషన్‌ యూనిట్లుగా విస్తరించింది. ఈ యూనిట్‌లలో రకరకాల నేచురల్‌ క్లీనింగ్‌ ప్రాడక్ట్స్‌ను తయారు చేస్తున్నారు.‘మేము తొలి అడుగులు వేసినప్పుడు మా దగ్గర ఎలాంటి ప్రాజెక్ట్‌ రిపోర్ట్‌గానీ, బిజినెస్‌ ΄్లాన్‌గానీ లేదు. ఏది సరిౖయెనది అనిపించిందో అదే చేయడం ప్రారంభించాం. ఆ తర్వాత వాటంతట అవే చక్కబడ్డాయి’ అని గతాన్ని గుర్తు తెచ్చుకుంది సోనియా. ఎకోఫ్రెండ్లీ బయో ఎంజైమ్‌లుచాలా రసాయన క్లీనర్‌లు వాడిన తరువాత మురికి కాలువల్లోకి, నదుల్లోకి వెళ్లే అవకాశం ఉంది. దీనికి భిన్నంగా ‘ఊర్థి’ క్లీనర్స్‌ కాలువల్లోకి వెళ్లినప్పుడు అక్కడ కూడా సేంద్రియ వ్యర్థాలను (ఆర్గానిక్‌ వేస్ట్‌) విచ్ఛిన్నం చేస్తూనే ఉంటాయి. నీటి వ్యవస్థను కూడా శుభ్రం చేస్తాయి. అనేక రకాల మేలు చేసే సూక్ష్మజీవులను చంపే కఠినమైనక్రిమిసంహారకాల వలే కాకుండా ఊర్థిలోని బయో ఎంజైమ్‌లు పర్యావరణంలోని ఉపయోగకరమైన సూక్ష్మజీవులు జీవించడానికి వీలు కల్పిస్తాయి.– సోనియ, ఫర్హీన్‌

‘కష్టం వస్తే కాడిపట్టగల.. అవసరమైతే గన్నీ సంచులూ మోయగలం. ఇల్లు అలకడం వంట చెయ్యడమే కాదు.. సమాజం కష్టాల్లో ఉంటే ఆదుకోవడమూ మాకు తెలుసు’ అంటూ మగవారికే పరిమితం అనుకున్న హమాలీ పనిలోనూ తాము ఏమాత్రం తీసిపోమని నిరూపిస్తున్నారు తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని పెద్దపల్లి జిల్లా మహిళలు. పెద్దపల్లి జిల్లా రామగుండం మండలం పెద్దంపేట్, ధర్మారం మండలం కమ్మర్‌ఖాన్ పేట గ్రామాల్లో ఒక అద్భుతం జరిగింది. మబ్బుపట్టిన ఆకాశాన్ని చూసి ధాన్యం ఎక్కడ తడిసిపోతుందోనన్న రైతుల ఆందోళనను చూస్తూ ఆ గ్రామ మహిళలు చేతులు ముడుచుకుని కూర్చోలేక పోయారు. ‘మగవారే చేయాలి అనే పని ఏదీ లేదు.. రైతు కష్టం మా కళ్లముందే వృథా కాకూడదు’ అంటూ ఇంటి పనులకే పరిమితమయ్యే ఆ చేతులు.. ఒక్కసారిగా గన్నీ సంచులను అందుకున్నాయి. శ్రమను నమ్ముకున్న ఆ భుజాలు.. క్వింటాళ్ల కొద్దీ ధాన్యం బస్తాలను మోసేందుకు సిద్ధమయ్యాయి. మండుటెండను, అకాల వర్షపు ముప్పును లెక్కచేయకుండా, ఒకరు గన్నీసంచుల్లో ధాన్యం నింపుతుంటే.. వాటిని మోసి తూకం వద్దకు తీసుకెళ్లడం, వరుసగా పేర్చడం వంటి పనులు చేస్తూ రైతులకు భరోసానిస్తున్నారు. పనికి ఫలితంగా క్వింటాకు రూ.25 చొప్పున వేతనం అందుకుంటున్నారు. సాధారణంగా మగవారే చేయగలరని భావించే అత్యంత కష్టమైన హమలీ పనిని, ఆ మహిళలు ఎంతో ఆత్మవిశ్వాసంతో, ఐకమత్యంతో చేసి చూపించారు. మండుటెండైనా చెమటలు కారుతున్నా అలసట ముంచుకొస్తున్నా వారి అడుగులు ఆగలేదు. అన్నదాత ముఖంలో చిరునవ్వు చూడాలనే లక్ష్యంతో వారు హమాలీలుగా మారిపోయారు. సమాజం తరచూ మహిళలను ఇంటి నాలుగు గోడలకే పరిమితం చేసే భావనను ఆ మహిళలు చెదరగొట్టారు. వారు కేవలం గన్నీ సంచులు మాత్రమే మోయలేదు. మహిళలపై ఉన్న అపోహలను కూడా తమ భుజాలపై మోసి దూరంగా విసిరేశారు. వారి ఐకమత్యం చూసి రైతులు ‘‘మా ధాన్యం కాపాడారు మా కష్టం వృథా కాకుండా చేశారు’’ అంటూ కృతజ్ఞతలు తెలిపారు.హమాలీల కొరతతో...మా ఊర్లోని కొనుగోలు కేంద్రంలో హమాలీ కొరతతో రైతులు ఇబ్బందులు పడుతున్నారు. వారి ఇబ్బందులు చూడలేక కొంతమంది మహిళలం రెండు గ్రూప్‌లుగా మారి ధాన్యాన్ని బస్తాల్లో నింపడం, నింపిన బస్తాలను కాంటా వేయటం, కాంటా వేసిన బస్తాలను ఒక క్రమపద్ధతి లో అమర్చటం చేస్తున్నాం. ఇందుకు రైతులు క్వింటాకు రూ.25 రూపాయలు ఇస్తున్నారు. దీంతో మాకు ఉపాధి దొరుకుతుంది. రైతులకు మేలు జరుగుతుంది.– బోయిని లక్ష్మి, పెద్దంపేటరైతన్నలకు ఆసరాగా...బెంగాల్‌ ఎన్నికలకు హమాలీలు పోవడంతో, వడ్లు, మొక్కజొన్న పంట కాటా వేయటంలో జాప్యం జరుగుతోంది. దీంతో మావాడ కట్టు వాళ్లం అందరం కలిసి గ్రూప్‌గా ఏర్పడి కాంటా వేయడం లాంటి పనులు చేస్తున్నాం. మేము జోకిన బస్తాలను మగ హమాలీలు లారీల్లో లోడ్‌ చేస్తారు. దీంతో సమయం కలిసి వచ్చి రైతన్నలకు ఆసరా అవుతుంది. – దబ్బెట స్వప్న, పెద్దంపేటఎండ రాకముందే...అకాల వర్షాలు వచ్చే అవకాశం ఉండటంతో హమాలీల సేవలు సరిపోక, ధాన్యం కాంటా వేయటానికి జాప్యం జరుగుతోంది. దీంతో మేమే హమాలీలుగా అవతారమెత్తాం. ఎండరాకముందే ఉదయం 11 లోపు తూకం వేసి కాంటాలు పెడుతున్నాం. పురుషుల ప్రొత్సాహంతోనే రైతులకు ఆసరాగా నిలుస్తున్నాం.– మానుక భీమక్క, పెద్దపేట – గుడ్ల శ్రీనివాస్, సాక్షి, పెద్దపల్లిఫోటోలు: మర్రి సతీష్‌ రెడ్డి

‘నాకు చాలా డబ్బు ఉంది. కాలు మీద కాలేసుకొని బతుకుతాను. కష్టపడను’ అనుకోవడం ఒక రకం. ‘ఎంత డబ్బున్నా సరే, కష్టపడతాను. కష్టంలోనే ఇష్టాన్ని వెదుక్కుంటాను’ అనుకోవడం రెండో రకం. రాజస్థాన్‌లోని మేవార్‌ రాకుమారి జాహ్నవి రెండో కోవకు చెందిన మహిళ.‘ సంపన్న కుటుంబంలో పుట్టాను. భారతదేశంలో ప్రభుత్వం అధికారికంగా గుర్తించిన చివరి రాజు మా తాతగారి అన్నయ్య. ఆ తర్వాత రాచరికం ఉనికిలో లేదు. నేను చాలామంది పిల్లల్లాగే పెరిగాను. తేడా ఏమిటంటే నేను మా కజిన్స్‌తో కలిసి రాజభవనంలోనే స్కూల్‌కు వెళ్లాను’ అంటుంది జాహ్నవి.‘రాజ కుటుంబంలో పెరగడం అంటే అపరిమితమైన విలాసం కాదు’ అంటున్న జాహ్నవి మెల్‌బోర్న్‌లో చదువుకుంటున్నప్పుడు క్యాటరింగ్, టెలి మార్కెటింగ్, క్లబ్‌ ప్రమోషన్‌కు సంబంధించి మూడు వేర్వేరు ఉద్యోగాలు చేసేది. అసైన్‌మెంట్లు చేస్తూ, క్లాస్‌లకు వెళ్తూనే మూడు ఉద్యోగాలు చేసేది.‘కుటుంబ ఆస్తులను అతిథులకు చూపించేదాన్ని. ప్రముఖుల సంభాషణలను దగ్గరి నుంచి వినేదాన్ని. ఈ అనుభవాలు నాలో ఆత్మవిశ్వాసాన్ని పెంచుకోవడానికి, మాట్లాడే నైపుణ్యాన్ని మెరుగుపరుచుకోవడానికి ఉపయోగపడ్డాయి. ఇదంత ఒక ఎత్తయితే మెల్‌బోర్న్‌లో మూడు ఉద్యోగాలు చేయడం మరో ఎత్తు. ఎన్నో నేర్చుకున్నాను’ అంటుంది రాకుమారి జాహ్నవి.

ధరల భయం అంటే... కుటుంబ నిర్వహణ భయం. కుటుంబ నిర్వహణ భయం అంటే... గృహిణి భయం. భర్త సంపాదిస్తాడు సరే... సరిపెట్టాల్సిన బాధ్యత తనదే కదా. అందుకే ఇటీవల ఆదాయం ఉన్నా, లేకున్నా మహిళలు ‘ఫైనాన్షియల్‌ యాంగ్జయిటీ’తో బాధపడుతున్నారు. దీనిని ఎలా ఎదుర్కొనాలి? రెండు కేస్‌ స్టడీస్‌ చూడండి.కేస్‌ స్టడీ1లత హౌస్‌వైఫ్‌. వయసు 42 ఏళ్లు. భర్త ప్రైవేట్‌ ఉద్యోగం. ఇద్దరు పిల్లలు ఇంటర్, డిగ్రీ. నెల జీతం అరవై వేలు. అప్పుల్లేవు, సొంత ఫ్లాట్‌ ఉంది. కానీ లతకి ప్రతి నెలా ఒకటవ తారీఖు వచ్చిందంటే గుండె దడ. జీతం పడిన వెంటనే లెక్కలు మొదలైపోతాయి. వెచ్చాలు, మెయింటెనెన్సు, ఇంటర్నెట్‌ బిల్లు, ఓటీటీ బిల్లు, పాలబిల్లు... కరెంట్‌... వంటగ్యాస్‌... పిల్లల ఫీజు... భర్తకు పెట్రోలు ఖర్చు, అత్తగారికి మావగారికి పంపాల్సినవి... ‘డబ్బులు సరిపోతాయా... రేపటికి మిగులుతాయా’... దాంతో యాంగ్జయిటీ మొదలు.సింప్టమ్స్‌యాంగ్జయిటీ వల్ల అదుపులేని చర్యలు మొదలవుతాయి. కూరగాయలు తగ్గించి కొనడం, కొత్త చీర కొనుక్కోకపోవడం, బ్యాంక్‌ బ్యాలెన్స్‌ ప్రతి గంటకి చెక్‌ చేయడం, రేపు ఆయన ఉద్యోగం పోతే అని ప్రతి రోజూ ఊహించుకుని ఏడవడం. దాంతో అసిడిటీ, తలనొప్పి, షుగర్‌ లెవెల్స్‌ పైకి కిందకి. భర్త ‘అన్నీ నేను చూసుకుంటా కదా’ అన్నా ఆవిడ భయం తగ్గలేదు. ఎందుకంటే సమస్య డబ్బు కాదు, మైండ్‌ మీద కంట్రోల్‌ లేకపోవడం. భర్త ఇది చూసి చూసి కౌన్సిలర్‌తో మాట్లాడించాడు. «ధరలు పెరగడం అందరికీ ఉన్న సమస్యే. నీ ఒక్కదానికే కాదు’ అని ఆమెకు అవగాహన కల్పించారు. కౌన్సిలర్‌ సలహాలతో లత మారింది.లత చేసిన మార్పులు...మనీ డేట్‌... అంటే నెలకు ఒకసారి భర్తతో కూర్చుని ముప్పై నిమిషాలు లెక్కలు మాట్లాడుకుంది. ఎంత వచ్చింది, ఎంత పోయింది, ఎంత మిగిలింది... దాచడం, దాపరికం లేదు. ఈ పారదర్శకత వల్ల భయం తగ్గింది. ‘ఎమర్జెన్సీ ఫండ్‌’ పేరుతో బ్యాంకులో 50 వేలు ఎఫ్‌.డి. వేసి దానికి ‘హాస్పిటల్‌/జాబ్‌ ప్రాబ్లమ్‌ ఫండ్‌’ అని పేరు పెట్టుకుంది. ఆ డబ్బు ముట్టుకోకూడదు. ఆ పేరు చూడగానే బుర్రకి ధైర్యం. వర్రీ టైమ్‌ ఫిక్స్‌ చేసింది. అంటే రోజంతా డబ్బు గురించి ఆలోచించడం మానేసి సాయంత్రం 6 నుంచి 6:15 వరకు మాత్రమే ‘డబ్బు కష్టాలు’ ఆలోచించేది. టైం అయిపోగానే బలవంతంగా ఆపేసేది. మెల్లగా ఈ మంత్రం పని చేసింది. లత కోలుకుంది. మనం జాగ్రత్తగా ఉంటే అంత ఆందోళన చెందాల్సింది లేదు. అందరితో పాటుగా మనం కూడా ఆర్థిక గండాలను తట్టుకుంటూ ముందుకుపోవచ్చు అని భరోసా కలిగింది.కేస్‌ స్టడీ 2కవిత వర్కింగ్‌ ఉమన్‌. వయసు 35 ఏళ్లు. సింగిల్‌ విమెన్‌. తల్లిదండ్రులు, తమ్ముడి చదువు అన్నీ ఆవిడ సంపాదనే. నెల జీతం 80 వేలు. పైకి ‘లేడీ బాస్‌’. కానీ లోపల మాత్రం వణుకు. కవిత సమస్య ఏమిటంటే ‘గోల్డెన్‌ హ్యాండ్‌కఫ్స్‌ యాంగ్జయిటీ’. అంటే జాబ్‌ నచ్చకపోయినా మానేయలేని పరిస్థితి. బంగారు సంకెళ్లు. ‘నేను ఉద్యోగం మానేస్తే ఇల్లు గడవదు’ అనే ప్రెజర్‌. బయట పరిస్థితులు బాగా లేవు అనే ఆందోళన.సింప్టమ్స్‌స్లీప్‌ రివెంజ్‌... అంటే నిద్ర మీద పగ. రాత్రి 2 వరకు ఫోన్‌ చూడటం. ‘పగలంతా నాది కాదు, రాత్రైనా నాది అవ్వాలి’ అనే ఫీలింగ్‌. ఇంపల్స్‌ షాపింగ్‌... అంటే స్ట్రెస్‌లో రెండు వేలు మూడు వేలకు ఆన్ లైన్‌ షాపింగ్‌ చేసి, తర్వాత గిల్టీ ఫీల్‌ అవ్వడం. రిజెక్షన్‌ సెన్సిటివిటీ:... అంటే బాస్‌ చిన్న మాట అన్నా ‘నన్ను తీసేస్తారేమో’ అని ఏడవడం. ఫ్యూచర్‌ బ్లైండ్‌నెస్‌... ‘పెళ్లి, పిల్లలు వద్దు. డబ్బు సరిపోదు’ అని జీవితాన్ని పోస్ట్‌పోన్‌ చేయడం.కవిత కలీగ్‌ ఇదంతా గమనించింది. కవితను కౌన్సిలర్‌ దగ్గరకు తీసుకెళ్లింది. ‘అంతా నార్మల్‌గా ఉన్నా అనవసర ఆందోళనతో బాధపడుతున్నావు’ అని కౌన్సిలర్‌ చిన్న సూచనలు చేసింది.కవిత చేసిన మార్పులు...ఒన్‌ పర్సెంట్‌ రూల్‌... అంటే తన జీతంలో ఒన్‌ పర్సెంట్‌ అంటే 800 తన సంతోషం కోసం అప్పుడప్పుడు ఖర్చు పెట్టడం మొదలుపెట్టింది. కాఫీ, పుస్తకం, మూవీ... ‘నేను కేవలం ఏటీఎం కాదు, మనిషిని’ అని గుర్తుచేసుకోవడానికి స్కిల్‌ ఇన్సూరెన్స్... అంటే వీకెండ్‌లో రెండు గంటలు ఫ్రీలాన్స్ కోర్స్‌ నేర్చుకోవడం మొదలుపెట్టింది. ‘ఈ జాబ్‌ పోయినా నేను బతకగలను’ అనే ధైర్యం కోసం. జాబ్‌ కంటే స్కిల్‌ మీద నమ్మకం పెంచుకుంది. నో–బడ్జెట్‌ డే... నెలకు ఒక రోజు బడ్జెట్, లెక్కలు, ఫోన్‌లో బ్యాంక్‌ బేలెన్స్‌ చూడకూడదు. ఆ రోజు బుర్రకి హాలిడే. దీనివల్ల మిగతా 29 రోజులు బుర్ర కంట్రోల్‌లో ఉంటుంది. ఆరు నెలల తర్వాత కవిత మొదటిసారి మూడు రోజులు గోవా వెళ్లొచ్చింది. ‘అదే సంపాదన. ఆరు నెలలు కొంచెం కొంచెం దాచాను. నా వల్ల అయ్యింది’ అని ఏడ్చేసింది ఎయిర్‌పోర్ట్‌లో. డబ్బు భయం ‘పేదవాళ్ల’ సమస్య మాత్రమే కాదు. బ్యాంక్‌లో లక్షలు ఉన్నవాళ్లకు కూడా ఫైనాన్షియల్‌ యాంగ్జైటీ ఉంటుంది. ఇది పర్సు సమస్య కాదు, ‘పర్సనల్‌ సెక్యూరిటీ’ ఫీలింగ్‌ సమస్య. దీన్ని మందులతో కాదు, మనసుతో గెలవాలి.కుటుంబం ఏం చేయాలి?భర్త, భార్య, పిల్లలు... ఇంట్లో అందరికీ బేసిక్‌ లెక్కలు తెలియాలి. భారం ఒక్కరి మీద పడితే యాంగ్జైటీ వస్తుంది. ప్రతి సమస్యను అందరూ చర్చించుకుంటే ఏవి కొనసాగించాలో ఏవి వదులుకోవాలో అందరికీ తెలుస్తుంది. ఫైనాన్షియల్‌ యాంగ్జయిటీతో రోజూ ఏడుపు, గుండె దడ, నిద్ర లేకపోవడం రెండు వారాలకు మించి ఉంటే – సైకాలజిస్ట్‌ని కలవండి. డబ్బు ప్లానింగ్‌ రాకపోతే సెబి రిజిస్టర్డ్‌ ఫైనాన్షియల్‌ అడ్వైజర్‌ని కలవండి. ఇందులో సిగ్గు పడాల్సింది ఏమీ లేదు.

సాక్షి, న్యూఢిల్లీ: భారత వైమానిక దళానికి (IAF) చెందిన స్క్వాడ్రన్ లీడర్ (Sqn Ldr) సాన్యా సరికొత్త చరిత్ర సృష్టించారు. ప్రతిష్టాత్మకమైన 'క్యాట్-ఏ క్వాలిఫైడ్ ఫ్లయింగ్ ఇన్‌స్ట్రక్టర్' (Cat-A Qualified Flying Instructor - QFI) అర్హత సాధించిన దేశంలోనే మొట్టమొదటి మహిళా అధికారిగా ఆమె నిలిచారు. ఈ విషయాన్ని ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ సోమవారం అధికారికంగా ప్రకటించింది.Excellence takes flight.Sqn Ldr Saanya achieved a historic first by becoming the first woman officer to earn the coveted Cat-A Qualified Flying Instructor (QFI) qualification. Her achievement embodies dedication and relentless pursuit of excellence.A proud milestone for the… pic.twitter.com/K6hWya0iUi— Indian Air Force (@IAF_MCC) May 18, 2026సాన్యా సాధించిన ఘనతపై వైమానిక దళ అధిపతి ప్రశంసలు కురిపించారు. ముఖ్యంగా ఎయిర్ చీఫ్ మార్షల్ ఏ.పి. సింగ్.. స్క్వాడ్రన్ లీడర్ సాన్యాను కలిసి ఆమె సాధించిన ఈ అద్భుత విజయానికి గాను అభినందించారు. దీనికి సంబంధించిన ఫోటోలను ఐఏఎఫ్ తన అధికారిక ఎక్స్‌ ఖాతాలో షేర్‌ చేసింది. "ఉత్కృష్టత సరికొత్త శిఖరాలను తాకింది. స్క్వాడ్రన్ లీడర్ సాన్యా ఎంతో ప్రతిష్టాత్మకమైన 'క్యాట్-ఏ క్యూఎఫ్ఐ' అర్హతను సాధించి, ఈ ఘనత సాధించిన తొలి మహిళా అధికారిగా చారిత్రాత్మక విజయాన్ని నమోదు చేశారు. ఆమె సాధించిన ఈ విజయం అంకితభావానికి, నిరంతర ప్రతిభా సాధనకు నిదర్శనం" అని వైమానిక దళం పేర్కొంది.దేశానికి స్ఫూర్తిఈ విజయం భారత వైమానిక దళానికి ఒక గర్వకారణమైన మైలురాయి అని, దేశవ్యాప్తంగా విమానయాన రంగంలోకి రావాలనుకునే ఎంతోమంది యువతీయువకులకు ఇది గొప్ప స్ఫూర్తినిస్తుందని ఐఏఎఫ్ కొనియాడింది.ఇదీ చదవండి: టీవీకే విజయం : డిజిటల్‌ సునామీపై స్టాలిన్‌ కీలక వ్యాఖ్యలుకాగా 2015 జూన్ 20న సాన్యా ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ లోని ఫ్లయింగ్ బ్రాంచ్‌లో కమిషన్ అయ్యారు. ఈమె 42 ఎస్‌ఎస్‌సి (SSC) కోర్సు ద్వారా ఎంపికయ్యారు. ప్రస్తుత బాధ్యతల్లో భవిష్యత్తులో ఫైటర్ పైలట్‌లకు శిక్షణ ఇవ్వడం, ఇతర ఇన్‌స్ట్రక్టర్లకు మార్గదర్శకత్వం వహించడం, విమానంలో ఉన్నప్పుడు తప్పులను సరిదిద్దడం వంటి అత్యంత కీలకమైన బాధ్యతలను ఆమె నిర్వర్తిస్తారు.ఇదీ చదవండి: మేయర్‌ పీఠంపై ఇండియన్‌ ఎవరీ తుషార్‌ కుమార్‌?ఇదీ చదవండి: ట్రంప్‌, నెతన్యాహులను హతమారిస్తే రూ. 480 కోట్లు : ఇరాన్‌

‘కష్టపడేవారిని అదృష్టం ఇష్టపడుతుంది’ అనేది సామెత. చైనాకు చెందిన జౌక్విన్‌ ఫేయ్‌ని ‘అదృష్టవంతురాలు’ అంటారు చాలామంది. అయితే ఆమె కష్టమే ఆమెను అదృష్టవంతురాలిని చేసింది. చదువు మధ్యలో మానేసి పొట్టకూటి కోసం వాచ్‌ లెన్స్‌ కంపెనీలో పనిచేసిన జౌక్విన్‌ ఫేయ్‌ నేడు ప్రపంచ ప్రసిద్ధ ‘లెన్స్‌ టెక్నాలజీ’ కంపెనీ యజమానురాలు...అమెరికా అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్‌ ట్రంప్‌ కోసం ఏర్పాటు చేసిన విందులో ఆపిల్‌ సీఈవో టిమ్‌ కుక్, టెస్లా అధిపతి ఎలాన్‌ మస్క్‌ల మధ్య కూర్చున్న మహిళ ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షించింది. ఆమె పేరు... జౌక్విన్‌ ఫేయ్‌.అదిగో... అవకాశంగ్రామీణ హునాన్‌ ప్రావిన్స్‌లో జౌక్విన్‌ ఒక ఫ్యాక్టరీలో సాధారణ కార్మికురాలిగా పనిచేసేది. స్మార్ట్‌ఫోన్‌ల విశ్వరూపాన్ని ప్రపంచం చూడని రోజుల్లోనే గ్లాస్‌ ్రపొడక్షన్‌లో నైపుణ్యం సాధిస్తుండేది. పదహారేళ్ల వయసులో చదువుకు దూరమైన జౌ పని వెదుక్కుంటూ షెన్‌జెన్‌కు వెళ్లింది. ఎంతోమంది వలస కార్మికులలాగే సుదీర్ఘమైన షిఫ్టులు, ఒత్తిడితో కూడిన వాతావరణంలో పనిచేసింది. 1993లో వాచ్‌గ్లాస్‌పై స్క్రీన్‌ ప్రింటింగ్‌కు సంబంధించి చిన్న వర్క్‌షాప్‌ను ప్రారంభించింది.తొలిరోజుల్లో వర్క్‌షాప్‌ పరిస్థితి అంతంత మాత్రంగానే ఉండేది. ఆ రోజుల్లోనే ప్రముఖ పారిశ్రామికవేత్తలు గుర్తించని ఒక అవకాశాన్ని జౌ గుర్తించింది. ‘ఎలక్ట్రానిక్స్‌ పలుచగా, తేలికగా, అధునాతనంగా మారేకొద్దీ గాజు తయారీకి విలువ అంతకంతకూ పెరుగుతుంది’ అనేది ఆమె గుర్తించిన విషయం. ఈ ముందుచూపు జౌను ఎక్కడికో తీసుకెళ్లింది. ఆమె చిన్న సంస్థ ‘లెన్స్‌ టెక్నాలజీ’ అనే అతి పెద్ద కంపెనీగా మారింది. ఎలక్ట్రానిక్స్‌లో ఉపయోగించే అధునాతన కవర్‌గ్లాస్, టచ్‌–స్క్రీన్‌ భాగాలను సరఫరా చేసే కీలకసంస్థగా అవతరించింది. స్మార్ట్‌ఫోన్, ఏఐ హార్డ్‌వేర్, స్మార్ట్‌ వెహికిల్స్, కాక్‌పిట్‌ వ్యవస్థలు, రోబోటిక్స్‌ పార్ట్స్‌ నుండి ఏరోస్పేస్‌ సంబంధిత తయారీ రంగం వరకు విస్తరించింది.స్పీడ్‌ స్పీడ్‌గా...టిమ్‌ కుక్, ఎలాన్‌ మస్క్‌లాంటి దిగ్గజాల మధ్య జౌ కూర్చోవడం అనేది ఆమెకు సంబంధించిన విశేషమే కాదు, అనేక పరిశ్రమలలో పెరుగుతున్న లెన్స్‌ టెక్నాలజీకి ప్రతీకాత్మక చిత్రం. ‘లెన్స్‌ టెక్నాలజీ’ కంపెనీకి స్మార్ట్‌ఫోన్‌లు, కంప్యూటర్‌ల నుండి అధిక ఆదాయం వస్తున్నప్పటికీ, ఏఐ గ్లాసెస్, ఇంటెలిజెంట్‌ వెహికిల్స్, ఫ్లెక్సిబుల్‌ గ్లాస్‌ టెక్నాలజీ, ఏరో స్సేస్‌ ఉత్పత్తుల వంటి అభివృద్ధి చెందుతున్న రంగాలలోకి వేగంగా విస్తరించింది.‘చైనా మాన్యుఫాక్టరింగ్‌’ అంటే చాలా తక్కువ ఖర్చు అనే అభి్రపాయం ఉంది. ‘లెన్స్‌ టెక్నాలజీ’ లాంటి సంస్థలు ఇప్పుడు ఆ అభి్రపాయాన్ని మార్చడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాయి. అదే... విజయ రహస్యంనా కష్టాలు చిన్న వయసులోనే మొదలయ్యాయి. ఒక ఫ్యాక్టరీలో జరిగిన ప్రమాదంలో నాన్న కంటిచూపు కోల్పోయాడు. అయిదేళ్ల వయసులో అమ్మ చని΄ోయింది. ‘తర్వాతి భోజనం ఎక్కడ దొరుకుతుంది? దాన్ని ఎలా సంపాదించుకోవాలి?’ అని నేను ఎప్పుడూ ఆలోచిస్తూ ఉండేదాన్ని. పదహారేళ్ల వయసులో ఒక వాచ్‌ లెన్స్‌ ఫ్యాక్టరీలో అసెంబ్లీ వర్కర్‌గా చేరాను. రాత్రిపూట అకౌంటింగ్‌ క్లాస్‌లకు హాజరయ్యేదాన్ని. సొంతంగా వ్యాపారం ప్రారంభించాలని కలలు కనేదాన్ని. వ్యాపారవేత్తగా నా ప్రయాణం నల్లేరు మీద నడకేమీ కాదు. ఎన్నో ఎదురుదెబ్బలు తిన్నాను. ఎన్నో సవాళ్లను ఎదుర్కొన్నాను. అయినా ఎప్పుడూ వెనకడుగు వేయలేదు. వెనకడుగు వేసి ఉంటే ‘లెన్స్‌ టెక్నాలజీ’ కంపెనీ ఉండేది కాదు. ఎదురుదెబ్బలు తగిలినప్పుడు చాలామందిలో ఆత్మవిశ్వాసం దెబ్బతింటుంది. అత్యంత క్లిష్ట సమయాల్లో కూడా పట్టుదలతో ముందుకు సాగడమే అసలు సిసలు విజయం.– జౌక్విన్‌ ఫేయ్‌

సినీ దర్శకుడు, నటుడు తరుణ్‌భాస్కర్‌ తల్లి గీతాభాస్కర్‌. నటిగానూ ఆమె మనకు పరిచయమే. ఇంతవరకే మనకు తెలుసు. కానీ, నలభై ఏళ్లుగా ఆర్ట్‌ టీచర్‌గా పిల్లల చేత వివిధ రకాల యాక్టివిటీస్‌ చేయిస్తూ, టీచర్లకు ఆర్ట్‌ కోర్సులను అందిస్తున్నారు ఆమె. ప్రస్తుతం ‘ఇండ్‌ఫేమ్‌’ పేరుతో పిల్లలకు, టీచర్లకు క్లాసులను నిర్వహిస్తున్నారు. ఈ వేసవిలో పిల్లల చేత యాక్టివిటీస్‌ చేయించడానికి దాస్యం గీతాభాస్కర్‌ ‘సాక్షి ఫ్యామిలీ’ ద్వారా మన ముందుకు వచ్చారు. ఆ వివరాలు ఆమె మాటల్లోనే..‘‘పిల్లలకు థియరీగా చెప్పడం కంటే వారి నుంచి క్రియేటివిటీని రాబట్టడం ద్వారా మనో వికాసాన్ని కలిగించడం సులువు. కాక΄ోతే వారు చేస్తున్న పనుల్లో మనమూ ఇన్‌వాల్వ్‌ అవ్వాలి. పిల్లలకు ఊహ తెలుస్తున్న దగ్గరనుంచే వారిచేత వివిధ రకాల యాక్టివీటీస్‌ చేయించవచ్చు. ఈ ప్రయత్నంలో భాగంగా మన జీవనానికి ఆధారమైన ‘నీరు, నిప్పు, గాలి, భూమి, ఆకాశం’ ఇలా పంచభూతాల గురించి ఈ వేసవిలో పరిచయం చేద్దాం.ఏ విషయమైనా బోర్‌ కొట్టకుండా మన సంభాషణ పిల్లలతో సరదాగా ఉండాలి. పెద్దలకు కూడా ఇది ఎక్సర్‌సైజ్‌ పాఠమే అవుతుంది. ఉదాహరణకు ‘పుష్ప అంటే ఫ్లవర్‌ అనుకుంటివా, ఫైర్‌’... సినిమాటిక్‌గా ఓ డైలాగ్‌ చేప్పండి. వెంటనే పిల్లల అటెన్షన్‌ మీ వైపు తిరుగుతుంది. అమ్మో ‘నిప్పు’ అని భయపెట్టకూడదు. ఆశ్చర్యం, జాగ్రత్త, విజ్ఞానం.. కలిపి ‘నిప్పు’ గురించి తెలుసుకునేలా ఉండాలి.వెలుగు దీపాలు→ పిల్లల పుట్టినరోజు వేడుకల్లో అందంగా అలంకరించిన కేక్‌ పైన క్యాండిల్స్‌ వెలిగిస్తారు. ఆ వెలుగు ఎలా ఉంటుందో అడగండి. డ్రాయింగ్‌లో చూపమనండి.→ కిచెన్‌లో వంట వండటానికి ఏం వాడతారో అడగండి → దీపం వెలగడానికి ఏం అవసరం, లైటర్‌ ఎలా వెలుగుతుంది? → ఇంధనపు వేడి వల్ల ఏయే వాహనాలు, ఇంజన్లు నడుస్తాయో గెస్‌ చేయమనండి → అడవిలో మంటలు వస్తే, షార్ట్‌ సర్క్యూట్‌ జరిగితే, అకస్మాత్తుగా అగ్నిప్రమాదాలు ఏయే చోట్ల జరుగుతాయి... వాటినే చిత్రాల్లో చూపమనండి → కొవ్వొత్తి వెలుగుకి గాలి లేక΄ోతే ఏమవుతుంది, వేడికి కొవ్వొత్తి ఎందుకు కరిగి΄ోతుంది, మంట ఎందుకు రెపరెపలాడుతుంది?... మన రోజువారీ పనుల్లో ‘నిప్పు’ను ఎక్కడెక్కడ ఉపయోగిస్తాం చెప్పమనండి.సేఫ్టీ హీరో రోల్‌అగ్ని ప్రమాద సమయంలో 101కు కాల్‌ చేసే వ్యక్తి, ఇంట్లో గ్యాస్‌ వాడకంలో పొదుపు, వంట చేసేటప్పుడు జాగ్రత్త పడే వాళ్లు, కాలిన గాయాలకు నివారణ ఉపాయాలు సూచించే వ్యక్తి ... వీటిలో ఏవి చేసినా ‘హీరో’నే. ఏయే వస్తువులు నిప్పును పుట్టిస్తాయి. పిల్లలు అగ్గిపెట్టె, వంటగ్యాస్‌.. మొదలైన ‘నిప్పు’ కు కారణమయ్యే వస్తువులకు దూరంగా ఎందుకు ఉండాలి.. చూపమనాలి.నిప్పు కథలు→ ఆదిమ మనిషి నిప్పు కనుగొన్న విధానం → హనుమంతుడు లంక దహనం కథ → చలి పెట్టినప్పుడు వేడికోసం మంట ఎలా ఉపయోగపడుతుంది → సూర్యుడు వేడిని ఎలా పుట్టిస్తున్నాడు. వేసవిలోనే ఎందుకు అంతగా మండుతుంటాడు → నిప్పుకు ఎన్ని పేర్లు ఉన్నాయి. ఏయే భాషల్లో ఎలాంటి పేర్లు ఉన్నాయి.. ‘నిప్పు’ గురించి చేసే ఈ ప్రయోగం పిల్లలను ఆలోచింపజేస్తుంది. కొత్త విధానాల రూపకల్పన జరుగుతుంది. ఎన్నో విషయాలు ‘నిప్పు’ అనే టాపిక్‌ ద్వారా తెలియజేయవచ్చు. పిల్లల వయసు, వారు అర్ధం చేసుకుంటున్న విధానాన్ని కూడా దృష్టిలో పెట్టుకోవాలి. ఇలా ప్రోత్సహిస్తే పిల్లలు కూడా ‘నిప్పు’రవ్వల్లా మెరుస్తారు.నిర్వహణ: నిర్మలారెడ్డి

కుంతీపుత్రిక, ఈ తరం నది, జూనియర్‌ ఆర్టిస్ట్, అశ్రుతర్పణ, జీవితం గెలుపు నీది, మనస్విని, పిపాసి, వెన్నెల తేటి వంటి విభిన్నమైన 26 నవలలు, ఎనిమిది కథాసంపుటాలు, పలు నృత్య నాటికలు, నాటకాలతో సహా మొత్తం 82 పుస్తకాలు వెలువరించారు. ప్రముఖ సినీనటి భానుమతికి అత్యంత ఆత్మీయమైన స్నేహితురాలు, తెలుగు సినిమాకి పాట రాసిన మొదటి మహిళ శారద అశోక వర్ధన్‌ గురువారం కన్ను మూశారు. ఆమెకు నివాళిగా...భక్త ధ్రువ మార్కండేయ, గోడ మీద బొమ్మ వంటి చిత్రాలకు పాటలు రాసినా ఉద్యోగ ధర్మంగా పూర్తిగా అటు వెళ్లలేదు. వీరి ‘వినాయక సుప్రభాతం’ మంగళంపల్లి బాల మురళీకృష్ణ గళంలో నేటికీ సుప్రసిద్ధం. అలాగే ఆంధ్రభూమి దినపత్రికలో ‘మరమరాలు’ పేరిట కాలమ్‌ నిర్వహించారు. 13 ఎపిసోడ్స్‌ సీరియల్‌ రాసి ఉత్తమ రచయిత్రిగా 1990. 1997, 2000లో నంది అవార్డులు పొందారు. వచన కవితలకేగాక నాటక రచయిత్రిగా తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం పురస్కారం అందుకున్నారు. రాజ్యలక్ష్మి అవార్డు, సుశీలా నారాయణరెడ్డి అవార్డు, గృహలక్ష్మి స్వర్ణ కంకణం వంటి ఎన్నో అవార్డులు పొందిన ప్రతిభామతి శారద అశోక వర్ధన్‌. ఆకాశవాణిలో పని చేసిన కాలంలాగే ఆ తర్వాత జవహర్‌ బాల భవన్‌ డైరెక్టర్‌గా శారద అశోక వర్ధన్‌ పని చేసిన కాలం ఓ స్వర్ణయుగమే. బాలచంద్రిక పత్రికతోపాటు సాహిత్యానికి ఎంతో ప్రోత్సాహం కల్పిస్తూ వందలాది గ్రంథాలు ప్రచురింపజేయడమేగాక తానే స్వయంగా పిల్లలకోసం బాలవికాస గ్రంథాలు రాశారు. పన్నెండుకుపైగా కవితాసంపుటులు వెలువరించారు. 28 జులై 1938లో సికిందరాబాద్‌లో జన్మించిన శారద తన జీవితమంతా ఆ నగరంతోనే పెనవేసుకున్న నేపథ్యంలో ఆత్మకథనాత్మక రచనగా నా (సుధామ) ముందుమాటతో బాటు ‘నా సిరిచుక్క సికింద్రాబాద్‌’ అనే గ్రంథాన్ని వెలువరించి ఒక నగర చరిత్రను కూడా అక్షర నిక్షిప్తం చేసిన వారయ్యారు. ఆమె తొలిసారిగా రాసిన ‘ఆత్మార్పణం’ అనే నాటకం స్థానం నరసింహారావుగారి దర్శకత్వంలో రేడియో నాటకంగా ప్రసారమైంది. సమాచారశాఖ లో చేరాక ఒక పక్క ఉద్యోగ బాధ్యతలు నిర్వహిస్తూనే అనేక కథలు, కవితలు, నవలలు వెలయించారు. డిప్యుటేషన్‌పై ఆకాశవాణి కుటుంబ సంక్షేమ విభాగంలో కొన్నేళ్లు పని చేశారు. ‘మనసాయెరా మాధవా’ వంటి లలిత గీతాలెన్నింటినో రచించి ఒక కవయిత్రిగానూ ఖ్యాతి పొందారు. కుటుంబ సంక్షేమం గురించి ఆరుద్ర, సినారె, శశాంక వంటి వారి చేత పాటలు రాయించి, ‘గీత మాలిక’ గా ప్రసారం చేయించిన ఘనత ఆమెదే. బుర్రకథలు సైతం కుటుంబ నియంత్రణ ఇతివృత్తంగా రాసిన ఘనత వారిదే! ఆ సామర్థ్యంతోనే ఎన్‌.టి. రామారావు ముఖ్యమంత్రిగా ఉండగా ఆయనపై బుర్రకథ రచించి, నాజర్‌ బృందంతో ప్రశంసలందుకున్న ఘనత ఆమెది. అతి పిన్న వయసులో వచ్చిన టీచర్‌ ఉద్యోగాలు తనకు సరిపడవని వినమ్రంగా తిరస్కరించి అనంతర కాలంలో అదే ఉమ్మడి రాష్ట్ర ప్రభుత్వ సమాచార శాఖలో జాయింట్‌ డైరెక్టర్‌ స్థాయిలో ఉద్యోగ విరమణ చేశారు. భర్త అశోక వర్ధన్‌ లేకున్నా తమ నలుగురు ఆడపిల్లలనూ ప్రయోజకులుగా తీర్చిదిద్ది వారి వివాహాలు చేసి నలుగురు మనుమలు, నలుగురు మనుమరాండ్రతో ఉద్యోగ విరమణానంతరం విశ్రాంత జీవనాన్ని గడుపుతూ కొంత అస్వస్థతతో 88వ ఏట గురువారం పెద్దకుమార్తె అరుణ ఇంట కన్నుమూశారామె. శ్రీమతి శారద అశోకవర్ధన్‌ నింగికెగసిన సికిందరాబాద్‌ సిరిచుక్క మాత్రమే కాదు.. తెలుగు సాహిత్యలోకం మరువలేని మంచి సాహితీవేత్త. మరపురాని మహిళామణి. సామాజిక మాధ్యమాలలో వెల్లువెత్తుతున్న అశ్రు నివాళులే సాక్షి. – సుధామ

‘మైనింగ్‌ రంగంలో మహిళలు ఏమిటి?’ అనే ఆశ్చర్యం... మహిళా ఉద్యోగులు సునిత్నమైన పనులు మాత్రమే... అదీ ఆఫీసు నాలుగు గోడల మధ్యే పనిచేయాలనే నమ్మకాలు, అపోహలు...వాటన్నింటినీ బద్దలు కొడుతూ ఉమెన్‌ పవర్‌ చాటి చూపుతున్నారు మహిళలు.తాజా విషయానికి వస్తే... మైనింగ్‌ రంగంలో 50, 100 టన్నుల బరువులు మోసుకెళ్లే హెవీ డ్యూటీ డంపర్‌లను మహిళలు నడిపిస్తున్నారు. తొలి అడుగు ఉత్తర భారతంలోని టాటా స్టీల్స్‌ కంపెనీలో పడగా, రెండో అడుగుకు తెలంగాణలోని సింగరేణి వేదికైంది.పదమూడు మంది మహిళా కార్మికులు సిరిసిల్లలోని ‘తెలంగాణ డ్రైవింగ్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ డ్రైవింగ్‌ ఎడ్యుకేషన్‌ అండ్‌ స్కిల్స్‌’లో హెవీ ఎర్త్‌ మూవర్‌ మెషిన్‌లను నడపడంలో శిక్షణ పూర్తి చేసుకున్నారు. త్వరలోనే ఇంటర్నల్‌ రిక్రూట్‌ ద్వారా సంస్థ పరిధిలోని పదిహేడు ఓపెన్‌ గనుల్లో విధులు నిర్వహించనున్నారు...వారిలో కొందరి హెవీ వాహన ప్రయాణం గురించి వారి మాటల్లోనే...ఆర్మీ మిస్సైనా... మరుదనాయగం శిరీషమాది మంచిర్యాల జిల్లా మందమర్రి. చిన్నప్పటి నుంచి అడ్వెంచర్స్‌ అంటే ఇష్టం. మా తాత, తండ్రులు, బాబాయ్‌లు సైతం సైన్యంలో పనిచేశారు. వాళ్ల స్ఫూర్తితో పోలీస్‌ శాఖలో చేరాలని ప్రయత్నించాను. ఎస్‌.ఐ. పరీక్షల్లో పల్టీ కొట్టినా, ఆ తర్వాత ఇంట్లోవాళ్లను ఒప్పించి కంబైన్డ్‌ డిఫెన్స్‌ సర్వీసెస్‌ ఎగ్జామినేషన్‌కు సిద్ధమయ్యాను. ఆర్మీలో జాయిన్‌ అవడమే లక్ష్యంగా ప్రయత్నిస్తున్న సమయంలో సింగరేణి కార్మికుడిగా పనిచేస్తోన్న నాన్న రఫేల్‌ అనారోగ్యం పాలయ్యారు. దీంతో అమ్మ విక్టోరియా కోరిక మేరకు కుటుంబంకోసం ఆర్మీ కలలను పక్కనపెట్టి సింగరేణి కార్మికురాలిగా 2024 మార్చిలో జాయిన్‌ అయ్యాను. చిన్నప్పటి నుంచి రాయల్‌ ఎన్‌ఫీల్డ్‌ బైక్‌ నడిపే అలవాటు ఉంది. ఆ తర్వాత కార్లు కూడా ధైర్యంగా నడిపించేదాన్ని. అయితే, గనుల్లో వాటికంటే పరిమాణంలో, సామర్థ్యంలో పెద్దవైన ప్రొక్లెయినర్లు, డంపర్లు, షావెల్స్‌ క్రేన్లు కనిపించేవి. కార్లు, బైకులు నడిపిన నాకు వాటిని కూడా నడిపించాలని అనిపించినా, ఎవరిని అడగాలో తెలియక ఆశను మనసులోనే దాచుకున్నాను. సీఎండీ బలరామ్‌నాయక్‌ 2024 చివర్లో జరిగిన ఓ వీడియో కాన్ఫరెన్స్‌లో నేరుగా కార్మికులతో ఇంటరాక్ట్‌ అయ్యారు. అదే అదనుగా సీఎండీ సార్‌తో మాట్లాడుతూ ‘సార్, నాకు గనిలో ఎప్పుడు తిరుగుతూ కనిపించే డంపర్లు నడపాలని ఉంది. నాకు ఆ అవకాశం ఇస్తారా’ అని అడిగాను. దానికి ఆయన ‘అవి నడపాలంటే డ్రైవింగ్‌లో అనుభవం ఉండాలి. నీకు ఉందా?’’ అని ప్రశ్నించారు. దీంతో చిన్నప్పటి నుంచి బైకులు, కార్లు నడపడంలో నాకున్న అనుభవం గురించి వివరిస్తూ.. మాకు కూడా పురుషులతో సమానంగా డంపర్లు నడిపే ఛాన్స్‌ ఇవ్వండి అని మరోసారి కోరాను. నా ఉత్సాహం చూసిన సీఎండీ సార్‌ ‘ సరే,. సాధ్యాసాధ్యాలను పరిశీలిస్తాను’ అని హామీ ఇచ్చారు. నిలబెట్టుకున్నారు.ప్రతీ చోట సవాలే.. ప్రయత్నిస్తే విజయాలే – తోకల త్రివేణిమాది మంచిర్యాల జిల్లా శ్రీరాంపూర్‌. మా నాన్న తోకల ఎల్లయ్య సింగరేణి కార్మికుడు. నాకు పెళ్లై, పిల్లలు పుట్టిన తర్వాత 2022లో సింగరేణిలో జాయిన్‌ అయ్యాను. పెళ్లికిముందు నాకున్న కార్‌ డ్రైవింగ్‌ అనుభవం తర్వాత పనికి వచ్చింది. మహిళా కార్మికులకు డంపర్‌ ఆపరేటర్‌గా అవకాశం ఇస్తామంటూ 2025 ఆగస్టులో నోటిఫికేషన్‌ వచ్చింది. దీంతో ఈ అవకాశాన్ని ఓ సవాల్‌గా తీసుకున్నాను. సిరిసిల్ల ట్రైనింగ్‌ సెంటర్‌లో మొదటి వారం థియరీ, సిమ్యులేషన్‌ మీద క్లాసులు తీసుకున్నారు. తర్వాత 16 అడుగుల పొడవైన స్కూల్‌బస్సును, 26 అడుగుల పొడవు ఉండే ట్రక్‌ (లారీ)ని నడిపించడంపై గ్రౌండ్‌లో శిక్షణ ఇచ్చారు. కానీ శిక్షణ మలిభాగంలో అవే హెవీ వెహికల్స్‌ను నేరుగా రోడ్డుపై నడపమన్నారు. మొదట్లో కొంత భయపడ్డప్పటికీ, నా ఫస్ట్‌ డ్రైవింగ్‌ ఎక్స్‌పీరియన్స్‌ను గుర్తు తెచ్చుకుని క్లచ్‌ వదిలి, ఎక్సలేటర్‌ తొక్కి గేరు మార్చాను అంతే!కెరీర్‌ గ్రోత్‌ కోసం...– షేక్‌ రహమత్‌ ఉన్నీసామా నాన్న షేక్‌ అబ్దుల్‌ ఖదీర్‌ భూపాలపల్లిలో సింగరేణి కార్మికుడిగా పని చేసేవారు. ‘మనది సంప్రదాయ కుటుంబం, కట్టుబాట్లు పాటించాలి’ అనే పరిధిలోనే నేను డిగ్రీ పూర్తి చేయడం. పెళ్లి చేసుకోవడం జరిగింది. అయితే. ఐటీ సర్వీసెస్‌లో పనిచేసే నా భర్త జుబేర్‌ అహ్మద్‌తో పెళ్లి తర్వాత ఆయన నా ఆలోచన విధానంలో మార్పు తీసుకొచ్చారు. కొత్తగా ఆయన కారు కొనుక్కోవడమే కాకుండా నాకు పట్టుబట్టి డ్రైవింగ్‌ నేర్పించారు. ఇద్దరు పిల్లలు పుట్టిన తర్వాత 2022లో సింగరేణిలో బదిలీ వర్కర్‌గా జాయిన్‌ అయ్యాను. ఇల్లెందు ఏరియా ఆస్పత్రిలో పని చేస్తున్న సమయంలో 2025 ఆగస్టులో డంపర్‌ ఆపరేటర్‌ నోటిఫికేషన్‌ వచ్చింది. అప్లై చేయాలనుకున్నప్పుడు ఎవరెన్ని విధాలుగా వెనక్కి లాగాలని చూసినా వినలేదు. సంప్రదాయ పద్దతిలో రెగ్యులర్‌ ఆఫీస్‌ జాబ్‌కే పరిమితం అవడం కంటే కెరీర్‌ గ్రోత్‌ ఉండే డంపర్‌ ఆపరేటర్‌గా వెళ్లడమే ఉత్తమం అనుకుని ముందడుగు వేశాను. కొత్త బాటలో నడిచేటప్పుడు ఎన్నో అవమానాలు, అవహేళనలు, తిరస్కారాలు ఎదురుకావచ్చు. వాటిని లెక్కచేయక ముందుకు సాగి విజయం సాధిస్తే తరువాత అదే బాటని మిగిలిన వాళ్లు అనుసరిస్తారు.– తాండ్ర కృష్ణ గోవింద్, సాక్షి ప్రతినిధి, భద్రాద్రి కొత్తగూడెం

వాన రాకడ, ప్రాణం పోకడ వరుసలో రైలు రాకడను కూడా చేర్చారు చమత్కారులు. ఈ పరిస్థితిని దృష్టిలో పెట్టుకొని తాము ప్రయాణిస్తున్న ట్రైన్‌కు సంబంధించిన సమగ్ర సమాచారాన్ని ఎప్పటికప్పుడు తెలుసుకోవడానికి ముంబైకి చెందిన లఖీ సకరియ, రీవ సకరియ సిస్టర్స్‌ క్రియేట్‌ చేసిన ‘యాత్రి’ యాప్‌ మన దేశంలోని ప్రధాన నగరాలలో ప్రాచుర్యం పొందింది. ఈ యాత్రి యాప్‌ ఇప్పుడు ముంబై లోకల్‌ ట్రైన్‌ సిస్టమ్, సెంట్రల్, వెస్ట్రన్‌ రైల్వేల అధికారిక యాప్‌గా ఉంది.ఇన్‌ఫర్‌మేషన్‌ టెక్నాలజీలో బీటెక్‌., ఎంబీఏ చేసింది లఖీ. బి2బి, బి2జీ రంగాలలో సాఫ్ట్‌వేర్‌ అప్లికేషన్‌లను డెవలప్‌ చేసింది. రీవ కొన్ని సంవత్సరాలు కన్సల్టింగ్‌ కంపెనీలో పనిచేసింది. యాప్‌ ప్రారంభానికి ముందు రైల్వే అధికారులతో మాట్లాడి ప్రయాణికులు ఎదుర్కొంటున్న ఇబ్బందుల గురించి క్షుణ్ణంగా తెలుసుకుంది లఖీ. రాకపోకలను కచ్చితంగా ట్రాక్‌ చేయడానికి ప్రతి స్టేషన్‌ చుట్టూ వర్చువల్‌ జియో ఫెన్స్‌లను సృష్టించి, దానికి జీపీఎస్‌ పరికరంలోని మోషన్‌ సెన్సర్‌లను జోడించారు. లైవ్‌ లొకేషన్‌ అప్‌డేట్‌లలో జాప్యాన్ని తొలగించడానికి పదిహేను మంది సభ్యులతో నెలరోజుల పాటు ప్రతిరోజూ రైళ్లలో ప్రయాణిస్తూ మాన్యువల్‌ పరీక్షలు నిర్వహించారు. యాప్‌ పరీక్షలో భాగంగా సిగ్నల్‌ అడ్డంకులను, టాంపరింగ్‌ సమస్యను తగ్గించడానికి జీపీఎస్‌ వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేశారు. పనితీరును పరీక్షించడానికి వివిధ రూట్‌ ప్యాచ్‌లలో సిగ్నల్‌ కనెక్టివిటీని విస్తృతంగా పరీక్షించారు. ‘యాత్రి’ ప్రధాన లక్ష్యం రియల్‌ టైమ్‌ లోకల్‌–ట్రైన్‌ ట్రాకింగ్‌. తమ సొంత జీపీఎస్‌ పరికరాల ద్వారా నేరుగా రైల్వే కంట్రోల్‌ బోర్డ్‌ల నుంచి సమాచారాన్ని తీసుకుంటుంది యాత్రి. క్రౌడ్‌ సోర్స్‌ చేయదు. ట్రైన్‌ లొకేషన్, ట్రైన్‌ ఆలస్యం కావడానికి సంబంధించిన సమాచారం, ఫ్లాట్‌ఫారమ్‌ మార్పు, నోటిఫికేషన్‌లు, అంతరాయాల అప్‌డేట్‌లు.. మొదలైన వాటిని ప్రయాణికులు ‘యాత్రి’ ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు.ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలుఒక ట్రైన్‌ దాని నిర్దేశిత వేగంలో మూడో వంతు వేగంతో వెళితే వెంటనే ఆలస్యం జరగదు. కానీ రద్దీ సమయాలలో దాని ప్రభావం మొత్తం లైన్‌పై పడుతుంది. వివిధ కారణాల వల్ల రైళ్ల రాకపోకలలో ఆలస్యం జరుగుతుందని, అందువల్ల వేలాది మంది ప్రయాణికులకు సమాచారం త్వరగా చేరాల్సిన అవసరం ఉంది’ అంటుంది లఖీ. ట్రైన్‌లు ఆలస్యంగా నడవడం అనే సమస్య కంటే ఆ ఆలస్య సమాచారం ప్రయాణికులకు చేరకపోవడమే అసలు సిసలు సమస్య. దీన్ని దృష్టిలో పెట్టుకొని ‘యాత్రి’ రైల్వే కంట్రోల్‌ రూమ్‌ల నుండి నేరుగా డేటాను తీసుకుంటుంది. ‘మేము తప్పుడు సమాచారాన్ని అందించే యాప్‌గా ఉండాలనుకోవడం లేదు. ప్రయాణికులు యాత్రి యాప్‌ను ఓపెన్‌ చేసిన వెంటనే తాము ప్రయాణించే రైలుకు సంబంధించిన ఖచ్చితమైన సమాచారాన్ని తెలుసుకోగలగాలి. ఒకవేళ ఏవైనా సమస్యలు ఉంటే అదే మార్గంలో ప్రత్యామ్నాయాలను చూడగలగాలి’ అంటుంది రీవ.అయిదు నగరాలలో...రియల్‌–టైమ్‌ ట్రాకింగ్‌తో పాటు ముంబై మహానగరంలోని మెట్రో, మోనోరైల్, బస్సులు, ఫెర్రీలతో సహా ప్రజా రవాణా వ్యవస్థకు సంబంధించిన సమగ్ర షెడ్యూల్‌ ఆధారిత సమాచారాన్ని ‘యాత్రి’ అందిస్తోంది. ప్రయాణికులు తమ ప్రారంభ స్థానం, గమ్యస్థానాన్ని నమోదుగా చేయగానే యాత్రి సమస్యలు లేని సరిౖయెన మార్గాన్ని మ్యాప్‌ చేస్తుంది. మెట్రో టికెట్‌లను బుక్‌ చేసుకునే అవకాశం కల్పించడం ద్వారా క్యూలో సమస్యలు లేకుండా చేస్తుంది. దాదాపు మూడు మిలియన్‌ల డౌన్‌లోడ్‌లతో ‘యాత్రి’ ఇప్పుడు ముంబైతో సహా. దిల్లీ, కొచ్చి, కాన్పూర్, పుణే నగరాల్లో అందుబాటులో ఉంది.నిరంతరంనగర జనాభాలో సగం మంది రైళ్లలో ప్రయాణిస్తారు. విద్యార్థుల నుంచి శ్రామికుల వరకు ఎన్నో వర్గాల ప్రయాణికులు ఉంటారు. అన్ని వర్గాల ప్రయాణికులను దృష్టిలో పెట్టుకొని యాప్‌కు సంబంధించిన యూఐని రూపొందించాం. తక్కువ డేటా కనెక్టివిటీ, వ్యక్తుల డిజిటల్‌ అక్షరాస్యతను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకున్నాం. ఎప్పటికప్పుడూ ప్రయాణికుల అభిప్రాయాలను తెలుసుకుంటూ యూఐనీ నిరంతరం మెరుగుపరుస్తున్నాం.– లఖీ సకరియ, రీవ సకరియ, యాత్రి–ఫౌండర్స్‌

‘రోబో’ సినిమాలో చిట్టి(రోబో) దూకుడు చూసి... ‘అయ్‌ బాబోయ్‌... ఎంతైనా యంత్రం యంత్రమేనండీ. అది మనిషిలా ఎందుకు స్పందిస్తుంది!’ అనుకున్నాం. ఏఐ టూల్స్‌ మొదట్లో అబ్బురపరిచినా... మనుషులతో పోల్చితే ఎక్కడో ఏదో లోపం కనిపించడం మొదలైంది. దీన్ని దృష్టిలో పెట్టుకొని ఏ.ఐ. టూల్స్‌లో సహజమైన మానవీయ స్పందనలు తీసుకురావడానికి ‘ఇంటరాక్షన్‌ మోడల్స్‌’తో నడుం కట్టారు ‘ఓపెన్‌ ఏఐ’ మాజీ సీటీవో, ‘థింకింగ్‌ మెషిన్‌ ల్యాబ్స్‌’ ఫౌండర్‌ మీరా మురాటి.... ఏ.ఐ. విప్లవ కాలంలో ఉన్నాం మనం. అయితే ఏఐ అనేది చాలావరకు వాకి–టాకిలా పనిచేస్తోంది అనే అభిప్రాయం ఉంది.భవిష్యత్‌ సూచనమనం ఏదైనా అడుగుతాం. ఆగి, విని, ఆలోచించి చివరికి సమాధానం ఇస్తుంది ఏఐ సాధనం. ఆ తర్వాత మళ్లీ వేచి చూస్తుంది. చాట్‌జీపీటి, జెమిని, క్లాడ్, గ్రోక్‌... ఏది ఉపయోగిస్తున్నా దాదాపుగా ప్రతి ఏఐ సాధనం ‘టర్న్‌–బేస్డ్‌’ నమూనానే అనుసరిస్తోంది. మొదట మనుషులు మాట్లాడతారు. ఆ తరువాత యంత్రాలు స్పందిస్తాయి. ఈ విధానంపై సిలికాన్‌ వ్యాలీలోని ఏఐ దిగ్గజాలు పెదవి విరుస్తున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో ఏఐ రంగానికి సంబంధించి ‘భవిష్యత్‌లో ఏం జరగబోతుంది?’ అనేదానికి సంబంధించి ‘థింకింగ్‌ మెషిన్‌ ల్యాబ్స్‌’ ఒక సిగ్నల్‌ ఇచ్చింది. కేవలం ప్రాంప్ట్‌లకు సమాధానం ఇవ్వడానికి కాకుండా, సూచనల కోసం వేచి చూసే చాట్‌బాట్‌లా కాకుండా కొలీగ్‌తో మాట్లాడుతున్నప్పుడు ఎలా ఉంటుందో అలాంటి సహజత్వాన్ని ఏఐ సాధనాలలో తీసుకువచ్చే ప్రయత్నం చేస్తోంది మీరా మురాటి.ఇక ముందు అలా ఉండదు!ఏఐ సాధనాలు ఒక క్రమ పద్ధతిలో పనిచేస్తాయి. వినియోగదారులు(యూజర్‌లు) మాట్లాడినప్పుడు లేదా టైప్‌ చేసినప్పుడు మోడల్‌ ఆ అభ్యర్థనను ప్రాసెస్‌ చేసి ఆ తర్వాతే స్పందిస్తుంది. ఈ విధానాన్ని మార్చడానికి సంభాషణలను 200–మిల్లీ సెకన్‌ల చిన్న చిన్న భాగాలుగా ప్రాసెస్‌ చేసే సిస్టమ్‌లతో ప్రయోగాలు చేస్తోంది మీరా కంపెనీ థింకింగ్‌ మెషిన్‌ ల్యాబ్స్‌. దీనివల్ల వ్యక్తి మాట్లాడుతుండగానే ఏఐ స్పందించగలుగుతుంది.తక్కువ లేటెన్సీ అంటే...‘ఇద్దరు వ్యక్తులు మాట్లాడుకుంటున్నప్పుడు ఒక అభిప్రాయం ఏర్పడడానికి సంభాషణ మొత్తం పూర్తి కానక్కర్లేదు. ఇక ఏఐ సాధనాల విషయానికి వస్తే... అవి సంభాషణ మొత్తం ముగిసే వరకు వేచి ఉండి దానిని ప్రాసెస్‌ చేసి, ఆ తరువాతే దాని గురించి ఆలోచిస్తాయి. తక్కువ లేటెన్సీ అంటే ఒక కంప్యూటింగ్‌ సిస్టమ్‌ లేదా నెట్‌వర్క్‌ తక్కువ ఆలస్యంతో ప్రతిస్పందించే సామర్థ్యం. ఈ నేపథ్యంలో మీరా మురాటి థింకింగ్‌ మెషిన్‌ ల్యాబ్స్‌ ప్రయోగాలు అతిపెద్ద బలంగా మారనున్నాయి. థింకింగ్‌ మెషిన్‌ ల్యాబ్స్‌కు సంబంధించి రియల్‌–టైమ్‌ ఇంటరాక్షన్‌ సిస్టమ్, ఇంటరాక్షన్‌ మోడల్స్‌ విషయానికి వస్తే మనతో మాట్లాడుతూనే ఈ మోడల్‌ ఆలోచించగలదు. చూడగలదు. ఇది చాలా శక్తిమంతమైన మోడల్‌’ అంటున్నారు ఏఐ ఎక్స్‌పర్ట్, ది కటింగ్‌ ఎడ్జ్‌ గ్రూప్‌ వ్యవస్థాపకుడు అన్ష్‌ మెహ్రా.భారీ మార్పుఏఐ రూపాన్ని గణనీయంగా తీర్చిదిద్దడంలో ఇంటరాక్షన్‌–మోడల్స్‌ కీలక పాత్ర పోషించబోతున్నాయి. ఆదేశాలను ఎలా టైప్‌ చేయాలో, సమర్థవంతంగా ఎలా శోధించాలో, సూచనలను ఎలా ఇవ్వాలో యంత్రాలకు నేర్పించాం. ఇప్పుడు ఆ యంత్రాలు మావవ ప్రవర్తన, స్పందనలకు మరింత సహజంగా అలవాటు పడేలా చేయడానికి ....‘టు మేక్‌ ఏఐ ఫీల్‌ లెస్‌ మెషిన్‌ అండ్‌ మోర్‌ హ్యూమన్‌’ నినాదంతో మీరా మురాటి మానస పుత్రికలు ‘ ఇంటరాక్షన్‌ మోడల్స్‌’ రంగం మీదికి వచ్చాయి. భారీ మార్పు... ఇంటరాక్షన్‌– స్మాల్‌‘ ఇంటరాక్షన్‌ మోడల్స్‌ రూపంలో భారీ మార్పు సాంకేతికపరమైనది మాత్రమే కాదు తాత్విక పరమైనది కూడా’ అంటున్నారు నిపుణులు. ‘ఇంటరాక్షన్‌–స్మాల్‌’ అని పిలువబడే ఈ సిస్టమ్‌ ప్రస్తుతం పరిశోధన దశలో ఉంది. దీని ఫలితాలు త్వరలోనే ప్రజలకు అందుబాటులోకి రానున్నాయి.దీనిలో కొన్ని కీలక ఫీచర్లు...’ సీమ్‌లెస్‌ డైలాగ్‌ మేనేజ్‌మెంట్‌:మాట్లాడే మనిషి ఆలోచిస్తున్నారా, ఒత్తిడిలో ఉన్నారా...ఇలాంటి విషయాలను ఈ మోడల్‌ పరోక్షంగా ట్రాక్‌ చేస్తుంది.’వెర్బల్‌ అండ్‌ విజువల్‌ ఇంటర్‌జెంక్షన్స్‌: యూజర్‌లు మాట్లాడడం పూర్తి చేసే వరకు వేచి చూడకుండా, సందర్భాన్ని బట్టి ప్రతిస్పందించడానికి ఈ మోడల్‌ అనుమతిస్తుంది’సైమన్‌టెనీయస్లీ స్పీచ్‌‘లైవ్‌ ట్రాన్స్‌లేషన్‌’లాంటి సందర్భంలో యూజర్, మోడల్‌ ఒకే సమయంలో మాట్లాడేలా వీలు కల్పిస్తుంది.’ కంకరెంట్‌ టూల్‌ మాట్లాడుతూనే, వింటూనే శోధించడానికి, బ్రౌజ్‌ చేయడానికి, యుఐ (యూజర్‌ ఇంటర్‌ఫేస్‌) రూపొందించడానికి వీలుకల్పించే సాధనాలను ఏకకాలంలో ఉపయోగిస్తుంది.’ టైమ్‌ అవేర్‌నెస్‌సంభాషణల సమయంలో గడిచిన సమయాన్ని మోడల్‌కు తెలియజేస్తుంది.

నూట నలభై అయిదు సంవత్సరాల ఘనచరిత్ర ఉన్న సెయింట్‌ స్టీఫెన్‌ కాలేజీలో చదువుకోవడమే గొప్పగా భావిస్తారు. అలాంటి ప్రతిష్ఠాత్మకమైన కళాశాలకు ప్రిన్సిపల్‌గా పనిచేసే అవకాశం రావడం ఎంత ఘనత! సెయింట్‌ స్టీఫెన్‌ కాలేజీకి తొలి మహిళా ప్రిన్సిపల్‌గా నియామకం కావడం ద్వారా ప్రొఫెసర్‌ సుసాన్‌ ఇలియాస్‌ చరిత్ర సృష్టించారు....రాబోయే జూన్‌లో సెయింట్‌ స్టీఫెన్‌ కాలేజీలో ఒక చారిత్రాత్మక ఘట్టం ఆవిష్కారం కానుంది. సుసాన్‌ ఇలియాస్‌ ఈ ప్రసిద్ధ కాలేజీ మొదటి మహిళా ప్రిన్సిపల్‌గా బాధ్యతలు చేపట్టనున్నారు.మూడు దశాబ్దాల అనుభంఫిబ్రవరి 1,1881న దిల్లీలో స్థాపించిన సెయింట్‌ స్టీఫెన్‌ కాలేజీ మన దేశంలోని అత్యంత పురాతనమైన, ప్రతిష్ఠాత్మకమైన విశ్వవిద్యాలయాలలో ఒకటి. సెయింట్‌ స్టీఫెన్‌ కాలేజీ అంటే... తత్త్వశాస్త్రం, రాజనీతి, లిబరల్‌ ఆర్ట్స్‌... మొదలైన మానవీయ శాస్త్రాలకు ప్రసిద్ధి గాంచిన కాలేజీ. గతంలో ఈ కాలేజీలో పనిచేసిన వారికన్నా భిన్నమైన విద్యా నేపథ్యం నుంచి వచ్చారు సుసాన్‌. ఇంజినీరింగ్, కంప్యూటింగ్‌ పరిశోధనలలో ఆమెకు మూడు దశాబ్దాల అనుభం ఉంది. ‘ప్రిన్సిపల్‌గా సుసాన్‌ నియామకం సెయింట్‌ స్టీఫెన్స్‌కు అత్యాధునిక సాంకేతికతను తీసుకురాగలదని విశ్వసిస్తున్నాను’ అన్నారు కాలేజీ చైర్మన్‌ పాల్‌ స్వరూప్‌. ప్రిన్సిపల్‌ ఎంపిక సరిౖయెన విధానంలోనే జరిగిందని అంటారు స్వరూప్‌. ప్రిన్సిపల్‌ పదవి కోసం బహిరంగ ప్రకటన ఇవ్వడం, ఆ తర్వాత ఇంటర్వ్యూలు, షార్ట్‌లిస్టింగ్, అభ్యర్థుల ప్రజెంటేషన్‌ల తరువాత తుది ఎంపిక జరిగింది. ప్రిన్సిపల్‌గా సుసాన్‌ నియామకాన్ని ఒక మైలురాయిగా అభివర్ణించారు కాలేజీ అకడమిక్స్‌ డీన్, చరిత్ర విభాగాధిపతి మలయ్‌ నీరన్‌. సెయింట్‌ స్టీఫెన్‌ కాలేజీకి తొలి భారతీయ ప్రిన్సిపల్‌గా 1906లో సుశీల్‌ కుమార్‌ రుద్ర చరిత్ర సృష్టించారు. తాజాగా అలాంటి ఘనతను సుసాన్‌ సొంతం చేసుకున్నారు.ఉన్నతమైన బాధ్యతలుసుసాన్‌ చెన్నైలో పుట్టి పెరిగారు. ఆమె విద్యా, ఉద్యోగ ప్రస్థానానికి చెన్నై ప్రధాన కేంద్రంగా ఉంది. భారత్‌ ఇంజినీరింగ్‌ కాలేజీ నుండి కంప్యూటర్‌ సైన్స్‌లో బ్యాచిలర్‌ ఆఫ్‌ ఇంజినీరింగ్, అన్నా యూనివర్శిటీ నుండి మల్టీ మీడియా టెక్నాలజీలో మాస్టర్స్‌ ఆఫ్‌ ఇంజినీరింగ్, కంప్యూటర్‌ సైన్స్‌లో పీహెచ్‌డీ పూర్తి చేసి ఇండియన్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ టెక్నాలజీ, మద్రాస్‌లో పోస్ట్‌ డాక్టోరల్‌ ఫెలోషిప్‌ చేశారు. ఎన్నో ప్రైవేట్‌ యూనివర్శిటీలు, ఇంజినీరింగ్‌ కాలేజీలలో ఉన్నతమైన బాధ్యతలు నిర్వహించారు. హిందుస్థాన్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ టెక్నాలజీ అండ్‌ సైన్స్‌లో పరిశోధన డైరెక్టర్‌గా, డిజిటల్‌ హెల్త్‌ అండ్‌ బయో–ఇన్నోవేషన్స్‌ సెంటర్‌కు హెడ్‌గా పనిచేశారు. వెల్లూరు ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ టెక్నాలజీలో స్కూల్‌ ఆఫ్‌ ఎలక్ట్రానిక్స్‌ ఇంజినీరింగ్‌ (సెన్స్‌) డీన్‌గా, అదే సంస్థలో అడ్వాన్స్‌డ్‌ డేటా సైన్సెస్‌కు డిప్యూటి డైరెక్టర్‌గా పనిచేశారు. తర్వాతి కాలంలో ఎక్కువగా ఆరోగ్య సంరక్షణ, ఎలక్ట్రానిక్స్‌ రంగాలలో ఏఐ అప్లికేషన్‌లపై దృష్టి సారించారు. మెషిన్‌ లెర్నింగ్, ఎక్స్‌ప్లెయినబుల్‌ ఏఐ, మెడికల్‌ ఇమేజింగ్, ఫెడరేటెడ్‌ లెర్నింగ్, రోబోటిక్స్, డిజిటల్‌ హెల్త్‌లాంటి రంగాలలో పరిశోధనలు చేశారు. లక్నోలోని చండీగఢ్‌ యూనివర్శిటీలో ప్రో వైస్‌ చాన్సలర్‌(పరిశోధన)గా పనిచేశారు.ఇక ఏఐపై దృష్టిసెయింట్‌ స్టీఫెన్స్‌ ఎంతోమంది మేధావులు, నాయకులను తీర్చిదిద్దింది. తమ కాలానికంటే ముందే ఆలోచించే పరిశోధకులు, పారిశ్రామికవేత్తలకు ఈ కాలేజీ పుట్టిల్లు. క్వాంటం కంప్యూటింగ్‌ యుగంలోకి ప్రవేశించడానికి అవసరమైన నైపుణ్యాలను విద్యార్థులు నేర్చుకోవాలి. ఎందుకంటే అదే మన సమీప భవిష్యత్‌. ఈ కోర్సులు విద్యార్థులకు మాత్రమే కాదు డిజైనర్‌లు, న్యాయవాదులు, జర్నలిస్ట్‌లతో సహా వివిధ రంగాల వారికి ఉపకరిస్తాయి. ∙యూనివర్శిటీలో ఏఐ సర్టిఫికెట్‌ కోర్సులను ప్రవేశపెట్టనున్నాం. విద్యార్థులను ఏఐకి సిద్ధం చేయడానికి, క్వాంటంపై అవగాహన కలిగించడానికి ప్రిన్సిపల్‌గా పనిచేయడం అనేది గొప్ప అవకాశం. ∙కళాశాల ఘనమైన వారసత్వాన్ని కాపాడుతూనే, పరిశోధనలకు ప్రోత్సాహకరమైన వాతావరణాన్ని కల్పిస్తాం.– సుసాన్‌ ఇలియాస్‌ఎందరో ప్రతిభావంతులుభారతదేశ తొలి మహిళా ముఖ్యమంత్రి సుచేత కృపలాని, ప్రముఖ చరిత్రకారిణి ఉపిందర్‌ సింగ్, దిల్లీ మాజీ ముఖ్యమంత్రి అతిశీ, నటి రీచా చద్దా, ప్రముఖ న్యాయవాది, ఉమెన్స్‌ రైట్స్‌ యాక్టివిస్ట్‌ వృందా గ్రోవర్, నటి కొంకణ సేన్‌ శర్మ, ఇండియన్‌ ఉమెన్‌ క్రికెట్‌ టీమ్‌ మాజీ కెప్టెన్‌ అంజుమ్‌ చోప్రా, సుప్రీం కోర్ట్‌ మాజీ జడ్జీ హిమా కోహ్లీ... సెయింట్‌ స్టీఫెన్‌ కాలేజీలో చదువుకున్న ఎంతోమంది ప్రతిభావంతులలో కొందరు.

ఆమె మరణించి 85 ఏళ్లు అవుతున్నా భారతీయ కళారంగం తలుచుకుని అబ్బురపడుతూనే ఉంది. 28 ఏళ్లకే ఆమె చేతి కుంచెను మృత్యువు లాక్కున్నా ఆమె గీసిన చిత్రాన్ని 62 కోట్లు పెట్టి మరీ కొనుక్కుంటూనే ఉంది. అమృతా షేర్‌గిల్‌. భారతీయ అద్భుత చిత్రకారిణి. ఆమె బయోపిక్‌ త్వరలో రాబోతూ ఉంది. దర్శకురాలు మీరా నాయర్‌ దీని రూపకర్త. ఒక స్త్రీ మరో స్త్రీ జీవితాన్ని కెమెరా కేన్వాస్‌పై దించనుంది. వివరాలు....ఈ సినిమా కచ్చితంగా మీరా నాయర్‌ ఇంతకుముందు సినిమాల కంటే భిన్నమైనది. ఆమె ఇప్పటి వరకూ బయోపిక్స్‌ తీయలేదు. తీయాలనుకున్నది సామాన్యమైన వ్యక్తి గురించీ కాదు. ‘నేను సినిమాలు తీశానంటే అమృతా షేర్‌గిల్‌ గీసిన బొమ్మల ప్రభావం వల్లే. అందుకే ఆమె బయోపిక్‌ తీయడానికి ధైర్యం చేశా’ అంటారు మీరా నాయర్‌. అమృతా షేర్‌గిల్‌ పేరు భారతీయ చిత్రకళలో మరణం లేనిది. అమె గురించి తెలియడం, తెలియకపోవడం రెండూ కళాభిమానులను బాధించే విషయాలు. తెలిస్తే ‘అరె చిన్న వయసులో మరణించిందా’ అని బాధ. తెలియకపోతే ఇంత గొప్ప మనిషి తెలియకుండా పోయిందా... అనే బాధ. మన దేశంలో స్త్రీలు వంటిల్లు దాటడానికి కూడా భయపడిపోయే రోజుల్లో అమృతా షేర్‌గిల్‌ ΄్యారిస్‌కు వెళ్లి మరీ చిత్రకళ అభ్యసించింది. అక్కడి మహా చిత్రకారులతో భుజాలు రాసుకు తిరిగింది. తిరిగి భారతదేశానికి వచ్చి యూరోపియన్‌ వాసనలు లేకుండా తన కుంచె మెరుగుదనంతో భారతీయ సౌందర్యాన్ని చూపింది. అందుకే ఆమె కథ విశిష్టమైనది... ఆమె బొమ్మల్లానే. మీరా నాయర్‌ ఈ పాత్రకు తగిన నటి కోసం, రాయాల్సిన స్క్రిప్ట్‌ కోసం చాలా పరిశ్రమించింది. అమృత పాత్రకు త్రిప్తి డిమ్రి, తాన్య మణిక్తలా పేర్లు పరిశీలనకు వచ్చినా ‘బ్యాడ్‌ గర్ల్‌’ ఫేమ్‌ అంజలి శివరామన్ లోని భావగాఢత నచ్చి ఆమెను ఎంచుకుంది.దిగ్గజ బృందంతాను ఎవరి గురించి బయోపిక్‌ తీస్తున్నదో మీరాకు బాగా తెలుసు. భారతీయ ఆధునిక కళకు అమ్మగా, ‘పయొనీర్‌ ఆఫ్‌ మోడర్న్‌ ఇండియన్ ఆర్ట్‌’గా పిలువబడే షేర్‌గిల్‌ను తెర మీద సాక్షాత్కరించడం... సవాల్‌. తీశాక అభిమానులు, విమర్శకులు వేయికళ్లతో పరిశీలిస్తారు, పరీక్షిస్తారు. వారి అభిమానం కంటే తన అభిమానమే గొప్పదని నిరూపించుకోవడానికి పరీక్షకు సిద్ధమైంది మీరా నాయర్‌. అమృతా షేర్‌గిల్‌ను అందరూ ‘అమ్రి’ అని ముద్దుగా పిలుస్తారు. మీరా కూడా అలానే పిలుచుకుంటుంది. అదే టైటిల్‌ ‘అమ్రి’.స్క్రిప్ట్‌ పనిలో ఫ్రెంచ్‌ స్క్రీన్ రైటర్‌ క్లారా రాయర్‌ సహాయం తీసుకుంది. ప్రియాంక చోప్రాను ముఖ్యపాత్ర వేయమని కోరడమే కాకుండా ఎగ్జిక్యూటివ్‌ ప్రొడ్యూసర్‌గా ఉండేలా మెప్పించింది. ఎమిలీ వాట్సన్ , జైదీప్‌ అహ్లావత్, జిమ్‌ సర్భ్, అంజనా వాసన్‌ మంచి ఆర్టిస్టులను ఇతర పాత్రలకు తీసుకుంది. ఇండియా, హంగేరీలలో షూటింగ్‌ చేసింది.మృత్యువు గీసిన చివరి గీతఅమృతా షేర్‌గిల్‌ అనూహ్య ధోరణిలో ఎదిగింది. పురుష చిత్రకారులు దేవతల్ని గీస్తున్న రోజుల్లో అమృత గ్రామీణ స్త్రీల వేదనను గీసింది. పెళ్లి, ప్రేమ, సెక్స్‌– దేన్నీ దాచుకోలేదు. అందువల్ల స్కాండల్స్‌ వెంటాడినా పట్టించుకోలేదు. అందుకే ఆమెను ఎరిగినవాళ్లు ‘50 ఏళ్లు ముందు పుట్టింది’ అంటారు.‘ఆమె జీవితం ఒక సినిమా కన్నా నాటకీయం. ప్రతి ఫ్రేమ్‌లో పోరాటమే’ అని ఆమె జీవిత చరిత్రకారిణి యశోధర దాల్మియా వ్యాఖ్యానిస్తారు. ఇంత గొప్ప భవిష్యత్తు ఉన్న అమృత డిసెంబర్‌ 5, 1941న లాహోర్‌లో మరణించడం పెద్ద షాక్‌. అప్పటికి వయసు కేవలం 28. మరణానికి కారణం డాక్టర్లు ‘పెరిటోనైటిస్‌’ అన్నారు... అంటే ΄÷ట్టలో ఇన్ఫెక్షన్‌. చరిత్రకారులేమో ‘ఫెయిల్డ్‌ అబార్షన్‌’ అన్నారు. తల్లి మాత్రం ‘నా కూతుర్ని మొగుడే చంపేశాడు’ అని ఏడ్చింది. ఏది నిజమో ఎవరికీ తెలీదు. తెలిసిందల్లా ఒక్కటే– భారతీయ ఆధునిక కళ ఉచ్ఛస్థితికి చేరుకుంటున్న సమయంలో, ఆ కళకు అమ్మ లాంటి అమృత చేతిలోంచి కుంచె జారిపోయింది.బయో పోయెమ్‌‘సలామ్‌ బాంబే’,‘మాన్ సూన్‌ వెడ్డింగ్‌’, ‘ది నేమ్‌సేక్‌’ తీసిన మీరాకు ‘అమ్రి’ పర్సనల్‌ ఫిల్మ్‌. ప్రొడ్యూసర్‌ మైఖేల్‌ నోజిక్‌ మాటల్లో చె΄్పాలంటే ‘మీరా నాయర్‌ దర్శకత్వంతో అంజలి పెర్ఫార్మెన్ ్స అద్భుతంగా ఉండబోతోంది’. అమృతగా అంజలి ఫస్ట్‌లుక్‌కే ప్రశంసలు వస్తున్నాయి. అమృతలోని క్రాస్‌ కల్చరల్‌ ఐడెంటిటీ, కళాత్మకత, ధిక్కారం ఇవన్నీ మీరా నాయర్‌ కెమెరాలో ఒదిగితే ‘అమ్రి’ ఒక విజువల్‌ పోయెమ్‌ అవుతుంది. 85 ఏళ్ల తర్వాత అమృత మళ్లీ బతుకుతుంది. అమృతా షేర్‌గిల్‌ ఎవరు?మీరా నాయర్‌నే కాదు ప్రపంచ కళాభిమానులను ఆకర్షించే అమృతా షేర్‌గిల్‌ది భిన్నమైన జీవితం. హంగేరీ తల్లి, పంజాబీ సిక్కు తండ్రికి 1913లోబుడాపెస్ట్‌లో జన్మించింది. పారిస్‌లోని ఆర్ట్‌ స్కూల్‌ ‘అకాడెమీ దె బోజార్‌’లో అతి చిన్న వయసులో చదువుకుంది. యూరోపియన్‌ టెక్నిక్‌తో భారతీయ గ్రామీణ స్త్రీల వేదన, ఒంటరితనం, దైనందిన జీవితాన్ని కాన్వాస్‌ పైకి తెచ్చింది.‘త్రీ గరల్స్‌’, ‘బ్రైడ్స్‌ టాయిలెట్‌’, ‘విలేజ్‌ సీన్‌’... ఈ మూడు చిత్రాలతో భారతీయ కళలో మోడర్నిజానికి తొలి అడుగులు వేసింది. అందుకే ఆమెను ఆమె 1937లో గీసిన ‘ది స్టోరీ టెల్లర్‌’ పెయింటింగ్‌ 2023లో 61.8 కోట్లకు అమ్ముడుపోయిందంటే ఇక ఆలోచించండి ఆమె కళావైశిష్ట్యం.– కె.

చంబల్‌... ఒకప్పుడు బందిపోట్లకు నెలవు. ఇప్పుడు అదే చంబల్‌ అంతరించిపోతున్న అందమైన పక్షి జాతికి అభయారణ్యం. ఆ మార్పుకు కారణం – పర్వీన్‌ షేక్‌. నిప్పుకణిక లాంటి ముక్కుతో చిలుకల్లా ఉండే ‘ఇండియన్‌ స్కిమ్మర్‌’ పక్షులు ఒరిజినల్‌గా ఏ దేశానివి. అవి మన దేశానికి వలస పక్షులా? లేక మన దేశంలో ఉంటాయా? ఆ పక్షులు అంతరిస్తుంటే ఆమె వాటి సంఖ్యను పెంచి ప్రపంచం దృష్టిని ఆకర్షించింది. అందుకే ‘గ్రీన్‌ ఆస్కార్స్‌’గా పిలిచే ‘విట్లీ అవార్డు’ ఆమెను వరించింది.లండన్ లోని రాయల్‌ జియోగ్రాఫికల్‌ సొసైటీ హాల్‌... వేదిక మీద బ్రిటన్‌ రాకుమారి ప్రిన్సెస్‌ ఆన్‌... ఆమె చేతిలో 50,000 పౌండ్ల చెక్‌... ప్రిన్సెస్‌ ఆన్‌ నుంచి 2026 సంవత్సరానికి గాను ప్రతిష్ఠాత్మక ‘విట్లీ అవార్డు’ అందుకునేందుకు పర్వీన్‌ షేక్‌ వేదిక ఎక్కగానే చప్పట్లు మార్మోగాయి. అంతరించిపోతున్న ‘ఇండియన్‌ స్కిమ్మర్‌’ అనే చంబల్‌ చిలుకలను కాపాడినందుకు ఆమెకు గౌరవం. ‘ఈ అవార్డు నాకు కాదు, చంబల్‌ ఇసుకలో గూళ్లకు కాపలా కాసిన నా గ్రామీణ సోదరులకు’ అని వేదిక మీద ఆమె చెప్పిన మాటలకు హాల్‌ అంతా చప్పట్లతో మార్మోగింది. ‘గ్రీన్‌ ఆస్కార్‌’గా భావించే విట్లీ అవార్డును అందుకున్న పర్వీన్‌ తాను చేసిన సుదీర్ఘ పోరాటాన్ని తలుచుకుని ఉద్వేగం పొందింది.పక్షి ప్రేమికురాలు...పర్వీన్‌ షేక్‌ ముంబై అమ్మాయి. రామ్‌నరైన్‌ రూయా కాలేజీలో జువాలజీ చదివిన రోజుల్లోనే పక్షుల మీద పిచ్చి పట్టుకుంది. ‘‘నా కాలేజ్‌ చదువే నన్ను బాంబే నేచురల్‌ హిస్టరీ సొసైటీ వైపు నడిపించింది’’ అంటారామె. 2012లో బాంబే నేచురల్‌ హిస్టరీలో సైంటిస్ట్‌గా చేరిన పర్వీన్ కి ఒక క్లారిటీ ఉండేది– ‘అంతరించిపోతున్న పక్షి జాతుల కోసం పని చేయాలి’ అని. ఆ అన్వేషణలోనే ఒకరోజు ఆమె దృష్టి ఒక మేగజీన్‌లోని ఒక పక్షి ఫొటో మీద పడింది. నల్లటి రెక్కలు, తెల్లటి పొట్ట, నిప్పు అంటుకున్నట్టు ఎర్రగా మెరిసే ముక్కు. కింది దవడ పైదవడ కంటే పొడుగు. పేరు ‘ఇండియన్‌ స్కిమ్మర్‌’. ఒకప్పుడు దక్షిణ ఆసియా అంతటా కనిపించే ఈ పక్షి, ఇప్పుడు ఇండియా, బంగ్లాదేశ్‌లలో మాత్రమే మిగిలింది. మన దేశంలో 1990లో 10,000 ఉండే ఈ పక్షులు 2017కి 400కి పడిపోయాయని తెలిశాక ఆమె గుండె విలవిలలాడింది. వీటిని కాపాడలేనా అనుకుందామె.చంబల్‌ లోయకు ప్రయాణం...మన దేశంలో ఇండియన్‌ స్కిమ్మర్‌ పక్షులు ఎక్కువగా చంబల్‌ లోయలో ఉంటాయి. అందుకే డిసెంబర్‌ 2016లో పర్వీన్‌ బృందం చంబల్‌ నది మీద బోట్‌లో సర్వే మొదలుపెట్టింది. ఇది ఇండియాలో ఇండియన్‌ స్కిమ్మర్‌ మీద జరిగిన మొదటి శాస్త్రీయ సర్వే. అక్కడ కనపడిన దృశ్యాలు ఆమె మనసును ఇంకా వికలం చేశాయి. ఇండియన్‌ స్కిమ్మర్‌ పక్షి నది ఒడ్డున ఇసుక లోడి గుడ్లు పెడుతుంది. అదే దాని గూడు. అలాంటి గూళ్ల మీద ఆవుల మందలు నడుస్తూ నాశనం చేస్తున్నాయి. ఇసుక మాఫియా ట్రాక్టర్లకు మిగిలినవి బలి అవుతున్నాయి. మిగతావి కుక్కలు, నక్కలు, మనుషుల ఆటలకు. ‘పక్షులను చంపుతోంది ప్రకృతి కాదు. మన నిర్లక్ష్యం’’ అని ఆ రోజు డైరీలో రాసుకుంది.నెస్ట్‌ గార్డియన్స్...‘గూళ్లకు కాపలా పెడితే?’– పగిలిన గుడ్డు చేతిలో పట్టుకుని పర్వీన్‌ వేసుకున్న శపథం అది. కానీ చెప్పడం తేలిక. చేయడం? బందిపోట్ల లోయ అనే పేరున్న చంబల్‌లో, ఇసుక మాఫియా రాజ్యమేలే చోట, ముంబై నుంచి వచ్చిన ఒక మహిళా సైంటిస్టు మాట ఎవరు వింటారు? పర్వీన్‌ గ్రామాల్లో తిరిగింది. ‘ఈ పక్షులు నది ఆరోగ్యానికి గుర్తు. ఇవి పోతే నది చచ్చిపోయినట్టే. నది చస్తే మనమూ బతకలేం’ అని అర్థమయ్యే భాషలో చెప్పింది. మొదట్లో నవ్వారు. తర్వాత విన్నారు. అర్థం చేసుకున్నారు. అలా 30 మందికి పైగా స్థానిక యువకులు, మత్స్యకారులు ‘నెస్ట్‌ గార్డియన్స్’గా మారారు.వాళ్లు చేసే పని మామూలుది కాదు. ఆ పక్షుల బ్రీడింగ్‌ సీజన్ మార్చి నుంచి జూన్‌ దాకా ఎండనకా వాననకా, ఇసుక తిన్నెల దగ్గర కాపలా కాస్తారు. గూళ్ల చుట్టూ వెదురు కంచె వేసి ‘పక్షులు గుడ్లు పెడుతున్నాయి, దయచేసి దూరంగా వెళ్లండి’ అని బోర్డులు పెడతారు. ఫలితం? 2025లో పక్షుల సంఖ్య 400 నుంచి 1000 దాటింది. అంతకంటే గొప్ప విషయం ఏంటే, ‘ఇవి మన పక్షులు’ అని గ్రామస్తులు ఓన్‌ చేసుకున్నారు. ఇదే పర్వీన్ కి అతిపెద్ద విజయం. పర్వీన్‌ చేతిలో తుపాకీ లేదు. ఇసుక తిన్నెల మీద వెలిసిన పక్షుల గూళ్ల మీద అవ్యాజమైన ప్రేమ ఒక్కటే ఉంది. అందుకే ఇవాళ చంబల్‌ చిలుకలు తిరిగి ఆకాశంలో ఎగురుతున్నాయి. ‘గ్రీన్‌ ఆస్కార్‌’ పర్వీన్ కి దక్కిన గౌరవం కాదు, చంబల్‌ నది ఆమె పాదాలు కడిగి చెప్పిన కృతజ్ఞత.